Ανδρέας Παπαζαχαρίου ν. Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Υπουργικού Συμβουλίου κ.α., Υπόθεση Αρ. 1563/99, 26.2.02

Ανδρέας Παπαζαχαρίου ν. Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Υπουργικού Συμβουλίου κ.α., Υπόθεση Αρ. 1563/99, 26.2.02 Ανδρέας Παπαζαχαρίου ν. Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Υπουργικού Συμβουλίου κ.α., Υπόθεση Αρ. 1563/99, 26.2.02 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ Υπόθεση Αρ. 1563/99 ΕΝΩΠΙΟΝ: Π. ΑΡΤΕΜΗ, Δ. Αναφορικά με το Άρθρο 146, 9 και 28 του Συντάγματος. Ανδρέας Παπαζαχαρίου, Αιτητή ς, και Κυπριακή Δημοκρατία μέσω

1. Υπουργικού Συμβουλίου,
2. Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού,
3. Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης, Καθ΄ων η αίτηση. - - - - - ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26.2.02 Για τον αιτητή: κ. Σ. Αγγελίδης Για τους καθ΄ων η αίτηση: κ. Α. Χριστοφόρου Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο αιτητής αμφισβητεί τη νομιμότητα της επιστολής του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης ημερομηνίας 23.11.1999 η οποία κοινοποιήθηκε στο δικηγόρο του και είχε το ακόλουθο περιεχόμενο: «θέμα: Αίτημα του κ. Ανδρέα Παπαζαχαρίου για διορισμό του στο Δημοτικό Σχολείο Ριζοκαρπάσου ή σε άλλες υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Έχω οδηγίες να αναφερθώ στην από ημερομηνίας 14 Οκτωβρίου 1999 επιστολή σας προς το Υπουργικό Συμβούλιο και να σας πληροφορήσω τα ακόλουθα: Ο κ. Παπαζαχαρίου δεν έγινε δεκτός από το κατοχικό καθεστώς για να εργαστεί στο σχολείο του κατεχόμενου Ριζοκαρπάσου. Αναγκαστικά εργάστηκε ως αντικαταστάτης σε σχολεία της Ελεύθερης Κύπρου. - 2 - Η σύμβαση εργοδότησης του έληξε την 31 Αυγούστου
4. (όπως όλες οι συμβάσεις όσων ασχολούνται στην εκπαίδευση). Ο κ. Παπαζαχαρίου δεν είναι εκπαιδευτικός. Δεν είναι γραμμένος στους καταλόγους διορισίμων της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας και γι΄αυτό δεν έτυχε διορισμού στη θέση δασκάλου.» Στο αιτητικό της προσφυγής, ο αιτητής αξιώνει ακύρωση της απόφασης που του γνωστοποιήθηκε με την παράγραφο 2 της πιο πάνω επιστολής, της διακοπής δηλαδή της σύμβασης εργοδότησης του την 31.8.1999, ζητώντας ταυτόχρονα να κηρυχθεί άκυρη η οποιαδήποτε παράλειψη και να υποχρεωθούν οι καθ΄ων η αίτηση να διενεργήσουν ότι παραλήφθηκε. Ζητεί επίσης με την παράγραφο Β του αιτητικού, όπως κυρηχθεί άκυρη η απόφαση των καθ΄ων η αίτηση «με την οποίαν στέρησαν από τον αιτητή το δικαίωμα να συνεχίσει ως αντικαταστάτης (σε σχολεία της ελεύθερης Κύπρου) κατά το 1999-2000 όπως και κατά το 1998-1999).» Ο αιτητής είναι πτυχιούχος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατάγεται από την κατεχόμενη Αγία Τριάδα Γιαλούσας, ο δε πατέρας του ευρίσκεται εγκλωβισμένος μέχρι σήμερα στην Καρπασία. Είχε ανταποκριθεί θετικά σε ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού με την οποίαν πληροφορούντο οι ενδιαφερόμενοι για την ύπαρξη κενής θέσης δασκάλου στο κατεχόμενο Δημοτικό Σχολείο Ριζοκαρπάσου. Η σχετική αίτηση μαζί με το απαραίτητο βιογραφικό σημείωμα υποβλήθηκε από τον αιτητή στις 27.8.98 στο Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης μέσω του Επιθεωρητή Κατεχομένων. Όπως προκύπτει από τα σχετικά έγγραφα (βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β΄στην Ένσταση) το Υπουργείο Παιδείας, λόγω του ότι δεν κατέστη δυνατή η εξεύρεση δασκάλου πρόθυμου να υπηρετήσει στο κατεχόμενο σχολείο, εισηγήθηκε στην πρόταση που υποβλήθηκε προς το Υπουργικό Συμβούλιο (βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ΄στην Ένσταση) το διορισμό του αιτητή, ο οποίος ήταν το μόνο πρόσωπο που επέδειξε ενδιαφέρον, στη θέση δασκάλου με σύμβαση στο κατεχόμενο Δημοτικό Σχολείο Ριζοκαρπάσου. Το Υπουργικό Συμβούλιο, με την απόφαση του αρ. 48.551 της 29.10.1998, ενέκρινε το διορισμό με σύμβαση του αιτητή - 3 - στην θέση δασκάλου στο κατεχόμενο σχολείο. Ο αιτητής, εν αναμονή της μετάβασης του στα κατεχόμενα, παρουσιάσθηκε και ανέλαβε καθήκοντα στις 6.11.1998 παρακολουθώντας, κατόπιν οδηγιών, τη λειτουργία του σχολείου Δρομολαξιάς για απόκτηση διδακτικών εμπειριών. Το θέμα παρουσίασε κάποια στασιμότητα λόγω βασικά της αρνητικής στάσης του κατοχικού καθεστώτος απέναντι στο αίτημα της Κυπριακής Δημοκρατίας για τοποθέτηση του αιτητή στο σχολείο του Ριζοκαρπάσου. Στο μεταξύ ο αιτητής εργαζόταν ως αντικαταστάτης σε διάφορα σχολεία της ελεύθερης περιοχής. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ζήτησε με επιστολή του Γενικού Διευθυντή ημερομηνίας 28.5.99 προς το Υπουργείο Παιδείας όπως, «ενόψει του επείγοντος του θέματος και της εκπαιδευτικής και εθνικής αναγκαιότητας για την άμεση στελέχωση του σχολείου αυτού», παρείχετο ενημέρωση σχετικά με την τοποθέτηση δασκάλου. Δόθηκε απάντηση εκ μέρους του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Παιδείας με επιστολή ημερομηνίας 22.6.99, με την οποία ενημερώνετο η Βουλή των Αντιπροσώπων για όλες τις ενέργειες στις οποίες προέβη το Υπουργείο για ενίσχυση του συγκεκριμένου σχολείου, για το διορισμό του αιτητή σε αυτό και τα κωλύματα που προέκυψαν λόγω της άρνησης των κατοχικών αρχών να επιτρέψουν τη μετάβαση του στο Ριζοκάρπασο, παρά τα επανειλημμένα διαβήματα που έγιναν μέσω του Επιτρόπου Προεδρίας για Ανθρωπιστικά Θέματα. Διαρκούσης της εκκρεμότητας της μετάβασης του στα κατεχόμενα, ο αιτητής με επιστολή του προς το Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης (ημερομηνίας 13.9.99) ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής: «Κατά την προκήρυξη της θέσης δασκάλου από τις 10 Σεπτεμβρίου, 1998 μέχρι και τις 20 Σεπτεμβρίου 1998, μόνο εγώ είχα υποβάλει αίτηση διεκδικώντας τη θέση δασκάλου στο κατεχόμενο σχολείο. Υπηρέτησα στις ελεύθερες περιοχές ως δάσκαλος κατ΄εντολή του Επιθεωρητή μου κ. Κ. Πρωτοπαπά με την προϋπόθεση όπως μεταβώ στο σχολείο μου, μόλις αφυπηρετήσει η Διευθύντρια. Τελειώνοντας, α) θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω ότι είμαι πλήρως έτοιμος για να μεταβώ στο σχολείο μου, μόλις η Υπηρεσία σας, σε συνεργασία με το γραφείο του Επιτρόπου Προεδρίας για Ανθρωπιστικά θέματα το διευθετήσει, β) Σε αντίθετη περίπτωση επιθυμώ να εργάζομαι ως δάσκαλος όπως ακριβώς και την 4 - προηγούμενη σχολική χρονιά ή όπου η υπηρεσία σας μου το ζητήσει.» Το Υπουργείο Παιδείας παρέπεμψε το ζήτημα στην Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, τονίζοντας στην επιστολή που στάληκε σε αυτήν ότι η σύμβαση του αιτητή έληξε την 31.8.99 και ζητώντας παράλληλα την άποψη της Επιτροπής επί του θέματος. Η τελευταία, με επιστολή του Προέδρου της προς το Υπουργείο Παιδείας, (βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι στην Ένσταση) τήρησε αρνητική στάση έναντι του αιτήματος που υποβλήθηκε, σημειώνοντας ότι η Επιτροπή «προσφέρει διορισμό με σύμβαση ή αντικατάσταση μόνο σε άτομα που βρίσκονται στους καταλόγους διοριστέων» και προσθέτοντας ότι «δεν υπάρχει κατάλογος διοριστέων στην ειδικότητα της Κοινωνιολογίας». Ο αιτητής αποτάθηκε στις 14.10.99 μέσω του δικηγόρου του προς το Υπουργικό Συμβούλιο, αναφέροντας στη σχετική επιστολή, ότι αναμένει την εκτέλεση της απόφασης της 29.10.98 και την τοποθέτησή του στο Ριζοκάρπασο και σημειώνοντας παράλληλα ότι είχε εργασθεί με εντολή του Υπουργείου Παιδείας σε δημοτικά σχολεία των ελεύθερων περιοχών, εργοδότηση που τερματίσθηκε για άγνωστους, όπως τόνισε, λόγους την 30.8.
5. Ο αιτητής επεσήμαινε ακόμα, ότι είχε εγκαταλείψει τις εργασίες στις οποίες απασχολείτο προ της αποφάσεως του Υπουργικού Συμβουλίου και ενόψει του επικείμενου διορισμού του στο Ριζοκάρπασο, με αποτέλεσμα να παραμένει άνεργος με δυσμενείς για τον ίδιο και την οικογένειά του οικονομικές επιπτώσεις. Η πιο πάνω επιστολή παραπέμφθηκε από το Γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου στο Υπουργείο Παιδείας με οδηγίες όπως εξετασθεί το περιεχόμενό της και δοθεί η κατάλληλη απάντηση. Εκ μέρους του Υπουργείου Παιδείας κοινοποιήθηκαν προς το δικηγόρο του αιτητή στις 4.11.99 αντίγραφα των επιστολών που αντάλλαξαν ο Διευθυντής Δημοτικής Εκπαίδευσης και ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας (βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Θ΄και Ι΄ στην Ένσταση). Ακολούθησε η έκδοση της επίδικης απόφασης της 23.11.99 (βλ. πιο πάνω). Πρέπει να αναφερθεί, ότι το Υπουργικό Συμβούλιο με νεώτερη απόφασή του ημερομηνίας 31.5.2000 (Αρ. Απόφασης 51.866) επιβεβαίωσε την - 5 - προγενέστερη απόφαση του της 29.10.1998 για το διορισμό του αιτητή με σύμβαση στη θέση δασκάλου στο κατεχόμενο δημοτικό σχολείο Ριζοκαρπάσου, και ενώ στο μεταξύ η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας επαναπροκήρυξε τη θέση, αποφασίζοντας μεταγενέστερα της προαναφερθείσας απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, (14.6.2001) να εγκρίνει το διορισμό του αιτητή με σύμβαση από 1.9.2000 - 31.8.2001 προκειμένου να εργαστεί στο Ριζοκάρπασο. Ο αιτητής αποδέχθηκε την προσφορά διορισμού που του έγινε εκ μέρους της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας και αφού στο μεταξύ τα Ηνωμένα Έθνη πληροφόρησαν τον Επίτροπο Προεδρίας για Ανθρωπιστικά Θέματα ότι κατέστη πλέον δυνατή η μετάβαση του αιτητή στα κατεχόμενα, ο τελευταίος μετέβη τελικά και ανέλαβε καθήκοντα στο δημοτικό σχολείο Ριζοκαρπάσου την 4.9.
6. Το παράπονο του αιτητή έγκειται βασικά στο ότι κακώς τερματίσθηκε η υπηρεσία του στις 31.8.99 ενώ ευρίσκετο, όπως υποστηρίζει, σε ισχύ η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με την οποία εγκρίθηκε ο διορισμός του στο Ριζοκάρπασο στις 29.10.98, απόφαση η οποία, όπως τονίζει, ουδέποτε τερματίσθηκε ή ανακλήθηκε, ενώ αντίθετα επαναβεβαιώθηκε με τη μεταγενέστερη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 31.5.
7. Είναι προφανές, συνεχίζει στην εισήγησή του ο αιτητής, ότι η επίδικη απόφαση που περιέχεται στην επιστολή του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης ημερομηνίας 23.11.99 λήφθηκε κάτω από συνθήκες πλάνης, καθ΄υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας από αναρμόδιο όργανο. Εφόσον όπως υποστηρίζει ο αιτητής, η «σύμβαση διορισμού έγινε από το Υπουργικό Συμβούλιο ουδείς άλλος μπορούσε να τη διακόψει ή να την αναμορφώσει». Εσφαλμένα θεωρήθηκε, κατά τον αιτητή, ότι ο διορισμός του με σύμβαση ως απόρροια της σχετικής απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, ίσχυε για ένα μόνο σχολικό έτος, όπως καταγράφεται στην παράγραφο 2 της προσβαλλόμενης απόφασης. Η ουσία των ισχυρισμών που προβάλλει ο αιτητής είναι το ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για το διορισμό του δεν υπόκειτο σε χρονικούς περιορισμούς και ως εκ τούτου παράνομα οι αρμόδιοι του Υπουργείου Παιδείας και η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας αποφάσισαν τη διακοπή της σύμβασης του την 31.8.1999, εκλαμβάνοντας - 6 - πεπλανημένα ότι ίσχυαν σε αυτή την περίπτωση οι κανόνες που διέπουν το διορισμό εκπαιδευτικών επί συμβάσει από την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας. Ο αιτητής υπογραμμίζει το γεγονός ότι δεν έφερε ο ίδιος ευθύνη για τη μη μετάβαση του στα κατεχόμενα κατά την περίοδο 1998-99 και επισημαίνει ότι στη δεύτερη επί του θέματος απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου (31.5.00) γίνεται αναφορά στην επαναβεβαίωση του πρώτου διορισμού του. Συνεπώς η σύμβαση ουδέποτε διακόπηκε. Απορρίπτοντας τις πιο πάνω θέσεις, οι καθ΄ων η αίτηση εγείρουν προδικαστική ένσταση ισχυριζόμενοι ότι η προσβαλλόμενη πράξη συνιστά κυβερνητική πράξη (acte de gouvernement) η οποία στερείται εκτελεστότητας και είναι ανεπίδεκτη προσβολής με αίτηση ακυρώσεως. Υποστηρίζουν περαιτέρω ότι η προσφυγή κατέστη άνευ αντικειμένου, λόγω του ότι ο αιτητής μετέβη και παρέχει τις υπηρεσίες του στο κατεχόμενο σχολείο του Ριζοκαρπάσου από τις 4.9.
8. Οι ισχυρισμοί των καθ΄ων η αίτηση κρίνονται ως αβάσιμοι. Όπως ορθά υποδείχθηκε από τον αιτητή, αντικείμενο της προσφυγής δεν είναι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με την οποίαν εγκρίθηκε ο διορισμός του στη θέση δασκάλου. Αυτό που επιζητείται στην παρούσα είναι η ανατροπή της απόφασης του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης με την οποία διακόπηκε η σύμβαση εργοδότησης του αιτητή την 31.8.99 και απορρίφθηκε το αίτημά του να συνεχίσει να εργάζεται ως δάσκαλος - αντικαταστάτης μέχρι την οριστική διευθέτηση της μετάβασης του στα κατεχόμενα. Η απόφαση αυτή λήφθηκε, όπως ήδη επισημάνθηκε, μετά από διαβουλεύσεις και ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης και της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας η οποία αποφάνθηκε ότι δεν ήταν δυνατό να προσφερθεί διορισμός με σύμβαση στον αιτητή, εφόσον δεν ήταν εγγεγραμμένος στους καταλόγους διοριστέων, θεωρώντας προφανώς ότι ο διορισμός του μετά την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου έληξε την 31.8.
9. Το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται να υιοθέτησε αυτήν την άποψη με αποτέλεσμα την έκδοση της επίδικης απόφασης της 23.11.
10. Τα γεγονότα που περιβάλλουν την υπόθεση τείνουν να καταδείξουν πως επρόκειτο για μία - 7 - αβάσιμη απόφαση. Το Υπουργικό Συμβούλιο, ενεργώντας μέσα στα πλαίσια της άσκησης εκτελεστικής εξουσίας σύμφωνα με τη Συνταγματική πρόβλεψη του Άρθρου 54, αποφάσισε το διορισμό του αιτητή στη θέση δασκάλου για το κατεχόμενο Δημοτικό Σχολείο Ριζοκαρπάσου. Επρόκειτο για μια απόφαση που σκοπούσε στην αναβάθμιση και ενδυνάμωση του κατεχόμενου σχολείου και κατ΄επέκταση στην εξυπηρέτηση των αναγκών των εγκλωβισμένων στο Ριζοκάρπασο παιδιών. Στο πρακτικό της 29.10.99 δεν σημειώνεται οποιαδήποτε ημερομηνία λήξης της σύμβασης. Αντίθετα, χειρόγραφο σημείωμα του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης αναφέρει πως ο αιτητής «παρουσιάστηκε και ανέλαβε καθήκοντα . . . μέχρι να γίνει κατορθωτό να πάει στο Ριζοκάρπασο». Αυτό ήταν εξάλλου και το πνεύμα της έγκρισης του διορισμού του από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας δεν είχε τότε εμπλακεί στο όλο ζήτημα. Ούτε υπήρξε εκ μέρους της έγκριση διορισμού, ούτε προσφορά αποδοχής του, όπως συνέβη κατά την επαναπροκήρυξη της θέσης. Αυτό που εδώ παρατηρείται είναι η άστοχη και αναρμόδια απόφαση του Διευθυντή Δημοτικής Εκπαίδευσης, σε συνεννόηση με την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, για τον τερματισμό της σύμβασης εργοδότησης του αιτητή στις 31.8.99, πριν διευθετηθεί η μετάβασή του στα κατεχόμενα. Θεώρησαν, προφανώς πεπλανημένα, ότι είχαν το δικαίωμα τερματισμού της σύμβασης. Η απόφαση που εξεδόθη από το Υπουργικό Συμβούλιο θα μπορούσε να ανακληθεί από το ίδιο και μόνο όργανο. Ουδέποτε συνέβη κάτι τέτοιο. Η απόφαση της 29.10.98 βρισκόταν σε ισχύ καθ΄όλο το κρίσιμο χρονικό διάστημα. Αυτό αποδεικνύει και η μεταγενέστερη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 31.5.2000 η οποία «επαναβεβαιώνει την απόφαση . . . για τον επί συμβάσει διορισμό του κ. Ανδρέα Παπαζαχαρίου στη θέση δασκάλου στο κατεχόμενο Δημοτικό Σχολείο Ριζοκαρπάσου». Σταθερή εκδήλωση της βούλησης του οργάνου που την εξέδωσε, για την παραμονή της σε ισχύ και την υλοποίησή της, η οποία μέχρι τότε ερχόταν αντιμέτωπη με τα εμπόδια που δημιουργούσε η αρνητική στάση των κατοχικών αρχών και για τα οποία ουδεμία ευθύνη έφερε φυσικά ο αιτητής, ο οποίος, όπως ήδη λέχθηκε, απασχολείτο κατ΄εντολή του Υπουργείου Παιδείας ως αντικαταστάτης, εν αναμονή της μετάβασής του στα - 8 - κατεχόμενα. Αυτό κατέστη δυνατό στις 4.9.2000, αφού οι κατοχικές αρχές, σε συνεννόηση με τα Ηνωμένα Έθνη, επέτρεψαν την εκεί μετάβαση του. Τα πιο πάνω δεδομένα οδηγούν στο συμπέρασμα ότι παράτυπα το Υπουργείο Παιδείας αποφάσισε τον τερματισμό της εργοδότησης του αιτητή την 31.8.99, μη έχοντας ως προς τούτο την εξουσιοδότηση του ανώτερου ιεραρχικά οργάνου που έλαβε την απόφαση για το διορισμό του. Συνεπώς παράνομα απορρίφθηκε το αίτημα του αιτητή να συνεχίζει την εργασία του ως αντικαταστάτης μέχρι την άρση των εμποδίων για τη μετάβαση του στο Ριζοκάρπασο. Η προσφυγή επιτυγχάνει και η επίδικη απόφαση ακυρώνεται. Η περίοδος παράλειψης του Υπουργείου Παιδείας να συνεχίσει την προσφορά εργασίας στον αιτητή και πέραν της 31.8.99 μέχρι 3.9.2000 θα πρέπει να θεωρηθεί ότι ήταν χρόνος υπηρεσίας του αιτητή. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ του αιτητή. Π. Αρτέμης, Δ. /Χ.Π. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο