ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΦΕΙΔΙΑ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ κ.α ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ κ.α, Υπόθεση Αρ. 1177/2005, 3 Οκτωβρίου 2008 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Υπόθεση Αρ. 1177/2005) 3 Οκτωβρίου, 2008 [ΝΙΚΟΛΑΤΟΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 23, 28 ΚΑΙ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
- ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΦΕΙΔΙΑ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ,
- ΕΛΕΝΗ ΠΕΡΙΚΛΗ ΣΚΑΡΠΑΡΗ, Αιτήτριες, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
- ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,
- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. ____________________ Α.Σ. Αγγελίδης, για τις Αιτήτριες. Ε. Ζαχαριάδου (κα), Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση. Α Π Ο Φ Α Σ Η ΝΙΚΟΛΑΤΟΣ, Δ.: Με την προσφυγή τους οι αιτήτριες ζητούν δήλωση του δικαστηρίου με την οποία να κηρύσσεται άκυρη και χωρίς νομικό αποτέλεσμα η Α.Δ.Π. 720 η οποία δημοσιεύθηκε την 22.7.05 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αρ. 4015, αναφορικά με την απαλλοτρίωση ακίνητης ιδιοκτησίας των αιτητριών με αρ. εγγραφής 2714, Φ/Σχ. 30/05 Ε1, τμήμα 7, στο Δήμο Στροβόλου, ως δήθεν δημόσια ωφέλεια για την ανάπτυξη, βελτίωση και δημιουργία των συγκοινωνιών και με σκοπό την κάλυψη τριών δημόσιων αργακιών στην περιοχή Στροβόλου. Τα νομικά σημεία στα οποία βασίζεται η αίτηση περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ότι η απόφαση είναι προϊόν ελλιπούς έρευνας, αυθαιρεσίας και ανύπαρκτης αιτιολογίας (νομικό σημείο 6) και ότι εκδόθηκε από όργανο του οποίου πάσχει η λειτουργία και/ή σύνθεση (νομικό σημείο 11). Τα βασικά ουσιώδη γεγονότα είναι τα εξής: Ο Δήμος Στροβόλου, με αίτημα του προς το Υπουργείο Εσωτερικών, ζήτησε την κάλυψη τριών δημόσιων αργακιών στην περιοχή του και την ένταξη τους στο οδικό δίκτυο, επειδή είχε διαπιστώσει ότι τα αργάκια αυτά είχαν μετατραπεί σε χώρους απόρριψης ακαθαρσιών και συσσώρευσης στάσιμων νερών. Το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως διατύπωσε τις απόψεις του επί του θέματος και εισηγήθηκε την ετοιμασία κατασκευαστικών σχεδίων. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Δήμο Στροβόλου όπου διαπιστώθηκε ότι για την εκτέλεση των κατασκευαστικών εργασιών υλοποίησης του προαναφερόμενου έργου, απαιτείτο η απαλλοτρίωση μέρους ιδιωτικών τεμαχίων μεταξύ των οποίων και το προαναφερόμενο ακίνητο των αιτητριών. Έγινε σχετική δημοσίευση της γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης στην Επίσημη Εφημερίδα και στάληκαν και διπλοσυστημένες επιστολές προς τους περισσότερους των ιδιοκτητών των επηρεαζομένων τεμαχίων ενώ για τους υπόλοιπους έγινε δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα. Εναντίον της προαναφερόμενης γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης υποβλήθηκαν ενστάσεις από τους ιδιοκτήτες διαφόρων τεμαχίων, μεταξύ των οποίων και από τις αιτήτριες. Αφού το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως μελέτησε τις ενστάσεις υπέβαλε προς τον Υπουργό Εσωτερικών τις παρατηρήσεις του και ο Υπουργός Εσωτερικών υπέβαλε στη συνέχεια την έκθεση του επί του θέματος, προς την αρμόδια Υπουργική Επιτροπή, στην οποίαν εκχωρήθηκαν οι, δυνάμει του σχετικού Νόμου, εξουσίες του Υπουργικού Συμβουλίου. Σύμφωνα με τους καθ΄ ων η αίτηση, η Υπουργική Επιτροπή αφού μελέτησε την έκθεση του Υπουργού Εσωτερικών αποφάσισε να απορρίψει τις ενστάσεις και να προχωρήσει στην έκδοση του διατάγματος απαλλοτρίωσης, με την Α.Δ.Π. 720, η οποία προσβάλλεται με την παρούσα προσφυγή. Μελέτησα με προσοχή όλα τα ενώπιον μου στοιχεία και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι νομικά τρωτή για τον εξής σημαντικό λόγο: Σύμφωνα με το άρθρο 6
(1)και
(2)του περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου, Ν 15/62, μετά την εξέταση των ενστάσεων που υποβάλλονται μέσα στην προθεσμία που καθορίζεται στη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης, από τον αρμόδιο Υπουργό, ο Υπουργός διαβιβάζει τις ενστάσεις στο Υπουργικό Συμβούλιο (το οποίον εκχώρησε τις εξουσίες του, δυνάμει του Νόμου, σε τετραμελή Υπουργική Επιτροπή αποτελούμενη από τους Υπουργούς Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Οικονομικών, Συγκοινωνιών και Έργων και Παιδείας και Πολιτισμού) μαζί με τις παρατηρήσεις και υποδείξεις του. Στη συνέχεια το Υπουργικό Συμβούλιο (η προαναφερόμενη Υπουργική Επιτροπή) εξετάζει τις ενστάσεις υπό το φως των περιστάσεων και κρίνει κατά πόσον θα πρέπει να εκδοθεί διάταγμα απαλλοτριώσεως σε σχέση με την ιδιοκτησία στην οποίαν αφορά η γνωστοποίηση και για τους σκοπούς που καθορίζονται σ΄ αυτή. Στην προκείμενη περίπτωση το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως εξέτασε τις ενστάσεις, ο Υπουργός Εσωτερικών (αρμόδιος Υπουργός) ετοίμασε την έκθεση και τις εισηγήσεις του (για απόρριψη των ενστάσεων) και τις διαβίβασε στον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης διαβίβασε την επιστολή και την έκθεση του Υπουργού Εσωτερικών στους άλλους τρεις Υπουργούς-μέλη της Υπουργικής Επιτροπής και προέβηκε και σε σχετική κοινοποίηση στον Υπουργό Εσωτερικών. Στην επιστολή του Υπουργού Δικαιοσύνης, ημερ. 7.7.05 (Ερυθρό 125 στον υπηρεσιακό φάκελο που κατατέθηκε ως τεκμήριο 1) αναγράφονται και τα εξής: «Επειδή δεν κατέστη δυνατό να συγκληθεί η συνεδρίαση της αρμόδιας Υπουργικής Επιτροπής και επειδή επείγει η έκδοση και δημοσίευση του σχετικού Διατάγματος, παρακαλώ να έχω τις δικές σας απόψεις, ως μελών της εν λόγω Επιτροπής, το αργότερο μέχρι την Παρασκευή, 15.7.2005.». Από τον υπηρεσιακό φάκελο, τεκμήριο 1, και συγκεκριμένα τα Ερυθρά 120-128, φαίνεται η διαδικασία που ακολουθήθηκε. Μετά την προαναφερόμενη επιστολή του Υπουργού Δικαιοσύνης στους άλλους Υπουργούς, φαίνεται ότι οι άλλοι Υπουργοί σημείωσαν στο κάτω μέρος της επιστολής κατά πόσον συμφωνούσαν με την εισήγηση για την απόρριψη των ενστάσεων. Δηλαδή, φαίνεται από τα ενώπιον μου στοιχεία, ότι η Υπουργική Επιτροπή (στην οποίαν εκχωρήθηκε η εξουσία του Υπουργικού Συμβουλίου που πηγάζει από το προαναφερόμενο άρθρο 6 του Ν 15/62), ουδέποτε συγκλήθηκε ή συνεδρίασε. Δεν υπάρχουν, εν πάση περιπτώσει, οποιαδήποτε πρακτικά συνεδριάσεως της Υπουργικής Επιτροπής και δεν φαίνεται να έγινε και οποιαδήποτε άλλη διαβούλευση μεταξύ των μελών της Υπουργικής Επιτροπής σε σχέση με τις ενστάσεις που υποβλήθηκαν. Η μόνη επικοινωνία φαίνεται να ήταν η αποστολή της επιστολής του Υπουργού Δικαιοσύνης ημερ. 7.7.05 και η ένδειξη, στη συνέχεια, του κατά πόσον τα άλλα μέλη της Υπουργικής Επιτροπής συμφωνούσαν με την εισήγηση για απόρριψη των ενστάσεων ή όχι. Στην απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής ημερ. 15.7.05 (Ερυθρό 127 στο τεκμήριο 1) αναγράφεται ότι η Υπουργική Επιτροπή, αφού μέλετησε τις ενστάσεις και έλαβε υπόψη της τους λόγους που προβάλλονται σ΄ αυτές, τις παρατηρήσεις και υποδείξεις του αρμοδίου Υπουργείου και όλα γενικά τα γεγονότα και περιστατικά, αποφάσισε να απορρίψει τις ενστάσεις και να εκδώσει το σχετικό διάταγμα απαλλοτριώσεως. Δεν θεωρώ ότι η Υπουργική Επιτροπή, στην προκείμενη περίπτωση, όντως μελέτησε τις ενστάσεις, ως συλλογικό όργανο, ως όφειλε. Κατά την κρίση μου η Υπουργική Επιτροπή θα έπρεπε να είχε συγκληθεί σε συνεδρίαση στην οποία θα έπρεπε να τεθούν ενώπιον της οι ενστάσεις και αφού γίνονταν διαβουλεύσεις μεταξύ των μελών θα έπρεπε να ληφθεί απόφαση. Στην παρούσα υπόθεση, χωρίς σύγκληση της αρμόδιας Επιτροπής, χωρίς συνεδρίαση, χωρίς διαβούλευση και χωρίς να τηρηθούν και οποιαδήποτε πρακτικά, απλά τα μέλη της Υπουργικής Επιτροπής, ξεχωριστά το καθένα, κοινοποίησαν στον Υπουργό Δικαιοσύνης τη θέση τους αναφορικά με την εισήγηση για απόρριψη των ενστάσεων. Χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει στην απόφαση του αδελφού Δικαστή Νικολάου στην υπόθεση Καραφυλλίδου ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 823/04, ημερ. 8.5.06, στην οποία η προσβληθείσα απόφαση ακυρώθηκε επειδή το γνωμοδοτικό όργανο δεν λειτούργησε συλλογικά, εφόσον ουδέποτε συνεδρίασε αλλά ούτε και υπήρξε έστω και εκ του μακρόθεν διαβούλευση. Θεωρώ επομένως ότι δεν έγινε επαρκής έρευνα από το αρμόδιο συλλογικό όργανο και ότι δεν ενήργησαν, υπό τις περιστάσεις, νομότυπα οι καθ΄ ων η αίτηση. Επιπρόσθετα θεωρώ πως η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης είναι ανεπαρκής εφόσον σ΄ αυτήν αναφέρεται απλά ότι η Υπουργική Επιτροπή μελέτησε τις ενστάσεις, έλαβε υπόψη της τα ενώπιον της στοιχεία και απέρριψε τις ενστάσεις. Δεν δίδεται οποιαδήποτε συγκεκριμένη αιτιολογία για τους λόγους που οδήγησαν στην απόρριψη της κάθε μιας των ενστάσεων. Χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει στην απόφαση στην υπόθεση Ράφτης ν. Δημοκρατίας κ.α.
(2002)3 Α.Α.Δ. 345 στην οποίαν τονίστηκε ότι, στην απουσία ρητής νομοθετικής διάταξης που να επιβάλλει την τήρηση πρακτικών από συλλογικά όργανα, η μη τήρηση πρακτικών δεν αποτελεί από μόνη της λόγο ακύρωσης. Η απόφαση όμως καθίσταται άκυρη, αν λόγω τέτοιας παράλειψης στερείται δέουσας αιτιολογίας. Στην προκείμενη περίπτωση, πράγματι λόγω μη τήρησης πρακτικών του συλλογικού οργάνου, δηλαδή της Υπουργικής Επιτροπής, η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται δέουσας αιτιολογίας, εφόσον από την ίδια την απόφαση και από όλα τα ενώπιον μου στοιχεία δεν προκύπτει πώς και για ποιους λόγους η Υπουργική Επιτροπή κατέληξε στο ότι οι ενστάσεις των αιτητριών θα έπρεπε να απορριφθούν και η ακίνητη περιουσία τους να απαλλοτριωθεί προς επίτευξη του σκοπού που αναφέρεται στη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης. Συναφώς παρατηρώ ότι η θέση των αιτητριών στην ένσταση τους ήταν πως το απαλλοτριωθέν ακίνητο τους δεν βρισκόταν καθόλου σε αργάκι και επομένως δεν χρειαζόταν να απαλλοτριωθεί για την επίτευξη του σκοπού που αναφέρεται στη γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης. Εκτιμώ ότι, υπό τις περιστάσεις, θα έπρεπε να είχε δοθεί κάποια απάντηση-αιτιολογία για την απόρριψη της ένστασής τους και δεν μπορεί να θεωρηθεί, ως αιτιολογία, η εισήγηση του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως ή του Υπουργού Εσωτερικών προς την αρμόδια Υπουργική Επιτροπή. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω η προσφυγή επιτυγχάνει και εκδίδεται απόφαση ως η παράγραφος Α του αιτητικού. Έξοδα €1200, περιλαμβανομένου και του Φ.Π.Α., υπέρ των αιτητριών. Μ.Μ. ΝΙΚΟΛΑΤΟΣ, Δ. /ΕΑΠ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο