Θαλασσινός Γρηγόρης ν. Δημοκρατίας (Aρ.2)
(1990)3 ΑΑΔ 1968 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αρχείο σε μορφή PDF - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων
(1990)3 ΑΑΔ 1968 8 Ιουνίου, 1990 [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ, Αιτητής, v. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
- ΤΗΜΗΜΑΤΟΣ ΠOΛEOΔOMIAΣ KAI OIKHΣEΩΣ ,
- YΠHPEΣIAΣ MEPIMNHΣ KAI AΠOKATAΣTAΣEΩΣ EKTOΠIΣΘENTΩN KAI ΠAΘONTΩN ,
- YΠHPEΣIAΣ EΓΓPAΦHΣ (ΑΡ. 2) ,Καθ' ων η αίτηση .(Υπόθεση Αρ. 679/89) .Διοικητική πράξη -?Εκτελεστή - Περιστάσεις ελλείψεως εκτελεστότητας της προσβαλλόμενης πράξης στην κριθείσα περίπτωση .Αναθεωρητική Δικαιοδοσία - Δικαστικός Έλεγχος -?Επέμβαση Δικαστηρίου - Όρια με βάση το Άρθρο 146 του Συντάγματος .O αιτητής προσέβαλε την απαίτηση να εκκενώσει και παραδώσει προσφυγική κατοικία που είχε παραχωρηθεί στους γονείς του, αμφισβητώντας ταυτόχρονα την προ πολλού ακύρωση της προσφυγικής ταυτότητας του ιδίου .Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας ως απαράδεκτη την προσφυγή, αποφάσισε ότι :Η ειδοποίηση - αντικείμενο της προσφυγής - δεν έχει τα ουσιαστικά γνωρίσματα της εκτελεστής διοικητικής πράξης. Η ειδοποίηση για εκκένωση της κατοικίας δεν παρήγαγε έννομα αποτελέσματα διοικητικής φύσεως. Ήταν απόρροια συμβατικής σχέσης αποκλειστικά με τους γονείς του αιτητή. Ούτε είναι δυνατό να ταυτισθεί με την άσκηση δημόσιας εξουσίας .[*1969]Ελλείπει εδώ η βασική προϋπόθεση νομιμοποίησης για την άσκηση αίτησης ακυρώσεως γιατί η ειδοποίηση δε συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη. Ούτε το δεύτερο αίτημα θεραπείας μπορεί να επιτύχει .Το Άρθρο 146 του Συντάγματος καθορίζει την έκταση των εξουσιών του δικαστηρίου. Η δικαιοδοσία του είναι ακυρωτική. Το δικαστήριο έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να ακυρώσει μια διοικητική πράξη ή να την επικυρώσει. Δεν έχει εξουσία να υποκαταστήσει τη διοίκηση ή να της επιβάλει να προβεί σε ορισμένες ενέργειες όπως στην πραγματικότητα ζητά εδώ ο αιτητής .H προσφυγή και η ενδιάμεση αίτηση απορρίπτονται χωρίς έξοδα .Αναφερόμενες υποθέσεις :Χατζηπαναγή ν. Δημοκρατίας
(1989)3(Γ) A.A.Δ. 1079 ,Αδάμου ν. Δημοκρατίας
(1989)3(Δ) A.A.Δ. 2723 .Προσφυγή - Ενδιάμεση Αίτηση .Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση να απαιτήσουν από τον αιτητή να παραδώσει κενή κατοχή σπιτιού το οποίο είχε παραχωρηθεί στον πατέρα του από την Υπηρεσία Μερίμνης και Αποκαταστάσεως Εκτοπισθέντων και Παθόντων, καθώς και ενδιάμεση αίτηση για χορήγηση διατάγματος αναστολής της εν λόγω απόφασης. .Λ. Κληρίδης, για τον Αιτητή .Π. Κληρίδης, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση .Cur. adv. vult .NIKHTAΣ, Δ.: Το αντικείμενο της υπόθεσης είναι ειδοποίηση ημερ. 22/8/89 που το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως (καθού 1) απέστειλε στον αιτητή. Συγκεκριμένα του ζήτησε να παραδώσει, σε τακτή προθεσμία, κενή κατοχή σπιτιού στην οδό Δώρου Αλάστου 11, Λευκωσία. Το σπίτι βρίσκεται σε ένα από τους οικισμούς που ανήγειρε η κυβέρνηση της Δημοκρατίας στα πλαίσια προγράμματος για προσωρινή ανακούφιση και αποκατά[*1970]σταση των προσφύγων της τουρκικής εισβολής .Το πρώτο αίτημα της προσφυγής είναι ότι η παραπάνω πράξη ή απόφαση, όπως αποκαλείται στην αίτηση, δε δημιούργησε έννομες συνέπειες επειδή είναι άκυρη. Επιζητείται επίσης δήλωση του δικαστηρίου ότι ο αιτητής, όντας κάτοχος προσφυγικής ταυτότητας, έχει την ιδιότητα του εκτοπισθέντα και συνεπώς δικαιούται στην κατοχή και χρήση της οικίας αυτής .Το ιστορικό της υπόθεσης, στο βαθμό που αποτελεί αμοιβαία αποδεκτή βάση, συνοψίζεται ως εξής. Ο αιτητής γεννήθηκε στα Φτέρυχα της επαρχίας Κερύνειας. Το 1956 προσλήφθηκε στη Δημόσια Υπηρεσία. Φαίνεται πως έκτοτε υπηρέτησε εκτός της επαρχίας από την οποία κατάγεται. Εν πάση περιπτώσει κατά την περίοδο της εισβολής ο αιτητής διέμενε στη Λευκωσία. Είναι όμως ο ισχυρισμός του ότι η μόνιμη κατοικία του ήταν στο Καραβά στην επαρχία Κερύνειας όπου είχε δικό του σπίτι και έμενε εκεί 3 έως 4 φορές την εβδομάδα. Ας σημειωθεί ότι κατέθεσε ως τεκμήριο τίτλο ακινήτου στο όνομά του που περιγράφεται ως ακολούθως: "χωράφι με δύο δωμάτια, λάκκο, μια δεξαμενή, ένα σταύλο και δένδρα". Προσκόμισε επίσης βεβαίωση από εταιρεία μεταφορών και τον ιδιοκτήτη του σπιτιού που ζούσε στη Λευκωσία που τείνουν να υποστηρίξουν τον ισχυρισμό του που αφορά στο συνήθη τόπο διαμονής του .Από την άλλη οι καθών αμφισβήτησαν τη θέση του αιτητή, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι το όνομά του δεν περιλαμβάνεται στους εκλογικούς καταλόγους Καραβά και ακόμη ότι δεν υπήρξε ποτέ, είτε ως ιδιοκτήτης ή κάτοχος κατοικίας, συνδρομητής της Αρχής Ηλεκτρισμού. Τα στοιχεία αυτά, σύμφωνα με την εισήγηση, ισχυροποιούν τη διαπίστωση των καθών ότι πριν την εισβολή ο αιτητής είχε τη μόνιμη κατοικία του στη Λευκωσία. Η δε υπόθεσηΣοφούλης Χ"Παναγή ν. Δημοκρατία ς
(1989)3(Γ) A.A.Δ. 1079, στην οποία η απόφαση εκδόθηκε στις 13/5/89, που επικαλέστηκε ο αιτητής, δεν προωθεί την υπόθεσή του. Γιατί κατά το σκεπτικό της η συνήθης διαμονή δημοσίου υπαλλήλου ή αστυνομικού συσχετίζεται περισσότερο με την έδρα της εργασίας του παρά με τον τόπο καταγωγής του. Όπως και νάχει το πράγμα, ένα είναι γεγονός. Μετά την εισβολή ο αιτητής είχε αποταθεί στην Υπηρεσία Εγγραφής του Υπουργείου Εσωτερικών (καθού 3) που τον εφοδίασε με την προσφυγική ταυτότητα αρ. 11169 ημερ. 7/8/74 .Στο σημείο αυτό χρειάζεται μια σύντομη παρεμβολή για να εξηγήσω γιατί τα επιχειρήματα του αιτητή είχαν σαν κύριο άξονα το [*1971]θέμα της διαμονής του. Το Σχέδιο Βοήθειας Εκτοπισθέντων και Παθόντων, που είχε εγκρίνει το Υπουργικό Συμβούλιο με την υπ' αρ. 13.503 απόφασή του της 19/9/74 για την αντιμετώπιση του προσφυγικού προβλήματος, δίνει τον ορισμό του "εκτοπισθέντος" για τους σκοπούς του Σχεδίου. Σύμφωνα με την παράγραφο 2, εκτοπισθέντες θεωρούνται εκτός άλλων και τα πρόσωπα που η μόνιμη κατοικία τους βρίσκεται σε κατειλημμένη από τους Τούρκους ή απροσπέλαστη περιοχή. Η ιδιότητα του εκτοπισθέντα αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση προσφυγικής ταυτότητας και την παροχή βοήθειας σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια που έθεσε η παράγραφος 3(ΙΙ) του Σχεδίου. Αλλά ας συνεχίσουμε με τα γεγονότα. Στις 27/10/83 η Υπηρεσία Μερίμνης και Αποκατάστασης Εκτοπισθέντων και Παθόντων (καθού 2) παραχώρησε στον πατέρα του αιτητή το σπίτι της οδού Δώρου Αλάστου
- Σε αυτό έζησε μέχρι το θάνατό του στις 3/8/
- Είναι το υποστατικό που διεκδικεί τώρα ο αιτητής. Θα πρέπει πάντως να τονισθεί ότι ο αιτητής, που παρέμεινε άγαμος, δεν συγκατοικούσε με τον πατέρα του. Η παραχώρηση αφορούσε τον τελευταίο μόνο. Θα πρέπει ακόμη να τονισθεί ότι, σύμφωνα με ένορκη του δήλωση, στο σπίτι αυτό έμεινε για λίγο χρονικό διάστημα πριν το θάνατο του πατέρα του, που ήταν προχωρημένης ηλικίας, για να του παρέχει όπως αναφέρει "τη στοργή και αρωγή" του .Αυτό που λείπει στην εικόνα και πρέπει να συμπληρωθεί είναι οι ενέργειες της Υπηρεσίας Εγγραφής προκειμένου να διακριβώσει εάν οι κάτοχοι προσφυγικής ταυτότητας ήταν πράγματι εκτοπισθέντες. Από τον Ιανουάριο του 1987 πληροφόρησε τους δημόσιους υπαλλήλους που είχαν τέτοια ταυτότητα ότι όφειλαν να συμπληρώσουν και υποβάλουν το συνημμένο στην επιστολή που τους απέστειλε έντυπο για έλεγχο και αντικατάσταση της ταυτότητάς τους. Ανάμεσα στους ενημερωθέντες ήταν και ο αιτητής (βλέπε επιστολή με ημερ. 26-28/1/87 στο διοικητικό φάκελο). Στις 4/11/88 ο αιτητής ζήτησε αντίγραφο της αρχικής δήλωσης που υπέβαλε για να πάρει ταυτότητα, αλλά δεν έκαμε οποιαδήποτε άλλη ενέργεια. Έτσι στις 22/11/88 ειδοποιήθηκε εγγράφως από την Υπηρεσία Μερίμνης ότι σύμφωνα με τα υφιστάμενα κριτήρια η ταυτότητα υπ' αρ. 11169 δεν θεωρείται πια έγκυρη. Ο αιτητής δεν πήρε οποιοδήποτε μέτρο για την εξέλιξη αυτή, αλλά μετά το θάνατο του πατέρα του και τη λήψη της επίδικης ειδοποίησης, προσέφυγε στο δικαστήριο διεκδικώντας το σπίτι για λογαριασμό του .Παραθέτω τώρα, αλλά σε γενικό περίγραμμα, τις εισηγήσεις του αιτητή :
- Το κεντρικό επιχείρημα που πρόβαλε είναι ότι εφόσον η [*1972]ακίνητη ιδιοκτησία όπως και η μόνιμη του κατοικία ήταν στον Καραβά πρέπει αναντίρρητα να θεωρείται "εκτοπισθείς". Έχοντας δε υπόψη τη φύση του επαγγέλματός του η διαμονή του εκτός Κερύνειας είχε το χαρακτήρα της προσωρινότητας .
- Η αμφισβήτηση της παραπάνω ιδιότητας με την ακύρωση ή ανάκληση της προσφυγικής ταυτότητας του αιτητή είναι άκυρη. Κατά κύριο λόγο διότι δεν προηγήθηκε έρευνα από το διοικητικό όργανο προς διακρίβωση του τόπου διαμονής του με αποτέλεσμα να πλανηθεί αναφορικά με αποφασιστικής σημασίας πραγματικό περιστατικό. Διαζευκτικά η ανάκληση δεν είναι επιτρεπτή στην κρινόμενη περίπτωση λόγω του μακρού χρόνου που διέρρευσε από την έκδοση της ταυτότητας και των δικαιωμάτων που απέκτησε στο αναμεταξύ ο αιτητής. Αντιπαρατέθηκε στο σημείο αυτό ότι η ακύρωση επιβαλλόταν γιατί ο αιτητής ενήργησε δόλια με αποτέλεσμα η διοίκηση να οδηγηθεί σε πεπλανημένη πράξη, δηλαδή να του παραχωρήσει προσφυγική ταυτότητα .Το πρώτο και κύριο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί, δεδομένου ότι η απάντηση επηρεάζει αποφασιστικά τις απαντήσεις στα επόμενα ερωτήματα, είναι αυτό που θέτει η μία από τις δύο προδικαστικές ενστάσεις των καθών: ότι το πρώτο αίτημα της προσφυγής είναι απαράδεκτο .Η εισήγηση είναι ότι η προσφυγή δεν προσβάλλει εκτελεστή διοικητική πράξη. Η απαίτηση του καθού 1 για ανάκτηση κατοχής από μη δικαιούχο πρόσωπο αποτελεί ενέργεια που είναι επακόλουθο της συμβατικής σχέσης που υπήρχε μεταξύ κράτους και των γονέων του αιτητή με τους οποίους είχε καταρτισθεί σύμβαση για αποκλειστική χρήση του σπιτιού από τους ιδίους. Έτσι δεν υπάγεται στον ακυρωτικό έλεγχο του δικαστηρίου. Η άλλη πλευρά αντιτάσσει ότι η διαφορά που δημιουργήθηκε είναι ακυρωτικού χαρακτήρα διότι η προστασία των εκτοπισθέντων βρίσκεται μέσα στην εμβέλεια του δημόσιου δικαίου .Κατά την άποψή μου τα επιχειρήματα του δικηγόρου των καθών είναι έγκυρα. Η ειδοποίηση - αντικείμενο της προσφυγής - δεν έχει τα ουσιαστικά γνωρίσματα της εκτελεστής διοικητικής πράξης. Η ειδοποίηση για εκκένωση της κατοικίας δεν παρήγαγε έννομα αποτελέσματα διοικητικής φύσεως. Ήταν απόρροια συμβατικής σχέσης αποκλειστικά με τους γονείς του αιτητή. Ούτε είναι δυνατό να ταυτισθεί με την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Η γνώμη μου ισχυροποιείται, πιστεύω, από το παρακάτω απόσπασμα στο Σπηλιωτόπουλο "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου" 1981, παραγ. 424, σ. 383 :[*1973]"Δεν περιλαμβάνονται εις τας διοικητικάς πράξεις και συνεπώς δεν υπόκεινται εις αίτησιν ακυρώσεως, αι πράξεις των οργάνων του Κράτους και των λοιπών δημοσίων νομικών προσώπων, αι εκδιδόμεναι είτε εις το πλαίσιον συμβατικών σχέσεων ρυθμιζομένων υπό του διοικητικού ή του ιδιωτικού δικαίου είτε άλλων σχέσεων, δια των οποίων δεν ασκείται δημοσία εξουσία. Αι πράξεις αυταί δημιουργούν διαφοράς ιδιωτικού δικαίου υπαγομένας εις την αρμοδιότητα των πολιτικών δικαστηρίων εάν εξεδόθησαν βάσει ειδικών κανόνων του διοικητικού δικαίου, δημιουργούν διοικητικάς διαφοράς ουσίας υπαγομένας εις τα τακτικά διοικητικά δικαστήρια ή τα πολιτικά δικαστήρια. Εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις αι ανωτέρω πράξεις δεν υπόκεινται εις αίτησιν ακυρώσεως, η οποία, τυχόν ασκουμένη κατ' αυτών, είναι απαράδεκτος. "Βλέπε επίσης Μ. Στασινοπούλου "Δίκαιο Διοικητικών Διαφορών" σ. 45 επ., 73 επ., Γ. ΠαπαΧατζή "Μελέται επί του Δικαίου των Διοικητικών Διαφορών" σ.162 επ., και τη μελέτη του Ι. Τσεβελεκάκη "Συμβάσεις της Διοικήσεως και Ακυρωτικές Διαφορές" στο Νομικό Βήμα, τόμος 37, σ. 145 .Ανάλογα στοιχεία εμφανίζουν οι αποφάσεις του ΣΕ 808/37, 1071/38 και 269/39 που αφορούσαν επίσης θέματα προσφύγων. Από το σκεπτικό παραθέτω το αιτιολογικό έρεισμα τους όπως διατυπώνεται στο Συμπλήρωμα Νομολογίας του ΣΕ 1935-1952 στη σ.
- "Απαράδεκτος αίτησις περί ακυρώσεως πράξεως εκπτώσεως ως υποκειμένης αστικής διαφοράς της αρμοδιότητος των τακτικών δικαστηρίων" .Πρέπει να λεχθεί στο σημείο αυτό ότι το Σχέδιο Βοηθείας, ανωτέρω, περιέχει επίσης πρόνοιες που διέπουν την έκπτωση δικαιούχων εκτοπισθέντων και παθόντων από τα δικαιώματά τους .Κατά την απόφασή μου ελλείπει εδώ η βασική προϋπόθεση νομιμοποίησης για την άσκηση αίτησης ακυρώσεως γιατί η ειδοποίηση δε συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη. Ούτε το δεύτερο αίτημα θεραπείας μπορεί να επιτύχει. Η υπόθεση Σοφούλης Χ"Παναγή, ανωτέρω, και η υπόθεση Ελένη Α. Αδάμου ν. Δημοκρατία ς
(1989)3(Δ) Α.Α.Δ. 2723, δεν υποστηρίζει τέτοιο αίτημα. Ήταν και οι δύο περιπτώσεις στις οποίες η Υπηρεσία Εγγραφής ακύρωσε ή αρνήθηκε να αντικαταστήσει προσφυγική ταυτότητα. Αλλά οι αιτητές είχαν αμφισβητήσει τη νομιμότητα των σχετικών αποφάσε[*1974]ων απευθείας. Το στοιχείο αυτό όπως και άλλα τις διαφοροποιούν από την κρινόμενη υπόθεση. Το άρθρ. 146 του Συντάγματος καθορίζει την έκταση των εξουσιών του δικαστηρίου. Η δικαιοδοσία του είναι ακυρωτική. Το δικαστήριο έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να ακυρώσει μια διοικητική πράξη ή να την επικυρώσει. Δεν έχει εξουσία να υποκαταστήσει τη διοίκηση ή να της επιβάλει να προβεί σε ορισμένες ενέργειες όπως στην πραγματικότητα ζητά εδώ ο αιτητής .Για τους παραπάνω λόγους η προσφυγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Αναπόφευκτα την ίδια τύχη έχει και η αίτηση για χορήγηση διατάγματος αναστολής που συνεκδικάστηκε με την κύρια αίτηση. Απορρίπτεται. Δεν επιδικάζονται έξοδα .H προσφυγή και η ενδιάμεση αίτηση απορρίπτονται χωρίς έξοδα .cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογ