AGS AGROTRADING LTD. ν. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ κ.α., Υπoθεση Αρ. 31/2011, 23/9/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:AD:2015:D620 ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ (Υπόθεση Αρ. 31/2011) 23 Σεπτεμβρίου, 2015 [ΠΑΜΠΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ AGS AGROTRADING LTD., Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,
- ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Καθ'ων η αίτηση. M. Κυριακίδης, για τους Αιτητές. Ε. Συμεωνίδου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, για τους Καθ'ων η αίτηση. Α Π Ο Φ Α Σ Η ΠΑΜΠΑΛΛΗΣ, Δ.: Οι αιτητές είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και ασχολούνται, μεταξύ άλλων, με την εμπορία σιτηρών και πρώτων υλών για την παραγωγή ζωοτροφών. Τον Οκτώβριο του 2010 εισήξαν γλουτένη αραβοσίτου ιταλικής προέλευσης. Κατά την εκφόρτωση του πλοίου στις 26 Οκτωβρίου 2010, λήφθηκαν από επιθεωρητή ζωοτροφών, τέσσερα δείγματα, με αύξοντες αριθμούς 187-190/
- Στις 27 Οκτωβρίου 2010, τα δείγματα αποστάληκαν στο εργαστήριο Ελέγχου Ζωοτροφών του Τμήματος Γεωργίας για εξετάσεις, οι οποίες έδειξαν υψηλό ποσοστό Αφλατοξίνης Β1, κάτω όμως από το επιτρεπόμενο όριο. Η Διευθύντρια του Τμήματος Γεωργίας, με επιστολή της ημερομηνίας 2 Νοεμβρίου 2010, πληροφόρησε το Διευθυντή του Τμήματος Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ότι εντοπίστηκε στο συγκεκριμένο φορτίο αυξημένη περιεκτικότητα σε αφλατοξίνη Β1, πλησίον των μέγιστων επιτρεπτών ορίων που καθορίζονται από τη νομοθεσία και πως κρίθηκε ότι η περιεκτικότητα αυτή δυνατό να προκαλέσει προβλήματα στο νωπό γάλα. Με επιστολή ημερ. 4 Νοεμβρίου 2010, ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών ενημερώθηκε για τα ονόματα των κτηνοτρόφων, που φαίνεται να είχαν χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο προϊόν. Στις 4 Νοεμβρίου 2010 διενεργήθηκε, επαναληπτική, δειγματοληψία στις αποθήκες των αιτητών. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων έδειξαν και πάλι υψηλά ποσοστά αφλατοξίνης, αλλά όχι πέραν του ορίου. Λήφθηκαν επίσης δείγματα σύνθετων ζωοτροφών, από κτηνοτροφικές μονάδες στις οποίες είχε διαπιστωθεί ότι υπήρχε πρόβλημα αφλατοξίνης Μ1 στο γάλα, και διαπιστώθηκε ότι στις μονάδες αυτές είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διατροφή των ζώων, σύνθετες ζωοτροφές που περιείχαν γλουτένη αραβοσίτου η οποία είχε αγοραστεί από τους αιτητές. Οι καθ'ων η αίτηση με επιστολή ημερ. 10 Νοεμβρίου 2010 ενημέρωσαν τους αιτητές ότι είχε ανιχνευθεί στη γλουτένη αραβοσίτου αφλατοξίνη Β1, σε επίπεδα ελαφρώς κατώτερα του μέγιστου επιτρεπτού ορίου, ικανά, όμως, να επηρεάσουν την ποσότητα του γάλακτος, επιμολύνοντας το, με αφλατοξίνη Μ
- Ταυτόχρονα απαγόρευσαν τη χρήση της συγκεκριμένης πρώτης ύλης για την παρασκευή σύνθετων ζωοτροφών για γαλακτοπαραγωγά ζώα. Οι αιτητές, με επιστολή τους ημερ. 16 Νοεμβρίου 2010, προς το Διευθυντή του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, ζήτησαν αναθεώρηση της απόφασης. Οι καθ'ων η αίτηση απάντησαν στις 18 Νοεμβρίου 2010 ότι μελετούν το υποβληθέν αίτημα. Με επιστολή ημερ. 7 Δεκεμβρίου 2010 οι καθ'ων η αίτηση κοινοποίησαν στους αιτητές έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο Aflatoxin B1 in Feed-Aflatoxin M1 in Milk Findings in Cyprus-Recommended Management Measures. Οι αιτητές, με νέα επιστολή ημερ. 17 Δεκεμβρίου 2010, επανέλαβαν το αίτημα τους για αναθεώρηση της απόφασης των καθ'ων η αίτηση ζητώντας επίσης συνάντηση με τον Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Οι καθ'ων η αίτηση, με επιστολή ημερ. 23 Δεκεμβρίου 2010, ανέφεραν και πάλι ότι δεν επιτρέπεται η διοχέτευση στην αγορά ή η χρήση ζωοτροφών για γαλακτοφόρα ζώα, για τις οποίες υπάρχει εύλογη υπόνοια ότι ενδέχεται να επηρεάσουν την υγιεινή του γάλακτος και κατ' επέκταση να απειλήσουν τη δημόσια υγεία. Οι αιτητές με την παρούσα προσφυγή στρέφονται εναντίον της απόφασης των καθ'ων η αίτηση ημερ. 10 Νοεμβρίου 2010, με την οποία απαγόρευσαν τη χρήση της πρώτης ύλης, γλουτένης αραβοσίτου για την παρασκευή σύνθετων ζωοτροφών για γαλακτοπαραγωγά ζώα. Προβάλλεται, κατ' αρχήν, ότι δεν ακολουθήθηκαν οι διαδικασίες δειγματοληψίας που προβλέπουν οι περί Ζωοτροφών και Προσθετικών των Ζωοτροφών (Έλεγχος Ποιότητας, Προμήθειας και Χρήσεως) Κανονισμοί (Κ.Δ.Π. 131/2001). Οι καθ'ων η αίτηση αντιπρότειναν, επί του προκειμένου, ότι οι αιτητές στερούνται έννομου συμφέροντος για καταχώριση της προσφυγής εφόσον είχαν αποδεχθεί τον τρόπο δειγματοληψίας. Δεν θεωρώ ότι στην παρούσα περίπτωση τίθεται θέμα έλλειψης έννομου συμφέροντος, όπως προβλέπεται από το Άρθρο 146 του Συντάγματος ως προϋπόθεση καταχώρισης της προσφυγής, αλλά, θέμα νομιμοποίησης προβολής του συγκεκριμένου λόγου. Όχι μόνο η προσφυγή αλλά και οι λόγοι ακυρώσεως πρέπει να προβάλλουν την ύπαρξη έννομου συμφέροντος (Χ? Κυριάκου ν. Δημοκρατίας
(1996)3 Α.Α.Δ. 261). Θα εξετάσω συναφώς, κατά πόσο οι αιτητές νομιμοποιούνται να προβάλουν λόγο ακυρώσεως που αφορά τη διαδικασία δειγματοληψίας. Οι καθ'ων η αίτηση εισηγήθηκαν ότι οι αιτητές είχαν ανεπιφύλακτα αποδεχθεί τη διαδικασία και επομένως δεν θα μπορούσαν να την αμφισβητήσουν. Όπως φαίνεται από τα έγγραφα του φακέλου που κατατέθηκε ως τεκμήριο, και οι δύο δειγματοληψίες έγιναν στην παρουσία αντιπροσώπου των αιτητών, ο οποίος με τη σειρά του βεβαίωσε ότι, ο Επιθεωρητής διενέργησε τη δειγματοληψία του πιο πάνω υλικού για τους σκοπούς του περί Ζωοτροφών και Προσθετικών των Ζωοτροφών (Έλεγχος Ποιότητας, Προμήθειας και Χρήσεως) Νόμου και των δυνάμει τούτου Κανονισμών. Επίσης, στην απόδειξη παράδοσης παραλαβής αναφέρεται ότι ο αντιπρόσωπος των αιτητών παρέλαβε τέσσερα δείγματα. Η δειγματοληψία έγινε στην παρουσία του εκπροσώπου των αιτητών. Στη Δήλωση του Επιθεωρητή, την οποία υπέγραψε και ο εκπρόσωπος των αιτητών αναφέρεται ότι, ο τρόπος της δειγματοληψίας έγινε με τον καθοριζόμενο στους σχετικούς Κανονισμούς. Οι αιτητές, μέχρι τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν είχαν υποβάλει οποιαδήποτε ένσταση ούτε και είχαν αμφισβητήσει τον τρόπο της δειγματοληψίας. Συνάγεται ότι είχαν, ανεπιφύλακτα, αποδεχθεί τον τρόπο δειγματοληψίας. Η εκ των υστέρων αμφισβήτηση της διαδικασίας της δειγματοληψίας προσκρούει στο δόγμα της επιδοκιμασίας και αποδοκιμασίας. Οι αιτητές με τις ενυπόγραφες δηλώσεις τους από τη μια, αποδέχονται τις διαδικασίες της δειγματοληψίας και, από την άλλη, επειδή η προσδοκία τους δεν έχει ικανοποιηθεί, τις αμφισβητούν, επικαλούμενοι διάφορα επιχειρήματα σε σχέση με τον αριθμό των δειγμάτων, τη διενέργεια των δειγματοληψιών. (Υπ. Αρ. 949/2007, Α. Μιντίκκης Φαρμ Λτδ ν. Δημοκρατίας, ημερ. 25 Αυγούστου 2010). Όπως αναφέρεται στην υπόθεση Ευστάθιος Στυλιανού Λτδ ν. Δημοκρατίας
(2012)3 Α.Α.Δ. 80: "Εξάλλου, οι εφεσείοντες κωλύονται από του να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα της διενεργηθείσας δειγματοληψίας, αφού κατά πάντα χρόνο και μέχρι την έκδοση των αποτελεσμάτων της ανάλυσης ουδέποτε αμφισβήτησαν την εγκυρότητα της διαδικασίας." H προδικαστική, επί του προκειμένου, ένσταση ευσταθεί. Οι αιτητές δεν νομιμοποιούνται να προβάλουν ως λόγο ακυρώσεως, την έκνομη δειγματοληψία. Οι αιτητές πρόβαλαν ότι, η απόφαση πάσχει λόγω έλλειψης δέουσας έρευνας, πλάνης περί τα πράγματα και αιτιολογίας. Εισηγήθηκαν ότι δεν διενεργήθηκε οποιαδήποτε έρευνα, η οποία να καταδεικνύει ότι τα επίπεδα αφλατοξίνης στη γλουτένη αραβοσίτου των αιτητών, τα οποία ήταν εντός των επιτρεπτών, ήταν ικανά να επηρεάσουν την ποιότητα του γάλακτος επιμολύνοντας το με αφλατοξίνη Μ1. Περαιτέρω, ότι δεν προέβηκαν σε δέουσα έρευνα κατά πόσο η αφλατοξίνη Μ1, που είχε παρατηρηθεί στο γάλα, θα μπορούσε να είχε προκληθεί από άλλες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή των ζωοτροφών και όχι από τη γλουτένη αραβοσίτου. Ούτε και εάν τα υψηλά ποσοστά αφλατοξίνης Μ1 στο γάλα μπορεί να είχαν προκύψει από άλλες αιτίες. Προβάλλεται επίσης, ότι οι καθ'ων η αίτηση δεν αιτιολόγησαν γιατί οι κατασκευαστές της ζωοτροφής δεν μπορούσαν να βεβαιώνονται ότι θα χρησιμοποιούν τέτοιο ποσοστό γλουτένης ώστε να μην δημιουργείται συγκέντρωση πέραν των επιτρεπτών ορίων. Ότι δεν αξιολόγησαν τα αποτελέσματα που προσκόμισαν οι αιτητές. Τέλος ότι δεν διερεύνησαν το γεγονός ότι βρέθηκε μολυσμένο γάλα σε κτηνοτροφικές μονάδες στις οποίες δεν είχε χρησιμοποιηθεί γλουτένη αραβοσίτου. Με βάση τα αποτελέσματα των εξετάσεων διαπιστώθηκε ότι, το επίπεδο αφλατοξίνης, στη γλουτένη, ήταν πολύ κοντά στο επιτρεπτό όριο και οι καθ'ων η αίτηση θεώρησαν ότι δυνατόν να προκαλέσει προβλήματα στο νωπό γάλα. Για το σκοπό αυτό, απευθύνθηκαν στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες για λήψη δειγμάτων από τις μονάδες στις οποίες είχε διατεθεί το υλικό. Μετά τη λήψη των αποτελεσμάτων, διαπιστώθηκε ότι σε αρκετές μονάδες είχε εντοπιστεί μολυσμένο γάλα. Οι καθ'ων η αίτηση είχαν απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία, μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, ημερ. 9 Νοεμβρίου 2010, απάντησε ότι για υλικό το οποίο περιέχει υψηλά επίπεδα αφλατοξίνης, αλλά εντός των ορίων που καθορίζονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τροφή για γαλακτοπαραγωγά ζώα. Όπως αναφέρεται στο ηλεκτρονικό μήνυμα η δυνατότητα αυτή παρέχεται με βάση το άρθρο 15
(5)του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασ?άλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων. Το άρθρο 15
(5)προβλέπει ότι: ?Η συμμόρφωση μιας ζωοτροφής προς συγκεκριμένες διατάξεις που ισχύουν γι' αυτήν, δεν εμποδίζει τη λήψη κατάλληλων μέτρων από την πλευρά των αρμόδιων αρχών προκειμένου να επιβάλουν περιορισμούς στη διάθεσή της στην αγορά ή να απαιτήσουν την απόσυρσή της από την αγορά όταν συντρέχουν λόγοι υποψίας ότι, παρά τη συμμόρφωσή της, η ζωοτροφή είναι μη ασφαλής.? Οι καθ'ων η αίτηση προέβηκαν στις απαιτούμενες έρευνες για να διαπιστώσουν κατά πόσο, το υψηλό ποσοστό αφλατοξίνης Μ1 στο γάλα, οφειλόταν στη γλουτένη αραβοσίτου. Οι καθ'ων η αίτηση ερεύνησαν τις μονάδες στις οποίες είχε παραχωρηθεί η γλουτένη αραβοσίτου και εντόπισαν, σε αρκετές περιπτώσεις, μολυσμένο γάλα. Το γεγονός ότι δεν εντοπίστηκε, σε κάποιες μονάδες στις οποίες δεν είχε χρησιμοποιηθεί η γλουτένη αραβοσίτου, μολυσμένο γάλα δεν συνεπάγεται ότι τα υψηλά ποσοστά αφλατοξίνης στο γάλα δεν οφειλόταν στη γλουτένη αλλά σε άλλες πρώτες ύλες. Ως προς το ότι δεν αξιολόγησαν τα αποτελέσματα των εξετάσεων που διενήργησαν οι αιτητές, παρατηρώ ότι αυτά δεν διαφέρουν πολύ από τα αποτελέσματα των εξετάσεων των καθ'ων η αίτηση. Περαιτέρω, εφόσον είχαν τα αποτελέσματα από διαπιστευμένο εργαστήριο δεν είχαν υποχρέωση να αξιολογήσουν αποτελέσματα από άλλα εργαστήρια. (Υπ. Αρ. 1718/2011 κ.ά., AGS Agrotrading Ltd v. Δημοκρατίας, ημερ. 4 Σεπτεμβρίου 2015). Εφόσον θεώρησαν, με βάση τα στοιχεία που είχαν ενώπιον τους, ότι υπήρχε κίνδυνος μόλυνσης του γάλακτος, μπορούσαν να απαγορεύσουν τη χρήση της γλουτένης αραβοσίτου για προστασία της δημόσιας υγείας. Στην επιστολή ημερ. 10 Νοεμβρίου 2010 παρείχαν την αναγκαία αιτιολογία για την απόφαση τους. Όπως αναφέρεται: ?Η επιβολή των μέτρων αυτών γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου σώματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Υπάρχουν, εξάλλου, εύλογες υποψίες ότι παρά τη συμμόρφωση της συγκεκριμένης πρώτης ύλης με τα εθνικά και κοινοτικά όρια, ενδέχεται να μην είναι ασφαλής για την υγιεινή του γάλακτος. Αυτό διαπιστώνεται και από τα αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων που διεξήχθησαν σε μεγάλο αριθμό δειγμάτων γάλακτος στα οποία παρουσιάστηκαν συγκεντρώσεις αφλατοξίνης Μ1 πέραν του μέγιστου επιτρεπτού ορίου.? Οι αιτητές πρόβαλαν ότι η επιβολή των μέτρων δεν ήταν με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής. Όπως αναφέρεται πιο πάνω στο ηλεκτρονικό μήνυμα ο λειτουργός της Ε.Ε αναφέρεται στη δυνατότητα απαγόρευσης της χρήσης υλικού, του οποίου τα επίπεδα αφλατοξίνης είναι μεν εντός των επιτρεπτών ορίων, αλλά υπάρχει υπόνοια ότι δεν είναι ασφαλή. Τα όσα αναφέρονται στο Παράρτημα 15 της Ενστάσεως, δεν αναιρούν τα πιο πάνω αλλά αναφέρουν ότι επιτρέπεται η χρήση τέτοιου υλικού σε γαλακτοπαραγωγά ζώα, σε μικρές ποσότητες μαζί με άλλες τροφές. Οι λόγοι ακυρώσεως απορρίπτονται. Με άλλο λόγο ακυρώσεως οι αιτητές ισχυρίζονται ότι η απόφαση πάσχει λόγω πλάνης περί τα πράγματα. Όσα προβάλλονται σε σχέση με το θέμα κατά πόσο δηλαδή η ποσότητα της γλουτένης αραβοσίτου, που χρησιμοποιείται στις σύνθετες ζωοτροφές είναι μηδαμινή και επομένως δεν μπορεί να υπερβεί, η ζωοτροφή, το όριο που καθορίζεται από τη νομοθεσία, εκφεύγει του αναθεωρητικού ελέγχου του Δικαστηρίου δεδομένου ότι θέματα τεχνικής φύσεως παραμένουν ανέλεγκτα. Τέλος, ως προς την έλλειψη αιτιολογίας γιατί, οι κατασκευαστές ζωοτροφών δεν μπορούσαν να χρησιμοποιούν τη γλουτένη σε τέτοια ποσοστά ώστε η ζωοτροφή να είναι ασφαλής, αυτό δεν συνδέεται με την ευθύνη τους να εξασφαλίζουν την ασφάλεια των ζωοτροφών. Ο λόγος ακυρώσεως απορρίπτεται. Οι αιτητές, πρόβαλαν, με άλλο λόγο ακυρώσεως παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Ούτε και αυτός ο λόγος ακυρώσεως ευσταθεί. Οι καθ'ων η αίτηση απαγόρευσαν τη χρήση της γλουτένης σε γαλακτοπαραγωγά ζώα, αλλά επέτρεψαν τη χρήση της για διατροφή οποιουδήποτε άλλου ζώου. Τέλος, προβάλλεται ότι, παραβιάστηκε η αρχή της ίσης μεταχείρισης. Όπως πρότειναν οι αιτητές, σε άλλη εταιρεία, η οποία εισήγαγε αραβόσιτο στο οποίο ανιχνεύθηκε αφλατοξίνη, δεν απαγορεύθηκε η χρήση του αλλά, οι καθ'ων η αίτηση επέτρεψαν τη χορήγηση του σε περιορισμένες ποσότητες. Η αρχή της ίσης μεταχείρισης απαγορεύει, τη μεταχείριση δύο όμοιων περιπτώσεων, διαφορετικά. Εδώ δεν πρόκειται για όμοιες περιπτώσεις. Αφορά διαφορετικό είδος ζωοτροφής και διαφορετικό επίπεδο αφλατοξίνης. Ο λόγος ακυρώσεως απορρίπτεται. Η προσφυγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των καθ'ων η αίτηση και εναντίον των αιτητών. Κ. ΠΑΜΠΑΛΛΗΣ, Δ. /ΔΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο