Παναγή Mαρίνος ν. Kυπριακής Δημοκρατίας
(2000)4 ΑΑΔ 600 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων
(2000)4 ΑΑΔ 600 22 Ιουνίου, 2000 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΠΑΝΑΓΗ, Αιτητής, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΟΙΚΗΤΗ 289 ΜΗΧΑΝΟΚΙΝΗΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΕΖΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1195/1999) Στρατός της Δημοκρατίας ― Αξιωματικοί ― Απόσπαση ― Κατά πόσο αξιωματικός που αποσπάται από μια μονάδα σε άλλη για σκοπούς άσκησης, οφείλει να υπακούει στις διαταγές του Διοικητή των εμπλεκόμενων στην άσκηση δυνάμεων ή συνεχίζει να βρίσκεται κάτω από τις διαταγές του φυσικού διοικητή του. Ο αιτητής προσέβαλε την καταδίκη του για πειθαρχικό παράπτωμα και την συνακόλουθη επιβολή σε βάρος του της πειθαρχικής ποινής της 2ήμερης φυλάκισης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι:
- Προκύπτει για εξέταση το πιο κάτω ζήτημα: Κατά πόσο αξιωματικός που αποσπάται από μια μονάδα σε άλλη για σκοπούς άσκησης, οφείλει να υπακούει στις διαταγές του Διοικητή των εμπλεκόμενων στην άσκηση δυνάμεων ή συνεχίζει να βρίσκεται κάτω από τις διαταγές του φυσικού διοικητή του - εδώ του διοικητή του 289 Μ/Κ Τ.Π.. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έχει ουσιαστικά αποφασιστεί ότι η υπακοή στις διαταγές του διοικητή της Μονάδας, στην οποία αποσπάσθηκε ο αιτητής για σκοπούς άσκησης, αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα αν δεν λάβει και τη γνώμη του φυσικού διοικητή του. Το Άρθρο 49 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα και Δικονομίας Νόμου του 1964 (Ν. 40/64) προβλέπει ότι στρατιωτικός ο οποίος διατάσσεται από τον αρχηγό του όπως εκτελέσει οποιαδήποτε υπηρεσία αρνείται να υπακούσει ή παραλείπει την εκτέλεση της διαταγής είναι ένοχος κακουργήματος.
- Σύμφωνα με τα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, σελ. 340, "απόσπασις υφίσταται οσάκις ο δημόσιος υπάλληλος απομακρύνεται της υπηρεσίας ή του γραφείου, εις ο οργανικώς ανήκει και τίθεται εις την υπηρεσίαν άλλου γραφείου προς ον σκοπόν όπως εκτελέση υπηρεσίαν υπαγόμενην εις την αρμοδιότητα του τελευταίου τούτου". Στη διάρκεια της απόσπασης του για σκοπούς συμμετοχής στην άσκηση και εφόσον διοικητής όλων των εμπλεκομένων στην άσκηση δυνάμεων ήταν ο διοικητής της 33 Μ/Κ, ο αιτητής "εκτελούσε υπηρεσίαν υπαγόμενην εις την αρμοδιότητα του τελευταίου". Η υπακοή στις διαταγές του Διοικητή της άσκησης πηγάζει και σαν θέμα κοινής λογικής και πρακτικής. Μια άσκηση είναι συνήθως σύντομης διάρκειας. Σε μια άσκηση και ενώ αυτή βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη είναι δυνατόν ο διοικητής της άσκησης να δώσει ένα μεγάλο αριθμό διαταγών σε αξιωματικό ο οποίος αποσπάσθηκε από άλλη μονάδα. Αν ο τελευταίος δεν υπακούσει στις διαταγές εκείνες και τις θέσει υπό τη αίρεση και έγκριση του φυσικού διοικητή του και ζητήσει χρόνο για να αναφερθεί σ' αυτόν τότε η εξέλιξη της άσκησης θα ματαιωθεί, η άσκηση θα αποτελματωθεί και θα εξουδετερωθεί πλήρως ο σκοπός της.
- Ο αξιωματικός ο οποίος αποσπάται σε μια Μονάδα, για σκοπούς συμμετοχής σε μια άσκηση, οφείλει να υπακούει στις νόμιμες διαταγές του διοικητή της άσκησης. Η επίδικη διαταγή δεν παραβιάζει οποιαδήποτε νομοθετική διάταξη. Ακολουθεί πως το πρώτο σκέλος της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν βρίσκει έρεισμα στο Νόμο. Αποτελεί νομικά ελαττωματική αιτιολογία. Με την προσφυγή ο αιτητής αμφισβητεί την καταδίκη του για διάπραξη πειθαρχικού παραπτώματος και την συνακόλουθη πειθαρχική ποινή της 2ήμερης φυλάκισης. Επειδή είναι άγνωστο ποιά θα ήταν η απόφαση της διοίκησης σε σχέση τόσο με την καταδίκη όσο και την ποινή, αν δεν συνέτρεχε η διάπραξη του αδικήματος του πρώτου σκέλους της απόφασης, ακυρώνεται η απόφαση στο σύνολό της για να δοθεί η ευκαιρία στη διοίκηση να επανεξετάσει, εάν επιθυμεί, την υπόθεση υπό το φως της απόφασης του Δικαστηρίου. Η προσφυγή επιτυγχάνει με έξοδα. Αναφερόμενη Υπόθεση: Spyrou a.o. v. Republic (No.1)
(1973)3 C.L.R.
- Προσφυγή. Προσφυγή από τον αιτητή κατά της απόφασης με την οποία κρίθηκε ένοχος πειθαρχικού παραπτώματος και της τιμωρίας του με 2ήμερη φυλάκιση. Σ. Οικονομίδης, για τον Αιτητή. Κ. Σταυρινός, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur. adv. vult. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Με την παρούσα προσφυγή ο αιτητής ζητά την πιο κάτω θεραπεία: "Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η πράξη και/ή απόφαση του Καθ' ου η αίτηση ημερ. 30.7.1999, με την οποία έκρινε τον Αιτητή ως ένοχο πειθαρχικού παραπτώματος και τον τιμώρησε πειθαρχικά με 2ήμερη φυλάκιση, είναι άκυρη και/ή παράνομη και/ή εστερημένη οποιασδήποτε έννομης συνέπειας". Τα πραγματικά περιστατικά τα οποία περιβάλλουν την προσφυγή. Ο αιτητής είναι μόνιμος Αξιωματικός του Πεζικού του Στρατού Ξηράς της Δημοκρατίας. Είναι απόφοιτος της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων. Διορίστηκε στο Στρατό στις 21.6.1996, αμέσως μετά την αποφοίτηση του, ως Αξιωματικός με το βαθμό του Ανθυπολοχαγού και από την ίδια ημερομηνία αποσπάστηκε για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά. Υπηρετεί στο 289 Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (289 Μ/Κ Τ.Π.) από την 9.6.
- Την 10.1.99 χορηγήθηκε στον αιτητή Φύλλο Πορείας "λόγω απόσπασης του στην 33 Μοίρα Καταδρομών (33 ΜΚ) από το 289 Μ/Κ Τ.Π." προκειμένου να συμμετάσχει, μαζί με άλλους οπλίτες του 289 Μ/Κ Τ.Π., "σε Τακτική Άσκηση Μετά Στρατεύματος (ΤΑΜΣ) που θα διεξαγόταν στην περιοχή του Πεδίου Βολής Καλού Χωριού". Ο αιτητής, ενεργώντας με βάση τη διαταγή που του έδωσε ο Διοικητής του, πήρε από τη Μονάδα του τρία άρματα Λεωνίδας με το προσωπικό τους και τα οδήγησε στο στρατόπεδο της 33 ΜΚ. Διοικητής όλων των εμπλεκομένων στην άσκηση είχε οριστεί "ο Διοικητής της 33 ΜΚ Αν/χης (ΠΖ) Σιδηρόπουλος Εμμανουήλ". Στη διάρκεια της άσκησης ο τελευταίος διέταξε τον αιτητή όπως για το υπόλοιπο της άσκησης "τεθεί ως επικεφαλής των 3 αρμάτων Κάσκαβελ (C/V)". Μετά το πέρας της προάσκησης - τελείωσε στις 14.1.99 - δόθηκαν οδηγίες στους επικεφαλείς των Τμημάτων για επιστροφή των Τμημάτων στις αρχικές θέσεις. Στη συνέχεια εκδόθηκε διαταγή προς τους Διοικητές των δύο Τμημάτων, που διοικούσαν τον Ουλαμό Αρμάτων, οι οποίες αφορούσαν την επιστροφή από τα ίδια δρομολόγια. Ο αιτητής, ο οποίος βρισκόταν επικεφαλής των αρμάτων C/V, δεν "έλαβε λήψη της διαταγής που αφορούσε τα δρομολόγια κινήσεως των αρμάτων κατά την επιστροφή". Για το λόγο αυτό ο αιτητής ακολούθησε το ασφαλέστερο, κατά την εκτίμηση του, από τα υπάρχοντα δρομολόγια. Στη διάρκεια επιστροφής των αρμάτων C/V ένα από αυτά ενεπλάκει σε δυστύχημα. Επέπεσε σε διμοιρία πεζών στρατιωτών με αποτέλεσμα το θανάσιμο τραυματισμό ενός στρατιώτη, και τον τραυματισμό δύο άλλων στρατιωτών. Ακολούθησε η διενέργεια ανάκρισης. Μετά τη συμπλήρωση της ο διενεργείσας την ανάκριση Αξιωματικός ετοίμασε συνοπτική έκθεση. Αυτή περιέχει το ιστορικό της υπόθεσης, τις καταθέσεις των μαρτύρων και τα συμπεράσματα του Ανακριτή. Παραθέτω, το σχετικό με τον αιτητή, μέρος των συμπερασμάτων του: "
(3)Ο Ανθλγός (ΠΖ) Παναγή Μαρίνος του Ανδρέα ΑΜ:3899 ΜΤΠ εγκατέλειψε την διοίκηση του τμήματος του και ανέλαβε την διοίκηση άλλου τμήματος καίτοι δεν είχε διαταχθεί γι΄ αυτό από τους φυσικούς διοικητές των τμημάτων ήτοι των Δκτών του 289 ΜΤΠ και 25 ΕΑΡΜ αντίστοιχα. ..............................................................................................................." Στον Διοικητή της 33 ΜΚΔ, Εμμανουήλ Σιδηρόπουλο, ο οποίος ήταν ο διοικητής όλων των εμπλεκομένων στην άσκηση, η έκθεση του Ανακριτή απέδωσε τις πιο κάτω παραλείψεις: "(α) Ότι δεν εξέδωσε τις προβλεπόμενες διαταγές για την σύζευξη των ασκουμένων τμημάτων αλλά και αυτές που χρειάσθηκε να εκδώσει προφορικά δεν φρόντισε να διαπιστώσει εάν λήφθηκαν για εφαρμογή από τους εκτελεστές. (β) Ότι αφαίρεσε την διοίκηση από τους Ανθλγό (ΠΖ) Παναγή Μαρίνο (αιτητή) και ΔΕΑ (ΤΘ) Κάννα Ζήνωνα χωρίς να έχει προς τούτο το δικαίωμα αλλά και την σύμφωνη γνώμη των φυσικών τους διοικητών ήτοι των Δκτών του 289 ΜΤΠ και 25 ΕΑΡΜ. (γ) Ότι δεν έλαβε κατά συνέπεια ως είχε καθήκον όλα τα απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας αλλά ούτε και επέδειξε την απαιτούμενη προσοχή για να αποτρέψει να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα οποιουδήποτε προσώπου της μονάδος του." Σύμφωνα με τον Ανακριτή κατά το στάδιο της ανάκρισης προέκυψαν ποινικές ευθύνες για τον αιτητή, σύμφωνα με τα άρθρα 109, 134 του Ποινικού Κώδικα και 49, 76 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα της Κυπριακής Δημοκρατίας". Ο Ανακριτής κατέληξε ως πιο κάτω: "δ. Πρέπει να ελεγχθούν πειθαρχικά επειδή δεν έλαβαν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας αλλά ούτε και επέδειξαν την απαιτούμενη προσοχή για να αποτρέψουν να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα οιουδήποτε προσώπου των τμημάτων που διοικούσαν οι
(1)Ανχης (ΠΖ) Σιδηρόπουλος Εμμανουήλ
(2)Υπλγός (ΠΖ) Φωτεινόγλου Αθανάσιος
(3)Ανθλγός (ΠΖ) Παναγή Μαρίνος (αιτητής)
(4)ΔΕΑ (ΠΖ) Τοπούζης Χρήστος
(5)Λοχίας (ΤΘ) Βελετσιάνος Γεώργιος." Το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς διαβίβασε την πιο πάνω έκθεση του Ανακριτή στο Διοικητή του 289 Μ/Κ Τ.Π. προκειμένου να προβεί "με βάσει το συμπέρασμα αυτής, στις ενέργειες που προβλέπονται από τον Κανονισμό 6
(1)και
(2)των Πειθαρχικών Κανονισμών της Εθνικής Φρουράς (βλ. επιστολή ημερ. 14.7.99 - Τεκ. 4 στην ένσταση). Αφού έλαβε υπόψη το πόρισμα της ανάκρισης ο Διοικητής του 289 Μ/Κ Τ.Π. κάλεσε σε απολογία τον αιτητή γιατί υπόπεσε στο πιο κάτω πειθαρχικό παράπτωμα: "Την 14.01.1999 ενώ συμμετείχες σε άσκηση συνεργασίας με την 33 ΜΚ εσύ εγκατέλειψες την διοίκηση του τμήματος σου και ανέλαβες την διοίκηση άλλου τμήματος καίτοι δεν είχες διαταχθεί γι' αυτό από τον φυσικό διοικητή σου Δκτη 289 ΜΤΠ με αποτέλεσμα να μην ληφθούν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας αλλά ούτε επέδειξες την απαιτούμενη προσοχή για να αποτρέψουν να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα οιουδήποτε προσώπου του τμήματος που διοικούσε. Τί απολογείσθε;" (βλ. επιστολή ημερ. 24.7.99, Τεκ. 5, στην ένσταση). Ο αιτητής στην απολογία του ανέφερε τα πιο κάτω: "α. Αρχές Ιαν. 99, δεν θυμάμαι την ακριβή ημερομηνία, ο Δκτής της Μονάδας με κάλεσε λίγο πριν από το μεσημέρι στο γραφείο του όπου, στην παρουσία και των άλλων Δκτών Λόχων, μου έδωσε οδηγίες όπως με τρία άρματα Λεωνίδας της Επιλαρχίας συμμετάσχω σε άσκηση συνεργασίας με την 33 ΜΚ. β. Οι οδηγίες του Δκτή μου ήταν ότι απλώς θα συμμετείχα με τρία Λεωνίδας σε άσκηση συνεργασίας με την 33 ΜΚ και δεν επεκτείνοντο και στα θέματα της αποστολής των αρμάτων στην άσκηση ή των καθηκόντων μου στην άσκηση, προφανώς γιατί τα θέματα αυτά θα τα ρύθμιζε ο διοικητής της άσκησης, που στην προκειμένη περίπτωση ήταν ο Δκτής της 33 ΜΚ. γ. Όταν παρουσιάστηκα με τα τρία Λεωνίδας στο Δκτή της 33 ΜΚ, ο Δκτής της Μοίρας αυτής μου έδωσε οδηγίες όπως, για τους σκοπούς της άσκησης, τεθώ επικεφαλής τριών αρμάτων Κάσκαβελ. δ. Δεδομένου ότι ο Δκτής της 33 ΜΚ ήταν ο διοικητής της άσκησης για την οποία είχα σταλεί να λάβω μέρος και συνεπώς κατά τον ουσιώδη εκείνο χρόνο και για τους σκοπούς της άσκησης ήμουν υπό τη διοίκησή του, πιστεύω πως ήμουν υποχρεωμένος να συμμορφωθώ με τις οδηγίες του, όπως φυσικά και συμμορφώθηκα. ε. Ενόψει των πιο πάνω αναφερθέντων είναι φανερό πως δεν μπορεί να ευσταθεί η κατηγορία ότι εγκατέλειψα τη διοίκηση του τμήματος μου και ανέλαβα τη διοίκηση άλλου τμήματος, καίτοι δεν είχα διαταχθεί γι' αυτό από το φυσικό μου Δκτή, δηλ. το Δκτή του 289 ΜΤΠ. Υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, κατά τον ουσιώδη χρόνο και για τους σκοπούς της συγκεκριμένης άσκησης Δκτής στον οποίο είχα υποχρέωση να υπακούω, ήταν ο Δκτής της 33 ΜΚ. στ. Όσον αφορά την κατηγορία ότι δεν λήφθηκαν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας, αλλ' ούτε και επέδειξα την απαιτούμενη προσοχή, έχω να αναφέρω τα παράκατω:
(1)Μετά το περάς την προάσκησης στις 14-01-99 και προτού ξεκινήσουμε για την επιστροφή, κάλεσα τους οδηγούς και των τριών αρμάτων Κάσκαβελ και τους είπα πως τα πήγαμε πολύ καλά στην άσκηση και πως θέλω τώρα στην επιστροφή να είναι προσεκτικοί για να μην συμβεί οτιδήποτε που θα χαλάσει την καλή εικόνα της άσκησης.
(2)Όταν σε κάποιο σημείο στο δρομολόγιο της επιστροφής πρόσεξα να κινούνται μπροστά μας Κ/Δ, σταμάτησα αμέσως τη Φάλαγγα των αρμάτων και διέταξα τον επικεφαλής των Κ/Δ ΔΕΑ να απομακρύνει τους Κ/Δ από το δρομολόγιο.
(3)Διέταξα τη φάλαγγα των αρμάτων να ξαναξεκινήσει μόνο όταν ο ΔΕΑ απεμάκρυνε τους Κ/Δ από το δρομολόγιο.
(4)Όταν το πρώτο άρμα, στο οποίο βρισκόμουν εγώ, πέρασε το σημείο που βρίσκοντο οι Κ/Δ, γύρισα προς τα πίσω για να δω αν τα άλλα δύο άρματα ακολουθούσαν κανονικά και τότε είδα ότι το άρμα που με ακολουθούσε είχε αναπτύξει, εντελώς αδικαιολόγητα, ταχύτητα. Αμέσως τότε φώναξα πολύ δυνατά στον οδηγό του άρματος τρεις φορές να σταματήσει αμέσως, όμως το άρμα συνέχισε να κινείται με ταχύτητα και τελικά ξέφυγε του δρομολογίου και έπεσε πάνω στους Κ/Δ με τα γνωστά συνεπακόλουθα. 3. Κατόπιν των πιο πάνω, δεν αποδέχομαι οποιαδήποτε ευθύνη για το πειθαρχικό παράπτωμα που μου έχει καταλογιστεί." (Βλ. επιστολή του ημερ. 27.7.99). Αφού έλαβε υπόψη την έκθεση του ανακριτή και την απολογία του αιτητή ο διοικητής του 289 Μ/Κ Τ.Π. αποφάσισε να τιμωρήσει τον αιτητή με 2ήμερο φυλάκιση. Παραθέτω τους λόγους της απόφασης: "σας τιμωρώ με 2ήμερο φυλάκιση, διότι ενώ ήσουν αποσπασμένος για εκτέλεση άσκησης συνεργασίας με την 33 ΜΚ στην περιοχή Π.Β. Καλού Χωριού εσύ εγκατέλειψες την διοίκηση του τμήματος σου και ανέλαβες την διοίκηση άλλου τμήματος καίτοι, δεν είχες διαταχθεί γι' αυτό από τον φυσικό διοικητή σου, Δκτή 289 ΜΤΠ και δεν έλαβες τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας αλλά ούτε και επέδειξες την απαιτούμενη προσοχή για να αποτρέψεις να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή ή σωματική ακεραιότητα οποιουδήποτε προσώπου του Τμήματος που διοικούσες." Οι λόγοι ακύρωσης. Ο αιτητής ισχυρίστηκε ότι η προσβαλλόμενη "πράξη και/ή απόφαση δεν έχει σαφή ή/και επαρκή ή/και νόμιμη αιτιολογία". Υποστήριξε ότι η αιτιολογία που δόθηκε από τον καθ' ου η αίτηση για την πειθαρχική τιμωρία του αιτητή αναφέρεται σε πειθαρχικό παράπτωμα που έχει δύο σκέλη και συγκεκριμένα: "(α) Ότι εγκατέλειψε τη διοίκηση του Τμήματος του και ανέλαβε τη διοίκηση άλλου Τμήματος καίτοι δεν είχε διαταχθεί γι' αυτό από τον φυσικό διοικητή του, Διοικητή του 289 Μ/Κ Τ.Π. (β) Ότι δεν έλαβε τα απαιτούμενα μέτρα ασφάλειας αλλά ούτε και επέδειξε την απαιτούμενη προσοχή για να αποτρέψει να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή ή σωματική ακεραιότητα οποιουδήποτε προσώπου του Τμήματος που διοικούσε." Υπέβαλε ότι η αιτιολογία που δόθηκε για το "πρώτο σκέλος του πειθαρχικού παραπτώματος που καταλογίστηκε στον αιτητή, είναι καταφανώς εσφαλμένη και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη αιτιολογία". Έρεισμα της εισήγησης αυτής αποτέλεσε το αδιαμφισβήτητο γεγονός της απόσπασης του αιτητή - στις 10.1.99 - στην 33 Μ/Κ και το, επίσης, αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι το επίδικο πειθαρχικό παράπτωμα έλαβε χώραν στη διάρκεια της απόσπασης του. Όπως υποστήριξε ο αιτητής "από 10.1.99 - ημερ. της απόσπασης του - και μέχρι να έπερνε φύλλο πορείας από το Διοικητή της 33 Μ/Κ για άλλη Μονάδα, δηλαδή μέχρι να τερματιζόταν η απόσπαση του στη 33 Μ/Κ ανήκε, υπήγετο και είχε υποχρέωση να υπακούει και να λογοδοτεί στο Διοικητή της 33 Μ/Κ". Ο ευπαίδευτος συνήγορος των καθ' ων η αίτηση δεν αναφέρθηκε σε οποιαδήποτε νομοθετική πρόνοια, αρχή διοικητικού δικαίου, διαταγή του Αρχηγού της Εθνικής Φρουράς ή έστω στρατιωτική παράδοση ή έθιμο για να υποστηρίξει τη θέση των καθ' ων η αίτηση ότι ο αιτητής έχει διαπράξει πειθαρχικό παράπτωμα με το να υπακούσει στις διαταγές του Διοικητή της 33 Μ/Κ χωρίς να λάβει και τη γνώμη του φυσικού διοικητή του. Υποστήριξε ωστόσο ότι ο αιτητής είχε αποσπασθεί προσωρινά για συμμετοχή σε άσκηση σε άλλη μονάδα αλλά τούτο "δεν τον αποκόπτει από τη μονάδα του στην οποία εξακολουθούσε να ανήκει". Κάτι ανάλογο, κατέληξε ο ευπαίδευτος συνήγορος, υπάρχει στο άρθρο 47
(2)του περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμου, 1990 (Ν. 1/90) όπου αυτός που έχει αποσπασθεί "εξακολουθεί να κατέχει οργανικά τη θέση από την οποία αποσπάται". Παρατηρώ ότι ο ευπαίδευτος συνήγορος παρέλειψε να αναφερθεί στο υπόλοιπο μέρος του άρθρου 47
(2)το οποίο έχει ως εξής: "υπάγεται όμως στον ιεραρχικό διοικητικό έλεγχο του Προϊσταμένου του Τμήματος στο οποίο αποσπάται". Πρέπει να τονίσω ότι οι διατάξεις του Νόμου 1/90 δεν μπορούν να τύχουν εφαρμογής στις περιπτώσεις απόσπασης στρατιωτικών. Αναφέρονται μόνο στους δημόσιους υπαλλήλους. Ωστόσο το πιο πάνω υπογραμμισμένο μέρος του άρθρου 47
(2)εισάγει κανόνα ο οποίος συνάδει με τη λογική. Προκύπτει για εξέταση το πιο κάτω ζήτημα: Κατά πόσο αξιωματικός που αποσπάται από μια μονάδα σε άλλη για σκοπούς άσκησης οφείλει να υπακούει στις διαταγές του Διοικητή των εμπλεκόμενων στην άσκηση δυνάμεων ή συνεχίζει να βρίσκεται κάτω από τις διαταγές του φυσικού διοικητή του - εδώ του διοικητή του 289 Μ/Κ Τ.Π.. Με την προσβαλλόμενη απόφαση έχει ουσιαστικά αποφασιστεί ότι η υπακοή στις διαταγές του διοικητή της Μονάδας στην οποία αποσπάσθηκε ο αιτητής για σκοπούς άσκησης αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα αν δεν λάβει και τη γνώμη του φυσικού διοικητή του. Το άρθρο 49 του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα και Δικονομίας Νόμου του 1964 (Ν. 40/64) προβλέπει ότι στρατιωτικός ο οποίος διατάσσεται από τον αρχηγό του όπως εκτελέσει οποιαδήποτε υπηρεσία αρνείται να υπακούσει ή παραλείπει την εκτέλεση της διαταγής είναι ένοχος κακουργήματος. Παρόμοια πρόνοια υπάρχει και στον Ελληνικό Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα. Ο Μιχ. Δ. Στασινόπουλος στο "Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων" 1982, Ανατύπωση, σελ. 189, θέτει το θέμα της υπακοής των στρατιωτικών υπαλλήλων ως εξής: "Τα όρια της υπακοής των στρατιωτικών υπαλλήλων. - Ειδικώς, ως προς τους στρατιωτικούς υπαλλήλους, οίτινες υπάγονται εις την γενικωτέραν κατηγορίαν των διοικητικών οργάνων, γίνεται δεκτόν ότι οφείλουν υπακοήν εις τα διαταγάς του αρχηγού των, δι' ών διατάσσονται, όπως εκτελέσουν 'οιανδήποτε υπηρεσίαν', χωρίς να δύνανται κατ' αρχήν να ελέγξουν, αν η διαταγή αύτη τηρή τους νομίμους τύπους ή αν αντίκειται εις ουσιαστικάς διατάξεις των νόμων, είτε σαφείς είτε ασαφείς. Επειδή όμως ο νόμος απαιτεί, όπως η δοθείσα διαταγή αφορά εις 'εκτέλεσιν υπηρεσίας', γίνεται δεκτόν, ότι δεν υποχρεοί εις εκτέλεσιν η διαταγή, η οποία τυγχάνει άσχετος με θέματα υπηρεσιακά. Επειδή δε προς τούτοις ο νόμος απαιτεί να δοθή η διαταγή υπό του 'αρχηγού', δεν υποχρεοί εις εκτέλεσιν η διαταγή, η δοθείσα υπό ανωτέρου μεν, αλλά μη διοικούντος την μικράν ή μεγάλην στρατιωτικήν υπηρεσίαν ή μονάδα ή οργάνωσιν, εν η υπηρετεί ο διαταχθείς. Όθεν ο στρατιωτικός, λαμβάνων διαταγήν του προϊσταμένου δεν έχει ευχέρειαν ελέγχου της νομιμότητος αυτής, εφ' α όρια και ο πολιτικός διοικητικός υπάλληλος, αλλά δύναται να ελέγξη μόνον δύο απόψεις της νομιμότητος αυτής, ήτοι 1) αν προέρχηται εκ του αρχηγού του, και 2) εάν ανάγηται εις την υπηρεσίαν. Τούτο δεν σημαίνει, ότι ο διατασσόμενος δικαιούται να ελέγξη αν η διαταγή κείται εντός των ειδικωτέρων ορίων της αρμοδιότητος του διατάσσοντος, διότι, επί των μεταξύ στρατιωτικών σχέσεων υπακοής, γίνεται δεκτόν ότι 'η ιδιότης του προϊσταμένου ή αρχηγού καλύπτει την έννοιαν της αφηρημένης αρμοδιότητος." Βλέπουμε, λοιπόν, πως τα όρια της υπακοής υπόκεινται σε δύο προϋποθέσεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η δεύτερη προϋπόθεση υφίσταται. Η επίδικη διαταγή ανάγεται στην υπηρεσία. Σε σχέση με την ύπαρξη της πρώτης προϋπόθεσης θα εξεταστεί κατά πόσο ο Διοικητής της 33 Μ/Κ ήταν ο "αρχηγός" του αιτητή εντός της έννοιας του πιο πάνω άρθρου 40 του Νόμου 40/
- Από τα αδιαμφισβήτητα πραγματικά περιστατικά της παρούσας υπόθεσης προκύπτουν τα εξής: (α) Ότι ο αιτητής υπηρετούσε στο 289 Μ/Κ Τ.Π. με αρχηγό του τον διοικητή του 289 Μ/Κ. (β) Ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε αποσπαστεί στην 33 Μ/Κ για σκοπούς συμμετοχής στην άσκηση. (γ) Ότι διοικητής όλων των εμπλεκόμενων στην άσκηση δυνάμεων ήταν ο Διοικητής της 33 Μ/Κ. Ενόψει της απόσπασης του αιτητή θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο κατά τον κρίσιμο χρόνο ο διοικητής της 33 Μ/Κ διοικούσε την "μικράν ή μεγάλην στρατιωτικήν υπηρεσίαν ή μονάδα ή οργάνωσιν εν η υπηρετεί ο διαταχθείς". Για την εξέταση αυτής της πτυχής θα πρέπει να εξετάσουμε την έννοια του όρου "απόσπαση". Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των δύο μερών δεν έχουν αναφερθεί σε οποιαδήποτε νομολογιακή αρχή ερμηνευτική του όρου "απόσπαση" σε σχέση με στρατιωτικούς. Ούτε έχουν αναφερθεί σε νομοθετική διάταξη, Κανονισμό ή Διαταγή του Αρχηγού της Εθνικής Φρουράς ή στρατιωτική παράδοση ή έθιμο που ρυθμίζουν το υπό εξέταση θέμα. Ούτε η έρευνα μου με έχει οδηγήσει σε οτιδήποτε το σχετικό. Θεωρώ ωστόσο ότι μπορώ να δανεισθώ από τις νομολογιακές αρχές που διέπουν την απόσπαση δημόσιων υπαλλήλων. Σύμφωνα με τα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, σελ. 340, "απόσπασις υφίσταται οσάκις ο δημόσιος υπάλληλος απομακρύνεται της υπηρεσίας ή του γραφείου, εις ο οργανικώς ανήκει και τίθεται εις την υπηρεσίαν άλλου γραφείου προς ον σκοπόν όπως εκτελέση υπηρεσίαν υπαγόμενην εις την αρμοδιότητα του τελευταίου τούτου". Λαμβάνω υπόψη τα πιο πάνω αδιαμφισβήτητα πραγματικά περιστατικά. Έχω την άποψη ότι στη διάρκεια της απόσπασης του για σκοπούς συμμετοχής στην άσκηση και εφόσον διοικητής όλων των εμπλεκομένων στην άσκηση δυνάμεων ήταν ο διοικητής της 33 Μ/Κ ο αιτητής "εκτελούσε υπηρεσίαν υπαγόμενην εις την αρμοδιότητα του τελευταίου". Έπεται πως ο Διοικητής της 33 Μ/Κ ήταν ο Αρχηγός του αιτητή εντός της έννοιας του άρθρου 49 του Νόμου 40/
- Κατά συνέπεια ο αιτητής όφειλε να υπακούσει στις διαταγές του άλλως θα διέπραττε κακούργημα. Θεωρώ, επίσης, ότι η υπακοή στις διαταγές του Διοικητή της άσκησης πηγάζει και σαν θέμα κοινής λογικής και πρακτικής. Μια άσκηση είναι συνήθως σύντομης διάρκειας. Σε μια άσκηση και ενώ αυτή βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη είναι δυνατόν ο διοικητής της άσκησης να δώσει ένα μεγάλο αριθμό διαταγών σε αξιωματικό ο οποίος αποσπάσθηκε από άλλη μονάδα. Αν ο τελευταίος δεν υπακούσει στις διαταγές εκείνες και τις θέσει υπό τη αίρεση και έγκριση του φυσικού διοικητή του και ζητήσει χρόνο για να αναφερθεί σ' αυτόν τότε η εξέλιξη της άσκησης θα ματαιωθεί, η άσκηση θα αποτελματωθεί και θα εξουδετερωθεί πλήρως ο σκοπός της. Έχω, επομένως, την άποψη ότι σαν θέμα της πιο πάνω νομολογιακής αρχής και σαν θέμα λογικής και πρακτικής και ομαλής και αποτελεσματικής διεξαγωγής μιας άσκησης ο αξιωματικός ο οποίος αποσπάται σε μια Μονάδα για σκοπούς συμμετοχής σε μια άσκηση οφείλει να υπακούει στις νόμιμες διαταγές του διοικητή της άσκησης. Δεν έχει τεθεί οτιδήποτε ενώπιον μου που να υποστηρίζει τη θέση ότι η επίδικη διαταγή παραβιάζει οποιαδήποτε νομοθετική διάταξη. Ακολουθεί πως το πρώτο σκέλος της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης δεν βρίσκει έρεισμα στο Νόμο. Αποτελεί νομικά ελαττωματική αιτιολογία (Βλ. Spyrou & Others v. Republic (No. 1)
(1973)3 C.L.R. 478). Με την προσφυγή ο αιτητής αμφισβητεί την καταδίκη του για διάπραξη πειθαρχικού παραπτώματος και την συνακόλουθη πειθαρχική ποινή της 2ήμερης φυλάκισης. Επειδή είναι άγνωστο ποιά θα ήταν η απόφαση της διοίκησης σε σχέση τόσο με την καταδίκη όσο και την ποινή, αν δεν συνέτρεχε η διάπραξη του αδικήματος του πρώτου σκέλους της απόφασης, έχω αποφασίσει να ακυρώσω την απόφαση στο σύνολό της για να δοθεί η ευκαιρία στη διοίκηση να επανεξετάσει, εάν επιθυμεί, την υπόθεση υπό το φως της απόφασής μου. Για τους πιο πάνω λόγους η προσφυγή επιτυγχάνει. Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται στην ολότητά της με έξοδα £350. Η προσφυγή επιτυγχάνει με έξοδα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο