ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ "PATROCLOS GEORGIOU DEVELOPERS LTD KATHRIUM DEVELOPMENT CO LTD ν. ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Υπόθεση Αρ. 1174/2011, 10/

(5), 28, 29 ΚΑΙ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ "PATROCLOS GEORGIOU DEVELOPERS LTD & KATHRIUM DEVELOPMENT CO. LTD, Αιτητές, -ΚΑΙ- ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Καθ΄ου η Αίτηση. - - - - - - Δ. Καλλής, για τους Αιτητές. Θ. Πιπερή, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον Καθ΄ου η Αίτηση. - - - - - - Α Π Ο Φ Α Σ Η ΚΛΗΡΙΔΗΣ, Δ.: Τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα που συνθέτουν την αντιδικία στην παρούσα προσφυγή, εκτίθενται με επάρκεια στην Ένσταση του καθ΄ου η αίτηση από την οποία και παραθέτω την ακόλουθη συνοπτική εικόνα: Οι Αιτητές, που είναι κοινοπραξία Patroclos Georghiou Developers Ltd & Kathrium Development Co Ltd, εγγράφηκαν στο Μητρώο ΦΠΑ από 1.2.2003 με κύρια επιχειρηματική δραστηριότητα την ανάπτυξη γης. Αρμόδιοι Λειτουργοί του Επαρχιακού Γραφείου ΦΠΑ Λάρνακας, ασκώντας τις εξουσίες τους σύμφωνα με την παράγραφο 6

(2)του Δέκατου Παραρτήματος των περί ΦΠΑ Νόμων του 2000 μέχρι 2008, έστειλαν γνωστοποίηση ημερομηνίας 12.1.2009 στους αιτητές για παρουσίαση βιβλίων και αρχείων για σκοπούς φορολογικού ελέγχου που προγραμματίζει η Υπηρεσία ΦΠΑ. Οι αιτητές απέστειλαν επιστολή ημερομηνίας 16.1.2009, μέσω του φορολογικού συμβούλου τους Σάββα Ε. Σαββίδη, με αίτημα την επέκταση της προθεσμίας των 7 ημερών που ορίστηκε, σε 30 ημέρες καθώς και άλλες παρατηρήσεις για τα βιβλία και αρχεία που έχουν ζητηθεί. Αρμόδιος Λειτουργός της Υπηρεσίας ΦΠΑ απάντησε στην πιο πάνω επιστολή των αιτητών με την επιστολή ημερομηνίας 26.1.2009, παρέχοντας την προθεσμία των 30 ημερών που ζήτησαν και σχολιάζοντας τις παρατηρήσεις που κατέγραψαν οι αιτητές στην επιστολή τους. Αρμόδιοι Λειτουργοί της Υπηρεσίας ΦΠΑ ασκώντας τις εξουσίες τους με βάση τους περί Φόρου Προστιθέμενης Αξίας Νόμους του 2000 μέχρι 2009 πραγματοποίησαν επίσκεψη στην επιχείρηση των αιτητών, η οποία ολοκληρώθηκε στις 11.2.

1. Κατά το φορολογικό έλεγχο ελέγχθηκαν οι φορολογικές περίοδοι από 1.2.2006 μέχρι 30.4.
2. Σκοπός του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί η ορθότητα των στοιχείων που καταχωρήθηκαν στις φορολογικές δηλώσεις που υπέβαλαν οι αιτητές στον Έφορο ΦΠΑ σε σχέση με τα βιβλία, αρχεία και στοιχεία που τηρούν. Από τον διενεργηθέντα έλεγχο, οι Λειτουργοί ΦΠΑ διαπίστωσαν, όπως ισχυρίστηκαν, λάθη και παραλείψεις που επηρέαζαν τις φορολογικές υποχρεώσεις των αιτητών. Τα εντοπισθέντα λάθη και παραλείψεις περιλήφθηκαν αναλυτικά σε έκθεση ελέγχου, η οποία ετοιμάστηκε γι΄ αυτό το σκοπό. Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων, ο Έφορος ΦΠΑ έκρινε ότι, οι φορολογικές δηλώσεις που υπέβαλαν οι αιτητές κατά την υπό εξέταση περίοδο από 1.2.2006 μέχρι 30.4.2009 είναι ελλιπείς ή ανακριβείς επί τη βάση των πιο πάνω διαπιστώσεων. Ο Έφορος βεβαίωσε κατά την καλύτερη κρίση του το ποσό του ΦΠΑ που είναι οφειλόμενο από τους αιτητές σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 49 των περί ΦΠΑ Νόμων του 2000 μέχρι
3. Ο Έφορος ΦΠΑ γνωστοποίησε στους αιτητές ότι όφειλαν να καταβάλουν ποσό ύψους €80.797,18 με επιστολή ημερομηνίας 16.2.
4. Οι αιτητές υπέβαλαν στις 16.4.2010 εμπρόθεσμη ένσταση στον Έφορο ΦΠΑ κατά της πιο πάνω βεβαίωσης φόρου με βάση τις διατάξεις του άρθρου 51Α των περί ΦΠΑ Νόμων. Ο Έφορος ΦΠΑ εξέτασε τους ισχυρισμούς των αιτητών, υιοθέτησε μερικώς την ένσταση και η βεβαίωση φόρου μειώθηκε από €80.797,18 σε €77.023,
5. Η απόφαση του Εφόρου ΦΠΑ γνωστοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή ημερομηνίας 15.6.
6. Η απόφαση του Εφόρου ΦΠΑ για μείωση της βεβαίωσης φόρου αφορά φόρο εισροών €3.773,76 που αναλογεί σε δαπάνες ηλεκτρισμού οι οποίες αφορούν τους αιτητές. Παρόλο που το αναγκαίο έγγραφο εκδόθηκε στην εταιρεία Patroclos Georghiou Developers Ltd, εν τούτοις ο Έφορος Φπα αποδέχτηκε το φόρο εισροών γιατί η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου δεν εκδίδει τιμολόγια σε κοινοπραξίες, όπως στην περίπτωση των αιτητών. Στη συνέχεια, οι αιτητές υπέβαλαν στις 11.8.2010 ένσταση στον Υπουργό Οικονομικών με βάση τις διατάξεις του άρθρου 52 των περί ΦΠΑ Νόμων του 2000 μέχρι 2009, κατά της απόφασης του Εφόρου ΦΠΑ με ημερομηνία 15.6.
7. Η ένσταση εξετάστηκε από τον Υπουργό Οικονομικών και απορρίφθηκε. Η απόφαση του Υπουργού Οικονομικών γνωστοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή ημερομηνίας 21.7.
8. Με την παρούσα προσφυγή τους, οι αιτητές προσβάλλουν τη νομιμότητα της απόφασης του καθ΄ου η αίτηση Υπουργού Οικονομικών, η οποία τους κοινοποιήθηκε με την επιστολή ημερομηνίας 21.7.
9. 1ος λόγος ακύρωσης - Η κατ΄ ισχυρισμό έλλειψη απόφασης και η κατ΄ ισχυρισμό μη διενέργεια δέουσας έρευνας. Οι αιτητές, με την ένστασή τους την οποία είχαν υποβάλει στον καθ΄ου η αίτηση Υπουργό, είχαν προβάλει διάφορα θέματα με τα οποία τεκμηρίωναν τη διαφωνία τους σε επί μέρους σημεία τα οποία είχαν εντοπίσει οι Λειτουργοί του ΦΠΑ και επί των οποίων βεβαίωσαν φόρους. Κάτω από αυτό το λόγο ακύρωσης, με παραπομπή σε σχετική επί του θέματος νομολογία και αυθεντίες ως προς το θέμα της επαρκούς διερεύνησης όλων των πτυχών κάθε υπόθεσης και της απόδοσης πλήρους αιτιολογίας της τελικής απόφασης, οι αιτητές ισχυρίζονται ότι από την προσβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει σαφώς για ποιους λόγους κρίνονται αβάσιμοι οι ισχυρισμοί που διατυπώθηκαν στην ιεραρχική προσφυγή τους και ότι ο καθ΄ου η αίτηση Υπουργός, δεν έχει αποφανθεί ως προς ένα έκαστο των προβληθέντων ενώπιόν του πραγματικών και νομικών ισχυρισμών. Ήταν δε καθήκον του Υπουργού να ασχοληθεί και να αποφανθεί επί όλων των θεμάτων που ήγειραν οι αιτητές, η δε παράλειψή του αυτή ελέγχεται από το Δικαστήριο, το οποίο όμως δεν έχει την αρμοδιότητα πρωτογενούς εξέτασης οποιουδήποτε θέματος που θα έπρεπε να εξετασθεί πρωτογενώς. Από την άλλη πλευρά, ο καθ΄ου η αίτηση, επίσης με παραπομπή σε σχετική επί του θέματος νομολογία και αυθεντίες, προβάλλει την αρχή ότι εναπόκειται στην ίδια τη Διοίκηση να αποφασίσει ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος να εκπληρώσει το καθήκον της για διεξαγωγή δέουσας έρευνας, το δε Δικαστήριο περιορίζεται στον έλεγχο του κατά πόσο το διοικητικό όργανο διεξήγαγε επαρκή ή δέουσα έρευνα, κατά πόσο ενήργησε υπό πλάνη, κατάχρηση εξουσίας κλπ. Ως προς το θέμα της επαρκούς αιτιολογίας, ο καθ΄ου η αίτηση υπενθυμίζει τις γνωστές αρχές, σύμφωνα με τις οποίες εκείνο που έχει σημασία είναι να διαφαίνεται μέσα στη διοικητική απόφαση ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος που οδήγησε στη λήψη της συγκεκριμένης απόφασης και η οποιαδήποτε γι΄ αυτήν αιτιολογία, μπορεί να συμπληρωθεί ή να αναπληρωθεί από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου. Σύμφωνα πάντα με τον καθ΄ου η αίτηση, στην υπό εξέταση περίπτωση, η αιτιολογία της προσβαλλόμενης πράξης, πηγάζει από τα στοιχεία του φακέλου και, ειδικότερα, από τα έγγραφα που εξετάστηκαν και, κυρίως, από το σημείωμα του αρμόδιου Λειτουργού που απευθύνεται προς το Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών. Αντίγραφο του σημειώματος εκείνου επισυνάπτεται στην αγόρευση του καθ΄ου η αίτηση καθότι, εκ παραδρομής, όπως αναφέρεται, δεν επισυνάφθηκε στην Ένστασή του. Απαντώντας σ΄ αυτές τις θέσεις, οι αιτητές ισχυρίζονται ότι εκείνο που εξετάστηκε στο σημείωμα ήταν οι λόγοι της ένστασης που είχαν υποβληθεί στην Έφορο ΦΠΑ και όχι οι λόγοι της ένστασης η οποία υποβλήθηκε στον καθ΄ου η αίτηση Υπουργό, δυνάμει του άρθρου 52 των περί ΦΠΑ Νόμων. Αυτός ο ισχυρισμός των αιτητών δε φαίνεται να ευσταθεί. Κατ΄ αρχάς, όπως αναφέρεται στο ίδιο το Σημείωμα, είναι την ένσταση ημερομηνίας 9.8.2010 στον Υπουργό Οικονομικών την οποία πραγματευόταν το έγγραφο και αυτή η ένσταση επισυναπτόταν στο Σημείωμα ως "ΣΥΝ.1", στρεφόμενη κατά της απόφασης του Εφόρου ΦΠΑ. Πέραν τούτου, είναι φανερό από το ίδιο το περιεχόμενο του Σημειώματος ότι αυτό καταπιάνεται με ένα προς ένα τα σημεία ένστασης τα οποία πράγματι ήγειραν οι αιτητές με την έγγραφη ένστασή τους ημερομηνίας 9.8.2010 η οποία υποβλήθηκε προς τον Υπουργό. Το Σημείωμα ημερομηνίας 6.5.2011 συντάχθηκε από Ανώτερο Οικονομικό Λειτουργό της Διεύθυνσης Φορολογικής Διαχείρισης και Φορολογικής Πολιτικής και υποβλήθηκε προς το Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών. Πρόκειται για ένα τετρασέλιδο έγγραφο το οποίο καταπιάνεται με τις επί μέρους ενστάσεις τις οποίες είχαν εγείρει οι αιτητές και καταλήγει, για τους λόγους που εξηγεί, σε εισήγηση όπως η ένσταση των αιτητών απορριφθεί. Είναι αδιαμφισβήτητο το ότι αυτό το έγγραφο βρισκόταν εντός του διοικητικού φακέλου αποτελώντας μέρος του και, όπως διαφαίνεται, αυτό το επεξηγηματικό Σημείωμα τέθηκε ενώπιον του Υπουργού, ο οποίος και συμφωνώντας με το περιεχόμενό του, απέρριψε την ένσταση των αιτητών. Με αυτό τον τρόπο, αν και η ίδια η απορριπτική απόφαση του Υπουργού δεν είναι πράγματι αιτιολογημένη, εν τούτοις, μπορεί να θεωρηθεί ότι η ελλείπουσα αιτιολογία αναπληρώνεται με παραπομπή στο διοικητικό φάκελο και, συγκεκριμένα, στο προαναφερθέν Σημείωμα με το περιεχόμενο του οποίου συμφώνησε ο Υπουργός. [Βλ. ΑΤΗΚ ν. Περικλέους

(1999)3 ΑΑΔ 170, Χατζηβασιλείου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου

(1998)3 ΑΑΔ 755] Επομένως, αυτός ο λόγος ακύρωσης δεν στοιχειοθετείται. 2ος λόγος ακύρωσης - Η κατ΄ ισχυρισμό λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης από αναρμόδιο όργανο. Επικαλούμενος τις πρόνοιες του προαναφερθέντος άρθρου 52 και του άρθρου 53 των περί ΦΠΑ Νόμων, οι οποίες εναποθέτουν την εξουσία λήψης απόφασης επί τέτοιων ενστάσεων στον Υπουργό Οικονομικών, οι αιτητές παρατηρούν ότι δεν έχουν εντοπίσει στα έγγραφα που επισυνάφθηκαν στην Ένσταση, οποιοδήποτε πρακτικό ή κείμενο απόφασης του Υπουργού. Υποβάλλουν συνακόλουθα οι αιτητές ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία τους κοινοποιήθηκε με επιστολή του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Οικονομικών, λήφθηκε από αναρμόδιο όργανο. Απαντώντας σ΄ αυτή τη θέση των αιτητών, ο καθ΄ου η αίτηση παραπέμπει ξανά στο έγγραφο - Σημείωμα ημερομηνίας 6.5.2011, στο οποίο ο Υπουργός δηλώνει τη συμφωνία του με την εισήγηση για απόρριψη, θέτοντας προς τούτο και την ιδιόχειρη υπογραφή του με ημερομηνία 9.5.2011. Παρά ταύτα, όμως, οι αιτητές επιμένουν ότι τεκμηριώνεται αυτός ο λόγος ακύρωσης επειδή ο Υπουργός, παρά την όποια απόφασή του γι΄ απόρριψη της ένστασης, έπρεπε να είχε εξετάσει τους λόγους ένστασης ο ίδιος ή ο Λειτουργός που ετοίμασε το Σημείωμα. Σε σχέση με αυτές τις θέσεις θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι, εκείνο που έχει σημασία είναι η λήψη της τελικής απόφασης επί ενός αιτήματος, ένστασης κλπ, να έχει γίνει από τον νομικά υπόχρεο να το πράξει, Υπουργό. Και αυτό φαίνεται να έγινε εδώ. [Efstathios Kyriacou & Son Ltd and others v. The Republic

(1970)3 CLR 106]. Όπως δε ορθά υπέδειξε και η συνήγορος του καθ΄ου η αίτηση με παραπομπή στην υπόθεση Δημοκρατία ν. Νικοδήμου

(2002)3 ΑΑΔ 504, αφ΄ ης στιγμής ο Υπουργός είχε ενώπιόν του όλα τα αμφισβητούμενα θέματα, μαζί με την έκθεση του αρμόδιου Λειτουργού, τεκμαίρεται ότι όλα αυτά λήφθηκαν υπόψη από τον Υπουργό, σύμφωνα με το τεκμήριο της νομιμότητας και στην απουσία οποιασδήποτε μαρτυρίας περί του αντιθέτου. Αυτό δε το τεκμήριο, όπως και στην Νικοδήμου και εδώ, συνεπικουρείται από το γεγονός ότι ο Υπουργός, ο οποίος είναι πράγματι επιφορτισμένος με το καθήκον λήψης της τελικής απόφασης, κατέγραψε τη συμφωνία του με τα όσα εισηγείτο ο αρμόδιος Λειτουργός στο σημείωμά του. Με αυτά ως δεδομένα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε από αναρμόδιο όργανο. Η προσφυγή απορρίπτεται και, ακολουθώντας το αποτέλεσμα, τα έξοδα επιδικάζονται εναντίον των αιτητών, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. K. Κληρίδης, Δ. /ΧΤΘ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο