Α. Πέτσας & Υιοί Λτδ ν. Δημοκρατίας
(1992)4 ΑΑΔ 4428 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αρχείο σε μορφή PDF - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων
(1992)4 ΑΑΔ 4428 25 Νοεμβρίου, 1992 [ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Α. ΠΕΤΣΑΣ & ΥΙΟΙ ΛΤΔ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΑΔΕΙΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 311/91). Διοικητική Πράξη - Ανάκληση - Η ειδική νομοθετική παροχή ανακλητικής εξουσίας δεν είναι απαραίτητη - Ανάκληση παράνομων πράξεων και δη ευμενών - Η θεωρία και νομολογία - Εύλογος χρόνος - Κριτήρια διαπίστωσης - Θετική η κρίση για την νομιμότητα της ανακλήσεως αδείας στην κριθείσα περίπτωση. Οι αιτητές επιδίωξαν την ακύρωση της ανάκλησης χορηγήσεως προς αυτούς αδείας αστικού ταξί. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισε ότι:
- Είναι βασική αρχή του διοικητικού δικαίου ότι η διοίκηση μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να ανακαλέσει προηγούμενη απόφασή της και δεν είναι επιτακτικό να της παρέχεται από τη σχετική Νομοθεσία τέτοιο δικαίωμα. Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσο η επίδικη ανάκληση αφορά νόμιμη ή παράνομη απόφαση των καθ' ων η αίτηση. Διαφωνώ με τη θέση των αιτητών ότι η υπό ανάκληση απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών για τη χορήγηση άδειας οδικής χρήσης αστικού ταξί για το αγροτικό ταξί με αριθμό εγγραφής RH 611 επ' ονόματι της αιτήτριας Εταιρείας, ήταν νόμιμη για τους λόγους που αναφέρει η δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση στη γραπτή της αγόρευση.
- Η ανάκληση παράνομης διοικητικής πράξης, δεν είναι επιτρεπτή μετά την πάροδο ευλόγου χρόνου, κρινόμενου με βάση τις εκάστοτε συνθήκες. (Βλ. την απόφαση της Ολομέλειας Ν. Yiangou & Another v. Republic
(1976)3 C.L.R. 101, στις σελίδες 105 και 106). Ο χρονικός περιορισμός που τίθεται στο θέμα της ανάκλησης, ακόμα και παρανόμου διοικητικής πράξης, είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς τη διοίκηση και της ίδιας της ανάγκης της σταθερότητάς του εκ των πράξεων δημιουργηθέντος δικαίου (Βλέπε, Κυριακόπουλου "Διοικητικόν Ελληνικόν Δίκαιον", 4η Έκδοση, Τόμος Β', σελίδες 414-415). Κατά συνέπεια, είναι έκδηλο από τα πιο πάνω, ότι η ανάκληση παράνομης πράξης είναι δυνητικό δικαίωμα της διοίκησης και ο μόνος περιορισμός που τίθεται στο δικαίωμα αυτό της διοίκησης είναι χρονικός, δηλαδή πρέπει να διενεργείται εντός ευλόγου χρόνου.
- Αναφορικά με το θέμα κατά πόσο οι καθ' ων η αίτηση προχώρησαν στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, η νομολογία έχει ξεκαθαρίσει ότι το θέμα αυτό εξαρτάται πάντοτε από τα συγκεκριμένα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Είναι επίσης σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη και το γεγονός κατά πόσο η διοίκηση ενήργησε άμεσα στην ανακλητική απόφαση μόλις ανακάλυψε την παρανομία που είχε διαπραχθεί. Ενόψει του γεγονότος ότι η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών κοινοποίησε την απόφαση της προς την αιτήτρια Εταιρεία στις 6/8/90 και ανακάλεσε αυτή στις 11/12/90, δηλαδή μετά 4 μήνες, και αφού διαπίστωσε την παρανομία της προηγούμενής της απόφασης, έχω την άποψη ότι η ανάκληση έγινε μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα χωρίς κωλυσιεργία από μέρους της διοίκησης.
- Η αιτιολογία μιας πράξεως εξαρτάται από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Εν προκειμένω, υπό τις περιστάσεις, υπάρχει επαρκής αιτιολογία. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: Yiangou & Another v. Republic
(1976)3 C.L.R. 101· The Director of the Department of Customs and Excise v. Grecian Hotel Enterprises Ltd
(1985)1 C.L.R. 476· Paschali v. Republic
(1966)3 C.L.R.
- Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 14/1/1991 με την οποία ανακλήθηκε η απόφασή τους ημερομηνίας 23/7/90 να χορηγήσουν προς τους αιτητές άδεια αστικού ταξί για το όχημα με αριθμό εγγραφής RH 611 με έδρα τη Λεμεσό. Σ. Καραπατάκης, για τους αιτητές. Γ. Κυριακίδου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους καθ' ων η αίτηση. Cur.adv.vult. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με την προσφυγή αυτή οι αιτητές ζητούν ακύρωση της απόφασης των καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 14/1/91 με την οποία ανακλήθηκε η απόφασή τους ημερομηνίας 23/7/90 με την οποία χορηγήθηκε προς τους αιτητές άδεια αστικού ταξί για το όχημα με αριθμό εγγραφής RH611 με έδρα τη Λεμεσό. Τα γεγονότα σε συντομία είναι τα εξής: Ο Γιαννάκης Έλληνα υπέβαλε στις 10/9/86, αίτηση στην Αρχή Αδειών, με την οποία ζητούσε να του χορηγηθεί άδεια οδικής χρήσης αστικού ταξί για το αδειούχο αγροτικό ταξί με αριθμό εγγραφής RH
- Στις 15/9/86 τέθηκε αγγελία για ενημέρωση των ενδιαφερομένων και υποβολή τυχόν ενστάσεων και στις 6/11/86 υποβλήθηκε έκθεση του αρμόδιου Επαρχιακού Γραφείου του Τμήματος Οδικών Μεταφορών. Η Αρχή Αδειών εξέτασε την πιο πάνω αίτηση στη συνεδρία της με ημερομηνία 20/11/86 και την απέρριψε. Η απόφαση της κοινοποιήθηκε στον αιτητή και στους ενισταμένους με επιστολές της ημερομηνίας 28/11/
- Εναντίον της αρνητικής απόφασης της Αρχής Αδειών υποβλήθηκε η ιεραρχική προσφυγή με αριθμό 436/
- Κατά ή περί τον Ιανουάριο του 1990, ο Γ. Έλληνας παραχώρησε την ιδιοκτησία του οχήματος και τα επ' αυτού δικαιώματα προς τους αιτητές Α. Πέτσας και Υιοί Λτδ., αντίγραφο δε της εκχώρησης, κατατέθηκε στην Αρχή Αδειών. Η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών στη συνεδρία της ημερομηνίας 7/2/90, άκουσε τον εκπρόσωπο της αιτήτριας Εταιρείας. Η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών, εξέτασε την υποβληθείσα ιεραρχική προσφυγή στη συνεδρία της με ημερομηνία 23/7/90 και αφού την αποδέχτηκε αποφάσισε να χορηγήσει στην αιτήτρια Εταιρεία Α. Πέτσας και Υιοί Ατό., άδεια οδικής χρήσης αστικού ταξί για το όχημα με αριθμό εγγραφής RH
- Η απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών, κοινοποιήθηκε στην αιτήτρια Εταιρεία με επιστολή της ημερομηνίας 6/8/
- Η Αρχή Αδειών ενημερώθηκε για την απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών στη συνεδρία της με ημερομηνία 29/8/
- Επειδή διαπίστωσε ότι ο αιτητής στην υπό αναφορά υπόθεση ήταν ο Γ. Έλληνας, ενώ η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών με την απόφασή της χορηγεί την αιτούμενη άδεια στην αιτήτρια Εταιρεία, η Αρχή Αδειών αποφάσισε προτού προχωρήσει στην υλοποίηση της πιο πάνω απόφασης, να ζητήσει νομική συμβουλή από το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών επανεξέτασε στις 11/12/90 την όλη υπόθεση και με βάση τη γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα, αποφάσισε να ανακαλέσει την προηγούμενη απόφασή της ημερομηνίας 23/7/90 με την οποία χορήγησε άδεια οδικής χρήσης αστικού ταξί για το αγροτικό ταξί με αριθμό εγγραφής RH
- Η απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών, κοινοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή ημερομηνίας 14/1/91 και η Αρχή Αδειών ενημερώθηκε σχετικά στη συνεδρία της ημερομηνίας 23/1/
- Είναι ο ισχυρισμός των αιτητών ότι η απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών ημερομηνίας 11/12/90 με την οποία ανακλήθηκε η προηγούμενη απόφασή της ημερομηνίας 23/7/90, είναι παράνομη διότι δεν υπήρχε δυνατότητα εκ του Νόμου που παραχωρούσε εξουσία στους καθ' ων η αίτηση να προβούν στην έκδοση της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης. Δεν είχε η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών δικαίωμα εκ του Νόμου να ανακαλέσει με την προσβαλλόμενη πράξη, την προηγούμενη ευμενή απόφασή της. Η εξουσία της, ισχυρίζονται οι αιτητές, οριοθετείται . από τις παραγράφους 4 και 5 του άρθρου 4Α του Νόμου, το οποίο δεν παρέχει εξουσία στην Αναθεωρητική Αρχή Αδειών να ανακαλεί τις αποφάσεις της. Έχω τη γνώμη ότι είναι βασική αρχή του διοικητικού δικαίου ότι η διοίκηση μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να ανακαλέσει προηγούμενη απόφασή της και δεν είναι επιτακτικό να της παρέχεται από τη σχετική Νομοθεσία τέτοιο δικαίωμα. Γι' αυτό το λόγο, ο ισχυρισμός αυτός των αιτητών δεν ευσταθεί. Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσο η επίδικη ανάκληση αφορά νόμιμη ή παράνομη απόφαση των καθ' ων η αίτηση. Είναι ο ισχυρισμός των αιτητών ότι η απόφαση ήταν νόμιμη και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να ανακληθεί. Αντίθετα, η θέση των καθ' ων η αίτηση είναι ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά την περίπτωση ανάκλησης παράνομης απόφασης η οποία ανακλήθηκε ορθά και νόμιμα με βάση τις γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου που διέπουν το θέμα της ανάκλησης. Διαφωνώ με τη θέση των αιτητών ότι η υπό ανάκληση απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών για τη χορήγηση άδειας οδικής χρήσης αστικού ταξί για το αγροτικό ταξί με αριθμό εγγραφής RH611 επ' ονόματι της αιτήτριας Εταιρείας, ήταν νόμιμη για τους λόγους που αναφέρει η δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση στη γραπτή της αγόρευση και που είναι οι εξής: "(α) Η αίτηση για την χορήγηση της άδειας αστικού ταξί για το αγροτικό ταξί RH 611 έγινε στις 10.9.1986 από τον Γιαννάκη Έλληνα ο οποίος και μέχρι της αποφάσεως της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών που ανακάλεσε την πρώτη της απόφαση εμφαίνετο στα αρχεία της Αρχής Αδειών ως ο ιδιοκτήτης του πιο πάνω αυτοκινήτου. Όπως καθορίζεται από το άρθρο 5
(3)του περί Ρυθμίσεως Τροχαίας Μεταφοράς Νόμου 9 του 1982 η Αρχή Αδειών καθώς επίσης και η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών κέκτηται διακριτική εξουσία παροχής αδειών οδικής χρήσεως μόνο κατόπιν αιτήσεως που υποβάλλεται προς αυτή με τον νενομισμένο τύπο. Ευσεβάστως υποβάλλω ότι η χορηγηθείσα άδεια που ανακλήθηκε ήταν παράνομη γιατί δεν εκπληρώνετο ο υπό του νόμου πιο πάνω καθορισμένος όρος λόγω του ότι η Αιτήτρια Εταιρεία δεν είχε υποβάλει αίτηση για να της χορηγηθεί άδεια. (β) Ο Γ. Έλληνας δεν μπορούσε να μεταβιβάσει τα δικαιώματά του επί της αιτήσεως αλλά μόνο να μεταβιβάσει την άδεια του οχήματος καθώς επίσης και την ιδιοκτησία του οχήματος εάν είχε εξασφαλίσει προηγουμένως την άδεια επ' ονόματι του βάσει του άρθρου 6 του νόμου 9/82. (γ) Είναι εισήγησή μου περαιτέρω ότι η Αρχή Αδειών είχε δικαίωμα και υποχρέωση να μην συμμορφωθεί με την αρχική απόφαση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών από την στιγμή που η υλοποίησή της θα ήταν αντίθετη με τις εξουσίες που της παρέχει ο νόμος δηλαδή να εκδώσει άδεια οδικής χρήσης σε πρόσωπο το οποίο δεν ήταν ούτε αιτητής ούτε ιδιοκτήτης. Είναι βασική αρχή του διοικητικού δικαίου ότι κατώτερο διοικητικό όργανο μπορεί να αρνηθεί να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την υλοποίηση απόφασης ανώτερου διοικητικού οργάνου όταν είναι παράνομες." Ως εκ τούτου, ο ισχυρισμός της αιτήτριας Εταιρείας ότι η χορηγηθείσα άδεια που ανακλήθηκε ήταν νόμιμη, είναι λανθασμένη. Περαιτέρω, στα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας, 1929-1959, στη σελίδα 201, αναφέρονται τα κάτωθι σχετικά: "Ως παράνομοι χαρακτηρίζονται ου μόνον αι κατά παράβασιν διατάξεων του νόμου εκδοθείσαι πράξεις, αλλά και αι εκδοθείσαι κατά πλάνην περί τα πράγματα: 10
(41), 1914
(53), 287
(57), ουχί όμως και εκείναι δι' ας η Διοίκησις διεπίστωσεν απλώς εσφαλμένην εκτίμησιν περί του πράγματι υποστατού των πραγματικών προϋποθέσεων της εκδόσεώς των: 808
(55), 148
(57). Ως παράνομος χαρακτηρίζεται περαιτέρω η πράξις, ήτις εξεδόθη χωρίς να συντρέχουν αι νόμιμοι προϋποθέσεις της εκδόσεώς της: 2189
(46), ή εν αγνοία της Διοικήσεως ως προς την συνδρομήν όρου τινός κωλύοντος ταύτην: 1377
(47), 1639
(53), ως και η στηριχθείσα επί μη αληθούς προϋποθέσεως: 387
(53), 2120
(53).......... ". Η ανάκληση παράνομης διοικητικής πράξης, δεν είναι επιτρεπτή μετά την πάροδο ευλόγου χρόνου, κρινόμενου με βάση τις εκάστοτε συνθήκες. Στην απόφαση της Ολομέλειας Ν. Yiangou & Another v. Republic
(1976)3 C.L.R. 101, στις σελίδες 105 και 106, αναφέρονται τα εξής: "The revocation of an unlawful administrative act is a course lawfully open to the administration and it is based on the notion of the preservation of legality; the relevant principles are to be found in Stasinopoullos on the Law of Administrative Acts
(1951), at pp. 398-399; and it is useful to refer, too, to the decisions of the Council of State in Greece in cases 796/1964, 1750/1965, 1531/1966, 3027/1967 and 458/1968; in particular in the decision in case 3027/1967 the following are stated as regards the revocation of unlawful administrative acts: " .... η ανάκλησις, και παρανόμου έτι διοικητικής πράξεως δεν είναι επιτρεπτή μετά την πάροδον ευλόγου χρόνου, κρινομένου κατά τας εκάστοτε συνθήκας, εάν εξ αυτής παρήχθη πραγματική κατάστασις προστατευτέα ενόψει των αρχών της χρηστής Διοικήσεως, πλην εάν αύτη προεκλήθη δι' απατηλής ενεργείας του ενδιαφερομένου ή δεν ετηρήθη υπ' αυτού όρος τεθείς εν αυτή με την επιφύλαξιν της ανακλήσεως ή συντρέχη λόγος δημοσίου συμφέροντος." ("... the revocation of even an unlawful administrative act is not permissible after the lapse of a reasonable period of time, to be judged in the light of the circumstances of each case, if there has been created from the beginning a situation needing protection on the basis of the principles of proper administration, unless the unlawful administrative act has been caused by fraudulent conduct of the person concerned or there has not been observed by him a condition included in the act subject to the reservation that there might be revocation or there exist reasons of public interest.") As is stressed in the passage just quoted above, when there exist reasons of public interest an unlawful administrative act may be revoked even after the lapse of reasonably long time; and this is to be found, also, in other decisions of the Greek Council of State, such as those in cases 424/1932,425/1932,1750/1965 and 3169/1968. What is 'a reasonable period of time' is a matter which, as pointed out in the decision of the Council of State in Greece in case 1026/1966, depends on the circumstances of each particular case; and the relevant criteria have been set out by the said Council in its decision in case 518/1956; whether or not the time which has elapsed is reasonable is a matter for the Court to decide (see, in this respect, the decisions of the same Council in cases 47/1963,55/1963 and 430/1964)". (Βλέπε, επίσης, The Director of the Department of Customs and Excise v. Grecian Hotel Enterprises Ltd.
(1985)1 C.L.R. 476). Ο χρονικός περιορισμός που τίθεται στο θέμα της ανάκλησης, ακόμα και παρανόμου διοικητικής πράξης, είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς τη διοίκηση και της ίδιας της ανάγκης της σταθερότητας του εκ των πράξεων δημιουργηθέντος δικαίου (Βλέπε, Κυριακόπουλου "Διοικητικόν Ελληνικόν Δίκαιον", 4η Έκδοση, Τόμος Β, σελίδες 414-415). Κατά συνέπεια, είναι έκδηλο από τα πιο πάνω, ότι η ανάκληση παράνομης πράξης είναι δυνητικό δικαίωμα της διοίκησης και ο μόνος περιορισμός που τίθεται στο δικαίωμα αυτό της διοίκησης είναι χρονικός, δηλαδή πρέπει να διενεργείται εντός ευλόγου χρόνου. Αναφορικά με το θέμα κατά πόσο οι καθ' ων η αίτηση προχώρησαν στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος, η νομολογία έχει ξεκαθαρίσει ότι το θέμα αυτό εξαρτάται πάντοτε από τα συγκεκριμένα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (Βλέπε, Ν. Yiangou & Another v. Republic (ανωτέρω) και Iro Paschali v. Republic
(1966)3 C.L.R. 593, στη σελίδα 609). Είναι επίσης σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη και το γεγονός κατά πόσο η διοίκηση ενήργησε άμεσα στην ανακλητική απόφαση μόλις ανακάλυψε την παρανομία που είχε διαπραχθεί. Ενόψει του γεγονότος ότι η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών κοινοποίησε την απόφασή της προς την αιτήτρια Εταιρεία στις 6/8/90 και ανακάλεσε αυτή στις 11/12/90, δηλαδή μετά 4 μήνες, και αφού διαπίστωσε την παρανομία της προηγούμενής της απόφασης, έχω την άποψη ότι η ανάκληση έγινε μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα χωρίς κωλυσιεργία από μέρους της διοίκησης. Επίσης, οι αιτητές πρόβαλαν τον ισχυρισμό ότι η επίδικη ανάκληση είναι αναιτιολόγητη και/ή πλημμελώς αιτιολογημένη. Έχει νομολογηθεί ότι η αιτιολογία μιας πράξεως εξαρτάται από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης φαίνεται στα πρακτικά της συνεδρίας της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών, ημερομηνίας 11/12/90, που είναι Τεκμήριο Η στην ένσταση. Συγκεκριμένα αναφέρονται στην πιο πάνω απόφαση όλα τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον των καθ' ων η αίτηση και ο λόγος για τον οποίο αποφασίστηκε η υπό κρίση ανακλητική απόφαση, που είναι η γνωμάτευση του Γενικού Εισαγγελέα. Έχω τη γνώμη ότι υπό τις περιστάσεις υπάρχει επαρκής αιτιολογία. Οι αιτητές πρόβαλαν επίσης τον ισχυρισμό ότι οι καθ' ων η αίτηση ώφειλαν να ακούσουν τους αιτητές προτού ανακαλέσουν την απόφασή τους και πως η άρνησή τους να τους ακούσουν, αντιβαίνει προς τις αρχές της φυσικής δικαιοσύνης. Τον πιο πάνω ισχυρισμό τους οι αιτητές δεν τον υποστηρίζουν με καμιά αυθεντία και έχω την άποψη ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν ευσταθεί και τον απορρίπτω. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται και η επίδικη απόφαση επικυρώνεται. Καμιά διαταγή για έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο