EVELTHON DEVELOPMENTS LTD ν. ΛΑΪΚΗ ΦΡΟΥΤΑΡΙΑ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΓΟΡΑ ΛΟΪΖΟΣ ΥΙΟΙ ΛΤΔ, Αίτηση αρ.: Ε79/2011, 24/5/2013

(1),

(2),

(4), 12, 13, 27, 29

(2)και 31

(3)του Περί Ενοικιοστασίου Νόμου 23/1983, ως και των μεταγενεστέρων τροποποιήσεων αυτού, επί του Περί Ενοικιοστασίου Διαδικαστικού Κανονισμού του 1983, κ.κ. 2 (α) και (β), 3 (α), (β) και (στ), 7 (α) - (η), 8 (α) - (γ), 9 και 11 (α), (β), (γ), καθώς επίσης επί της Πρακτικής, των Γενικών Εξουσιών και της Διακριτικής Ευχέρειας του Δικαστηρίου». Η αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση της Μαρίας Ιωάννου, μετόχου και διευθυντή των Αιτητών η οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι: · Κατά την προετοιμασία της υπόθεσης για ακρόαση, ο δικηγόρος των Αιτητών διαπίστωσε λάθη και παραλείψεις στην Απάντηση τα οποία οφείλονται σε αβλεψία, καλόπιστο λάθος και κακή συνεννόηση με τον προηγούμενο δικηγόρο των Αιτητών. · Επιβάλλεται να τροποποιηθεί η Απάντηση για να συνάδει με τα πραγματικά γεγονότα και τις θεραπείες στις οποίες δικαιούνται οι Καθ' ων η Αίτηση για σκοπούς ορθής παρουσίασης της υπόθεσης τους. · Η Αιτούμενη τροποποίηση δεν επηρεάζει δυσμενώς τα συμφέροντα των Καθ' ων η Αίτηση, η ζημιά των οποίων θα μπορεί να αποζημιωθεί με την επιδίκαση εξόδων υπέρ τους, εφόσον δεν έχει ακόμη ξεκινήσει η ακροαματική διαδικασία. Η πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση καταχώρησε στις 4/2/2013 ειδοποίηση περί προθέσεως ενστάσεως στο αίτημα για τροποποίηση προβάλλοντας, ως λόγους ένστασης, τα πιο κάτω: «(α) Με την Αίτηση ζητείται η προσθήκη σωρείας νέων παραγράφων με εντελώς διαφορετικό και/ή καινούργιο περιεχόμενο και ισχυρισμούς οι οποίες αλλάζουν στην ολότητα της και/ή σε μεγάλο βαθμό την βάση και το περιεχόμενο και τα γεγονότα της απάντησης των Καθ' ων η Αίτηση - Αιτητών στην παρούσα. (β) Δεν συντρέχουν λόγοι έκδοσης του αιτούμενου διατάγματος αφού τα γεγονότα που περιλαμβάνονται στις νέες παραγράφους των οποίων οι Καθ' ων η Αίτηση - Αιτητές στην παρούσα αιτούνται την προσθήκη είναι κατά πολύ προγενέστερα της καταχώρησης της απάντησης και/ή ήταν γνωστά στους Καθ' ων η Αίτηση πριν την καταχώρηση της απάντησης τους και θα έπρεπε οι Καθ' ων η Αίτηση να τα περιλάμβαναν στην αρχική τους απάντηση. (γ) Η Αίτηση είναι κακόπιστη και καταχρηστική αφού τα γεγονότα των οποίων ζητείται η προσθήκη είναι προγενέστερα της καταχώρησης της απάντησης και/ή ήταν γνωστά στους Καθ' ων η Αίτηση - Αιτητών στην παρούσα πριν την καταχώρηση της απάντησης τους και δεν δικαιολογείται επαρκώς ο λόγος μη συμπερίληψης τους στην αρχική αίτηση στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την παρούσα αίτηση και/ή η αλλαγή δικηγόρου δεν θεωρείται επαρκής λόγος. (δ) Δεν ευθύνονται οι Αιτητές - Καθ' ων η Αίτηση στην παρούσα και δεν μπορούν να επηρεάζονται τα συμφέροντα των Αιτητών από λάθη των Καθ' ων η Αίτηση στον χειρισμό και την προώθηση της υπόθεσης τους. (ε) Δεν υπάρχει οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι τα γεγονότα και/ή οι ισχυρισμοί των οποίων ζητείται η προσθήκη δεν ήταν γνωστά στους Καθ' ων η Αίτηση πριν την καταχώρηση της απάντησης τους αλλά αντίθετα υπάρχει παραδοχή περί μη συπερίληψης των εν λόγω γεγονότων και/ή ισχυρισμών από τον προηγούμενο δικηγόρο και απλά αλλαγή πλεύσης στο χειρισμό της υπόθεσης από το νέο δικηγόρο των Καθ' ων η Αίτηση. (ζ) Με την τροποποίηση ζητείται η προσθήκη νέας ανταπαίτησης γεγονός νομικά ανεπίτρεπτο στο παρόν στάδιο αφού η προσθήκη ανταπαίτησης αποτελεί νέα νομική βάση και είναι αγώγιμο δικαίωμα κάτι που θα έπρεπε να καταχωρηθεί στην αρχική απάντηση των Καθ' ων η Αίτηση και δεν δικαιολογείται επαρκώς η μη συμπερίληψη της εν λόγω ανταπαίτησης στην αρχική απάντηση. (η) Η αίτηση είναι κακόπιστη και καταχρηστική και σκοπό έχει να καθυστερήσει την εκδίκαση της υπόθεσης αφού η παρούσα αίτηση καταχωρήθηκε λίγες μέρες πριν την ακρόαση της υπόθεσης την 15/01/13 και η ακρόαση της υπόθεσης την εν λόγω ημερομηνία αναβλήθηκε εξαιτίας της παρούσας αίτησης.» Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ειδοποίηση ένστασης, ο ενόρκως δηλών Ευέλθων Αυγουστή, διευθυντής των Καθ' ων η Αίτηση, επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης. Αγορεύσεις: Εφόσον το ζήτημα είναι αμιγώς νομικό, το Δικαστήριο συνεδρίασε με μονομελή σύνθεση. Δεν ζητήθηκε η αντεξέταση οποιουδήποτε από τους ενόρκως δηλούντες και οι συνήγοροι προχώρησαν σε αγορεύσεις. Υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις τους οι δύο πλευρές παρουσίασαν τις αγορεύσεις τους επικαλούμενοι και τη σχετική με το ζήτημα νομολογία. Νομική Πτυχή: Το ζήτημα της τροποποίησης δικογράφων διέπεται από τους θεσμούς πολιτικής δικονομίας οι οποίοι εφαρμόζονται αναλογικά από το παρόν Δικαστήριο δυνάμει των κανονισμών 2(β) και 12(α) των Περί Ενοικιοστασίου Διαδικαστικών Κανονισμών του 1983. Η Δ.25, θθ.1 και 5 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί τα ακόλουθα: «1. The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties. 5. The Court or a Judge may at any time, and on such terms as to costs or otherwise as the Court or Judge may thing just, amend any defect or error in any proceedings, and all necessary amendments shall be made for the purpose of determining the real question or issue raised by or depending on the proceedings." Η νομολογία έχει επανειλημμένα ασχοληθεί με αιτήματα για τροποποίηση δικογράφων. Η αντιμετώπιση ποικίλει, αναλόγως του σταδίου στο οποίο υποβάλλεται ένα τέτοιο αίτημα. Παραθέτω, πιο κάτω, αποσπάσματα από τη σχετική νομολογία. Στην υπόθεση Courtis a.o. v. Iasonides

(1970)1 C.L.R. 180, αναφέρθηκε (σελ. 182): "If in the course of the trial it appears that a party's pleading requires amendment, steps for that purpose must be taken as early as possible in order to give full opportunity to the parties affected by the amendment to meet the new situation; to run their case, so to speak, on the new rails." Στην υπόθεση Tsiappas v. The Republic

(1974)1 C.L.R. 167 στη σελ. 169 αναφέρονται τα εξής: «The guiding consideration for the trial Judge in making up his mind whether or not he should exercise his discretion one way or the other is the need to ensure that the triable issues be properly and sufficiently defined before he pronounces final judgment in the case and such leave to amend may be granted in a proper case even during the trial." Και πιο κάτω, στην ίδια σελίδα, αναφέρει: "..... no real injustice has been done thereby to the claimant once he has been awarded the appropriate costs." Στην υπόθεση Andreas Evripidou & Another v. Panayiota M. Kannaourou

(1985)2 C.L.R., p. 24, αναφέρονται: "It is well settled that as a rule of conduct, however negligent or careless may have been the first omission, and however late the proposed amendment, the amendment should be allowed if it can be made without injustice to the other side, and there is no injustice if the other side can be compensated by costs;" Στην καθοδηγητική απόφαση Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd κ.α.

(1989)1(E) C.L.R. 33, διατυπώθηκαν αναλυτικά από τον έντιμο Πική Δ. (όπως ήταν τότε) οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, (στη σελ. 36 της απόφασης): "

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από τη προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case, 28 Ch. D. 361, υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη." Στην απόφαση Περικτιόνη Χρίστου ν. Ανδρέα Στυλιανού Αζά

(1992)1(Α) Α.Α.Δ., 704, ο έντιμος Δικαστής Νικήτας αναφέρει στη σελ. 707: "Η θεμελιακή αρχή που ξεπροβάλλει από τις αποφάσεις είναι πως η τροποποίηση δικογράφου είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις που η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμη εκεί που η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής. Στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγων της καθυστέρησης στην υποβολή αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του άρθρου 30.2 του συντάγματος που επιτάσσει τη διεξαγωγή και περάτωση της δίκης σε εύλογα χρονικά όρια. Βλέπε Ευριπίδου, ανωτέρω και Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd. & Άλλου

(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 33, Sait Electronic S.A. v. The ship "Dominique" & Others

(1992)1 A.A.Δ. 264 επισημαίνει τη σύμπτωση προσέγγισης που παρατηρείται στην αγγλική νομολογία, αναφορικά με την αναγκαιότητα για τη σύντομη ολοκλήρωση της δίκης. Περαιτέρω δε υιοθετεί το παρακάτω απόσπασμα από την απόφαση της δικαστικής επιτροπής της Βουλής των Λόρδων Ketteman v. Hansel Properties Ltd. [1988] 1 All E. R. 38: "Furthermore, to allow an amendment before a trial begins is quite different from allowing it at the end of the trial to give an apparently unsuccessful defendant an opportunity to renew the fight on an entirely different defence."" Τελευταία αναφορά κάνω στην απόφαση Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Σιακόλα

(2002)1(A) C.L.R., 223, όπου στη σελ. 228 αναφέρονται τα εξής: "Είναι η θέση της νομολογίας πως, όπου υπάρχει καθυστέρηση, απαιτείται η παροχή κάποιας εξήγησης. Στην SABA & CO (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 A.A.Δ. 426, κρίθηκε πως η σημασία του θέματος της δικαιολόγησης της καθυστέρησης ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης και σχετίζεται με τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934, λέχθηκε πως η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα τροποποίησης είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Η πιο πάνω αρχή όμως περιορίστηκε στην υπόθεση Ταξί Κυριάκος Λτδ. Ν. Ανδρέα Παύλου

(1995)1 Α.Α.Δ. 560, όπου τονίστηκε πως το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου που πρέπει να ασκείται έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης. Όσον αφορά το χρόνο στον οποίο υποβάλλεται αίτηση για τροποποίηση, σχετική είναι και η απόφαση στην Astor Manufacturing & Exporting Co. κ.ά. ν. A.G. Leventis κ.ά.

(1993)1 A.A.Δ. 726." Στη βάση της πιο πάνω αναφερόμενης νομολογίας, θα πρέπει να εξεταστεί από το Δικαστήριο, εκτός από το ζήτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης, τόσο η γνησιότητα των προθέσεων των Αιτητών όσο και η αναγκαιότητα και ο βαθμός της χρησιμότητας της τροποποίησης. Συνοψίζοντας την πιο πάνω αναφερόμενη νομολογία καταλήγω ότι κατά την εξέταση αιτημάτων τροποποίησης λαμβάνονται υπόψη οι εξής παράγοντες: · Η τροποποίηση δικογράφων είναι δυνατή σε κάθε περίπτωση όπου κρίνεται αναγκαία για τον προσδιορισμό της διαφοράς των διαδίκων εκτός όπου αυτή θα επιφέρει ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο ή όπου υπάρχει εμφανής κακή πίστη από πλευράς Αιτητή. · Η έννοια της ανεπανόρθωτης ζημιάς δεν περιλαμβάνει τη ζημιά που μπορεί να αποκατασταθεί με την επιδίκαση εξόδων. · Η τροποποίηση δικογράφων μπορεί να επιτραπεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, λαμβανομένου υπόψη του παράγοντα της ζημιάς που θα προκληθεί στον αντίδικο καθώς και της καθυστέρησης που τυχόν παρατηρείται στην υποβολή του αιτήματος για τροποποίηση. · Κυρίαρχος παράγοντας κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθώ επιγραμματικά στην κυρίως αίτηση. Με αυτή αξιώνεται από το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, η έκδοση διατάγματος έξωσης εναντίον των Αιτητών, με σκοπό την κατεδάφιση του μισθίου και ανοικοδόμηση νέας οικοδομής. Με την αιτούμενη τροποποίηση, σκοπείται η προβολή προδικαστικών ενστάσεων και περαιτέρω Ανταπαίτησης για επιδίκαση αποζημιώσεων υπέρ των Αιτητών (ύψους 18 ενοικίων και για απώλεια εμπορικής εύνοιας). Το αίτημα για τροποποίηση της Απάντησης υποβάλλεται 2 έτη και 2 μήνες μετά την καταχώρηση της Απάντησης και αφού η υπόθεση ορίστηκε για ακρόαση, προτού όμως ξεκινήσει η ακροαματική διαδικασία. Εξετάζοντας προσεκτικά τις εκατέρωθεν θέσεις, σε συνδυασμό με την πιο πάνω αναφερόμενη νομολογία, κρίνω ότι, η καθυστέρηση που παρατηρήθηκε στην υποβολή του αιτήματος για τροποποίηση, με δεδομένο ότι δεν έχει ακόμα ξεκινήσει η δίκη, δεν αποτελεί από μόνη της παράγοντα αποτρεπτικό της έγκρισης της αιτούμενης τροποποίησης. Κανένας εκτροχιασμός της δίκης από την πορεία της θα παρατηρηθεί, εάν εγκριθεί η τροποποίηση, ενώ η καθυστέρηση έχει δικαιολογηθεί επαρκώς με την αναφορά σε αβλεψία, καλόπιστο λάθος και στην αλλαγή των δικηγόρων των Αιτητών. Σημειώνω περαιτέρω ότι η πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση δεν έρχεται αντιμέτωπη με νέο ζήτημα αφού η επιδίκαση αποζημιώσεων είναι ζήτημα που οι Αιτητές προβάλλουν στην Απάντηση και Ανταπαίτηση τους, ενώ το ζήτημα της ιδιοκτησίας αποτελεί γεγονός που βρίσκεται προφανώς σε γνώση των Καθ' ων η Αίτηση. Η παράλειψη υποβολής αιτήματος για τροποποίηση πιθανόν να συνεπαγόταν τον αποκλεισμό μαρτυρίας, με δυσμενείς συνέπειες για τους Αιτητές. Διαπιστώνω περαιτέρω, ότι με την αιτούμενη τροποποίηση επιδιώκεται ο προσδιορισμός της ουσίας της διαφοράς των διαδίκων. Δεν διαπιστώνω κακοπιστία από πλευράς Αιτητών αφού, η νομολογία όσον αφορά την απαγόρευση παρουσίασης μαρτυρίας για τεκμηρίωση ισχυρισμών που δεν είναι δικογραφημένοι, είναι πάγια και γνωστή (βλ. Παπαδόπουλος κ.ά. ν. CYP-CANA ALARMS LTD, Πολ. Έφεση 339/06, ημερομηνίας 19.6.2009). Πέραν των πιο πάνω, δεν έχω πειστεί ότι οι Καθ' ων η Αίτηση θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση, ούτε ότι θα υποστούν ζημιά η οποία δεν είναι δυνατό να αποζημιωθεί με την επιδίκαση εξόδων υπέρ τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι η προγραμματισμένη για τις 15.1.13 ακρόαση που αναβλήθηκε, αποτελούσε την πρώτη ημερομηνία ακρόασης που δόθηκε στην υπόθεση, ενώ για την καθυστέρηση στο προκαταρκτικό στάδιο (που ακολούθησε τη συμπλήρωση των δικογράφων) ευθύνονται εξίσου και οι δύο διάδικοι. Το γεγονός ότι με την τροποποίηση θα αυξηθούν οι απαιτήσεις των Αιτητών, δεν συνεπάγεται αυτοδίκαια και ανεπανόρθωτη ζημιά των Καθ' ων η αίτηση, αφού οι απαιτήσεις αυτές θα πρέπει να αποδειχθούν αυστηρά από τους Αιτητές. Στη βάση των ανωτέρω, καταλήγω ότι η διακριτική μου ευχέρεια θα πρέπει να ασκηθεί υπέρ των Αιτητών και ως εκ τούτου, εγκρίνω το αίτημα για τροποποίηση της Απάντησης και Ανταπαίτησης. Εκδίδεται διάταγμα για τροποποίηση ως η παρούσα ενδιάμεση αίτηση. Η τροποποιημένη Απάντηση και Ανταπαίτηση να καταχωρηθεί σε πέντε ημέρες από τη σύνταξη του παρόντος διατάγματος. Τα τέλη για την έκδοση του παρόντος διατάγματος να καταβληθούν εντός πέντε ημερών από σήμερα. Η Ανταπάντηση στην τροποποιημένη Απάντηση και Απάντηση στην Ανταπαίτηση, να καταχωρηθεί εντός δεκαπέντε ημερών από την καταχώριση της τροποποιημένης Απάντησης και Ανταπαίτησης. Τα έξοδα της αίτησης για τροποποίηση καθώς και τα έξοδα που θα προκύψουν συνεπεία της τροποποίησης επιδικάζονται υπέρ των Καθ' ων η Αίτηση (Αιτητών στην κυρίως αίτηση), όπως θα υπολογιστούν από τον Γραμματέα και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, στο τέλος της διαδικασίας. (Υπ.) .............. Χρ. Ραγουζαίου Πρόεδρος Δικαστηρίου Πιστό Αντίγραφο Γραμματέας ΧΡ/ΑΓ Subject: Rent Control/Interim Αναφορά: Τροποποίηση Απάντησης και Ανταπαίτησης cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο