LELLA KENTONIS INVESTMENT CO LTD ν. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΕΩΣ κ.α., Υπόθεση Αρ. 384/2010, 25/10/2013

(6)Φορητών Θερμικών Διόπτρων (Portable Night Observation System), (ο «Διαγωνισμός»), που προκηρύχθηκε από την Αστυνομία Κύπρου, (η «Αναθέτουσα Αρχή»), δυνάμει του περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημόσιων Συμβάσεων Προμηθειών, ΄Εργων και Υπηρεσιών και για Συναφή Θέματα Νόμου του 2006, (Ν. 12(Ι)/2006), (όπως έχει τροποποιηθεί), (ο «Νόμος»), και των περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων Προμηθειών, ΄Εργων και Υπηρεσιών (Γενικών) Κανονισμών του 2007, (Κ.Δ.Π. 201/2007), (όπως έχουν τροποποιηθεί), (οι «Κανονισμοί»). Με απόφαση του Αναπληρωτή Διευθυντή Διεύθυνσης Οικονομικών, ο οποίος ενεργούσε ως εξουσιοδοτημένος αντιπρόσωπος του Αρχηγού, ορίστηκε η προβλεπόμενη στον Κ. 9 των Κανονισμών τριμελής Επιτροπή Αξιολόγησης, η οποία υπέβαλε ΄Εκθεση, με εισήγηση για κατακύρωση της προσφοράς στην Hippocampus Investments & Consulting Ltd, για το συνολικό ποσό των €227.340,00, συν Φ.Π.Α. και με υπόδειξη όπως τεθεί το ζήτημα ενώπιον του Συμβουλίου Προσφορών, επειδή η προσφερόμενη τιμή υπερέβαινε κατά πολύ την εκτιμώμενη δαπάνη. Η προσφορά των αιτητών, με συνολική τιμή €260.000,00, συν Φ.Π.Α., όπως διαπιστώθηκε από την Επιτροπή Αξιολόγησης, δεν πληρούσε τους όρους του Διαγωνισμού, αφού αυτοί δεν είχαν υποβάλει όλα τα απαιτούμενα από τους όρους του Διαγωνισμού έγγραφα. Συγκεκριμένα, δεν υπέβαλαν «επίσημο αποδεικτικό έγγραφο εκπροσώπησης της εταιρείας όπως προβλέπεται στον όρο 8.3.1.1 (2α)». Στη συνέχεια, το Συμβούλιο Προσφορών, κατά τη συνεδρία του ημερομηνίας 6/11/2009, υιοθετώντας την εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης, απέκλεισε την προσφορά των αιτητών. Περαιτέρω, αποφάσισε ομόφωνα την ακύρωση του Διαγωνισμού, σύμφωνα με τον Κ. 34

(5)(β) των Κανονισμών, χαρακτηρίζοντας και την προσφορά της εταιρείας Hippocampus Investments & Consulting Ltd μη αποδεκτή, επειδή αυτή περιέλαβε αίρεση αναφορικά με το χρόνο παράδοσης του προϊόντος της προσφοράς, ο οποίος είχε σχέση με την έκδοση άδειας εξαγωγής, κατά παράβαση του όρου 3.2.4 του Μέρους Α των εγγράφων του Διαγωνισμού. Η πιο πάνω απόφαση κοινοποιήθηκε στον Αρχηγό και, στη συνέχεια, με την επιστολή ημερομηνίας 4/1/2010, στους αιτητές. Οι αιτητές ισχυρίζονται ότι η απόφαση πρέπει να ακυρωθεί, για τους πιο κάτω λόγους:-

1. Πάσχουσα σύνθεση και λειτουργία του Συμβουλίου Προσφορών.
2. Πάσχουσα συγκρότηση και σύνθεση της Επιτροπής Αξιολόγησης.
3. Παράβαση των κανόνων της φυσικής δικαιοσύνης και αμεροληψίας· και
4. ΄Ελλειψη αιτιολογίας και δέουσας έρευνας, παράβαση της αρχής της καλής πίστης και της χρηστής διοίκησης, πλάνη περί το νόμο και τα πράγματα, κατάχρηση και/ή υπέρβαση εξουσίας αναφορικά με την κρίση των καθ' ων η αίτηση ότι η προσφορά των αιτητών δεν πληρούσε συγκεκριμένο όρο του Διαγωνισμού. Οι αιτητές ισχυρίζονται ότι η σύνθεση του Συμβουλίου Προσφορών κατά την κρίσιμη συνεδρία του στις 6/11/2009 ήταν κακή, γιατί αυτή διεξήχθη στην απουσία ενός από τα μέλη του, χωρίς να σημειώνονται οι λόγοι της απουσίας του και χωρίς να αποδεικνύεται η νομότυπη και εμπρόθεσμη πρόσκλησή του και γιατί παραβιάστηκε η αρχή της αμεροληψίας, εφ' όσον τα μέλη του δεν υπέγραψαν την προβλεπόμενη στον Κ. 21

(1)των Κανονισμών - Δήλωση ευσυνείδητης και αμερόληπτης εκτέλεσης καθηκόντων - κατά τα νομολογηθέντα στη Lella Kentonis Investment Co. Ltd. v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1243/06, 9/10/

1. Οι καθ' ων η αίτηση, επισυνάπτοντας το σχετικό έγγραφο διορισμού του κ. Κώστα Χατζηπαύλου, Πρώτου Διοικητικού Λειτουργού, ως μέλους του Συμβουλίου Προσφορών, ισχυρίζονται ότι αυτός απουσίαζε από την εν λόγω συνεδρία, γιατί, όπως προκύπτει από τον Προσωπικό του Φάκελο, βρισκόταν με προαφυπηρετική άδεια από 30/9/
2. Συνεπώς, δεν ήταν αναγκαία είτε η πρόσκλησή του - (βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1929-1959, σελ. 110) - είτε η καταγραφή του λόγου της απουσίας του, δεδομένης της ύπαρξης απαρτίας, κατά τα προβλεπόμενα στον Κ. 8

(1)των Κανονισμών και τη σχετική νομολογία. Θέση των αιτητών είναι ότι η προαφυπηρετική άδεια του συγκεκριμένου μέλους επηρέασε τη νόμιμη συγκρότηση του Συμβουλίου Προσφορών, το οποίο δεν μπορούσε να λάβει έγκυρη απόφαση πριν από την αντικατάστασή του, με το διορισμό νέου μέλους, κατά τα νομολογηθέντα στην Ιωάννης Τσεριώτης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 474/04, 23/9/05 και στη Μαρίνος Μενελάου κ.ά. ν. Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 116/05 και 170/05, 14/6/06. Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των δηλώσεων από τα μέλη του Συμβουλίου Προσφορών για ευσυνείδητη και αμερόληπτη εκτέλεση των καθηκόντων τους - ( Κ. 21

(1)των Κανονισμών), που, κατά τον ισχυρισμό των αιτητών, δεν είχαν υπογραφεί από αυτά, οι καθ' ων η αίτηση παρουσίασαν υπογεγραμμένα αντίγραφα των Δηλώσεων, τις οποίες, όμως, η πλευρά των αιτητών θεωρεί ως μη ικανοποιητικές, γιατί αυτές δεν αφορούν το Διαγωνισμό, όπως επιβάλλει ο Κ. 21

(1)των Κανονισμών. Οι ισχυρισμοί για κακή σύνθεση και συγκρότηση του Συμβουλίου Προσφορών δεν ευσταθούν. Η απουσία του μέλους Κ. Χατζηπαύλου, που βρισκόταν με προαφυπηρετική άδεια, δεν έχει τις συνέπειες που εισηγούνται οι αιτητές. Το θέμα διέπεται από τους Κ. 5

(4)και 8

(1)των Κανονισμών. Σύμφωνα με τον Κ. 5

(4): «Η κατάργηση ή χηρεία της θέσης οποιουδήποτε μέλους δεν επηρεάζει την εγκυρότητα οποιασδήποτε πράξης ή εργασίας στα Συμβούλια Προσφορών, εφόσον ο αριθμός των μελών δε μειωθεί κάτω του απαιτούμενου για την απαρτία αριθμού μελών κατά τα οριζόμενα στον Κανονισμό 8.» των Κανονισμών, ο οποίος, στην παράγραφο

(1), ορίζει ότι: «Για την έγκυρη διεξαγωγή των συνεδριών των Συμβουλίων Προσφορών απαιτείται η παρουσία τουλάχιστον τριών μελών, μεταξύ των οποίων και του Προέδρου.». Στην Ιωάννης Τσεριώτης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, (πιο πάνω), κατ' επίκληση της Λάρκος ν. Δημοκρατίας

(2000)3 Α.Α.Δ. 619, αναφέρθηκε ότι υπάλληλος - μέλος Συμβουλευτικής Επιτροπής, που βρίσκεται με προαφυπηρετική άδεια, θεωρείται ανενεργός του λειτουργήματός του, γεγονός που δημιουργεί κατάσταση κενής θέσης και παράνομης συγκρότησης του οργάνου, κατά τα προβλεπόμενα στο ΄Αρθρο 20

(2)του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999, (Ν. 158(Ι)/99), το οποίο ορίζει ότι η ύπαρξη κενής θέσης δεν επιτρέπει τη νόμιμη συγκρότηση του οργάνου, εκτός αν ο Νόμος προβλέπει διαφορετικά. Στην παρούσα περίπτωση, θεωρώ ότι οι πρόνοιες των Κ. 5

(4)και 8

(1)των Κανονισμών δεν αφήνουν περιθώριο εφαρμογής των διατάξεων του Ν. 158(Ι)/99, εφόσον, κατά την ισχύουσα νομολογία, οι γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα και εφαρμόζονται όταν δεν υπάρχει σχετικός κανόνας, που διέπει ειδικά το θέμα - (βλ. Ghasemi v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων

(2006)3 Α.Α.Δ. 383). Σύμφωνα δε με τα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1929-1959, σελ. 110, δεν απαιτείται πρόσκληση των μελών συλλογικού οργάνου που βρίσκονται με άδεια. Δεν επιβαλλόταν η καταγραφή στα πρακτικά του λόγου της απουσίας του κ. Κ. Χατζηπαύλου και, συνεπώς, η απουσία του δεν επηρέασε τη νόμιμη συγκρότηση του Συμβουλίου Προσφορών, εφόσον τα εναπομείναντα μέλη και ο Πρόεδρος, που ήταν παρόντες στις 6/11/2009, ικανοποιούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις απαρτίας. Αβάσιμο είναι και το δεύτερο σκέλος του ισχυρισμού των αιτητών, που αφορά στις δηλώσεις ευσυνείδητης και αμερόληπτης εκτέλεσης των καθηκόντων των μελών του Συμβουλίου Προσφορών. ΄Οπως, ήδη, αναφέρθηκε, αντίγραφα των σχετικών δηλώσεων, υπογεγραμμένα από τον Πρόεδρο και τα μέλη που συμμετείχαν στην κρίσιμη συνεδρία του Συμβουλίου, έχουν επισυναφθεί στην αγόρευση των καθ' ων η αίτηση. Οι δηλώσεις αυτές είχαν υπογραφεί σε προγενέστερες της κρίσιμης συνεδρίας του Συμβουλίου Προσφορών ημερομηνίες, δυνάμει πρόνοιας του Κ. 14 των τότε ισχυόντων περί της Σύναψης Συμβάσεων (Προμήθειες, ΄Εργα και Υπηρεσίες) (Γενικών) Κανονισμών του 2004, (Κ.Δ.Π. 71/2004), που είναι πανομοιότυπη με αυτήν του Κ. 21

(1)των Κανονισμών. Τόσο ο Κ. 14 της Κ.Δ.Π. 71/2004 όσο και ο μεταγενέστερος Κ. 21

(1)των Κανονισμών απαιτούν η δήλωση να υπογράφεται από τον Πρόεδρο και τα μέλη των Επιτροπών και Συμβουλίων «πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους». Ενόψει τούτου, η θέση των αιτητών ότι θα έπρεπε να υποβάλλεται ξεχωριστή δήλωση για κάθε διαγωνισμό απορρίπτεται. Σύμφωνα με τον Κ. 9

(1)των Κανονισμών, η μελέτη και η αξιολόγηση των προσφορών ανατίθεται σε τριμελή, τουλάχιστον, μόνιμη ή προσωρινή για συγκεκριμένο διαγωνισμό Επιτροπή Αξιολόγησης, που διορίζεται, πριν την υποβολή των προσφορών, από τον προϊστάμενο της αναθέτουσας αρχής ή από εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπό του. Ο Κ. 10 των Κανονισμών, μεταξύ άλλων, ορίζει ότι:- «Τα μέλη κάθε Επιτροπής Αξιολόγησης είναι κρατικοί υπάλληλοι που κατέχουν την τεχνική ή/και επαγγελματική κατάρτιση επί του εξεταζόμενου θέματος. ...» Στην παρούσα περίπτωση, ο διορισμός της Επιτροπής Αξιολόγησης έγινε με απόφαση του Αναπληρωτή Διευθυντή Διεύθυνσης Οικονομικών, ενεργούντος κατ' εξουσιοδότηση του Αρχηγού, ημερομηνίας 24/7/2009 και, ως μέλη της, ορίστηκαν ο Υπαστυνόμος Α. Αχιλλέως και οι Λοχίες Ι. Αρτεμίου και Μ. Κουλέρμου. Είναι η θέση των αιτητών ότι η συγκρότηση της Επιτροπής Αξιολόγησης πάσχει, γιατί δεν έχει εντοπιστεί στο φάκελο η εξουσιοδότηση του Αρχηγού προς τον Υπαστυνόμο Κ. Αυγουστή και ότι αναρμοδίως η έγκριση εκχώρησης δόθηκε από τον Αναπληρωτή Αρχηγό Αστυνομίας, (ο «Αναπληρωτής Αρχηγός»). Επιπρόσθετα, ισχυρίζονται ότι δεν έγινε η δέουσα έρευνα, για να διαπιστωθεί κατά πόσο τα μέλη της κατείχαν την απαιτούμενη από τον Κ. 10 των Κανονισμών τεχνική ή/και επαγγελματική κατάρτιση επί του θέματος, κατ' αναλογία προς τα νομολογηθέντα στη Lella Kentonis Investment Co. Ltd. v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1243/06, 9/10/08. Επίσης, προβάλλουν ότι η συμμετοχή ενός από τα μέλη της Επιτροπής - (Μ. Κουλέρμου) - σε μια Επιτροπή Τεχνικών Προδιαγραφών, που είχε συσταθεί σε προηγούμενο στάδιο για τους σκοπούς του Διαγωνισμού, συνιστά παράβαση των αρχών της φυσικής δικαιοσύνης και της αμεροληψίας, κατά τα αποφασισθέντα στην A. J. Pericleous (Services) Ltd ν. Δημοκρατίας

(2000)4 Α.Α.Δ. 224, της οποίας τα περιστατικά ήταν παρόμοια με τα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης και στην οποία κρίθηκε πως δεν είναι δυνατή η συνύπαρξη της ιδιότητας γνωμοδοτικού και αποφασιστικού οργάνου στο ίδιο πρόσωπο. Οι ισχυρισμοί δεν ευσταθούν. Η εκχώρηση της σχετικής εξουσίας του Αρχηγού - (Προϊσταμένου της Αναθέτουσας Αρχής) - προς το Διευθυντή Διεύθυνσης Οικονομικών δόθηκε με σχετικό έγγραφο του Αναπληρωτή Αρχηγού, ημερομηνίας 20/3/2009, ο οποίος, δυνάμει του ΄Αρθρου 11 του περί Αστυνομίας Νόμου του 2004, (Ν. 73(Ι)/2004, (όπως έχει τροποποιηθεί), ασκεί όλες τις αρμοδιότητες του Αρχηγού, όταν αυτός απουσιάζει ή κωλύεται να εκτελεί τα καθήκοντά του, για οποιοδήποτε λόγο. ΄Οπως προκύπτει από τα έγγραφα που παρουσιάστηκαν, ο Αρχηγός απουσίαζε με άδεια ασθένειας στις 20/3/2009 και ο Υπαρχηγός, νομίμως, ενήργησε ως Αναπληρωτής Αρχηγός. Επειδή ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Οικονομικών, προς τον οποίο εκχωρήθηκε η εξουσία για τη σύσταση της Επιτροπής Αξιολόγησης, απουσίαζε κατά τον ουσιώδη χρόνο με άδεια εξωτερικού, ο διορισμός έγινε από τον Αναπληρωτή Διευθυντή Διεύθυνσης Οικονομικών Κ. Αυγουστή, που ήταν ο ιεραρχικά αρχαιότερος στη Διεύθυνση και που, σύμφωνα με τη σχετική Αστυνομική Διάταξη Αρ. 1/12, αναλαμβάνει, στην απουσία ανωτέρου, τη διεύθυνση και την ηγεσία. Τα τρία μέλη της Επιτροπής, που είχαν προταθεί από το Διοικητή της Λιμενικής και Ναυτικής Αστυνομίας, για χρήση της οποίας, προφανώς, προορίζονταν οι θερμικές διόπτρες, είχαν προσληφθεί ως εξειδικευμένοι Ηλεκτρολόγοι και Μηχανικοί Αστυνομικών Ακάτων, διέθεταν σχετικά διπλώματα και επαγγελματικά προσόντα και, συνεπώς, κατείχαν την απαιτούμενη τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση επί του θέματος. Στη Lella Kentonis Investment Co. Ltd. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1243/06, 9/10/08, τα γεγονότα ήταν διαφορετικά. Δύο από τα μέλη της εκεί Επιτροπής Αξιολόγησης κατείχαν θέση Αποθηκάριου, το δε τρίτο ήταν Λοχαγός της Διοίκησης Καταδρομών και το Δικαστήριο έκρινε ότι, πέραν των θέσεών τους, δεν υπήρχε οποιοδήποτε στοιχείο αναφορικά με την επαγγελματική, τεχνική ή ακαδημαϊκή τους κατάρτιση. Ούτε η συμμετοχή του Λοχία Μ. Κουλέρμου σε μια Επιτροπή Τεχνικών Προδιαγραφών πριν από τη σύσταση της Επιτροπής Αξιολόγησης επηρεάζει τη νομιμότητα της τελευταίας. Στην A. J. Pericleous (Services Ltd ν. Δημοκρατίας, (πιο πάνω), αποδοκιμάστηκε η συμμετοχή προσώπου, αρχικά, στην Επιτροπή Αξιολόγησης, που είναι γνωμοδοτικό όργανο και, στη συνέχεια, στο Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών, που είναι αποφασιστικό όργανο, στα πλαίσια, μάλιστα, διαφορετικού νομικού καθεστώτος, του προϊσχύοντος περί Προσφορών του Δημοσίου Νόμου του 1997, (Ν. 102(Ι)/97). Στην παρούσα περίπτωση, η συμμετοχή του Μ. Κουλέρμου αφορούσε μια Επιτροπή που είχε συσταθεί πριν από την προκήρυξη της προσφοράς για την ετοιμασία των τεχνικών προδιαγραφών από την άμεσα ενδιαφερόμενη μονάδα - (Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία). Δεν επρόκειτο για ad-hoc τεχνική επιτροπή, που να μπορεί να συσταθεί από το Συμβούλιο Προσφορών, δυνάμει του Κ. 20

(1)των Κανονισμών. Εν πάση περιπτώσει, ο Μ. Κουλέρμος δε συμμετείχε στο αποφασίζον όργανο κατά την εξέλιξη της διαδικασίας, ώστε να μπορεί να γίνεται λόγος για παραβίαση των κανόνων της φυσικής δικαιοσύνης. Αναφορικά με την ουσία της προσφυγής, οι αιτητές ισχυρίζονται ότι η προσφορά τους αποκλείστηκε χωρίς να δοθεί αιτιολογία από το Συμβούλιο Προσφορών, το οποίο αποδέχτηκε την υπόδειξη της Επιτροπής Αξιολόγησης περί μη υποβολής επίσημου αποδεικτικού εγγράφου εκπροσώπησης της εταιρείας τους, κατά τα προβλεπόμενα στον όρο 8.3.1.1 (2α) των όρων του Διαγωνισμού, ο οποίος προβλέπει τα ακόλουθα:- «8.3.1.1 Δικαιολογητικά Συμμετοχής .................................................................................................................. 2. Για την πιστοποίηση του δικαιώματος συμμετοχής της παραγράφου 6.1, τα ακόλουθα στοιχεία: α. Εφόσον ο Προσφέρων είναι νομικό πρόσωπο, επίσημα αποδεικτικά στοιχεία σύστασής του και σε περίπτωση που ο υπογράφων την Προσφορά είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος του νομικού προσώπου, επίσημα αποδεικτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν τούτο, καθώς και το δικαίωμα του εκπροσώπου να δεσμεύει το νομικό πρόσωπο, διαφορετικά, πρακτικό αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου ή του Διοικούντος Οργάνου του νομικού προσώπου, με βάση το οποίο: · να εγκρίνεται η συμμετοχή του νομικού προσώπου στο διαγωνισμό, και · να παρέχεται πληρεξούσιο σε συγκεκριμένο άτομο ή άτομα (εκπροσώπους) να υπογράψει όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και την Προσφορά, καθώς και να καταθέσει την Προσφορά και να εκπροσωπήσει το νομικό πρόσωπο σε όλα τα στάδια του διαγωνισμού.» Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι, κατά τους αιτητές, το αποτέλεσμα έλλειψης δέουσας έρευνας και νομικής και πραγματικής πλάνης, γιατί στα έγγραφα που είχαν υποβάλει με την προσφορά τους, περιλαμβάνονταν πιστοποιητικό σύστασης της εταιρείας τους και πιστοποιητικό Διευθυντών και Γραμματέα, από το οποίο προκύπτει ότι το άτομο που υπέγραψε και κατέθεσε την προσφορά τους - (Νίκος Κεντώνης) - είναι ο ένας εκ των δύο Διευθυντών και ο Γραμματέας της εταιρείας τους. Επικαλούμενοι διατάξεις του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ. 113 - (΄Αρθρα 33Α

(1), 174, ΄Αρθρο 80 του Πίνακα Α) - υποστηρίζουν ότι δεν ήταν απαραίτητη η καταχώριση πρακτικού αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου τους, με το οποίο να εγκρινόταν η συμμετοχή τους στο Διαγωνισμό, ούτε και πληρεξουσίου για την υπογραφή των εγγράφων του Διαγωνισμού και ότι τα έγγραφα που είχαν προσκομίσει ήταν επαρκή για την ικανοποίηση του επίμαχου όρου. Αντίθετη είναι η θέση των καθ' ων η αίτηση, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ορθά αποκλείστηκαν οι αιτητές. Ο όρος 8.3.1.1 (2α) των όρων του Διαγωνισμού - (αφορούσε τα δικαιολογητικά συμμετοχής) - ήταν ουσιώδης και δεν μπορούσε να παρακαμφθεί με την προσκόμιση των πιστοποιητικών σύστασης της εταιρείας των αιτητών και των αξιωματούχων της, εφόσον το Διοικητικό Συμβούλιο τους αποτελείτο από δύο άτομα και δεν υποβλήθηκε επίσημο στοιχείο ότι ο Νίκος Κεντώνης, που υπέγραψε την προσφορά, ήταν ο νομικός εκπρόσωπός τους. Οι δύο πλευρές παρέπεμψαν σε σχετική νομολογία - (μεταξύ άλλων, στις A.T. Multitech Corporation Ltd ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1165/09, 3/10/11 - (καθ' ων η αίτηση) - και Lella Kentonis Investments Co Ltd ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1690/09, 7/12/12 - (έχει εφεσιβληθεί με την Αναθεωρητική ΄Εφεση Αρ. 11/13) - (αιτητές)). Στην A.T. Multitech Corporation Ltd ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, (πιο πάνω), απαιτείτο, με βάση ουσιώδη όρο της προκήρυξης, σε περίπτωση που ο υπογράφων την προσφορά ήταν ο κατά νόμο εκπρόσωπος του νομικού προσώπου, η υποβολή επίσημων στοιχείων, που να αποδεικνύουν τούτο, καθώς και το δικαίωμά του να δεσμεύει το νομικό πρόσωπο, και, σε διαφορετική περίπτωση, η υποβολή πρακτικού αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου ή του διοικούντος οργάνου του νομικού προσώπου, με το οποίο να παρέχεται πληρεξούσιο στον υπογράφοντα να υπογράφει προσφορές και συμβόλαια εκ μέρους και για λογαριασμό του προσφέροντος. Υπεβλήθη μόνο ένα έγγραφο, υπογεγραμμένο από τη Γραμματέα και τιτλοφορημένο ως «πληρεξούσιο», με το οποίο εξουσιοδοτείτο ο πλειοψηφών μέτοχος της εταιρείας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της να υπογράφει ως ειδικός εκπρόσωπός της. Ο τελευταίος υπέγραψε τα έγγραφα ως "Managing Director", ιδιότητα που δεν εξετάστηκε από το Δικαστήριο από τη σκοπιά της παροχής νομιμοποίησης ως του κατά νόμο εκπροσώπου του νομικού προσώπου. Αντίθετα, εξετάστηκε η επάρκεια του πληρεξουσίου, το οποίο, κατά τους αιτητές, συνιστούσε και πρακτικό του Διοικητικού τους Συμβουλίου, ισχυρισμός που δεν έγινε αποδεκτός από το Δικαστήριο, με αποτέλεσμα την απόρριψη της προσφυγής. Στη Lella Kentonis Investments Co Ltd ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1690/09, 7/12/12, εξετάστηκε ο αποκλεισμός προσφοράς της αιτήτριας για ένα σύστημα αυτοματοποιημένης αναγνώρισης καλύκων-βολίδων, λόγω μη συμπερίληψης επίσημων αποδεικτικών στοιχείων ότι ο υπογράφων την προσφορά Νίκος Κεντώνης ήταν ο νόμιμος εκπρόσωπός της και ότι είχε δικαίωμα να την δεσμεύει. Το Δικαστήριο, επισημαίνοντας την ύπαρξη στο φάκελο του επίσημου Πιστοποιητικού Διευθυντών και Γραμματέως της εταιρείας, όπως και στην παρούσα περίπτωση, έκρινε ότι:- «... κακώς, και κατά πλάνη περί τα πράγματα, οι καθ' ων η αίτηση θεώρησαν ότι στην προσφορά της αιτήτριας δεν είχαν συμπεριληφθεί επίσημα αποδεικτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο υπογράφων την προσφορά είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρείας, καθώς και το δικαίωμα του να δεσμεύει την εταιρεία.» Με κάθε εκτίμηση προς τον αδελφό Δικαστή που εξέδωσε την απόφαση στη Lella Kentonis Investments Co Ltd ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1690/09, 7/12/12, δε συμφωνώ με το σκεπτικό του. Οι απαιτήσεις του όρου 8.3.1.1 (2α) των όρων του Διαγωνισμού, αναφορικά με τα δικαιολογητικά συμμετοχής σε περίπτωση που ο προσφοροδότης είναι νομικό πρόσωπο, είναι σαφείς και δεν ικανοποιούνται από το Πιστοποιητικό Σύστασης της εταιρείας των αιτητών και το Πιστοποιητικό των Αξιωματούχων της, που προσκομίστηκαν από την πλευρά τους. Το ζητούμενο ήταν επίσημα στοιχεία, που θα αποδείκνυαν ότι ο υπογράφων την προσφορά ήταν ο νόμιμος εκπρόσωπος του νομικού προσώπου και, επιπρόσθετα, ότι το συγκεκριμένο πρόσωπο είχε δικαίωμα να το δεσμεύει. Εναλλακτικά, μπορούσε να προσκομιστεί πρακτικό αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου του νομικού προσώπου, με το οποίο θα εγκρινόταν η συμμετοχή του στο Διαγωνισμό και θα παρεχόταν πληρεξούσιο σε συγκεκριμένο άτομο ή άτομα (εκπροσώπους) για την υπογραφή όλων των απαιτούμενων δικαιολογητικών και της προσφοράς, καθώς και για την κατάθεση της προσφοράς και την εκπροσώπηση του νομικού προσώπου σε όλα τα στάδια του Διαγωνισμού. Το Πιστοποιητικό Αξιωματούχων της εταιρείας των αιτητών, το οποίο εκδόθηκε από το Τμήμα του Εφόρου Εταιρειών, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι φέρει ημερομηνία πολύ προγενέστερη της προκήρυξης του Διαγωνισμού - (17/1/2002) - δεν αναφέρει ότι ο κ. Νίκος Κεντώνης, που υπέγραψε την προσφορά, αφενός, ήταν ο νομικός εκπρόσωπος των αιτητών και, αφετέρου, ότι είχε το δικαίωμα να τους δεσμεύει, δεδομένου ότι οι Διευθυντές ήταν δύο. Το γεγονός ότι ο κ. Ν. Κεντώνης είχε και την ιδιότητα του Γραμματέα της εταιρείας τους δε διαφοροποιεί τα δεδομένα. Η απαίτηση του όρου 8.3.1.1 (2α) των όρων του Διαγωνισμού ήταν ουσιώδης, αφού, σύμφωνα με τους όρους 9.2.2 και 9.2.3 των όρων του Διαγωνισμού - (΄Ελεγχος Δικαιώματος και Προϋποθέσεων Συμμετοχής) - μετά την αποσφράγιση των προσφορών, το αρμόδιο όργανο θα έλεγχε πρώτα την ορθότητα και την πληρότητα των δικαιολογητικών που θα υποβάλλονταν, καθώς και την εκπλήρωση των προϋποθέσεων συμμετοχής. Η παράλειψη των αιτητών να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του όρου 8.3.1.1 (2α) των όρων του Διαγωνισμού καθιστούσε την προσφορά τους άκυρη και τον αποκλεισμό της αναμενόμενο και εύλογο. Η αιτιολογία, επίσης, της προσβαλλόμενης απόφασης καταγράφεται με επάρκεια στα πρακτικά του Συμβουλίου Προσφορών και συμπληρώνεται από τα στοιχεία των φακέλων. Ισχυρίζονται, επίσης, οι αιτητές ότι η Αναθέτουσα Αρχή θα έπρεπε να ασκήσει τη διακριτική ευχέρεια που της παρείχε ο όρος 9.5

(2)των όρων του Διαγωνισμού, σύμφωνα με τον οποίο «Η Αναθέτουσα Αρχή ... έχει το δικαίωμα, εφ' όσον κριθεί αναγκαίο από το Αρμόδιο ΄Οργανο, να ζητήσει από Προσφέροντα την παροχή διευκρινίσεων σχετικά με το περιεχόμενο της Προσφοράς του, καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αξιολόγησης που περιγράφεται στο παρόν άρθρο. ...». Η αναζήτηση διευκρινίσεων πριν από την απόρριψη της προσφοράς τους, τονίζουν, επιβαλλόταν από τις αρχές της χρηστής διοίκησης, της επαρκούς έρευνας και της καλής πίστης. Οι καθ' ων η αίτηση απαντούν ότι η, εκ των υστέρων, υποβολή στοιχείων ουσιώδους σημασίας είναι ανεπίτρεπτη, ως παραβιάζουσα την ίση μεταχείριση των προσφοροδοτών - (βλ. Α.Η.Κ. ν. Hydrotech Water & Envir. Eng. Ltd

(1999)3 Α.Α.Δ. 333). ΄Οπως έχει προαναφερθεί, τα αναγκαία, δυνάμει του όρου 8.3.1.1 (2α) των όρων του Διαγωνισμού, Δικαιολογητικά Συμμετοχής και νομιμοποίησης του εκπροσώπου των αιτητών, ήταν ουσιώδους σημασίας και είχαν απαιτηθεί με σαφέστατη διατύπωση στους όρους του Διαγωνισμού. Η διοίκηση δεν μπορεί, μετά την υποβολή των προσφορών, να επεμβαίνει, για να διορθώνει λάθη ή παραλείψεις ενός προσφοροδότη, όταν μια τέτοια ενέργεια δε δικαιολογείται από τους όρους του Διαγωνισμού - (βλ. Α.Η.Κ. ν. Hydrotech Water & Envir. Eng. Ltd, (πιο πάνω)). Οι αιτητές είχαν την ευχέρεια, πριν την υποβολή της προσφοράς τους, να αποταθούν στην Αναθέτουσα Αρχή και να διευκρινίσουν το ζήτημα των αναγκαίων νομιμοποιητικών εγγράφων. Η εκ των υστέρων υποβολή ουσιωδών στοιχείων, κατά το στάδιο της αξιολόγησης, έχει αποδοκιμαστεί από νομολογία - (βλ. Α.Η.Κ. ν. Hydrotech Water & Envir. Eng. Ltd) - ως παραβιάζουσα τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της ίσης μεταχείρισης. Δεν έχει, επίσης, αποδειχθεί υπέρβαση ή κατάχρηση εξουσίας, όπως προβάλλεται από τους αιτητές. Κατάχρηση εξουσίας υπάρχει, όταν η διοίκηση, στην άσκηση της διακριτικής της εξουσίας, παραβιάζει το σκοπό του γράμματος και του πνεύματος του νόμου - (βλ. Τριλλίδου ν. Δημοτικού Συμβουλίου Στροβόλου

(1999)3 Α.Α.Δ. 284). Στην παρούσα, διαπιστώθηκε ουσιαστική παράλειψη και η προσφορά αποκλείστηκε, ως μη συνάδουσα με τους όρους του Διαγωνισμού. Στην Tamassos Suppliers v. Δημοκρατίας

(1992)3 Α.Α.Δ. 60, εξετάστηκε ο αποκλεισμός της προσφοράς, λόγω παράλειψης των εφεσειόντων να προσκομίσουν εξουσιοδότηση, που προβλεπόταν σε ένα από τους όρους του Διαγωνισμού, που κρίθηκε ως ουσιώδης. Τονίστηκε ότι η αρχή της καλής πίστης δεν επιτρέπει εκτροπή από τις αρχές του διοικητικού δικαίου ή τη λειτουργία της διοίκησης έξω από τους κανόνες της χρηστής διοίκησης και ότι η πρόσκληση των εφεσειόντων για την προσκόμιση του πληρεξουσίου συνιστούσε εκτροπή από τη σύννομη λειτουργία του διοικητικού οργάνου, η οποία άφησε αμετάβλητο το νομικό καθεστώς ως προς την εγκυρότητα της προσφοράς των εφεσειόντων. Η προσφυγή απορρίπτεται, με έξοδα υπέρ των καθ' ων η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, σύμφωνα με το ΄Αρθρο 146.4(α) του Συντάγματος. Ε. Παπαδοπούλου, Δ. /ΜΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο