Μιχαήλ κ.α. ν. Δήμου Στροβόλου
(1991)4 ΑΑΔ 4223 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αρχείο σε μορφή PDF - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων
(1991)4 ΑΑΔ 4223 23 Δεκεμβρίου, 1991 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΩ ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, Καθ' ου η αίτηση. ( Υπόθεση Αρ. 680/89). Οδοί και Οικοδομές - Διαπλάτυνση οδού -Ο περί Οδών και Οικοδομών Νόμος, Κεφ. 96 - Άρθρο 9
(4)(α) - Ουδεμία άδεια θα χορηγείται βάσει του άρθρου 3
(1)του Νόμου αναφορικά με οποιαδήποτε γη εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας, εκτός αν η αρμόδια αρχή ικανοποιηθεί ότι τούτο θα συμβάλει στην ενοποίηση ή βελτίωση υφιστάμενων οικισμών ή τη συμπλήρωση του οδικού δικτύου εντός των υπό ανάπτυξη περιοχών ή εις ενδεδειγμένη τουριστική ή άλλη ενιαία ανάπτυξη - Οι πρόνοιες αυτές πρέπει να ερμηνεύονται και εφαρμόζονται σε αρμονία με τις διατάξεις 23 του Συντάγματος - Απαιτείται ειδική αιτιολογία ιδιαίτερα όταν οι όροι που επιβάλλονται εμφανίζονται επαχθείς - Στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται στην απόφαση της αρμόδιας αρχής για να καθίσταται επαρκής η αιτιολόγησή της. Οι αιτητές προσέβαλαν με την προσφυγή τους αυτή την απόφαση των καθ' ων η αίτηση να τους επιβάλουν ως όρο στην άδεια διαχωρισμού οικοπέδων και κατασκευής δρόμων που τους χορηγήθηκε, την κατασκευή δρόμου πρωταρχικής σημασίας του οποίου το κόστος κατασκευής υπολογίστηκε από τους αιτητές πάνω από £800,000. Εφαρμογή στην παρούσα περίπτωση είχαν τα άρθρα 9
(1)(γ)(ν) και 9
(4)(α) του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου,, Κεφ. 96 που προβλέπουν την εξουσία της αρμόδιας αρχής να επιβάλλει όρους αναφορικά με την κατασκευή οδών κλπ και την επιφύλαξη πως στην περίπτωση που η γη κείται εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας η αρμόδια αρχή θα πρέπει να ικανοποιείται πλήρως ότι η άδεια θα συμβάλει στην ενοποίηση ή τη βελτίωση υφιστάμενων οικισμών ή τη συμπλήρωση του οδικού δικτύου εντός των υπό ανάπτυξη περιοχών κλπ. Η επίδικη γη όντως ήταν εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: Οι διατάξεις του Νόμου παρέχουν πλατιά εξουσία επεμβάσεως από τη διοίκηση πάνω στα συμφέροντα και δικαιώματα των πολιτών. Υπό την αίρεση ότι είναι μέσα στα πλαίσια του Νόμου και του Συντάγματος, η άσκησή τους επιβάλλει κατά τη γνώμη μου, τη λεπτομερή και ειδική αιτιολόγησή τους, ανάλογα βέβαια με την κάθε περίπτωση. Για να γίνω πιο σαφής, η διοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην αναφορά μόνο των διατάξεων του Νόμου, που τους παρέχουν εξουσία για την επιβολή όρων σε άδεια οικοδομής, διαιρέσεως γης ή κατασκευής δρόμων, αλλά να αιτιολογεί ειδικά και εμπεριστατωμένα τους όρους που αποφασίζει να επιβάλει, ιδιαίτερα όπου αυτοί εμφανίζονται επαχθείς. Η συμμόρφωση της διοίκησης σε αυτή την αρχή επιβάλλεται, γιατί το διοικητικό Δικαστήριο δεν ελέγχει μόνο το πλαίσιο της διακριτικής εξουσίας της διοίκησης μέσα στις νομοθετικές ρυθμίσεις αλλά και στις πρόνοιες του Συντάγματος. Αναφορικά με αίτηση για διαίρεση γης, στοιχεία όπως: η περιοχή στην οποία προτείνεται ο διαχωρισμός, η έκτασή της, η φύση του διαχωρισμού, το γειτόνεμα της με άλλες οικιστικές περιοχές, οι υφιστάμενες διευκολύνσεις ή αυτές που προβλέπονται για το μέλλον, το κόστος που θα επιβαρυνθεί ο ενδιαφερόμενος και άλλα, είναι σχετικά στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται σε μια απόφαση για να καθίσταται επαρκής η αιτιολόγησή της. Ο επίδικος δρόμος πρωταρχικής σημασίας δεν συνδέεται άμεσα με το έργο της διαίρεσης της γης, γιατί αυτός θα εξυπηρετεί όχι μόνο τα οικόπεδα και τη γειτνιάζουσα περιοχή αλλά θα είναι παγκύπριας χρήσης και ωφελιμότητας. Η άποψή μου είναι πως οι πρόνοιες του άρθρου 9
(1)(γ)(ν) αναφέρονται ειδικά στην κατασκευή δρόμων που κρίνονται άμεσα κατάλληλοι από τη διαίρεση της γης για οικοδομικούς σκοπούς. Μπορεί όμως να επεκταθεί η εφαρμογή τους, ώστε να καθίσταται η υπό διαχωρισμό γη ένα ενιαίο σύνολο με τον υπόλοιπο γεωγραφικό χώρο, είτε αυτός είναι οικιστικός ή θα καταστεί μελλοντικά. Έχω τη γνώμη πως η δημιουργία του επίδικου δρόμου πρωταρχικής σημασίας πλάτους 80π, έναντι δαπάνης £800,000 που θα επωμιστούν, οι αιτητές, δεν εμπίπτει στις πρόνοιες του πιο πάνω άρθρου και επομένως δεν μπορούσε να επιβληθεί από το Συμβούλιο. Επίδικη απόφαση οχυρώνεται με έξοδα. Αναφερόμενη υπόθεση: Χριστοδούλου και άλλη ν. Δημοκρατίας (A.Ε. 516, ημερ. 30/3/90). Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον όρου που επιβλήθηκε στην άδεια διαχωρισμού οικοπέδων των αιτητών, ο οποίος προβλέπει την κατασκευή δρόμου πρωταρχικής σημασίας. Α.Σ. Αγγελίδης, για τους αιτητές. Π. Λυσάνδρου, για τον καθ' ου η αίτηση. Cur. adv. vult ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Οι αιτητές είναι ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων γης στο Στρόβολο για τις οποίες υπέβαλαν αίτηση στις 23.7.87, για τη διαίρεσή τους σε 521 οικόπεδα καθώς επίσης και για την κατασκευή δρόμων. Στις 8.7.89 εκδόθηκε από το καθ' ου η αίτηση Συμβούλιο η σχετική άδεια αφού οι αιτητές πλήρωσαν £15,059 δικαιώματα. Δεν αναφέρομαι στη διαδικασία που ακολουθήθηκε μέχρι εκδόσεως της άδειας, γιατί το μόνο ζήτημα που αμφισβητείται, και είναι επίδικο στην υπό εξέταση προσφυγή, είναι ο όρος 7 που επιβλήθηκε σ' αυτή και ο οποίος προβλέπει την κατασκευή δρόμου πρωταρχικής σημασίας. Ως συνέπεια αυτού του όρου είναι η χρησιμοποίηση αφενός τεράστιου τμήματος της υπό διαίρεση γης, εκτός των άλλων τμημάτων που θα χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τους υπόλοιπους όρους της άδειας, ενώ αφετέρου θα στοιχίσει η κατασκευή του πάνω από £800,000, όπως υπολογίζουν οι αιτητές. Η επιβολή του όρου αυτού υπήρξε αντικείμενο διαφωνίας στο Συμβούλιο, του οποίου η επίδικη απόφαση ελήφθη κατά πλειοψηφία. Συγκεκριμένα, εκφράστηκε και η άποψη πως δεν θάπρεπε να τεθεί τέτοιος όρος, ή τουλάχιστο να περιοριστεί στην παραχώρηση από τους αιτητές του τμήματος της γης τους που είναι αναγκαίο για τη δημιουργία του δρόμου, αλλά να μην απαιτηθεί και η κατασκευή του με δική τους δαπάνη, ή να προταθεί η απαλλοτρίωσή του. Επικράτησε όμως η άποψη, μετά και από σχετική γνωμάτευση του δικηγόρου του Συμβουλίου, πως σύμφωνα με το νόμο ο επιβληθείς όρος ήταν καθόλα νόμιμος και εφικτός. Είναι παραδεκτό γεγονός πως ο προτεινόμενος δρόμος πρωταρχικής σημασίας προβλέπεται στο προκαταρκτικό τοπικό σχέδιο Λευκωσίας, που ετοίμασε η πολεοδομία από το 1986, μολονότι μέχρι σήμερα δεν έχει πάρει οποιαδήποτε νομική ισχύ. Ο δικηγόρος των αιτητών κάμνει αναφορά στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου Χριστοδούλου και άλλης ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 516 που εκδόθηκε στις 30.3.90, για να υποστηρίξει τη θέση του πως οι πρόνοιες του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ.96, όπως έχει τροποποιηθεί, πρέπει να εφαρμόζονται με τρόπο που να συνάδει με την επιταγή του Συντάγματος, όπως διατυπώνεται στο Άρθρο 23. Ενώ βρίσκομαι σ' αυτό το σημείο διευκρινίζω πως η πιο πάνω απόφαση αφορούσε σε άδεια οικοδομής, αντικείμενο δε εξέτασης ήταν το άρθρο 8(δ) του Νόμου σε συνδυασμό με τα άρθρα 12 και 13. Τα άρθρα 12 και 13 προνοούν για τη δημοσίευση ρυμοτομικού σχεδίου και την παραχώρηση από τον ιδιοκτήτη, στον οποίο χορηγείται άδεια οικοδομής, του τμήματος της γης του που επηρεάζεται από αυτό. Η υπό συζήτηση υπόθεση όμως αφορά στην χορήγηση άδειας διαιρέσεως κτήματος και κατασκευής δρόμων. Εφαρμόζονται επομένως τα άρθρα 9
(1)(γ)(ν) και 9
(4)(α) του Νόμου, που προβλέπουν τα εξής: "9
(1)Εν τη χορηγήσει αδείας δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 3, η αρμοδία αρχή κέκτηται εξουσίαν, τηρουμένων των εκάστοτε εν ισχύϊ κανονισμών, να επι-βάλλη όρους ως ακολούθως, εκτιθεμένους εν τη αδεία, ήτοι- (γ) εν σχέσει, προς την διάνοιξιν ή διαίρεσιν οιασδήποτε γαίας δι' οικοδομικούς σκοπούς όρους ως προς - (ν) την κατασκευήν οδών, γεφυρών, μικρών γεφυριών παροδίων οχετών και πεζοδρομίων.
(4)(α) Ουδεμία άδεια θα εκδίδεται υπό της αρμοδίας αρχής δι' έργον προβλεπόμενον υπό της παραγράφου (α) ή (γ) του εδαφίου
(1)του άρθρου 3, αναφορικώς προς οιανδήποτε γαίαν κειμένην εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας, εκτός εάν η αρμοδία αρχή, αφού λάβη την συμβουλήν του Διευθυντού του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως (εν τοις εφεξής εν τω παρόντι εδαφίω καλουμένου "ρηθείς Διευθυντής"), ικανοποιήται πλήρως ότι τούτο θα συμβάλη εις την ενοποίησιν ή την βελτίωσιν υφισταμένων οικισμών ή την συμπλήρωσιν του οδικού δικτύου εντός των υπό ανάπτυξιν περιοχών ή εις ενδεδειγμένην τουριστικήν ή άλλην ενιαίαν ανάπτυξιν." (Η υπογράμμιση δική μου). Η επίδικη γη είναι εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας. Όπως είναι διατυπωμένες οι πρόνοιες του άρθρου 9
(4)(α) του Νόμου, παρέχουν ευρεία εξουσία στις αρμόδιες αρχές να επιβάλλουν, για τους προβλεπόμενους σ' αυτές σκοπούς, όρους στην άδεια διαίρεσης γης. Οι πρόνοιες όμως του άρθρου, επαναλαμβάνω, πρέπει να ερμηνεύονται και εφαρμόζονται σε αρμονία με τις διατάξεις του Άρθρου 23 του Συντάγματος. Με αυτή την προϋπόθεση, οι εξουσίες που παρέχονται στη διοίκηση από το Νόμο είναι διακριτικής φύσεως και υπόκεινται κατά συνέπεια στον έλεγχο της διοικητικής δικαιοσύνης. Οι πρόνοιες του Νόμου αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στη ρύθμιση του γεωγραφικού χώρου και περιβάλλοντος στο οποίο διαβιούν οι πολίτες, ώστε να διασφαλίζεται και βελτιώνεται η ποιότητα της ζωής τους, σκοπός που καθημερινά κρίνεται ως καθοριστικής σημασίας και αναγκαιότητας. Η εξασφάλιση όμως αυτών των έργων δημόσιας ωφελείας επεμβαίνει ενίοτε στα ιδιωτικά συμφέροντα. Σ' αυτή τότε την περίπτωση υπεισέρχεται η τήρηση των προνοιών του Συντάγματος. Οι διατάξεις του Νόμου παρέχουν πλατιά εξουσία επεμβάσεως από τη διοίκηση πάνω στα συμφέροντα και δικαιώματα των πολιτών. Υπό την αίρεση ότι είναι μέσα στα πλαίσια του Νόμου και του Συντάγματος, η άσκησή τους επιβάλλει κατά τη γνώμη μου, την λεπτομερή και ειδική αιτιολόγησή τους, ανάλογα βέβαια με την κάθε περίπτωση. Για να γίνω πιο σαφής, η διοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην αναφορά μόνο των διατάξεων του Νόμου, που τους παρέχουν εξουσία για την επιβολή όρων σε άδεια οικοδομής, διαιρέσεως γης ή κατασκευής δρόμων, αλλά να αιτιολογεί ειδικά και εμπεριστατωμένα τους όρους που αποφασίζει να επιβάλει, ιδιαίτερα όπου αυτοί εμφανίζονται επαχθείς. Η συμμόρφωση της διοίκησης σε αυτή την αρχή επιβάλλεται, γιατί το διοικητικό Δικαστήριο δεν ελέγχει μόνο το πλαίσιο της διακριτικής εξουσίας της διοίκησης μέσα στις νομοθετικές ρυθμίσεις αλλά και στις πρόνοιες του Συντάγματος. Δεν θα ήταν πρόσφορο να αναφερθώ με παραδείγματα για να δείξω ποια στοιχεία θα πρέπει να αναφέρονται σε μια τέτοια απόφαση για να καθίσταται επαρκής η αιτιολόγησή της. Αυτό εξαρτάται από τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Αναφορικά όμως με αίτηση για διαίρεση γης, στοιχεία όπως: η περιοχή στην οποία προτείνεται ο διαχωρισμός, η έκτασή της, η φύση του διαχωρισμού, το γειτόνεμά της με άλλες οικιστικές περιοχές, οι υφιστάμενες διευκολύνσεις ή αυτές που προβλέπονται για το μέλλον, το κόστος που θα επιβαρυνθεί ο ενδιαφερόμενος και άλλα, είναι σχετικά. Στην εξεταζόμενη υπόθεση από μια πρώτη ματιά εντυπωσιάζει η έκταση της γης που θα παραχωρηθεί από τους αιτητές στο δημόσιο, για τη δημιουργία ενός τμήματος δρόμου πρωταρχικής σημασίας που θα έχει συνολικό πλάτος 80π. Εξίσου εντυπωσιάζει και το κόστος κατασκευής του δρόμου με το οποίο θα επιβαρυνθούν οι αιτητές, και που ανέρχεται σύμφωνα με δική τους εκτίμηση πάνω από £800,000. Ανάλογα βέβαια εντυπωσιακό είναι το έργο της ανάπτυξης που θα κάμουν οι αιτητές στη γη τους η οποία θα διαιρεθεί σε 521 οικόπεδα θα δημιουργηθεί δηλαδή ολόκληρος οικισμός. Ο επίδικος όμως δρόμος πρωταρχικής σημασίας δεν συνδέεται άμεσα με το έργο της διαίρεσης της γης, γιατί αυτός θα εξυπηρετεί όχι μόνο τα οικόπεδα και τη γειτνιάζουσα περιοχή αλλά θα είναι παγκύπριας χρήσης και ωφελιμότητας. Η άποψή μου είναι πως οι πρόνοιες του άρθρου 9
(1)(γ)(ν) αναφέρονται ειδικά στην κατασκευή δρόμων που κρίνονται άμεσα κατάλληλοι από τη διαίρεση της γης για οικοδομικούς σκοπούς. Μπορεί όμως να επεκταθεί η εφαρμογή τους, ώστε να καθίσταται η υπό διαχωρισμό γη ένα ενιαίο σύνολο με τον υπόλοιπο γεωγραφικό χώρο, είτε αυτός είναι οικιστικός ή θα καταστεί μελλοντικά. Ο δικηγόρος του Συμβουλίου εισηγείται πως ο επίδικος όρος επιβλήθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9
(4)(α) του Νόμου, που παραθέτω πιο πάνω. Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται ειδικά στις περιπτώσεις όπου η υπό διαίρεση γη είναι εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας, οπόταν μετά από συμβουλή του διευθυντή του τμήματος πολεοδομίας το Συμβούλιο πρέπει να ικανοποιηθεί πως το σχέδιο θα συμβάλει στην ενοποίηση ή βελτίωση υφισταμένων οικισμών ή τη συμπλήρωση του οδικού δικτύου εντός της υπό ανάπτυξη περιοχής ή εις ενδεδειγμένη τουριστική ή άλλη ενιαία ανάπτυξη. Η συμβολή δηλαδή του σχεδίου στην ανάπτυξη, που προβλέπει το άρθρο, είναι παρεπόμενη του γεγονότος πως η περιοχή ευρίσκεται εκτός υδατοπρομήθειας, όπως και στην εξεταζόμενη υπόθεση. Έχω τη γνώμη πως η δημιουργία του επίδικου δρόμου πρωταρχικής σημασίας πλάτους 80π, έναντι δαπάνης £200,000 που θα επωμιστούν οι αιτητές, δεν εμπίπτει στις πρόνοιες του πιο πάνω άρθρου και επομένως δεν μπορούσε να επιβληθεί από το Συμβούλιο. Δεν επιθυμώ να εκφράσω θεωρητικά άποψη κατά πόσο άλλη θα ήταν η απόφασή μου, αν απαιτείτο από τους αιτητές να παραχωρήσουν το τμήμα της ιδιοκτησίας τους για να χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή του δρόμου, χωρίς ταυτόχρονα και να υποχρεωθούν να επωμιστούν το κόστος της κατασκευής. Τελειώνοντας θάθελα να πω ότι η γνώμη της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου πάνω στο επίδικο ζήτημα, που θεωρώ σοβαρό, θα ήταν επιθυμητή. Η προσφυγή γίνεται αποδεκτή με έξοδα υπέρ των αιτητών. Προσφυγή επιτυγχάνει. Έξοδα υπέρ των αιτητών. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο