ΣΩΤΗΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Υπόθεση Αρ.1301/2008, 19 Φεβρουαρίου 2010

(2006)3 ΑΑΔ 734 και επειδή η σύσταση του Διευθυντή περιείχε γενικολογίες και είχε ελλείψεις, η απόφαση της καθ΄ης η αίτηση, στην οποία αποδόθηκε αποφασιστική σημασία στην πλημμελή σύσταση, ακυρώθηκε. Οι γενικολογίες στις οποίες αναφέρθηκε το Δικαστήριο συνίσταντο από κάποια ευμενή σχόλια στα οποία ο Διευθυντής είχε προβεί σχετικά με την υποψηφιότητα του ενδιαφερόμενου μέρους ως προς την τεχνική του κατάρτιση αόριστα, τις προσωπικές ιδιότητες και ικανότητά του και για το ότι ήταν τοποθετημένος στον κλάδο Φυτοπροστασίας, όπου του είχε ανατεθεί η επίβλεψη πειραμάτων του κλάδου. Κατά τα άλλα, το περιεχόμενο των υπηρεσιακών φακέλων αποκάλυπτε ότι τόσο ο αιτητής όσο και το ενδιαφερόμενο μέρος κατείχαν τα απαιτούμενα από το Σχέδιο Υπηρεσίας προσόντα και είχαν την ίδια ημερομηνία διορισμού στην προηγούμενη θέση και στη θέση που κατείχαν. Κατά τη διαδικασία επανεξέτασης, ο Διευθυντής προσήλθε στη συνεδρία της καθ΄ης η αίτηση. Λόγω της φύσης του προβαλλόμενου λόγου ακύρωσης, που αναφέρεται σε αναιτιολόγητη και πάσχουσα από έλλειψη δέουσας έρευνας σύσταση του Διευθυντή, είναι αναγκαίο όπως παρατεθεί εδώ ολόκληρο το κείμενο της σύστασής του που είχε ως εξής: "«Αναφέρομαι πάντοτε στον ουσιώδη χρόνο. Προκειμένου να προβώ σε σύσταση, έχω ξαναμελετήσει τα στοιχεία των Προσωπικών Φακέλων και των Φακέλων των Ετήσιων Υπηρεσιακών Εκθέσεων όλων των υποψηφίων για προαγωγή στη μόνιμη θέση Τεχνικού Γεωργικών Ερευνών, 1ης Τάξης. Φρόντισα, επίσης, να συγκρίνω και να αντιπαραβάλω, μέσα από τους Φακέλους που είχα στη διάθεσή μου, το έργο όλων των υποψηφίων, σε μια προσπάθεια να καταλήξω στη σύσταση του καταλληλότερου. Από το 2000 μέχρι το 2007 ήμουν άμεσα προϊστάμενος του Κιτή Χαράλαμπου. Για τους υπόλοιπους υποψηφίους, αν και δεν ήμουν άμεσα προϊστάμενός τους, έχω άμεση γνώση λόγω της συνεχούς επαφής που είχαμε στο Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, της προσφοράς και των ικανοτήτων ενός εκάστου. Φρόντισα, όμως, να συλλέξω πληροφορίες και από τους άμεσα προϊσταμένους τους, οι οποίοι επέβλεπαν την εργασία τους. Αναφορικά με τα απαιτούμενα προσόντα, τη δεκαεξαετή υπηρεσία στη θέση Τεχνικού Γεωργικών Ερευνών, από την οποία πενταετή τουλάχιστον υπηρεσία στην Κλίμακα Α7, όπως προβλέπεται στο Σχέδιο Υπηρεσίας, τη διαθέτουν όλοι οι υποψήφιοι. Επίσης, ο Χατζηγιάννης Κώστας κατέχει πτυχίο Νομικής, το οποίο όμως δεν απαιτείται από το Σχέδιο Υπηρεσίας, ούτε προβλέπεται ως πλεονέκτημα/πρόσθετο προσόν και, επιπλέον, δεν είναι σχετικό με τα καθήκοντα της θέσης. Οι Κιτής, Μαππουρίδου, Οικονομίδης, Δημητρίου, Φωτίου, Χατζηνικολής και Φαρμακίδης κατέχουν επιπρόσθετα προσόντα, από εξάμηνη τουλάχιστον εκπαίδευση στο εξωτερικό σχετική με τα καθήκοντά τους και, παρόλο που δεν απαιτείται από το Σχέδιο Υπηρεσίας, υπερτερούν στο σημείο αυτό έναντι των ανθυποψηφίων τους. Οι Μαππουρίδου και Οικονομίδης υστερούν όμως σε αξία έναντι των άλλων πέντε. Ο Χατζηνικολής, ωστόσο, είναι ο μοναδικός υποψήφιος που παρακολούθησε δύο εξάμηνες εκπαιδεύσεις και υπερέχει σε συνολικό χρόνο εκπαίδευσης έναντι των άλλων. Επιπρόσθετα, έχει παρακολουθήσει οκτώ άλλες σχετικές εκπαιδεύσεις μικρότερης διάρκειας. Έχει, επίσης, δύο δημοσιεύσεις, στις οποίες είναι ο πρώτος συγγραφέας για δημιουργία τεχνικών μεθόδων, γεγονός που του δίνει προβάδισμα έναντι των υπολοίπων. Υπάρχουν ακόμα 25 δημοσιεύσεις στις οποίες περιλήφθηκε ως μέλος της συγγραφικής ομάδας με την ιδιότητα του τεχνικού υπεύθυνου. Να σημειωθεί όμως ότι υπάρχουν πρακτικά συνεδριάσεων ΙΓΕ, στα οποία αναφέρεται ότι οι Τεχνικοί πρέπει να περιλαμβάνονται σε δημοσιεύσεις μόνο όταν αναπτύσσουν τεχνικές μεθόδους, έτσι οι περισσότεροι Λειτουργοί δεν περιλαμβάνουν τους Τεχνικούς στη συγγραφική ομάδα όταν η συνεισφορά τους ήταν μόνο τεχνική βοήθεια. Όλοι οι υποψήφιοι, εκτός του Κυπριανού Γεώργιου, βρίσκονται από την ίδια ημερομηνία τόσο στην παρούσα τους θέση όσο και στην προηγούμενη θέση, που ήταν η θέση πρώτου διορισμού τους. Η προσφορά τους σε αρχαιότητα ανάγεται στην ημερομηνία γέννησης. Με βάση την ημερομηνία γέννησης ο Κιτής υπερτερεί σε αρχαιότητα όλων των άλλων υποψηφίων. (Σημειώνω ότι στην πλήρωση της θέσης με ημερομηνία 19.8.04 η Επιτροπή θεώρησε οριακή την αρχαιότητα του Κιτή σε σύγκριση με το Χατζηνικολή). Σ΄ ό,τι αφορά την αξία, όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στις Ετήσιες Υπηρεσιακές Εκθέσεις, με έμφαση στα έτη από το 1999 μέχρι το 2003, ο Χατζηνικολής με 40/40 εξαίρετος είναι ισάξιος ή υπερτερεί έναντι των ανθυποψηφίων του, παρουσιάζοντας καθόλα εξαίρετη υπηρεσιακή εικόνα. Μετά από συνεκτίμηση όλων των στοιχείων των υποψηφίων και αφού λήφθηκαν υπόψη οι ικανότητές τους, οι απαιτήσεις της υπό πλήρωση θέσης καθώς και τα καθιερωμένα κριτήρια στο σύνολό τους - αξία, προσόντα, αρχαιότητα - και παρόλο που ο Κιτής είναι ο αρχαιότερος με βάση την ημερομηνία γέννησης, συστήνω για προαγωγή το Χατζηνικολή, ο οποίος υπερέχει στα επιπρόσθετα προσόντα έναντι όλων των υποψηφίων. Η βαρύτητα στα επιπρόσθετα προσόντα και δημοσιεύσεις γίνεται καθ΄ υπόδειξη του Δικαστή Νικολάου στην απόφαση του Δικαστηρίου στην Προσφυγή αρ. 2359/2006. Ο Χατζηνικολής Ανδρέας είναι τοποθετημένος στον Κλάδο Φυτοπροστασίας.»" Για να στηρίξει τον υπό εξέταση λόγο ακυρώσεως, ο αιτητής στην αγόρευσή του αναφέρει ενδεικτικά ότι στη σύστασή του ο Διευθυντής: α. Παρέλειψε να κάνει οποιαδήποτε αναφορά στα πρόσθετα προσόντα του αιτητή, και β. Ότι, ενώ ο Διευθυντής αναφέρεται σε πληροφορίες τις οποίες συνέλεξε για τους υποψηφίους από τους προϊσταμένους τους, δεν έδωσε καμιά λεπτομέρεια σε σχέση με αυτές. Ως προς το θέμα πρόσθετων προσόντων του αιτητή, όπως ο ίδιος αναφέρει, ενώ είναι απόφοιτος Γεωργικού Γυμνασίου με μεγάλη πείρα στα γεωργικά θέματα, αυτό το στοιχείο δεν λήφθηκε υπόψη. Όπως όμως ορθά αντιτείνουν οι συνήγοροι της καθ΄ης η αίτηση και του ενδιαφερόμενου μέρους, με κανένα τρόπο η φοίτηση υποψηφίου σε σχολή μέσης παιδείας ή ανάλογη μόρφωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως πρόσθετο προσόν, ούτε και η απομεμακρυσμένη τριβή με θέματα που μπορεί να είναι σχετικά, κατά το απώτερο παρελθόν μπορεί να εκληφθεί ως πείρα που λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς διορισμού ή προαγωγής. Ως προς το θέμα της συλλογής πληροφοριών από προϊσταμένους των υποψηφίων, και αυτός ο τρόπος με τον οποίο ενήργησε ο Διευθυντής και στον οποίο αναφέρθηκε στο πλαίσιο της σύστασής του δεν παρουσιάζεται να είναι επιλήψιμος. Το ότι ως θέμα αρχής είναι επιτρεπτό και χρήσιμο να λαμβάνονται υπόψη στη σύσταση και οι απόψεις των προϊσταμένων των υποψηφίων, αυτό έχει νομολογηθεί σε αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση στην αναθεωρητική έφεση Αργυρίδης ν. Δημοκρατίας

(1992)3 ΑΑΔ 376, στη σελίδα 388, αποδίδει καθαρά αυτή τη δυνατότητα: "Επίσης, σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και τα άρθρα 2 και 44

(3)των Περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμων 1967-1987, ο προϊστάμενος τμήματος δεν είναι απαραίτητο για σκοπούς συστάσεων να γνωρίζει προσωπικά τους υποψηφίους, ή ακόμα να είναι προϊστάμενος για ορισμένο χρονικό διάστημα, πριν προβεί σε συστάσεις. Ο προϊστάμενος ανεξαρτήτως χρόνου και γνωριμίας, διεξάγοντας την έρευνά του, μπορεί να αντλήσει τις πληροφορίες του από οποιεσδήποτε άλλες κατάλληλες πηγές όπως είναι η περίπτωση πληροφοριών από προϊσταμένους των υποψηφίων και να προβεί σε συστάσεις." Όπως περαιτέρω έχει αποφασισθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο, η μη αναφορά σε ονόματα των προϊσταμένων που έδωσαν πληροφορία και η μη καταγραφή ή αναφορά σ΄ αυτές στη σύσταση του Διευθυντή, δεν ενέχει αρνητική σημασία. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι λήφθηκαν οι πληροφορίες όχι από άγνωστες πηγές, ως συμπληρωματικά στοιχεία και μαζί με την προσωπική γνώση του Διευθυντή, ευθέως παραπέμπουν σε όσα καταγράφονται ως τα ιδιαίτερα στοιχεία που θεωρήθηκαν ότι καθιστούν καταλληλότερους τους συστηθέντες. (Βλ. Κρυστάλλω Χριστοδουλίδου ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 89/1995, ημερομηνίας 28.11.1995, Κρυστάλλω Χριστοδουλίδου ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 625/1995, ημερομηνίας 25.10.1996 και Γ. Κυπριανού ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 739/1995, ημερομηνίας 13.7.1997). Εξετάζοντας τη σύσταση του Διευθυντή, η οποία υποβλήθηκε στο στάδιο της επανεξέτασης μετά την ακυρωτική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, θα πρέπει να συμφωνήσω με τις θέσεις της καθ΄ης η αίτηση και του ενδιαφερόμενου μέρους, σύμφωνα με τις οποίες κατά την επανεξέταση υπήρξε συμμόρφωση με τα ευρήματα του Δικαστηρίου και ιδιαίτερα με τις παρατηρήσεις του οι οποίες οδήγησαν στην ακύρωση της προηγούμενης απόφασης. Αυτή τη φορά αποφεύχθηκαν οι γενικολογίες και αοριστίες που είχαν εντοπισθεί και ο Διευθυντής, συγκεκριμένα και αρκούντως αιτιολογημένα, ανέλυσε τα πρόσθετα προσόντα του ενδιαφερόμενου μέρους προσδίδοντας σ΄ αυτά τη δέουσα αξία και σημασία. Περαιτέρω, αποφεύχθηκε αυτή τη φορά η οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση αναφορά στον κηρυχθέντα ως αντισυνταγματικό Νόμο περί Παροχής Ίσως Ευκαιριών για την Επαγγελματική Αποκατάσταση των Παθόντων και των Τέκνων των Εγκλωβισμένων αρ. 87(Ι)/

1. Επομένως, ο λόγος αυτός ακύρωσης δεν μπορεί να ευσταθήσει. Ο ισχυρισμός περί πάσχουσας σύστασης του Διευθυντή. Πιθανή η προφανής πλάνη. Με βάση τα όσα έχουν αναφερθεί προηγουμένως σχετικά με τη σύσταση του Διευθυντή κατά την εξέταση του πρώτου προβαλλόμενου λόγου ακύρωσης, τίποτε το μεμπτό δεν παρουσιάζεται στη σύσταση του Διευθυντή. Δεν μπορώ να συμφωνήσω ότι, επειδή ο Διευθυντής δεν έλαβε υπόψη του το ότι ο αιτητής φοίτησε σε γεωργική σχολή ως πρόσθετο προσόν, αυτό το γεγονός θυματοποίησε τον αιτητή. Από την άλλη, τα όσα ανέφερε ο Διευθυντής ως προς τους υποψηφίους και ιδιαίτερα στα όσα ενδιέτριψε αναφορικά με τον συστηθέντα υποψήφιο είναι στοιχεία τα οποία προέρχονται και συνάδουν με το περιεχόμενο των υπηρεσιακών φακέλων και δεν έχει υποδειχθεί οποιαδήποτε περί τούτου πλάνη ή σφάλμα. Τούτο δε ισχύει και ως προς την αρχαιότητα και τη γενικότερη αξία, στοιχεία που φαίνεται να έχουν εδώ τύχει μεταχείρισης κατά τρόπο σύμφωνο με τις καθιερωμένες νομικές και νομολογιακές αρχές. Ισχυρισμός περί εσφαλμένης κρίσης στη σύσταση και στην τελική απόφαση ως προς την αξία - προσόντα - αρχαιότητα. Όπως ορθά παρατηρεί και ο συνήγορος του αιτητή, θέμα ουσιαστικής αρχαιότητας δεν ετίθετο εφόσον τόσο ο αιτητής όσο και το ενδιαφερόμενο μέρος είχαν προαχθεί στην κατεχόμενη θέση κατά την ίδια ημερομηνία. Ως προς δε την ημερομηνία γέννησης, αυτό το στοιχείο έδιδε οριακή υπεροχή στον αιτητή, ο οποίος έχει γεννηθεί το 1949, ενώ το ενδιαφερόμενο μέρος το
2. Όμως, ο Διευθυντής στη σύστασή του αναφέρθηκε σ΄ εκείνα τα στοιχεία τα οποία απέδιδαν στο ενδιαφερόμενο μέρος το πλεονέκτημα πρόσθετων προσόντων. Και η καθ΄ης η αίτηση Επιτροπή σίγουρα ήταν επιτρεπτό όπως παραγνωρίσει την οριακή υπεροχή αρχαιότητας λόγω ημερομηνίας γέννησης, ενόψει του ότι το ενδιαφερόμενο μέρος κατείχε και πρόσθετα προσόντα και εξασφάλισε και τη σύσταση του Διευθυντή. Επομένως, ούτε έλλειψη αιτιολογίας ή έρευνας, αλλ΄ ούτε και πλάνη φαίνεται να έχει εμφιλοχωρήσει. Ισχυρισμός περί αναιτιολόγητης και χωρίς δέουσα έρευνα απόφαση της ΕΔΥ. Σύμφωνα με τον αιτητή, η καθ΄ης η αίτηση ενήργησε ως σφραγίδα και πιστή αποδοχή της σύστασης του Διευθυντή και σε καμιά δική της έρευνα δεν προέβηκε, ενώ όφειλε να μην αποδεχθεί την πάσχουσα σύσταση του Διευθυντή. Έχοντας εξετάσει το κείμενο της απόφασης της καθ΄ης η αίτηση στην παρούσα περίπτωση, παρουσιάζεται εκεί το όλο σκεπτικό και η κατάληξη της κατά τρόπο σαφή και αναλυτικό. Σε αυτό δε αντιμετωπίζονται με επάρκεια και τρόπο νομικά επιτρεπτό όλα τα θέματα τα οποία ηγέρθηκαν και εξετάστηκαν προηγουμένως στην παρούσα απόφαση ως λόγοι ακύρωσης. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Δημοκρατία ν. Ψωμά

(1997)3 ΑΑΔ 422, 426, αποδίδει με σαφήνεια τη σημασία και αξία της σύστασης Διευθυντή για ένα ή περισσότερους υποψηφίους: "Οι συστάσεις του Προϊσταμένου ενός Τμήματος αποτελούν πρωτογενές, ουσιώδες και αυτοτελές στοιχείων κρίσεως. Σε περίπτωση που η Ε.Δ.Υ. αποφασίσει να μη ακολουθήσει τις συστάσεις πρέπει να καταγράψει καθαρά στο πρακτικό της τους λόγους. Αυτό επιβάλλεται για την προστασία των νομίμων δικαιωμάτων των υποψηφίων, δυνάμει του άρθρου 151 του Συντάγματος σε συνδυασμό με το άρθρο 146 (Βλ. Theodossiou v. Republic, 2 R.S.C.C. 44, 48, Lardis v. Republic

(1967)3 C.L.R. 64, HadjiConstantinou & Others v. Republic

(1973)3 C.L.R. 65, Δήμος Λευκωσίας ν. Κοσμά, Α.Ε. 1608/17.6.96, Δημοκρατία ν. Χριστούδη, Α.Ε. 1636/21.6.96, Κέντα ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 1576/30.10.96). Στην Constantinou v. Republic

(1984)3 C.L.R. 498, 501, επεξηγείται ότι η ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι συστάσεις του προϊσταμένου του Τμήματος εκφράζεται στο άρθρο 44

(3)του περί δημοσίας Υπηρεσίας Νόμου, 1967 (Ν 33/67). Υποδεικνύεται, επίσης, ότι η σημασία που αποδίδεται από το διοικητικό δίκαιο στις συστάσεις του προϊσταμένου του Τμήματος στοχεύει στο να διασφαλίσει ότι, κατά τη διαδικασία της επιλογής, η Ε.Δ.Υ. λαμβάνει καθοδήγηση από λειτουργό ο οποίος βρίσκεται στην καλύτερη θέση να περιγράψει τις αρετές που χρειάζονται για την επιτυχή εκτέλεση των καθηκόντων μιας θέσης. Περαιτέρω ο προϊστάμενος ενός Τμήματος βρίσκεται σε μοναδική θέση για να συμβουλέψει επί των ιδιοτήτων και της αξίας των υφισταμένων του." Στην υπό εξέταση περίπτωση, η καθ΄ης η αίτηση δεν παρουσιάζεται απλά να σφράγισε τη σύσταση του Διευθυντή, αλλ΄ αφού την εξέτασε και βρήκε ότι τα στοιχεία που περιείχε δικαιολογούνταν από τα διαθέσιμα στοιχεία, την έκανε δεκτή και την έλαβε υπόψη, δίδοντας το δικό της σκεπτικό και αιτιολογία τα οποία συνέπιπταν με εκείνα του Διευθυντή. Για τους προαναφερθέντες λόγους, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1.200 έξοδα εναντίον του αιτητή και υπέρ της καθ΄ης η αίτηση. Κληρίδης, /ΧΤΘ Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο