Πολυνείκη Σ. Ανθούση ν. Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου, ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΡ. 542/98., 27 Οκτωβρίου, 1999

(1)(α) του Νόμου. Η Επιτροπή εισηγείται ομόφωνα την απόρριψη των πιο κάτω αιτήσεων: ΚΛΑΔΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΟΝΟΜΑ: Ανθούσης Πολυνείκης Σοφοκλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ: (α) ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ (β) UNIVERSITY OF LONDON Imperial College of Science Technology and Medicine ΧΩΡΑ: (α) ΕΛΛΑΔΑ (β) ΑΓΓΛΙΑ ΑΚΑΔ. ΠΡΟΣΟΝΤΑ: (α) Δίπλωμα Ηλεκτρολόγου Μηχανικού (β) Master of Science in Communications and Signal Processing ΒΑΘΜΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ: (α) 8,58 (Οκτώ και 58/100) ΛΙΑΝ ΚΑΛΩΣ (β) Δεν αναγράφεται ο βαθμός του διπλώματος ΕΤΗ ΦΟΙΤΗΣΗΣ: (α) 1990-1995 Πέντε Χρόνια (β) 1995-1996 ΄Ενα Χρόνο ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ: ΔΙ.Κ.Α.Τ.Σ.Α. και Υπουργικό Συμβούλιο ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Ο αιτητής δεν έχει παρακο- λουθήσει τα βασικά μαθήματα Ηλεκτρολογίας για εγγραφή στον κλάδο της Ηλεκτρολογικής Μηχανικής. Ο πιο πάνω αιτητής είναι μέλος στο Μητρώο Μελών του Επιμε- λητηρίου στον κλάδο της Ηλεκτ- ρονικής Μηχανικής περιλαμβανο- μένης της Μηχανικής της Πληροφορικής (Α/Α 64302/Ε)" Στη συνέχεια το θέμα εξετάστηκε από τη Διοικούσα Επιτροπή του ΕΤΕΚ κατά τη συνεδρία της ημερ. 16.4.98. Σύμφωνα με το σχετικό πρακτικό της Διοικούσας Επιτροπής η αίτηση του αιτητή απορρίφθηκε "για τους λόγους που αναφέρονται στα πρακτικά της Επιτροπής Εγγραφής". Με επιστολή του ΕΤΕΚ, ημερ. 21.4.1988, ο αιτητής πληροφορήθηκε ότι δεν δικαιούται να εγγραφεί στο Μητρώο Μελών του Επιμελητηρίου στον κλάδο Ηλεκτρολογικής Μηχανικής γιατί δεν κατέχει τα υπό του Νόμου απαιτούμενα προσόντα. Με την παρούσα προσφυγή ο αιτητής επιδιώκει την ακύρωση της πιο πάνω απόφασης της Διοικούσας Επιτροπής του ΕΤΕΚ. Η προδικαστική ένσταση. Οι καθ΄ ων η αίτηση έχουν προβάλει προδικαστική ένσταση. Ισχυρίστηκαν "έλλειψη νομιμοποίησης του αιτητή για έγερση της παρούσας προσφυγής δεδομένου ότι αυτός δεν διαθέτει τα ελάχιστα απαιτούμενα εκ της ισχύουσας νομοθεσίας προσόντα για εγγραφή του στο Μητρώο Μελών του Επιμελητηρίου στον κλάδο Ηλεκτρολογικής Μηχανικής". Οι καθ΄ ων η αίτηση δεν έχουν ασχοληθεί περαιτέρω με την προδικαστική ένσταση και δεν έχουν επιχειρηματολογήσει υπέρ της εγκυρότητας της στο στάδιο των γραπτών αγορεύσεων ή των διευκρινίσεων. Πρέπει, επομένως, να υποτεθεί ότι την έχουν εγκαταλείψει. Για το λόγο αυτό η προδικαστική ένσταση απορρίπτεται. Πρώτος λόγος ακύρωσης - Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε καθ΄ υπέρβαση εξουσίας και υπό καθεστώς πλάνης. Ο αιτητής ισχυρίστηκε ότι η απόφαση του καθ΄ ου η αίτηση να απορρίψει το αίτημα του αιτητή γιατί δεν έχει παρακολουθήσει τα βασικά μαθήματα Ηλεκτρολογίας "ήταν πράξη καταχρηστική και αυθαίρετη που λήφθηκε καθ΄ υπέρβαση εξουσίας και υπό καθεστώς πλάνης για τις προϋποθέσεις που απαιτούνται από το άρ. 7 του περί Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου Νόμου του 1990 (Ν 224/90) και τις οποίες κάλυπτε ο αιτητής αλλά συγχρόνως συγκρούεται και με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου που αναγνώρισε το ακαδημαϊκό προσόν του αιτητή". Η ευπαίδευτη συνήγορος των καθ΄ ων η αίτηση υπέβαλε ότι "η Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου επί πράξεων και αποφάσεων διοικητικών οργάνων δεν περιλαμβάνει έλεγχο θεμάτων τεχνικής φύσης (εδώ καταλληλότητας των ακαδημαϊκών προσόντων του αιτητή για εγγραφή του στο Μητρώο Μελών του Επιμελητηρίου στον Κλάδο Ηλεκτρολογικής Μηχανικής) εφ΄ όσον το αρμόδιο διοικητικό όργανο αποτελεί τον καλύτερο γνώστη και κριτή τέτοιων θεμάτων". Αναφορικά με την τελευταία εισήγηση των καθ΄ ων η αίτηση θα έλεγα ότι αυτή βρίσκει έρεισμα στη Νομολογία (βλ. Eracleous and Another v. Compensation Officer

(1968)3 C.L.R. 44, 53, 54, Georghiou and Another v. Municipality of Nicosia

(1973)3 C.L.R. 53 και Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας 1929-59, σελ. 227). Πράγματι έγινε δεκτό από τη νομολογία ότι η κρίση της διοίκησης "επί ζητημάτων τεχνικής φύσεως ή ειδικών γνώσεων" είναι ανέλεγκτη, εφόσο, όμως, δεν συντρέχει πλάνη περί τα πράγματα, κακή χρήση διακριτικής εξουσίας ή δεν προκύπτει έλλειψη αιτιολογίας. Τυγχάνει, επομένως, εξεταστέο κατά πόσο προκύπτει πλάνη περί τα πράγματα, κακή χρήση διακριτικής εξουσίας ή έλλειψη αιτιολογίας. Σύμφωνα με το άρ. 7

(1)(α) του Νόμου κάθε πρόσωπο δικαιούται να εγγραφεί στο Μητρώο Μελών του Επιμελητηρίου και να είναι μέλος του Επιμελητηρίου αν - "(α) έχει πτυχίο ή δίπλωμα Πανεπιστημίου ή άλλο ισοδύναμο προσόν, αναγνωριζόμενο για τους σκοπούς του παρόντος Νόμου από το Υπουργικό Συμβούλιο ύστερα από εισήγηση του Επιμελητηρίου σε οποιοδήποτε κλάδο μηχανικής επιστήμης." Σύμφωνα με την γνωστοποίηση 173 (Κ.Δ.Π. 173/94) ημερ. 8.7.94 το Υπουργικό Συμβούλιο έχει αναγνωρίσει το δίπλωμα αποφοίτησης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για σκοπούς εγγραφής του κατόχου του στον κλάδο της Ηλεκτρολογικής Μηχανικής του ΕΤΕΚ. Εφόσο το δίπλωμα του αιτητή έχει αναγνωρισθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο για σκοπούς εγγραφής στο συγκεκριμένο κλάδο ο παράγοντας των "βασικών μαθημάτων" τον οποίο έχει λάβει υπόψη της η διοίκηση, αποτελεί ένα άσχετο ή εξωγενή παράγοντα. Σε τέτοια περίπτωση η απόφαση του διοικητικού οργάνου είναι αντίθετη προς το Νόμο και "καθ΄ υπέρβασινή ή κατάχρησιν εξουσίας της εμπεπιστευμένης εις το όργανον" (Βλ. Κωνσταντίνου ν. Α.Η.Κ., Α.Ε. 2070/26.3.99, Nicolaou v. Republic

(1967)3 C.L.R. 308, 313, 314, Tzavelas and Another v. Republic

(1975)3 C.L.R. 490, 504, 505, Christou v. Republic

(1969)3 C.L.R. 134, 151, Soteriou v. Republic

(1966)3 C.L.R. 83, 105, Konnaris and Another v. Republic

(1974)3 C.L.R. 377, 387, 388, 389 - Βλ. και Γ. Μ. Παπαχατζή "Σύστημα του Ισχύοντος στην Ελλάδα Διοικητικού Δικαίου", 6η έκδοση, σελ. 734: "Αν η διοικητική αρχή, τη στιγμή που ασκεί την ανατεθειμένη σ΄ αυτήν διακριτική ευχέρεια, βασισθεί σε συντελεστές κρίσεως διαφορετικούς από εκείνους στους οποίους κατά την αληθή του Νομοθέτη βούληση όφειλε να στηριχθεί ... η πράξη της ή η εν γένει ενέργεια της χωρεί κατά παράβαση των κανόνων νομιμότητος του διοικητικού δικαίου, παρόλο που ως προς το ουσιαστικό της περιεχόμενο ενδέχεται να μη πάσχει από καμιά παρονομία."). Περαιτέρω: Η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης είναι παράνομη επειδή ασχολείται "με στοιχεία κρίσεως άσχετα προς τα υπό του Νόμου οριζόμενα" (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1929-59, σελ. 186, απόφαση ΣτΕ. 218/59). Η διαπίστωση για υπέρβαση ή κατάχρηση εξουσίας και για έλλειψη αιτιολογίας καθιστά υποκείμενη σε δικαστικό έλεγχο την απόφαση της διοίκησης έστω και αν πρόκειται για θέμα τεχνικής φύσεως. Η τελευταία ακυρώνεται για τους λόγους που υποδεικνύονται πιο πάνω. Στη συνέχεια θα εξεταστεί κατά πόσο η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αιτιολογημένη. Οι καθ΄ ων η αίτηση ισχυρίσθηκαν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί "απόφαση αιτιολογητέα ως εκ της φύσεως της" και όχι απόφαση "αιτιολογητέα εκ του Νόμου". Η αιτιολογία της, επομένως, μπορεί να προκύψει από το σύνολο του διοικητικού φακέλου και όχι κατ΄ ανάγκη από το σώμα της ίδιας της απόφασης. Υπέβαλαν ότι βάσει του συνόλου του διοικητικού φακέλου καθίσταται "σαφές πως η προσβαλλόμενη απόφαση έχει επαρκή αιτιολογία". Στη Φράγκου ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 2021/27.3.98 το θέμα της αιτιολογίας έχει τεθεί ως εξής: "Αιτιολογία μιας διοικητικής πράξεως αποτελεί την έκθεση των πραγματικών και νομικών λόγων που οδήγησαν τη διοίκηση στην απόφαση της καθώς και παράθεση των κριτηρίων βάσει των οποίων άσκησε η διοίκηση τη διακριτική της ευχέρεια. Η ανάγκη της αιτιολογίας των ατομικών διοικητικών πράξεων απορρέει από την έννοια του κράτους δικαίου. Εκ της φύσεως τους αιτιολογητέες είναι όλες οι πράξεις των οποίων ο έλεγχος είναι αδύνατος ή ατελής χωρίς την αναφορά των λόγων που τις στηρίζουν. Γενικά, αιτιολογία που δεν παρέχει στον δικαστή τα απαραίτητα ειδικά και συγκεκριμένα στοιχεία για την διακρίβωση της νομιμότητας της διοικητικής πράξης ή είναι τόσο αόριστη και ασαφής ώστε να καθιστά ανέφικτο τον δικαστικό έλεγχο, δεν είναι νόμιμη και οδηγεί στην ακύρωση της πράξης (Βλ. Κυριακίδης κ.α. ν. Δημοκρατίας

(1995)3 Α.Α.Δ. 298, Δημοκρατία ν. Χατζηγεωργίου

(1994)3 Α.Α.Δ. 574 και Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, 3η έκδοση, 1992, παρα. 636, 646 και 647). Τότε μόνον είναι νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη η διοικητική πράξη όταν παρέχεται στον ακυρωτικό δικαστή η δυνατότης να αντιληφθή επί τη βάσει ποιών στοιχείων κατέληξε η Διοίκηση στο συμπέρασμα που έγινε δεκτό (Βλ. Ιωάννη Σαρμά, Η Συνταγματική και Διοικητική Νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σελ. 130). Το κατά πόσο μια διοικητική πράξη είναι αιτιολογημένη ή όχι εξαρτάται από τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά της (Βλ. Πισσάς ν. Δημοκρατίας

(1974)3 Α.Α.Δ. 476). Η αιτιολογία δεν πρέπει να περιορίζεται σε γενικούς χαρακτηρισμούς που μπορούν να εφαρμοσθούν σε κάθε περίπτωση και δεν πρέπει να επαναλαμβάνει τις διατάξεις του Νόμου. Η επανάληψη των γενικών όρων του Νόμου ισοδυναμεί με ανύπαρκτη αιτιολογία. 'Καθιστά αναιτιολόγητον την πράξιν αιτιολογία αόριστος καθιστώσα αδύνατον τον δικαστικόν αυτής έλεγχον, μή εκθέτουσα τα γεγονότα, εξ ών εμορφώθη, η κρίσις της Διοικήσεως, ή δυναμένη να εφαρμοσθή εις πάσαν περίπτωσιν' (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας (πιο πάνω), σελ. 186-87, Πιπερίδης κ.α. ν. Δημοκρατίας

(1995)3 Α.Α.Δ. 134, 141 και Κυριακίδης (πιο πάνω))." Στην Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών κ.α., Α.Ε. 2371/25.6.99 υποδείχθηκε ότι η αιτιολογία πρέπει να προσδιορίζει τη βάση της απόφασης και τους λόγους οι οποίοι την στοιχειοθετούν. Αναφορικά με το πρώτο σκέλος της απόφασης της Επιτροπής Εγγραφής - το ακαδημαϊκό προσόν του αιτητή δεν πληρει τις πρόνοιες του άρ. 7

(1)(α) του πιο πάνω Νόμου - αυτό συγκρούεται ή αντιφάσκει με άλλο μέρος της απόφασης σύμφωνα με το οποίο το δίπλωμα του αιτητή είναι αναγνωρισμένο από "ΔΙ.Κ.Α.Τ.Σ.Α. και Υπουργικό Συμβούλιο". Σε τέτοια περίπτωση η προσβαλλόμενη απόφαση καθίσταται αναιτιολόγητη (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας, πιο πάνω, σελ. 186-187: "Καθιστά αναιτιολόγητον την πράξιν αιτιολογία περιλαμβάνουσα αντιφατικάς προτάσεις αναιρούσας αλλήλας: 257/52"). Αναφορικά με το δεύτερο σκέλος της αιτιολογίας - μη παρακολούθηση των βασικών μαθημάτων της ηλεκτρολογίας - αυτό πρέπει να εξεταστεί σε συνάρτηση με τα πιο κάτω δεδομένα:

(1)΄Οτι ο αιτητής εζήτησε να εγγραφεί στον κλάδο της "Ηλεκτρολογικής Μηχανικής".

(2)΄Οτι ο αιτητής κατέχει δίπλωμα Ηλεκτρολόγου Μηχανικού και "τον τίτλο του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού" του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (βλ. και το άρ. 7

(1)(α) του Νόμου και πιο πάνω Κ.Δ.Π. 173/94).

(3)΄Οτι στο πιστοποιητικό του πιο πάνω Πολυτεχνείου, το οποίο βρισκόταν ενώπιον της Διοίκησης και στο οποίο γίνεται αναφορά στα μαθήματα που παρακολούθησε ο αιτητής κατά τη φοίτηση του, αναφέρεται ότι ο αιτητής παρακολούθησε, ανάμεσα σ΄ άλλα, Φυσική (Μηχανική), ηλεκτρο- λογικό σχέδιο, Φυσική (ηλεκτρομαγνητισμό), ηλεκτροτεχνικά υλικά, ηλεκτρικές μετρήσεις, ηλεκτρομαγνητικά πεδία Ι, ηλεκτρικές μηχανές κλπ.. Εν όψει όλων των πιο πάνω δεδομένων η προσβαλλόμενη απόφαση έπρεπε τουλάχιστο να εξειδικεύει ή να προσδιορίζει ποιά είναι τα βασικά μαθήματα ηλεκτρολογίας, τα οποία καθιστούν ένα υποψήφιο που τα έχει παρακολουθήσει κατάλληλο υποψήφιο για εγγραφή, για να είναι εφικτός ο δικαστικός έλεγχος. Στην απουσία τέτοιας εξειδίκευσης η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης είναι αόριστη. Ο δικαστικός της έλεγχος καθίσταται ανέφικτος γιατί η απόφαση δεν εκθέτει τα γεγονότα πάνω στα οποία έχει μορφωθεί η κρίση της διοίκησης (Βλ. Φράγκου, πιο πάνω, όπου γίνεται αναφορά στα Πορίσματα Νομολογίας, πιο πάνω, σελ. 186-87). Δεν είναι έργο του δικαστηρίου η πρωτογενής αξιολόγηση των πιο πάνω μαθημάτων ή του διπλώματος του αιτητή και η απόφανση κατά πόσο αποτελούν τα βασικά μαθήματα ηλεκτρολογίας. Αυτό αποτελεί έργο της διοίκησης. Η τελευταία βαρύνεται με την υποχρέωση αξιολόγησης των μαθημάτων και την έκδοση αιτιολογημένης απόφασης σε σχέση με το κατά πόσο ικανοποιούν ή όχι τις πρόνοιες του Νόμου. Ακολουθεί πως η προσβαλλόμενη απόφαση τυγχάνει αναιτιολόγητη. Επομένως η σχετική κρίση της διοίκησης δεν είναι ανέλεγκτη. Η διαπίστωση για έλλειψη αιτιολογίας αποτελεί ένα πρόσθετο λόγο για την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης. Η θέση των καθ΄ ων η αίτηση για αναπλήρωση της αιτιολογίας από τα στοιχεία του φακέλου δεν ευσταθεί. Η προσφυγή επιτυγχάνει. Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται στην ολότητά της με έξοδα £300. Π. ΚΑΛΛΗΣ, Δ. /ΕΑΠ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο