KYRIAKOS ANDREOU ARSIOTIS DEVELOPMENTS & CONSTRUCTIONS LTD ν. ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 1093/2010, 2/9/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:AD:2014:D624 ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Υπόθεση Αρ. 1093/2010) 2 Σεπτεμβρίου, 2014 [Π. ΠΑΝΑΓΗ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 23 και 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΞΥ: KYRIAKOS ANDREOU ARSIOTIS DEVELOPMENTS & CONSTRUCTIONS LTD, Αιτήτρια, - ΚΑΙ - ΔΗΜΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ, Καθ΄ ου η αίτηση. ------------------------ Μαριάννα Στυλιανού (κα) για Χρίστο Κληρίδη, για την Αιτήτρια. Ανδρέας Παπασιάντης για Κώστα Ιντιάνο, για τον Καθ΄ ου η αίτηση. Α Π Ο Φ Α Σ Η ΠΑΝΑΓΗ, Δ.: H αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση του Δήμου Λευκωσίας να ανακαλέσει το εκδοθέν την 1.12.2009 Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης Διαίρεσης με αριθμό 9633, της άδειας αρ. 5810, ημερομηνίας 30.1.2008, σε σχέση με πολυώροφη οικοδομή στην Οδό Αρκαδίας αρ. 9, Τεμ. 2387, Φ/Σχ.21.55.W.1., ενορία Παναγιάς. Είχε προηγηθεί, μετά από σχετική αίτηση των αιτητών, η έκδοση Πιστοποιητικού Τελικής Έγκρισης Διαίρεσης, ημερομηνίας 30.1.2008, σε σχέση με τις Άδειες Οικοδομής με αριθμούς 4467 και
- Μετά από υποβολή παραπόνων από ενοίκους της πολυκατοικίας, οι αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου προέβηκαν σε επιτόπια εξέταση, όπου διαπιστώθηκαν σοβαρές ρωγμές σε τμήματα του φέροντος οργανισμού του κτιρίου από οπλισμένο σκυρόδεμα, καθώς και στην τοιχοποιία, που την καθιστούσαν επικίνδυνη για τους ενοίκους και το κοινό. Στις 28.4.2010 οι καθ' ων η αίτηση με επιστολή τους προς τους αιτητές, κήρυξαν την οικοδομή ως επικίνδυνη και τους ζήτησαν ως ιδιοκτήτες, να προβούν στις απαιτούμενες εργασίες μέσα σε διάστημα τριών μηνών, σύμφωνα με το άρθρο 90 του περί Δήμων Νόμου, προκειμένου να αρθεί κάθε κίνδυνος που πήγαζε από την κατάσταση της οικοδομής. Το Δημοτικό Συμβούλιο ακολούθως, στη συνεδρία ημερομηνίας 20.5.2010, αποφάσισε να προχωρήσει στην ανάκληση του εκδοθέντος πιστοποιητικού Τελικής Έγκρισης Διαίρεσης, με αριθμό 9633, ημερομηνίας 1.12.2009 της άδειας 5810, ημερομηνίας 30.1.2008, μέχρι να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες ώστε να αρθεί η επικινδυνότητα της οικοδομής. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω το ακόλουθο απόσπασμα από τα πρακτικά της συνεδρίας: «
- Στις 29/03/2010, εστάλη επιστολή από το Νομικό Σύμβουλο ΚΩΣΤΑ ΙΝΔΙΑΝΟ & ΣΙΑ εκ μέρους του Δήμου, προς το Μελετητή του έργου κ. Λουκά Βαρνάβα, με κοινοποίηση στους ΄KYRIAKOS ANDREOU ARSIOTIS DEVELOPMENTS LTD΄, αναφέροντας ότι το κτίριο παρουσιάζει προβλήματα στατικής επάρκειας και καλώντας τον να προχωρήσει σε όλες τις απαιτούμενες ενέργειες για την οριστική αντιμετώπιση του θέματος.
- Στις 07/05/2010 λήφθηκε επιστολή από τους Δικηγόρους ΧΡΥΣΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ & ΣΙΑ Δ.Ε.Π.Ε., εκ μέρους της κ. Γεωργίας Γεωργίου, αγοράστριας ενός διαμερίσματος στην αναφερόμενη πολυκατοικία, στην οποία ζητούν την άμεση ανάκληση του εκδοθέντος Πιστοποιητικού Τελικής Έγκρισης, θεωρώντας ότι δεν θα ήταν ορθό να επιτραπεί η μετακύληση της ευθύνης επιδιόρθωσης της πολυκατοικίας στους αγοραστές, από τη στιγμή που φαίνεται ότι οι ζημιές οφείλονται σε κατασκευαστικά λάθη ή παραλείψεις του ιδιοκτήτη, δηλαδή της εταιρείας ΄KYRIAKOS ANDREOU ARSIOTIS DEVELOPMENTS LTD΄.
- Το Δημοτικό Συμβούλιο, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ενώπιόν του στοιχεία, συμφώνησε με την άποψη του δικηγόρου κ. Ανδρέα Παπασιάντη, ο οποίος υποστηρίζει ότι ο Δήμος θα πρέπει να προχωρήσει στην ανάκληση του εκδοθέντος Πιστοποιητικού Τελικής Έγκρισης Διαίρεσης με αριθμό 9633 ημερομηνίας 1 Δεκεμβρίου 2009 της άδειας αρ. 5810 και ημερομηνίας 30 Ιανουαρίου 2008, μέχρι να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες ώστε να αρθεί η επικινδυνότητα.» Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε στην αιτήτρια με επιστολή ημερομηνίας 16.6.
- Επίσης, στις 2.6.2010 οι καθ' ων η αίτηση γνωστοποίησαν στους αιτητές ότι όλες οι εργασίες επιδιόρθωσης της οικοδομής θα έπρεπε να γίνουν μετά από υποβολή στο Δήμο εμπεριστατωμένης μελέτης υπογραμμένης από πολιτικό μηχανικό. Οι Αιτητές άρχισαν εργασίες επιδιόρθωσης τον Ιούλιο του 2010 χωρίς την υποβολή σχετικής μελέτης και γι' αυτό καταχωρήθηκε ποινική δίωξη εναντίον τους στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας για παράνομη έναρξη εργασιών επισκευής οικοδομής. Τελικά οι αιτητές υπέβαλαν τον Αύγουστο του 2010 την απαιτούμενη μελέτη για την οποία εκκρεμεί γνωμάτευση του ΕΤΕΚ κατά πόσο η γεωτεχνική μελέτη και η μελέτη του Πολιτικού Μηχανικού συνάδουν με τα αρχικά σχέδια, όπως αυτά έχουν εγκριθεί από το Δήμο Λευκωσίας. Οι λόγοι ακύρωσης που προβάλλονται συνοψίζονται στους ακόλουθους:
- Δεν έγινε επαρκής ερεύνα προς διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων. Αφού το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης είχε εκδοθεί από το 2009, γεγονός που συνεπάγεται ότι η οικοδομή διελέγχθηκε από τις αρμόδιες αρχές και ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις έκδοσης του, οι καθ' ων η αίτηση, όφειλαν να εξετάσουν τους όρους ανάκλησης του βάσει του περί Γενικών αρχών Διοικητικού Δικαίου Νόμου (Ν.158(Ι)/99) και όχι να στηριχθούν αποκλειστικά στην εισήγηση του δικηγόρου τους.
- Παραβιάστηκαν οι πρόνοιες των άρθρων 15 και 15Α του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 (εφεξής «ο Νόμος») που καθορίζουν την διαδικασία που ακολουθείται σε περίπτωση κήρυξης μιας οικοδομής ως επικίνδυνης και σοβαρού κινδύνου, για κλείσιμο της και απαγόρευση της μελλοντικής χρήσης της, ώσπου να ληφθούν τα κατάλληλα επισκευαστικά μέτρα.
- Παραβιάστηκε το άρθρο 10 του Κεφ. 96 και δεν υπάρχει δυνατότητα ανάκλησης πιστοποιητικού τελικής έγκρισης. Συνεπώς υπάρχει υπέρβαση και/ή κατάχρηση εξουσίας.
- Η ανάκληση δεν αιτιολογήθηκε και παραβιάζει τις αρχές της ανάκλησης βάσει των άρθρων 45 και 54 του Ν.158(Ι)/
- Η αιτήρια αποστερήθηκε του δικαιώματος ακρόασης και επηρεάζονται τα δικαιώματα τρίτων αγοραστών, αφού λόγω της επίδικης ανάκλησης εμποδίζεται η τιτλοποίηση σε αυτούς.
- Η απόφαση λήφθηκε καταχρηστικά, ενόσω λαμβάνονταν μέτρα συμμόρφωσης και εκκρεμούσε διαβούλευση με τους καθ΄ ων η αίτηση. Ο δικηγόρος των καθ' ων η αίτηση αντιτείνει ότι σύμφωνα με το πρακτικό της συνεδρίας ημερομηνίας 20.5.2010, τα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου ήταν πλήρως ενημερωμένα από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου, τις επιστολές των ενοίκων καθώς και από γνωμάτευση του νομικού τους συμβούλου. Είναι η θέση του ότι ο Δήμος δεν επεδίωξε την εφαρμογή των προνοιών στις οποίες παρέπεμψε η αιτήτρια (άρθρα 15 και 15Α του Κεφ. 96), θεωρώντας ότι η ανάκληση του πιστοποιητικού τελικής έγκρισης της οικοδομής που εκδόθηκε την 1.12.2009 θα συνιστούσε δυσανάλογο μέτρο, αφού ουσιαστικά θα συνεπαγόταν και εκκένωση της πολυκατοικίας. Έτσι, προχώρησαν με την επίδικη απόφαση με την οποία ανακάλεσαν το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης διαίρεσης, αναστέλλοντας την δυνατότητα διαχωρισμού της οικοδομής και μάλιστα προσωρινά, ώστε να δοθεί η δυνατότητα επιδιόρθωσης στους αιτητές και στη συνέχεια, επανέκδοσης του πιστοποιητικού. Προκρίθηκε το μέτρο της ανάκλησης από τον Δήμο ως πρόσφορο για την επίτευξη του σκοπού δημοσίου συμφέροντος, όπως είναι η στατική επάρκεια και ασφάλεια των οικοδομών εντός της δικαιοδοσίας του. Έχοντας μελετήσει τις θέσεις των δυο πλευρών καταλήγω πως ο Δήμος δεν ενήργησε με νόμιμο τρόπο και δεν αιτιολόγησε επαρκώς την απόφαση του. Αφ' ης στιγμής η οικοδομή είχε κηρυχθεί επικίνδυνη για τους ενοίκους και τα κοινό γενικότερα ήδη από 28.4.2010, ίσχυαν οι πρόνοιες του άρθρου 15Α του Νόμου που προβλέπουν τα εξής: «15Α.-
(1)Όταν κάποια αρμόδια αρχή είναι πεπεισμένη ότι οποιαδήποτε οικοδομή, κατοικημένη ή όχι, η οποία βρίσκεται στην περιοχή της αρμοδιότητας αυτής, είναι σε τέτοια κατάσταση ώστε να γίνεται επικίνδυνη για τα πρόσωπα που διαμένουν σε αυτή ή στη γειτονική οικοδομή ή για τους διερχόμενους, ή για τις γειτονικές οικοδομές, και ότι είναι επιβεβλημένη η λήψη μέτρων για άρση του τέτοιου κινδύνου, η αρμόδια αυτή αρχή δύναται να εκδώσει την απόφαση για αυτό, οπότε και θα ισχύουν οι ακόλουθες διατάξεις: (α) η αρμόδια αρχή, με έγγραφη ειδοποίηση της που επιδίδεται στον ιδιοκτήτη, πληροφορεί αυτόν για την απόφαση που λήφθηκε καθώς και για τους λόγους οι οποίοι υποστηρίζουν την απόφαση αυτή, και καλεί αυτόν όπως εντός προθεσμίας που καθορίζεται στην ειδοποίηση, η οποία σε καμιά περίπτωση δεν είναι μικρότερη των τριών ημερών από την επίδοση της ειδοποίησης (η προθεσμία αυτή αναφέρεται στο άρθρο αυτό ως «καθορισμένη προθεσμία») να επισκευάσει, απομακρύνει, προστατεύσει, ή να περιφράξει, την οικοδομή και γενικία όπως λάβει όλα τα μέτρα που καθορίζονται στην ειδοποίηση, τα οποία κατά τη γνώμη της αρμόδιας αρχής θα ήταν επαρκή για την άρση κάθε κινδύνου που απορρέει από τέτοια οικοδομή. (β) αν μετά την επίδοση της ειδοποίησης στον ιδιοκτήτη αυτός δεν συμμορφωθεί εντός της καθορισμένης προθεσμίας με τις απαιτήσεις που περιέχονται σε αυτή, η αρμόδια αρχή δύναται να μεριμνήσει για τη διενέργεια τέτοιων έργων ως ήθελε κριθεί κατάλληλα για την επισκευή, απομάκρυνση, προστασία ή περίφραξη, ή για την πραγματοποίηση των μέτρων που καθορίζονται στην ειδοποίηση, και τα έξοδα αυτών θα καταβάλλονται από τον ιδιοκτήτη, δυνάμενα να αναζητηθούν δικαστικώς με αγωγή ως αστικό χρέος: Νοείται ότι δεν είναι δυνατή η λήψη οποιουδήποτε μέτρου δυνάμει της παραγράφου αυτής, αναφορικά με οικοδομή η οποία χρησιμοποιείται ως κατοικία χωρίς διάταγμα του Δικαστηρίου που επιτρέπει είσοδο σε τέτοια οικοδομή και τη λήψη των μέτρων που προτείνονται, τηρουμένου κάθε Διαδικαστικού Κανονισμού το Διάταγμα αυτό εκδίδεται κατόπι διαδικασίας που αρχίζει με αίτηση διά κλήσεως σύμφωνα με τους οικείους δικονομικούς κανόνες.» Ο Δήμος, ενώ απέστειλε σχετική ειδοποίηση στους αιτητές, ημερομηνίας 28.4.2010, καλώντας τους εντός τριών μηνών να συμμορφωθούν επισκευάζοντας την οικοδομή, προχώρησε μόλις στις 20.5.2010 με την λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης κατά παράβαση της διαδικασίας που προνοεί ο Νόμος και πριν την εκπνοή της προθεσμίας που δόθηκε στους αιτητές για εκπλήρωση των απαιτήσεων αναφορικά με την επιδιόρθωση της οικοδομής για την άρση κάθε κινδύνου. Ανεξάρτητα από τα πιο πάνω, το γεγονός ότι δεν υπάρχει πρόνοια στο Νόμο για την ανάκληση Πιστοποιητικού Τελικής Έγκρισης Διαίρεσης, κατ΄ αντιδιαστολή με το κλείσιμο της οικοδομής ή την κήρυξη της ως επικίνδυνης, που προνοούνται ρητά ως συνέπειες της επικινδυνότητας μιας οικοδομής, δεν συνεπάγεται ασφαλώς ότι ο Δήμος, ως αρμόδια Αρχή έκδοσης τέτοιων πιστοποιητικών, δεν έχει καταρχήν εξουσία να ανακαλεί τέτοιες πράξεις. Ιδιαίτερα όταν τέτοια ανάκληση επιβάλλεται για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Στην απόφαση τους οι καθ΄ ων η αίτηση δεν επικαλούνται το δημόσιο συμφέρον, ούτε βεβαίως το εξειδικεύουν με αναφορά σε περιστατικά έτσι που να αποκτά το απαραίτητο περιεχόμενο που θα αποκαλύπτει τον συλλογισμό και θα επιτρέπει το δικαστικό έλεγχο. Η αγόρευση του δικηγόρου των καθ΄ ων η αίτηση δεν μπορεί να συμπληρώσει το κενό. Ούτε πρόκειται για περίπτωση μη πληρώσεως εκ πταίσματος της αιτήτριας των όρων υπό τους οποίους εξεδόθη το Πιστοποιητικό Τελικής Έγκρισης Διαίρεσης. Οφείλουν δε, οι καθ΄ ων η αίτηση να αιτιολογήσουν την απόφαση ανάκλησης σε σχέση με το χρόνο έκδοσης τέτοιων πιστοποιητικών, το αν πρόκειται για ανάκληση παράνομης ή νόμιμης διοικητικής πράξης αλλά και αν συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος που η ανάκληση ως πρόσφορο και αναλογικό μέτρο μπορεί να ικανοποιήσει. Από το δικαστικό έλεγχο που μπορεί να διεξαχθεί στην βάση των πρακτικών λήψης της απόφασης, δεν φαίνεται να απασχόλησαν το Δημοτικό Συμβούλιο οι πιο πάνω αρχές ανάκλησης διοικητικών πράξεων, όπως αυτές έχουν ενσωματωθεί στο άρθρο 54 του Ν.158(Ι)/99. Στο Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου του Ε. Λ. Σπηλιωτόπουλου (Τόμος Ι, 14η Έκδοση, παρ. 175), τίθεται ο γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο οι νόμιμες ατομικές διοικητικές πράξεις από τις οποίες οι διοικούμενοι απέκτησαν δικαιώματα ή οποιαδήποτε ωφέλεια δεν ανακαλούνται, έστω και αν η Διοίκηση μετέβαλε αντιλήψεις περί των δεδομένων που ίσχυαν κατά την έκδοση της πράξης. Στην παρ. 176 αναφέρεται περαιτέρω: «176. Κατ΄ εξαίρεση από τον προαναφερόμενο κανόνα, επιτρέπεται η ανάκληση νόμιμων ατομικών ή γενικού περιεχομένου διοικητικών επωφελών πράξεων, για λόγους δημοσίου συμφέροντος (ΣΕ 1974/1974, 2190/1978, 1061/1982), ανεξάρτητα από το αν έχει παρέλθει μακρύ χρονικό διάστημα από την έκδοσή τους (ΣΕ 2708/1977). Η αντίθεση προς το δημόσιο συμφέρον μπορεί να στηρίζεται σε στοιχεία μεταγενέστερα από εκείνα που υπήρχαν κατά την έκδοση της πράξης ή και στην ουσιαστική επανεκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των συνθηκών που υπήρχαν ή συνέτρεχαν κατά την έκδοση της πράξης (ΣΕ 441/1984, 3818/1987, 4084/1988, 3402/1989, 3457/2007). Η αντίθεση προς το δημόσιο συμφέρον πρέπει να αιτιολογείται ειδικά, δεδομένου ότι είναι επαχθές μέτρο για τον διοικούμενο (ΣΕ 3055/1977, 2243/1986), η δε κρίση της Διοίκησης ότι συντρέχουν λόγοι δημόσιου συμφέροντος ελέγχεται από τα δικαστήρια.» Στην προκειμένη περίπτωση, τα μέλη του Συμβουλίου ανακάλεσαν το Πιστοποιητικό της Έγκρισης Διαίρεσης το οποίο προϋποθέτει την προηγούμενη έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης, το οποίο οι ίδιοι είχαν χορηγήσει από το 2009, χωρίς να μπορεί το Δικαστήριο να ελέγξει κατά πόσο ανακλήθηκε ως παράνομο ή νόμιμο και αν πράγματι τέτοια ανάκληση εξυπηρετούσε τον σκοπό δημοσίου συμφέροντος, δεδομένου μάλιστα ότι υπήρχε εναλλακτική νόμιμη διαδικασία για την περίπτωση αυτή που δεν ακολουθήθηκε. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η προσφυγή επιτυγχάνει, χωρίς να χρειάζεται η εξέταση των υπόλοιπων λόγων ακύρωσης που προβάλλει η αιτήτρια. Η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται. Επιδικάζονται €1.500 έξοδα υπέρ της αιτήτριας και εναντίον των καθ΄ ων η αίτηση. Π. Παναγή, Δ. /ΣΓεωργίου cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο