TERASTONE LIMITED ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, Υπόθεση Αρ. 1130/2005, 20 Σεπτεμβρίου 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Υπόθεση Αρ. 1130/2005) 20 Σεπτεμβρίου 2006 [ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΟΣ TERASTONE LIMITED, Αιτήτρια, - ν. - ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, Καθ΄ ων η αίτηση. --------------------------- Γ. Φαίδωνος, για την Αιτήτρια. Ρ. Πετρίδου, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ΄ ων η αίτηση. --------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Στις 7 Μαΐου 2004 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας Αρ. 3856, η Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης (Α.Δ.Π. 502/04) η οποία επηρέαζε μεγάλο αριθμό τεμαχίων, μέρος των οποίων ήταν αναγκαίο, σύμφωνα με την Γνωστοποίηση, «για τον ακόλουθο σκοπό δημόσιας ωφέλειας, δηλαδή για την προαγωγή και ανάπτυξη της βιομηχανίας ή για οποιοδήποτε από τους σκοπούς αυτούς και η απαλλοτρίωση της επιβάλλεται για τους πιο πάνω λόγους, δηλ. για τη δημιουργία εσωτερικού οδικού δικτύου στη Βιομηχανική Ζώνη Ύψωνα». Στα επηρεαζόμενα τεμάχια συμπεριλαμβάνονταν και τα τεμάχια 64 και 67 του Φ/Σ 53/55 στον Ύψωνα, περιουσία της αιτήτριας στην οποία δόθηκε από την απαλλοτριούσα αρχή και ιδιαίτερη ειδοποίηση με επιστολή ημερ. 14 Ιουνίου
- Η αιτήτρια υπέβαλε ένσταση εντός της ταχθείσας προθεσμίας των 30 ημερών από την ημερομηνία λήψης της προαναφερθείσας επιστολής. Ενστάσεις υποβλήθηκαν και από άλλους ιδιοκτήτες επηρεαζομένων κτημάτων. Οι ενστάσεις διαβιβάστηκαν στις 13 Οκτωβρίου 2004 από τον Έπαρχο Λεμεσού μαζί με τις απόψεις του στο Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού. Σε ό,τι αφορά την ένσταση της αιτήτριας, ο Έπαρχος σημείωσε τα εξής: «
- Εταιρεία Terastone Ltd Η πιο πάνω εταιρεία της οποίας διευθύνοντα στελέχη είναι οι Μιχάλης Παπαδόπουλος, Κώστας Μιχαηλίδης, Μάριος Χαραλάμπους και Μανώλης Αθάνατος είναι κοινοπραξία και εργοδοτεί 14 άτομα. Ασχολείται με την κατασκευή μωσαϊκών. Στο τεμάχιο τους το οποίο είναι χωρισμένο σε δυο τεμάχια με αρ. 64 και 67 βρίσκονται εγκατεστημένα τα μηχανήματα τους και οι αποθηκευτικοί χώροι οι οποίοι όταν διαπλατυνθεί ο δρόμος θα πρέπει να μετακινηθούν. Οι εγκαταστάσεις αυτές για να κατασκευαστούν στοίχισαν £30.000 σύμφωνα με τον υπεύθυνο της εταιρείας. Σε περίπτωση που η απαλλοτριούσα αρχή αποφασίσει τελικά να απορρίψει την ένσταση αυτή, εισηγούμαι να ληφθεί υπόψη και το κόστος του θα προκύψει από την μετακίνηση των υποστατικών στον υπολογισμό του ύψους της αποζημίωσης που θα δοθεί.» Είναι σαφές ότι για την περίπτωση της αιτήτριας ο Έπαρχος δεν εισηγήθηκε απόρριψη της ένστασης ενώ σε όλες τις άλλες περιπτώσεις - πλην μιας στην οποία εισηγήθηκε επανασχεδιασμό του οδικού δικτύου - δήλωνε κατηγορηματικά ότι η ένσταση δεν ήταν δικαιολογημένη. Όσο όμως και αν μοιάζει παράξενο, το Υπουργείο Εμπορίου Βιομηχανίας και Τουρισμού δεν το αντιλήφθηκε. Όταν απευθύνθηκε στο Γενικό Εισαγγελέα με επιστολή, ημερ. 8 Νοεμβρίου 2004, ζητώντας να πληροφορηθεί αν υπήρχε νομικό πρόβλημα στην απόρριψη ή την έγκριση των ενστάσεων, ανέφερε σχετικά τα εξής: «..................................
- Ο Έπαρχος Λεμεσού που διαβίβασε στο Υπουργείο μας τις ενστάσεις με την επιστολή του με αρ. 14/92/Β και ημερομηνία 13.10.2004 (επισυνάπτεται αντίγραφο) διατυπώνει την άποψη πως άλλες ενστάσεις είναι δικαιολογημένες και άλλες όχι και συστήνει έγκρισή ή απόρριψή τους για τους πιο κάτω λόγους:- ....................................
- Ένσταση από ιδιοκτήτρια εταιρεία τεμαχίων με αρ. 64 και 67 Φ/Σχ. 53/55 Η πιο πάνω εταιρεία της οποίας διευθύνοντα στελέχη είναι οι Μιχάλης Παπαδόπουλος, Κώστας Μιχαηλίδης, Μάριος Χαραλάμπους και Μανώλης Αθάνατος είναι κοινοπραξία και εργοδοτεί 14 άτομα. Ασχολείται με την κατασκευή μωσαϊκών. Στο τεμάχιο τους το οποίο είναι χωρισμένο σε δύο τεμάχια με αρ. 64 και 67 βρίσκονται εγκατεστημένα τα μηχανήματα τους και οι αποθηκευτικοί χώροι οι οποίοι όταν διαπλατυνθεί ο δρόμος θα πρέπει να μετακινηθούν. Οι εγκαταστάσεις αυτές για να κατασκευαστούν στοίχισαν £30.000 σύμφωνα με τον υπεύθυνο της εταιρείας. Η ένσταση δεν είναι δικαιολογημένη και γίνεται εισήγηση όπως ληφθεί υπόψη και το κόστος που θα προκύψει από τη μετακίνηση των υποστατικών στον υπολογισμό του ύψους της αποζημίωσης που θα δοθεί. ....................................
- Παρακαλείσθε όπως πληροφορήσετε το Υπουργείο μας εάν υπάρχει οποιοδήποτε νομικό κώλυμα στην απόρριψη ή έγκριση των ενστάσεων όπως εισηγείται ο Έπαρχος Λεμεσού και την έκδοση των αναγκαίων διαταγμάτων Επίταξης και Απαλλοτρίωσης των πιο πάνω ιδιοκτησιών.» Οι ενστάσεις εξετάστηκαν από Υπουργική Επιτροπή στην οποία το Υπουργικό Συμβούλιο είχε εκχωρήσει τις σχετικές εξουσίες του, σύμφωνα με το άρθρο 3
(1)του Ν. 23/
- Η Υπουργική Επιτροπή εξέδωσε στις 3 Μαΐου 2005 απόφαση με την οποία απέρριψε την ένσταση της αιτήτριας, μαζί με άλλες. Παραθέτω το καταληκτικό μέρος: «
- Η Υπουργική Επιτροπή, αφού μελέτησε τις πιο πάνω ενστάσεις και έλαβε υπόψη της τους λόγους που προβάλλονται σ΄ αυτές τις παρατηρήσεις και υποδείξεις του αρμοδίου Υπουργείου και όλα γενικά τα γεγονότα και περιστατικά, (α) αποφάσισε να απορρίψει τις πιο πάνω ενστάσεις και (β) έκρινε σκόπιμο να απαλλοτριωθεί η ακίνητη ιδιοκτησία για τους σκοπούς που καθορίζονται στη γνωστοποίηση και αποφάσισε να εκδοθεί Διάταγμα Απαλλοτριώσεως, σύμφωνα με το άρθρο 6 των περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμων του 1962 έως (Αρ. 2) του 1996 και όπως προνοείται στην προαναφερόμενη Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με Αρ. 41.025.» Κατ΄ ακολουθίαν δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας Αρ. 3988, ημερ. 6 Μαΐου 2005, το διάταγμα απαλλοτρίωσης, Α.Δ.Π. 417/05 το οποίο προσβάλλεται με την παρούσα προσφυγή. Τέθηκαν με την προσφυγή και συζητήθηκαν διάφορα ζητήματα μεταξύ των οποίων και η νομιμότητα της διαδικασίας εξέτασης των ενστάσεων, προπαρασκευαστικά στην παραγωγή της διοικητικής πράξης. Ο συνήγορος της αιτήτριας επικαλέστηκε την Καραφυλλίδου ν. Δημοκρατίας, υπόθ. αρ. 823/04, ημερ. 8 Μαΐου 2006, για να υποστηρίξει ότι η Υπουργική Επιτροπή δεν άσκησε αρμοδιότητα συλλογικά. Ανέφερε ότι: «.. υπήρξε αποχή από την άσκηση συλλογικής αρμοδιότητος αφού η αρμόδια Υπουργική Επιτροπή ουδέποτε συνεδρίασε για λήψη της επίδικης απόφασης αλλά εσπευσμένως και λίγο πριν την λήξη της 12μηνης προθεσμίας για δημοσίευσή της, ο κάθε υπουργός αποφάσισε ατομικώς, εγκρίνοντας απλώς εισήγηση υπαλλήλου του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, χωρίς συνεδρίαση ή συνεδριάσεις για ανταλλαγή απόψεων και επιχειρημάτων ως είναι σκοπός και το πνεύμα της ανάθεσης της απόφασης για έκδοση της πράξης σε Υπουργική Επιτροπή. Δεν υπήρξε πρόσκληση σε συνεδρίαση, ούτε οιαδήποτε συνεδρίαση των μελών της επιτροπής, ούτε απαρτία, ούτε τήρηση πρακτικών, ούτε ψηφοφορία και συνεπώς δεν υπήρξε συλλογική απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής. Χαρακτηριστικό είναι το ερυθρό 107 ημερ. 21/03/2005 στους Φακέλους. Καλείται ένας των Υπουργών, λίγο πριν την δημοσίευση του Διατάγματος Απαλλοτρίωσης όπως επειγόντως δώσει τις απόψεις του επί των ενστάσεων. Ενώ σύμφωνα με το ερυθρό 108 των Φακέλων παράγραφος 2, "οι ενστάσεις υποβάλλονται στην Υπουργική επιτροπή για να εξεταστούν".» Στο διοικητικό φάκελο δεν υπάρχουν πρακτικά συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής. Στην πραγματικότητα, καθώς αναγνώρισε η Δημοκρατία, δεν συνήλθε ποτέ η Υπουργική Επιτροπή για να συζητήσει ως σώμα τις ενστάσεις προτού λάβει απόφαση. Η Δημοκρατία εισηγείται ωστόσο πως αυτό δεν χρειάζεται όταν πρόκειται για Υπουργική Επιτροπή. Η συνήγορος της Δημοκρατίας ανέφερε σχετικά τα ακόλουθα: «Πρακτικό συνεδρίας δεν υπάρχει. Υπάρχουν όμως οι απόψεις καταγραμμένες με επιστολές και υπογραφή του κάθε Υπουργού που είναι στην Υπουργική Επιτροπή και εισηγούμαι ότι η Υπουργική αυτή Επιτροπή είχε ενώπιον της το κάθε μέλος όλα τα δεδομένα τα οποία έπρεπε να μελετήσει με βάση την ένσταση και η άποψη καταγράφηκε του κάθε μέλους της Επιτροπής. ..................................... Εισηγούμαι ότι δεν υπάρχει όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο εργάζεται η Υπουργική Επιτροπή και ανεξάρτητα από οποιεσδήποτε άλλες διατάξεις οι οποίες υπάρχουν για το θέμα των συλλογικών αποφάσεων δεν υπάρχει νομοθετημένη διαδικασία ότι πρέπει να κάθονται οι Υπουργοί της Επιτροπής γύρω από το ίδιο τραπέζι για να μελετούν τα ίδια έγγραφα. Σήμερα η σύγχρονη εποχή με τις συνθήκες οι οποίες υπάρχουν και εφόσον υπάρχει καταγραμμένη θέση δεν είναι περίπτωση η οποία μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι δεν είναι γνωστή και δεν μπορεί να ελεγχθεί από το Δικαστήριο ποια ήταν η θέση του κάθε μέλους της Επιτροπής. Το πώς λειτουργεί το μυαλό του κάθε μέλους είναι κάτι το οποίο ούτε όταν είναι γύρω από το ίδιο τραπέζι δεν μπορεί να ελεγχθεί από το Δικαστήριο. Εδώ το Δικαστήριο εκείνο που χρειάζεται να έχει είναι τα δεδομένα τα οποία έλαβε ο κάθε Υπουργός υπόψη του και εδώ υπάρχουν καταγραμμένα αυτούσια τους δόθηκαν και γίνεται αναφορά και με βάση αυτή την καταγραφή και με βάση την άποψη και του κ. Θεοδώρου ο οποίος ήταν ο Υπουργός Δικαιοσύνης που πήρε την πρωτοβουλία να ζητήσει τις απόψεις από τους υπόλοιπους βλέπουμε μια ομοφωνία στην τοποθέτηση. Επομένως η συλλογικότητα της απόφασης διασφαλίζεται και ελέγχεται διότι έχουμε τα δεδομένα τα οποία λήφθηκαν υπόψη, έχουμε καταγραμμένη τη γνώμη του καθενός μέλους της Υπουργικής Επιτροπής και έχουμε και το πρακτικό.» Έχω την άποψη ότι η Υπουργική Επιτροπή, ως συλλογικό όργανο, δεν μπορούσε νόμιμα να λάβει απόφαση παρά μόνο σε συνεδρία, σε σχέση με την οποία όφειλε να τηρούσε πρακτικά, σύμφωνα με ό,τι προβλέπεται στα άρθρο 21 και 22 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν. 158(Ι)/99). Αυτή η κατάληξη καθιστά αχρείαστη την εξέταση οποιουδήποτε άλλου τεθέντος ζητήματος. Η προσφυγή επιτυγχάνει με έξοδα. Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται βάσει του Άρθρου 146.4(β) του Συντάγματος. Γ.Κ. Νικολάου, Δ. /ΕΘ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο