Sunrise Industry Clothing Ltd. ν. Δημοκρατίας
(1996)4 ΑΑΔ 1964 12 Ιουλίου, 1996 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ SUNRISE INDUSTRY CLOTHING LTD., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ TOY ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΑΜΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 470/91) Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος - Λόγοι ακυρώσεως - Πλάνη περί τα πράγματα - Προσφορές - Μη επέμβαση του Δικαστηρίου στην ουσιαστική κρίση της διοίκησης, ιδιαίτερα επί τεχνικών θεμάτων - Καμία πλάνη δεν αποδείχθηκε στην κριθείσα περίπτωση. [Πέραν των ανωτέρω τίτλων η απόφαση του Δικαστηρίου διαβάζεται ως σύνολο]. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Συμβουλίου Προσφορών με την οποία κατακύρωσαν στο ενδιαφερόμενο μέρος την προσφορά για το ράψιμο ειδών ένδυσης για την Εθνική Φρουρά, για ένα χρόνο. Χ'' Νικολάου, για τους Αιτητές. Α. Βασιλειάδης, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση. Α. Λυκούργου για Τ. Παπαδόπουλο, για το Ενδιαφερόμενο μέρος. Cur. adv. vult. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Οι αιτητές, ως προσφοροδότες και οι ίδιοι, προσβάλλουν το κύρος της απόφασης του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών ημερομηνίας 12 Απριλίου 1991 για την κατακύρωση στους Γ. Καλλής (Βιομήχανοι) Λτδ προσφοράς για το ράψιμο ειδών ένδυσης για την Εθνική Φρουρά, για την περίοδο από 1 Ιανουαρίου 1991 μέχρι 31 Δεκεμβρίου
- Ανέλαβα την υπόθεση στο πλαίσιο των διευθετήσεων μετά το θάνατο του συναδέλφου Γ. Πογιατζή και ο φάκελος τέθηκε ενώπιον μου στις 11 Δεκεμβρίου
- Ανανεώθηκε τότε άδεια που είχε δοθεί για την προσαγωγή μαρτυρίας με ένορκες δηλώσεις και η διαδικασία συμπληρώθηκε, αφού αντεξετάστηκαν οι μάρτυρες της κάθε πλευράς, στις 26 Ιουνίου
- Κατά τους όρους της προσφοράς ο οικονομικός φάκελος κάθε προσφοροδότη θα ανοιγόταν μόνο αν εθεωρείτο κατάλληλος με βάση τα στοιχεία που θα υποβάλλονταν στον τεχνικό φάκελο. Οι αιτητές δεν κρίθηκαν κατάλληλοι, αποκλείστηκαν και η προσφορά κατακυρώθηκε στους πιο φθηνούς από τους προσφοροδότες των οποίων ανοίχθηκε ο οικονομικός φάκελος. Οι αιτητές ισχυρίζονται πως ο αποκλεισμός τους ήταν παράνομος και πως για το λόγο αυτό η τελική κατακύρωση είναι άκυρη. Ασχολήθηκαν με το ζήτημα της καταλληλότητας των αιτητών δυο Επιτροπές. Η πρώτη αποτελείτο από λειτουργούς του Τμήματος Κρατικών Αγορών και Προμηθειών και Αξιωματικούς του ΓΕΕΦ. Ήταν η διαπίστωση της στην γραπτή έκθεση που υπέβαλε πως οι αιτητές ήταν μικρή βιομηχανία, χωρίς κατάλληλο χώρο για τη φύλαξη και συντήρηση των υφασμάτων που θα τους παραχωρούνταν και πως τα μηχανήματα που διέθεταν δεν ανταποκρίνονταν στον κατάλογο της προσφοράς. Η δεύτερη συστάθηκε μετά από παραστάσεις των αιτητών σε σχέση με την πιο πάνω αξιολόγηση του τεχνικού τους φακέλου. Ήταν πενταμελής και αποτελείτο από εκπροσώπους του Γενικού Ελεγκτή, του Τμήματος Κρατικών Αγορών και Προμηθειών, του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας, του Κέντρου Παραγωγικότητας και του Γενικού Λογι-στή. Τα μέλη της Επιτροπής επισκέφθηκαν τους χώρους που υπέδειξαν οι αιτητές με την προσφορά τους αλλά και αργότερα και στις 18 Μαρτίου 1991 συνέταξαν γραπτή έκθεση. Μεταφέρω το μέρος της που ενδιαφέρει. "Με βάση την πιο πάνω κατάσταση, μηχανημάτων και τις επί τόπου παρατηρήσεις η Ειδική Επιτροπή σημειώνει τα ακόλουθα: Ο προσφοροδότης θα μπορούσε να αναλάβει υπό ορισμένες επιφυλάξεις μικρό μόνο μέρος της προσφοράς, συγκεκριμένα τις στολές αγγαρείας (Είδος 6) και παντελόνια κοντά (Είδος 9). Οι πιο πάνω επιφυλάξεις είναι οι ακόλουθες: (α) Έλλειψη ομοιομορφίας στο τελικό προϊόν λόγω απουσίας των πιο κάτω εξειδικευμένων μηχανών (ι) Πρέσα σιδερώματος τσέπων (Υπολογιζόμενη αξία £3200) (ιι) Πρέσα κοψίματος (clinking Press) (Υπολογιζόμενη αξία £4300) (β) Έλλειψη εξειδικευμένης μηχανής για στερέωμα κολανακιών, φερμουάρ και τσέπων (Υπολογιζόμενη αξία £1900). (γ) Κατάλληλος χώρος αποθήκευσης, χώρος απλώματος και κοψίματος. Ο χώρος που υπέδειξε ο προσφοροδότης για τις πιο πάνω εργασίες είναι ημιτελής, στο υπόγειο ανεγειρόμενης πολυκατοικίας στη Λάρνακα." Στις 12 Απριλίου 1991 εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση. Παραθέτω την αιτιολόγηση του αποκλεισμού των αιτητών. "Από τις εκθέσεις των τεχνικών επιτροπών που αξιολόγησαν τις προσφορές προκύπτει ότι κατά την ημέρα υποβολής των προσφορών η εταιρεία SUNRISE δεν είχε τα απαραίτητα μηχανήματα και τα κατάλληλα υποστατικά έτσι που να μην είχε την ικανότητα να ανταποκριθεί για τα είδη τα οποία υπόβαλε προσφορά." Το μεγαλύτερο μέρος της ένορκης δήλωσης της αντιπροσώπου των αιτητών αναλώθηκε στην ανάπτυξη των επιχειρημάτων που είχαν ήδη περιληφθεί στη γραπτή τους αγόρευση. Αυτά θα τα καταγράψω στη συνέχεια. Σε σχέση με τις διαπιστώσεις που οδήγησαν στον αποκλεισμό των αιτητών, υποστηρίχθηκε πως και αν εθεωρείτο ότι απαιτείτο να διαθέτουν συγκεκριμένα μηχανήματα και αποθηκευτικό χώρο, διέθεταν τα μηχανήματα αυτά σχεδόν εξ' ολοκλήρου (κατά 95%) και επίσης αποθηκευτικό χώρο για την πλήρη συμπλήρωση του οποίου υπολειπόταν η εφαρμογή μόνο τριών θυρών. Σε επιχειρήματα επεκτάθηκε και η ένορκος δήλωση του μέλους της δεύτερης Επιτροπής Α. Πίττα. Αμφισβήτησε όμως και την εκτίμηση πως οι αιτητές διέθεταν το 95% των μηχανημάτων που απαιτούνταν. Σε σχέση με τον αποθηκευτικό χώρο ανέφερε πως οι προσφορές απαιτούσαν ύφασμα αξίας περίπου £200.000 και πως ο αποθηκευτικός χώρος που υπέδειξαν οι αιτητές "ήταν υπόγειος ημιτελής χώρος στον οποίο εκτελούντο κατασκευαστικά έργα κατά την επιτόπιο εξέταση στις 14 Μαρτίου 1991". Διευκρίνισε κατά την αντεξέτασή του πως έλειπαν τρεις πόρτες και ορισμένα "πλακάκια" στις γωνιές και δέκτηκε πως αν κάποιος είχε τη διάθεση, αυτά θα μπορούσαν να συμπληρωθούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Επίσης πως η αναφορά του σε κατασκευαστικά έργα δέν σήμαινε πως αυτά εκτελούνταν κατά το χρόνο της επίσκεψης τους. Αυτό, κατά τους αιτητές, συνιστά αντίφαση που θα έπρεπε να επιδράσει στην κατάληξη της προσφυγής. Όπως και το γεγονός ότι οι καθ' ων η αίτηση χρησιμοποίησαν ως μάρτυρα μέλος της Επιτροπής που δεν ήταν ειδικός επί των μηχανημάτων. Δεν μπορώ να συμφωνήσω. Ενώπιον του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών υπήρχαν ενυπόγραφες ομόφωνες εκθέσεις των Επιτροπών και είναι οι αιτητές που θέλησαν να καταδείξουν πλάνη. (Βλ. την ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου ημερομηνίας 13 Οκτωβρίου 1993). Τελικά όμως, ενώ οι εκθέσεις των Επιτροπών ιδιαίτερα η τελική, καταγράφει τα μηχανήματα που δεν διέθεταν οι αιτητές, δεν έχει υποστηριχθεί πως οι αιτητές διέθεταν τα εξειδικευθέντα μηχανήματα. Ούτε και η περιγραφή του υποδειχθέντος αποθηκευτικού χώρου ως ημιτελούς μπορεί να ελεγχθεί ως ανακριβής ενόψει της μαρτυρίας που προσάχθηκε. Το ερώτημα πλέον είναι αν, πάνω στη βάση αυτών των διαπιστώσεων, ήταν εύλογα επιτρεπτός ο αποκλεισμός των αιτητών και είναι σ' αυτό κυρίως που επικεντρώθηκαν οι αγορεύσεις των αιτητών. Πρόσθεσαν και τον ισχυρισμό πως όταν οι καθ' ων η αίτηση "διαπίστωσαν μετά τον έλεγχο ότι οι αιτητές διέθεταν τα κατάλληλα μηχανήματα εφηύραν την έλλειψη αποθηκευτικού χώρου για να αιτιολογήσουν την απόρριψη της προσφοράς των αιτητών..." Κατά τις διευκρινίσεις δε, αναφέρθηκαν και σε σκευωρία σε βάρος τους. Αυτοί οι τελευταίοι ισχυρισμοί καταρρίπτονται από τα γεγονότα αφού, όπως έχουμε δει και η δεύτερη Επιτροπή, ακριβώς επειδή διαπίστωσε την έλλειψη μηχανημάτων, διατύπωσε επιφυλάξεις αναφορικά με την ικανότητα των αιτητών να αναλάβουν έστω και μικρό μέρος της προσφοράς. Η παράγραφος 6.2 των όρων προσφοράς απαιτούσε όπως ο τεχνικός φάκελος, "περιέχει", μεταξύ άλλων, "κατάλληλα μηχανήματα που διαθέτει ο προσφοροδότης και που απαιτούνται για κάθε εξειδικευμένη εργασία" αλλά είναι γεγονός πως δεν είχε προκαθοριστεί ποια μηχανήματα ήταν απαραίτητα. Επίσης, δε γινόταν ρητή αναφορά στην αναγκαιότητα αποθηκευτικού χώρου αλλά εζητείτο να δηλώσουν "ονόματα και διευθύνσεις των υποστατικών (εργοστασίων/εργαστηρίων)". Επομένως, συμφωνά με την εισήγηση των αιτητών, δεν ήταν επιτρεπτό να τεθούν εκ των υστέρων τέτοιες προϋποθέσεις. Εκτός αυτού, ο μεταγενέστερος προσδιορισμός των αναγκαίων μηχανημάτων "δημιούργησε το ιδανικό έδαφος για κατάχρηση εξουσίας και τις εύλογες υπόνοιες ότι η απόφαση ελήφθη κατά παράβαση των αρχών της χρηστής διοίκησης και φυσικής δικαιοσύνης". Θεωρώ ορθή την εισήγηση των καθ' ων η αίτηση και του ενδιαφερομένου προσώπου πως η παράγραφος 6.2 των όρων προσφοράς δεν δικαιολογείται να αναγνωστεί κατά απομόνωση. Η παράγραφος 12.1 καθορίζει πως "η κυβέρνηση πρέπει να ικανοποιηθεί ότι οι προσφοροδότες είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Συμβόλαιο" και πως, όπως έχω ήδη σημειώσει, οι οικονομικοί φάκελοι θα ανοίγονταν μόνο στις περιπτώσεις προσφοροδοτών οι οποίοι θα κρίνονταν κατάλληλοι με βάση τα στοιχεία που θα υπέβαλλαν στον τεχνικό φάκελο. Το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών επικαλέστηκε αυτές ακριβώς τις δυο παραγράφους και συμφωνώ πως ο συνδυασμός τους νομιμοποιεί την εξάρτηση της κρίσης ως προς την καταλληλότητα των προσφοροδοτών και με αναφορά στην επάρκεια ή την καταλληλότητα των μηχανημάτων που διέθεταν, όπως καθηκόντως θα τα δήλωναν, και του αποθηκευτικού χώρου. Με δοσμένες τις ελλείψεις που παρατηρήθηκαν και χωρίς οτιδήποτε το ουσιαστικό ή το συγκεκριμένο που θα καταδείκνυε πως δεν ήταν εύλογο να προσδοθεί σημασία σ' αυτές, δεν μπορώ να διακρίνω δυνατότητα παρέμβασης. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν οι μικρές πράγματι ελλείψεις στον αποθηκευτικό χώρο θα θεωρούνταν από μόνες τους αιτία αποκλεισμού αλλά σαφώς η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε πάνω στη βάση όλων των δεδομένων. Το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει προς υποκατάσταση της ουσιαστικής κρίσης της διοίκησης, ιδιαίτερα επί τεχνικών θεμάτων, ο ισχυρισμός για πλάνη δεν έχει τεκμηριωθεί και η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί. Η εκδίκαση της υπόθεσης καθυστέρησε, συσσωρεύθηκαν έξοδα και για λόγους για τους οποίους δεν ευθύνονται οι αιτητές και μου φαίνεται πως δικαιολογείται να αποφύγω την έκδοση διαταγής για έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο