ΠΕΤΡΟΥΛΛΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΝΑΓΗ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Υπόθεση Αρ. 754/2009, 18 Απριλίου 2011

(500)Το προς ανάπτυξη τεμάχιο βρίσκεται σε περιοχή εκτός του ορίου ανάπτυξης του Τοπικού Σχεδίου Παραλιμνίου και εμπίπτει σε καθορισμένη Ζώνη Προστασίας με τον Κωδικό Δα2 του Σχεδίου, όπου σύμφωνα με τις σχετικές πρόνοιες της παραγράφου 10.5.1. του Κεφαλαίου 10 του Τοπικού Σχεδίου Παραλιμνίου (Ανέγερση μεμονωμένης κατοικίας εκτός περιοχών ανάπτυξης), δεν επιτρέπεται η οικιστική ανάπτυξη.» Η Αιτήτρια προς ακύρωση της πιο πάνω απόφασης, άσκησε Ιεραρχική Προσφυγή προβάλλοντας ως κύριο επιχείρημα ότι η αίτησή της θα έπρεπε να εξεταστεί με βάση τον περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμο του 1972 (Ν. 90/1972), στο εξής «ο Νόμος» και του σχετικούς Κανονισμούς που ίσχυαν κατά τον χρόνο που κατατέθηκε η αίτησή της και όχι με βάση τους Κανονισμούς πού ίσχυαν στις 5.4.2007 όταν κατατέθηκε το Τοπικό Σχέδιο. Περαιτέρω, αφού η αίτηση της δεν εξετάστηκε εντός εύλογου χρόνου, τότε θα έπρεπε να εφαρμοστεί το νομικό καθεστώς που ίσχυε κατά την εκπνοή του εύλογου χρόνου. Η Ιεραρχική Προσφυγή εξετάστηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο αφού έλαβε υπόψη εκθέσεις που λήφθηκαν από την Αρχή, τον Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως και τον Δήμαρχο Παραλιμνίου, ετοίμασε σχετικό Σημείωμα, το οποίο υπέβαλε στην αρμόδια Υπουργική Επιτροπή και με αυτό εισηγείτο την απόρριψη της προσφυγής. Η αρμόδια Υπουργική Επιτροπή συνεδρίασε στις 9.3.2009 και αφού έλαβε υπόψη τις απόψεις της Αρχής, τις απόψεις του Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, του Δήμου Παραλιμνίου, καθώς και τους λόγους που επικαλέστηκε ο δικηγόρος της Αιτήτριας προς υποστήριξη της ιεραρχικής προσφυγής, αποφάσισε ομόφωνα να απορρίψει την Ιεραρχική Προσφυγή, κρίνοντας ότι η απόφαση είναι σύννομη και ότι ορθά η Πολεοδομική Αρχή εξέτασε την αίτηση με βάση τις πρόνοιες του Τοπικού Σχεδίου Παραλιμνίου. Η Αιτήτρια προς ακύρωση της πιο πάνω απόφασης, προβάλλει 9 λόγους ακύρωσης. Οι δικηγόροι της με ογκωδέστατη γραπτή αγόρευση, αποτελούμενη από 72 σελίδες, προσπάθησαν να επεξηγήσουν τους λόγους ακύρωσης και να απαντήσουν στην ένσταση της άλλης πλευράς. Δυστυχώς η γραπτή αγόρευση δυσκόλεψε παρά να βοηθήσει, ώστε να ξεκαθαρίσουν τα επίδικα θέματα. Σε αρκετά σημεία φαίνεται να υιοθετούνται αυτούσιες απόψεις της ίδιας της Αιτήτριας, αφού οι αναφορές είναι στο πρώτο πρόσωπο, π.χ. «Με τον επηρεασμό που θα επέλθει στο κτήμα μου..», «.. στην πραγματικότητα μου καταργεί τη δυνατότητα επωφελούς εκμετάλλευσης του ακινήτου μου» (Βλ. σελ. 7-8 της αγόρευσης). Παρά τις δυσκολίες, φαίνεται ότι οι δικηγόροι της Αιτήτριας ουσιαστικά επικεντρώθηκαν στην προώθηση των πιο κάτω 7 λόγων ακύρωσης, τους οποίους και θα προσπαθήσω να απαντήσω:-

(1)Η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει λόγω κακής σύνθεσης των οργάνων κατά τη λήψη της απόφασης για την εφαρμογή του Τοπικού Σχεδίου.

(2)Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε από αναρμόδιο όργανο.

(3)Η διαδικασία εξέτασης της Ιεραρχικής Προσφυγής πάσχει, γιατί ο Υπουργός Εσωτερικών ενήργησε υπό διπλή ιδιότητα, εξεταστή και κριτή της Ιεραρχικής Προσφυγής.

(4)Οι Καθ' ων η αίτηση ενήργησαν καθ' υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας, νομικής και πραγματικής πλάνης και αντίθετα με την ισχύουσα νομοθεσία, κανονισμούς και διαδικασίες.

(5)Οι Καθ' ων η αίτηση παρέλειψαν να αποφασίσουν για την ένσταση της Αιτήτριας για το Τοπικό Σχέδιο Παραλιμνίου.

(6)Οι Καθ' ων η αίτηση δεν αιτιολόγησαν δεόντως την μη αποδοχή της εισήγησης του Δήμου για τη χορήγηση της πολεοδομικής άδειας, αλλά ούτε και την απόφασή τους.

(7)Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε χωρίς δέουσα έρευνα. Η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει λόγω κακής σύνθεσης των οργάνων κατά την λήψη της απόφασης για την εφαρμογή του Τοπικού Σχεδίου - Λόγος ακύρωσης 1 Οι Καθ' ων η αίτηση παρέλειψαν να αποφασίσουν για την ένσταση που υπέβαλε η Αιτήτρια κατά της εφαρμογής του Τοπικού Σχεδίου Παραλιμνίου - Λόγος ακύρωσης 5 Οι δύο αυτοί λόγοι ακύρωσης δεν μπορούν να εξεταστούν στην παρούσα διαδικασία. Κατ' αρχάς δεν ηγέρθηκαν ως νομικά σημεία, σύμφωνα με τον Κανονισμό 7 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου του 1962, ο οποίος προβλέπει ότι ο κάθε διάδικος έχει υποχρέωση όχι μόνο να εκθέτει τα νομικά σημεία στα οποία στηρίζεται, αλλά συγχρόνως να τα αιτιολογεί πλήρως. Στην προκειμένη περίπτωση κανένα από τα δύο νομικά σημεία που προώθησαν οι δικηγόροι της Αιτήτριας με την αγόρευσή τους, ως λόγους ακύρωσης 1 και 5, δεν ηγέρθηκαν με την απαιτούμενη σαφήνεια στην προσφυγή και ούτε αιτιολογήθηκαν πλήρως. Τα δε επιχειρήματα που αναπτύσσουν στην γραπτή αγόρευσή τους, αφορούν σε γενικότητες. Πέραν τούτου, η προσφυγή στρέφεται εναντίον της απόφασης των Καθ' ων η αίτηση να απορρίψουν την αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας και της συνακόλουθης απόρριψης της Ιεραρχικής Προσφυγής. Η διαδικασία λήψης απόφασης για την εισαγωγή του οικείου Τοπικού Σχεδίου, που φαίνεται να προσβάλλεται με τους λόγους ακύρωσης 1 και 5, είναι αυτοτελής διοικητική πράξη και δεν μπορεί να προσβληθεί στα πλαίσια της παρούσας προσφυγής, αντικείμενο της οποίας είναι η ορθότητα της απόρριψης της ιεραρχικής προσφυγής, σε σχέση με τη μη χορήγηση πολεοδομικής άδειας και όχι η εξέταση της ένστασης της Αιτήτριας κατά του Τοπικού Σχεδίου. Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε από αναρμόδιο όργανο - Λόγος ακύρωσης 2 Η Αιτήτρια κατ' αρχάς προβάλλει ότι η αρμόδια Υπουργική Επιτροπή, δεν είχε εξουσιοδότηση από το Υπουργικό Συμβούλιο να προχωρήσει στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, ενώ δεν υπάρχει στο φάκελο της υπόθεσης σχετικό πρακτικό που να καταγράφει την επίδικη εξουσιοδότηση στην Υπουργική Επιτροπή. Περαιτέρω προβάλλεται ότι ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών, αυθαίρετα και χωρίς σχετική εξουσιοδότηση προχώρησε στην άσκηση αρμοδιότητας, που ανήκε στην Υπουργική Επιτροπή. Ο λόγος ακύρωσης δεν ευσταθεί. Ως προς το πρώτο σκέλος του λόγου ακύρωσης, προκύπτει καθαρά από το αντίγραφο του σχετικού πρακτικού συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 21.1.2009, που επισυνάπτουν οι Καθ' ων η αίτηση στη γραπτή τους αγόρευση, ότι υπήρξε η σχετική εκχώρηση αρμοδιότητας προς την Επιτροπή. Ως εκ τούτου είναι φανερό κατά την άποψη μου ότι η Επιτροπή ενήργησε στα πλαίσια της νομιμότητας. Επίσης, ως προς τον δεύτερο ισχυρισμό, από την επιστολή ημερ. 10.4.2009 προκύπτει ότι τόσο η εξέταση της Ιεραρχικής Προσφυγής όσο και το πόρισμα που εκδόθηκε επ' αυτής, έγιναν από την αρμόδια Επιτροπή. Κατά την άποψή μου, παρά τα όσα αντίθετα επικαλείται ο συνήγορος της Αιτήτριας, στην γραπτή του απάντηση, δεν έχει προσκομίσει οτιδήποτε που να ανατρέπει το τεκμήριο της νομιμότητας των ενεργειών της Επιτροπής. Η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει γιατί ο Υπουργός Εσωτερικών ενήργησε υπό διπλή ιδιότητα, εξεταστή και κριτή της Ιεραρχικής Προσφυγής - Λόγος ακύρωσης 3 Η Αιτήτρια προβάλλει ότι κατά τρόπο ανεπίτρεπτο, ο Υπουργός Εσωτερικών αφενός ενήργησε ουσιαστικά ως εξεταστής της υπόθεσης, αφού μέσω του Γενικού Διευθυντή του, ετοίμασε και υπέβαλε εισήγηση στην αρμόδια Υπουργική Επιτροπή και αφετέρου ενήργησε ως κριτής της Ιεραρχικής Προσφυγής της Αιτήτριας, αφού συμμετείχε ως Πρόεδρος στην Επιτροπή. Ο λόγος ακύρωσης δεν ευσταθεί. Όπως ανέφερα πρόσφατα στην παρόμοιας φύσης υπόθεση Γούμενου κ.ά. ν. Δημοκρατίας, Υπόθ. Αρ. 591/09, ημερ. 13.4.2011, με αναφορά στην υπόθεση της Ολομέλειας Χριστοδούλου κ.α. ν. Επάρχου Λευκωσίας

(2001)3Β ΑΑΔ 810, τέτοια ανάμειξη του Υπουργού Εσωτερικών θεωρήθηκε νόμιμη εφόσον εκ καθήκοντως, ενεργεί σύμφωνα με τον Κανονισμό 7

(5)των περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας (Αιτήσεις και Ιεραρχικές Προσφυγές) Κανονισμών του 1999 (ΚΔΠ 55/90), ο οποίος προνοεί ότι:- «7

(5)Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να αναθέτει σε Υπουργό ή επιτροπή από Υπουργούς την εξέταση ορισμένων θεμάτων σχετικών με την προσφυγή και να αναμένει το πόρισμα τους, πριν εκδώσει την απόφαση του για την προσφυγή.» Στην απόφαση της Ολομέλειας στην Χριστοδούλου κ.ά. ν. Δημοκρατίας, ανωτέρω, σελ. 816 αναφέρθηκε ότι:- «Η ανάμειξη του Υπουργείου Εσωτερικών ήταν νόμιμη αν όχι απαραίτητη, δοθέντος, όπως παρατηρεί ο Καλλής, Δ. στην παραπάνω απόφασή του,[1] ότι η Υπουργική Επιτροπή δεν διαθέτει γραμματεία για τους σκοπούς εξέτασης ιεραρχικών προσφυγών. Η νομολογία δε θέτει ως προαπαιτούμενο για τη βοήθεια από άλλα όργανα ή λειτουργούς ειδικής εντολής προς αυτούς. Δεν είναι αυτό το πνεύμα της. Εξάλλου δεν μας έχει παραπέμψει ο συνήγορος σε απόφαση, που θέτει ένα τέτοιο άτεγκτο κανόνα.» Οι Καθ' ων η αίτηση ενήργησαν καθ' υπέρβαση και κατάχρηση εξουσίας, νομικής και πραγματικής πλάνης και αντίθετα με την ισχύουσα νομοθεσία, Κανονισμούς και διαδικασίες - Λόγος ακύρωσης 4 Συγκεκριμένα προβάλλεται ότι ενώ η Αιτήτρια υπέβαλε την αίτηση της στις 4.4.2007, οι Καθ' ων η αίτηση κατά παράβαση του άρθρου 5

(2)του Νόμου, το οποίο προνοεί ότι αυτή θα πρέπει να εξεταστεί εντός τριών μηνών, την απέρριψαν μετά την παρέλευση 9 μηνών ήτοι στις 15.1.2008. Αυτή η καθυστέρηση είχε σαν αποτέλεσμα η αίτηση να εξεταστεί με βάση το νέο Τοπικό Σχέδιο, το οποίο είχε τεθεί σε εφαρμογή στις 5.4.2007 και να απορριφθεί. Αν εξεταζόταν ως επιτάσσει ο Νόμος, θα ίσχυε το παλαιό Τοπικό Σχέδιο και η αίτηση τους θα εγκρινόταν. Οι Καθ' ων η αίτηση προβάλλουν ότι η αίτηση δεν θα μπορούσε να εξεταστεί με το παλαιό Τοπικό Σχέδιο αλλά με το νέο, αφού εφαρμόζεται το νομικό καθεστώς που ίσχυε κατά την έκδοση της διοικητικής πράξης. Παραθέτουν απόσπασμα από την απόφαση της Ολομέλειας στην Δημοτική Επιτροπή Αγίου Δομετίου ν. Χριστοφόρου κ.ά.

(1994)3 ΑΑΔ

1. Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, το ακίνητο της Αιτήτριας βρισκόταν σε ζώνη που απαγορεύεται η οικιστική ανάπτυξη. Περαιτέρω προβάλλουν ότι η σχετική νομοθεσία προβλέπει ότι η εξέταση των αιτήσεων αυτών θα μπορούσε, ανάλογα με τις συνθήκες, να εξεταστούν σε διάστημα και πέραν των 3 μηνών, αν η σχετική καθυστέρηση οφείλεται στο ότι η αίτηση δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του Νόμου. Ο λόγος ακύρωσης δεν ευσταθεί. Με βάση τα πραγματικά περιστατικά, η Αιτήτρια υπέβαλε την αίτησή της στις 4.4.
2. Οι Καθ' ων η αίτηση την απέρριψαν μετά την παρέλευση 9 μηνών ήτοι στις 15.1.2008, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 5

(2)του Νόμου θα έπρεπε να είχε εξεταστεί εντός τριών μηνών. Κατά την άποψή μου ακόμη και αν ενεργούσαν εντός της προθεσμίας των τριών μηνών, πάλι η αίτησή τους δεν θα μπορούσε εξεταστεί με βάση παλαιό σχέδιο, αφού το νέο Τοπικό Σχέδιο, είχε τεθεί σε εφαρμογή στις 5.4.2007, ενώ η αίτησή τους υποβλήθηκε μόλις την προηγούμενη και θα ήταν αδύνατο εντός διαστήματος μιας μέρας, οι Καθ' ων η αίτηση να αποφανθούν επί ενός τόσο σημαντικού ζητήματος (βλ. Γούμενου κ.α. ν. Δημοκρατίας, ανωτέρω). Οι Καθ' ων η αίτηση δεν αιτιολόγησαν δεόντως την απόφασή τους και ιδιαίτερα τη μη αποδοχή της εισήγησης του Δήμου για τη χορήγηση της πολεοδομικής άδειας - Λόγος ακύρωσης 6 (Δ και Στ στη γραπτή αγόρευση του Αιτητή) Ο συνήγορος της Αιτήτριας προς υποστήριξη του ισχυρισμού του για μη δέουσα αιτιολογία δεν αναφέρει οτιδήποτε, παρά μόνο προβαίνει σε εκτεταμένη παράθεση αποσπασμάτων από νομολογία. Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι οι Καθ' ων η αίτηση παρέλειψαν να λάβουν υπόψη τις θέσεις της Αιτήτριας. Ως προς το δεύτερο ζήτημα, προβάλλει ότι η παράλειψη των Καθ' ων η αίτηση να μην υιοθετήσουν την εισήγηση του Δήμου, προκαλεί ακύρωση στην απόφαση τους. Ούτε αυτός ο λόγος ακύρωσης ευσταθεί. Η απόφαση της Επιτροπής, η οποία άσκησε διακριτική ευχέρεια, αιτιολογείται τόσο στο σώμα της απόφασης, όσο και από τα στοιχεία του φακέλου, ήτοι την απόφαση της αρμόδιας Πολεοδομικής Αρχής, η οποία υιοθετείται. Η Επιτροπή στην απόφασή της περιλαμβάνει τόσο τα πραγματικά πολεοδομικά στοιχεία του επίδικου ακινήτου, όσο και τη νομική βάση, καθώς επίσης και τη σχετική νομοθεσία και τις πρόνοιες του Τοπικού Σχεδίου, ώστε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αιτούμενη ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η Επιτροπή στα πλαίσια εξέτασης μιας Ιεραρχικής Προσφυγής έχει ευρεία διακριτική ευχέρεια, αφού σύμφωνα με το άρθρο 31

(2)του Νόμου, έχει υποχρέωση να εξετάσει μια Ιεραρχική Προσφυγή εξ υπαρχής, εφόσον κρίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν ορθή. Στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον η Επιτροπή αιτιολόγησε την ορθότητα της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής, δεν ήταν υποχρεωμένη να εξετάσει μια προς μια τις θέσεις της Αιτήτριας. Επίσης ως αποφασίζον όργανο, δεν ήταν υποχρεωμένη να υιοθετήσει την εισήγηση του Δήμου, η οποία μαζί με τις απόψεις των άλλων αρμοδίων οργάνων, έχουν υποβοηθητικό χαρακτήρα. Η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε χωρίς δέουσα έρευνα - Λόγος ακύρωσης 7 Η Αιτήτρια προβάλλει ότι η Επιτροπή απλώς κατέγραψε τις απόψεις της αρμόδιας Πολεοδομικής Αρχής και του Υπουργείου Εσωτερικών, χωρίς να προβεί σε δική της έρευνα για τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας, οι οποίοι παρέμειναν αναπάντητοι. Επίσης επαναλαμβάνει πολλά από τα επιχειρήματα της που πρόβαλε σε σχέση με τον λόγο ακύρωσης που αφορά στην κατάχρηση και υπέρβαση εξουσίας, τα οποία έχουν ήδη απαντηθεί. Ούτε αυτός ο λόγος ακύρωσης ευσταθεί. Σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά, η Επιτροπή με βάση τα ενώπιόν της στοιχεία και τις απόψεις των αρμοδίων οργάνων προχώρησε στην ορθή εκτίμηση των γεγονότων. Με δεδομένο ότι έκρινε ότι ορθά η Πολεοδομική Αρχή εφάρμοσε το νέο Τοπικό Σχέδιο, εύλογα κατέληξε, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 31 του Νόμου, ότι ήταν νομότυπη η απόφαση της αρμόδιας Πολεοδομικής Αρχής. Περαιτέρω η Επιτροπή, ως αποφασίζον όργανο, κατά την έρευνα των στοιχείων της υπόθεσης, επιλέγει η ίδια τη μέθοδο έρευνας που θα ακολουθήσει και το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει ως προς το ζήτημα αυτό, εκτός και αν παραβιάζονται οι αρχές της φυσικής δικαιοσύνης, που στην προκειμένη περίπτωση δεν έχουν παραβιαστεί. Ενόψει της αποτυχίας όλων των λόγων ακύρωσης, είναι η κατάληξή μου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε στα πλαίσια της νομιμότητας και θα πρέπει να επικυρωθεί. Η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1300 έξοδα, υπέρ των Καθ' ων η αίτηση. Η προσβαλλόμενη απόφαση επιβεβαιώνεται δυνάμει του Άρθρου 146.4(α) του Συντάγματος. (Υπ.) Γ. Ερωτοκρίτου, Δ. /ΕΠσ [1] Στρούθος ν. Δημοκρατίας

(1998)4Α ΑΑΔ 562, η οποία επικυρώθηκε από την Ολομέλεια στην Στρούθος ν. Δημοκρατίας

(2001)3Α ΑΑΔ 72. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο