Εκκλησίας Αγίας Βαρβάρας Ζακακίου ν. Ελισσαίου Γιάπα, Αρ. Αιτ. Ε.137/2010, 27/2/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DEELEM:2014:8 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ - ΠΑΦΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Χρ. Ραγουζαίου, Προέδρου και Λ. Μιχαηλίδη, Στ. Θεοφάνους, Παρέδρων Αρ. Αιτ. Ε.137/2010 Μεταξύ: Εκκλησίας Αγίας Βαρβάρας Ζακακίου, από Ζακάκι, Λεμεσού Αιτήτριας - και - Ελισσαίου Γιάπα, εκ Λεμεσού Καθ' ου η Αίτηση Ημερομηνία: 27/02/2014 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κα Ρίτα Χατζηπαντελή για Π.Ι. Σωτηρίου & Συνεργάτες Για τον Καθ' ου η αίτηση: κος Αντρέας Γιωρκάτζης Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Αιτήτρια καταχώρισε την παρούσα αίτηση υπό την ιδιότητα της ως ιδιοκτήτρια τεσσάρων οικοπέδων στη Λεωφόρο Φραγκλίνου Ρούσβελτ στο Ζακάκι της επαρχίας Λεμεσού. Στα τεμάχια αυτά η Αιτήτρια έχει ανεγείρει πολυώροφο κτιριακό συγκρότημα αποτελούμενο από δεκαεπτά καταστήματα στο ισόγειο και εικοσιοκτώ διαμερίσματα στους ορόφους. Η αίτηση στρέφεται εναντίον του Καθ' ου η αίτηση, ενοικιαστή των ισόγειων καταστημάτων με αρ. 3 και 4 (που στο εξής θα αναφέρονται και ως "το μίσθιο") και αξιώνεται με αυτήν η έκδοση εναντίον του Καθ' ου η αίτηση: (α) διατάγματος ανάκτησης κατοχής του μισθίου για την διενέργεια επιδιορθώσεων, ανακαινίσεων, μετατροπών για τη συντήρηση και/ή βελτίωση του ακινήτου. (β) η έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάζεται ο Καθ' ου η αίτηση να επιτρέψει και/ή διευκολύνει την Αιτήτρια και/ή τους αντιπροσώπους της να προβούν στην εκτέλεση έργων για την ενίσχυση, συντήρηση, ανακαίνιση και/ή επιδιόρθωση του όλου κτιρίου περιλαμβανομένου του μισθίου. (γ) διατάγματος έξωσης για την εκτέλεση έργων για τη συντήρηση, ανακαίνιση, ενίσχυση, ριζικές μετατροπές και/ή επιδιόρθωση του όλου κτιρίου περιλαμβανομένου του μισθίου. Υποστηρίζει η Αιτήτρια στην αίτηση της ότι το κτίριο στο οποίο βρίσκεται το μίσθιο είναι παλαιό και χρήζει ριζικών και εκτεταμένων έργων ενίσχυσης, ανακαίνισης και συντήρησης καθώς και ριζικών και ουσιαστικών μετατροπών και επιδιορθώσεων. Απάντηση Στην Απάντηση του ο Καθ' ου η αίτηση, μεταξύ άλλων, αρνείται ότι η Αιτήτρια δικαιούται σε οποιαδήποτε από τις αιτούμενες θεραπείες και ισχυρίζεται ότι ακόμη και εάν αποδειχθεί ότι στο κτίριο επιβάλλεται να γίνουν έργα ενίσχυσης ή συντήρησης ή ουσιαστικές μετατροπές, αυτά δύνανται να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια χωρίς να εκκενωθεί το μίσθιο. Υποστηρίζει περαιτέρω ο Καθ' ου η αίτηση ότι η Αιτήτρια δεν έχει γνήσια ανάγκη κατοχής του μισθίου και ότι η αίτηση είναι καταχρηστική αφού απώτερος σκοπός της Αιτήτριας είναι η πώληση του συγκροτήματος και/ή η έξωση του Καθ' ου η αίτηση για να επιτύχει αυξημένο ενοίκιο. Διαδικασία Η ακροαματική διαδικασία ξεκίνησε στις 20.06.2012 και ολοκληρώθηκε, αφού παρουσιάστηκαν συνολικά εννέα μάρτυρες και αριθμός τεκμηρίων (περιλαμβανομένων και αρχιτεκτονικών σχεδίων και μελετών), στις 06.08.2013 με την επιφύλαξη της παρούσας απόφασης. Μαρτυρία και αξιολόγηση Μαρτυρία Αιτήτριας Για την πλευρά της Αιτήτριας παρουσιάστηκαν συνολικά επτά μάρτυρες. Ο πρώτος μάρτυρας Χριστόδουλος Χριστοδουλίδης (Μ.Α.1) μέλος της εκκλησιαστικής επιτροπής της Αιτήτριας αναφέρθηκε στην επίδικη ενοικίαση η οποία ξεκίνησε περί το έτος
- Ο Καθ' ου η αίτηση κατέχει το μίσθιο ως θέσμιος ενοικιαστής από το έτος 1992 και το οποίο χρησιμοποιεί ως κατάστημα έκθεσης και πώλησης ειδών χρυσοχοΐας και αργυροχοΐας, με το τελευταίο μηνιαίο ενοίκιο να ανέρχεται σε €
- Κατά το έτος 2000 η Αιτήτρια ανέθεσε στον πολιτικό μηχανικό Γιώργο Δημητριάδη την ετοιμασία μελέτης για έλεγχο της υφιστάμενης στατικής και αντισεισμικής επάρκειας της πολυκατοικίας. Η μελέτη και τα σχέδια ολοκληρώθηκαν το 2004 και σύμφωνα με αυτά ολόκληρο το κτιριακό συγκρότημα της Αιτήτριας έχρηζε επιδιόρθωσης, ανακαίνισης και ενίσχυσης. Έγιναν στη συνέχεια προσπάθειες για ανάκτηση της κατοχής όλων των υποστατικών του κτιρίου, περιλαμβανομένου και του μισθίου, με φιλική διευθέτηση αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό. Εντωμεταξύ η Αιτήτρια εξασφάλισε άδεια οικοδομής κατά την 02.10.2007, την οποία και ανανέωσε (στις 07.12.2010 και 13.10.2011). Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας παραδέχθηκε ότι ενώ είχε σταλεί στον Καθ' ου η αίτηση, η προβλεπόμενη από τη νομοθεσία ειδοποίηση για παράδοση της κατοχής των μισθίων, παράλληλα γινόταν από την Αιτήτρια προσπάθεια πώλησης της πολυκατοικίας με δημοσίευση σχετικής ανακοίνωσης στον τύπο στις 09.05.
- Ακολούθως τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους και εφόσον δεν υπήρξε συμμόρφωση του Καθ' ου η αίτηση, καταχωρήθηκε η παρούσα αίτηση. Αναφέρθηκε εκτενώς στις προσπάθειες για εξώδικη διευθέτηση. Η προσπάθεια για πώληση του κτιρίου εγκαταλείφθηκε νωρίς, λόγω παντελούς έλλειψης ενδιαφερομένων. Ο Μ.Α.1 μου έχει κάνει καλή εντύπωση. Υπήρξε σταθερός μάρτυρας χωρίς σημαντικές αντιφάσεις στην μαρτυρία του. Παρόλα αυτά, διαπιστώνω ότι μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του Μ.Α.1 αναλώθηκε στην περιγραφή της κατάστασης της οικοδομής και στην αναγκαιότητα ενίσχυσης της πολυκατοικίας. Το μέρος αυτό της μαρτυρίας δεν έχει σχολιαστεί, αφού δεν καταδείχθηκε η εμπειρογνωμοσύνη του μάρτυρα αυτού ώστε να θεωρηθεί βάσιμη η μαρτυρία γνώμης που διατύπωσε. Με εξαίρεση αυτό το μέρος της μαρτυρίας του, αποδέχομαι την υπόλοιπη μαρτυρία του Μ.Α.1 ως ειλικρινή. Ο δεύτερος μάρτυρας της Αιτήτριας (Μ.Α.2) είναι ο ιερέας του ιερού ναού Αγίας Βαρβάρας στο Ζακάκι Λεμεσού, πατέρας Θεοχάρης Θεοχάρους. Αναφέρθηκε και αυτός στην ιδιοκτησία των επίδικων τεμαχίων (καταθέτοντας τους σχετικούς τίτλους ακίνητης ιδιοκτησίας) και στην επίδικη ενοικίαση. Απέρριψε τον ισχυρισμό ότι η Αιτήτρια επιδιώκει την πώληση της πολυκατοικίας και την έξωση του Καθ' ου η αίτηση για να εξασφαλίσει μεγαλύτερο ενοίκιο, επικαλούμενος ότι η Αιτήτρια προέβηκε σε πολυδάπανη διαδικασία εκπόνησης σχεδίων και μελέτης (τα οποία και παρουσίασε) τα οποία εάν είχε πρόθεση πώλησης της πολυκατοικίας δεν θα αναλάμβανε. Αναφερόμενος στην οικονομική δυνατότητα της Αιτήτριας να εκτελέσει τα προτιθέμενα έργα ενίσχυσης και επιδιόρθωσης καθώς και να πληρώσει την αποζημίωση που δυνατό να επιδικάσει το δικαστήριο υπέρ του Καθ' ου η αίτηση, υποστήριξε ότι η Αιτήτρια έχει ακίνητη περιουσία τόσο στην ενορία της όσο και στα χωριά Σωτήρα και Σούνι Ζανατζιά στην Λεμεσό. Περαιτέρω έχει έσοδα από ενοίκια που εισπράττει από ένα πρατήριο βενζίνης, ένα κτίριο που στεγάζει την προδημοτική εκπαίδευση (στο Ζακάκι), καθώς και από χωράφια που ενοικιάζει σε ιδιώτες. Παραδέχθηκε ότι αρχική πρόθεση της Αιτήτριας ήταν να αποφύγει τη λήψη δικαστικών μέτρων εναντίον των ενοριτών της (κατόχων υποστατικών στο επίδικο κτίριο) και γι' αυτό προέβηκε στην εξαγγελία πώλησης με σκοπό τη διερεύνηση της αγοράς για το εάν υπήρχε αγοραστής (σε ικανοποιητική τιμή). Δεν υπήρξε οποιαδήποτε ανταπόκριση αλλά ούτε ανατέθηκε σε τρίτους η εξεύρεση αγοραστή. Η λήψη δικαστικών μέτρων ήταν η έσχατη επιλογή για την Αιτήτρια. Συμφώνησε ότι παρά την αναφορά του σε προσπάθεια εκκένωσης των πολυκατοικιών, η Αιτήτρια, εκκρεμούσης της παρούσας διαδικασίας, παραχώρησε σε τρεις ιερείς και ένα διάκονο που υπηρετούν στο ναό, την κατοχή διαμερισμάτων στο επίδικο κτίριο για ανθρωπιστικούς λόγους. Ο Μ.Α.2 μου έχει κάνει πολύ καλή εντύπωση. Υπήρξε άμεσος και ευθύς στις απαντήσεις του χωρίς να υποπέσει σε οποιαδήποτε αντίφαση παρά τη μακρά αντεξέταση του. Αποδέχομαι στο σύνολο της τη μαρτυρία του Μ.Α.
- Ο Μ.Α.3, Γιώργος Δημητριάδης, πολιτικός μηχανικός, αναφέρθηκε στα προσόντα και στην πείρα του[1]. Κατά το έτος 2000 ανατέθηκε στο γραφείο του από την Αιτήτρια ο έλεγχος της στατικής και αντισεισμικής επάρκειας του επίδικου κτιρίου και η διενέργεια τροποποιήσεων στο κτίριο για βελτίωση της κατάστασης του. Η διαδικασία περιλάμβανε την ανεύρεση των αρχικών αρχιτεκτονικών σχεδίων, αναλυτική επιτόπια επιθεώρηση και ταύτιση των σχεδίων με την υφιστάμενη κατάσταση. Ακολούθως προέβηκε σε σχολαστική οπτική επιθεώρηση και επιλεκτικούς δομικούς ελέγχους, με την εξαγωγή δοκιμίων ("καρότων") από σημεία του φέροντα οργανισμού για τη διαπίστωση της αντοχής του σκυροδέματος και της κατάστασης του οπλισμού. Δεν ξεκίνησαν με δεδομένο ότι θα προβούν σε ενίσχυση του κτιρίου, όμως τα "καρότα" αντοχής έδειξαν ότι οι αντοχές του κτιρίου ήταν χαμηλότερες από τα αποδεκτά επίπεδα, τόσο στις κολώνες όσο και στις δοκούς. Περαιτέρω, η οπτική επιθεώρηση έδειξε έντονες οξειδώσεις στους οπλισμούς και ρηγματώσεις σε διάφορα μέρη του φέροντα οργανισμού, αποσαθρώσεις σκυροδέματος και διάσπαρτες ρωγμές μικρού και μεγάλου μεγέθους σε πλάκες και δοκούς. Υπήρχε ξεφλούδισμα του σκυροδέματος και αποκάλυψη του οπλισμού. Εξήγησε ο μάρτυρας ότι το κτιριακό συγκρότημα αποτελείται από πέντε κτίρια, τρεις πολυκατοικίες στο κέντρο που χωρίζονται με αρμό πάχους πέντε εκατοστών. Η κάθε πολυκατοικία από αυτές αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο, μεσοπάτωμα και άλλους πέντε ορόφους. Στα δύο άκρα υπάρχουν δύο μικρότερες οικοδομές αποτελούμενες από υπόγειο και ισόγειο. Τα πιο πολλά προβλήματα παρουσιάζονται στα τρία μεγάλα κεντρικά κτίρια. Στην ανάλυση του όλου κτιρίου διαπιστώθηκε ότι τα τρία κεντρικά κτίρια είχαν διαφορετική συμπεριφορά το κάθε ένα και σε περίπτωση σεισμού «κτυπούσαν» μεταξύ τους. Αφού προέβηκε σε πολλές και διαφορετικές παραμετρικές επιλύσεις, διαπιστώθηκε ότι η πρέπουσα λύση ήταν τελικά να γίνουν τα τρία κτίρια ένα. Αυτό θα γινόταν με την ενίσχυση όλων των υποστυλωμάτων (διότι υπήρχαν πολλές αστοχίες υποστυλωμάτων) και τη δημιουργία πρόσθετων τοιχωμάτων (για να μειωθούν οι μετατοπίσεις του κτιρίου) καθώς και ενίσχυση των δοκαριών. Η θέση των πρόσθετων αυτών τοιχωμάτων επιλέγηκε με βάση τον διαθέσιμο χώρο και με κριτήριο τον όσο το δυνατό μικρότερο επηρεασμό των καταστημάτων και των υφιστάμενων διαμερισμάτων (στους πάνω ορόφους). Η μελέτη που έγινε αφορούσε πολλές επιμετρικές αναλύσεις και ολοκληρώθηκε στις αρχές του
- Στην συνέχεια λήφθηκαν οι οδηγίες για την ετοιμασία αρχιτεκτονικών σχεδίων[2] τα οποία ολοκληρώθηκαν μέσα στο
- Στα σχέδια περιλαμβάνεται με λεπτομέρεια η επίλυση του κάθε προβλήματος και ο τρόπος ενίσχυσης του κάθε στοιχείου ξεχωριστά. Αφού ολοκληρώθηκε η στατική μελέτη, ακολούθως συντάχθηκαν και οι τεχνικοί όροι και οι προδιαγραφές[3] που περιγράφουν τις εργασίες, τη διαδικασία και τον τρόπο εκτέλεσης καθώς και αναλυτικό δελτίο επιμέτρησης[4]. Όλα αυτά ολοκληρώθηκαν κατά το έτος 2004 οπότε και θα ζητούνταν οι προσφορές και θα υποβαλλόταν ταυτόχρονα η αίτηση για την έκδοση της άδειας οικοδομής, αλλά προέκυψαν τα προβλήματα με τους ενοικιαστές που απέτρεπαν τη λήψη των προσφορών. Λόγω της άρνησης κάποιων ενοικιαστών να εκκενώσουν τια καταστήματα που κατείχαν, δεν ήταν δυνατή η έναρξη των οικοδομικών εργασιών. Στους κατώτερους ορόφους του κτιρίου (μέχρι τον τρίτο όροφο) θα γίνει ενίσχυση σε όλα τα υποστυλώματα ανεξαιρέτως και σε λιγότερες δοκούς και πλάκες. Στο μίσθιο φάνηκε ότι κάποιες κολώνες κατέρρεαν και έπρεπε να ενισχυθούν, ενώ πρόσθετα υπήρχαν φεγγίτες που δημιουργούσαν "κοντά υποστυλώματα", στοιχεία ιδιαίτερα ευαίσθητα στη διάρκεια σεισμού (ενώ ήδη ένα τέτοιο κοντό υποστύλωμα είχε ρηγματωθεί). Περαιτέρω, στα επίδικα καταστήματα, σε μία από τις κολώνες αφαιρέθηκε μέρος και τοποθετήθηκε κάθετα σε αυτήν μια σωλήνα αποχέτευσης. Ο μάρτυρας εξήγησε αναλυτικά τις εργασίες που θα γίνουν στα επίδικα καταστήματα με αναφορά στα σχέδια Σ1, Σ7 και Σ28 του τεκμηρίου 16, όπου αναφέρθηκε στην ενίσχυση των υφιστάμενων υποστυλωμάτων και δοκών, λέγοντας ότι: Πρώτα θα τοποθετηθούν στηρίγματα γύρω από το κάθε υποστύλωμα και μετά θα αρχίσει η αφαίρεση. Θα αφαιρεθεί η τοιχοποιία ώστε να ελευθερωθεί η κολώνα και μετά να αφαιρεθεί το επιφανειακό σκυρόδεμα γύρω από την κολώνα μέχρι το υγιές μέρος, να αποκαλυφθούν οι υφιστάμενοι οπλισμοί, να καθαριστούν από την οξείδωση και να τους γίνει επεξεργασία με φάρμακα. Θα προστεθούν περιμετρικά νέοι μανδύες οπλισμού, δηλαδή άλλα σίδερα κατακόρυφα και άλλοι συνδετήρες οριζόντια, που θα ξεκινούν από τα πέδιλα στο υπόγειο και θα συνεχίζουν σε όλους τους ορόφους. Με ανάλογο τρόπο θα ενισχυθούν και οι δοκοί. Για να ενισχυθεί η δοκός στο υπόγειο του μισθίου θα πρέπει να αφαιρεθεί το δάπεδο του ισογείου και το σκυρόδεμα πάνω και κάτω από τη δοκό (δηλαδή στην περιοχή του υπογείου και του ισογείου) και στα πλάγια. Θα καθαριστεί το σκυρόδεμα, θα επιδιορθωθούν οι υφιστάμενοι οπλισμοί, θα προστεθεί νέος μανδύας από οπλισμούς και θα ξανακλείσει η δοκός με νέο σκυρόδεμα. Στην περιοχή που κατασκευάζονται τα νέα τοιχώματα θα γίνει σύνδεση των τοιχωμάτων με τις υφιστάμενες πλάκες καθώς και ενίσχυση της πλάκας γύρω από αυτά. Ενίσχυση της πλάκας σημαίνει αφαίρεση δαπέδων και υφιστάμενου σκυροδέματος μέχρι να εμφανιστούν οι παλιοί οπλισμοί. Προσθήκη νέων οπλισμών και κλείσιμο σκυροδέματος και τοποθέτηση δαπέδου. Η εργασία αυτή θα επαναληφθεί σε όλα τα επίπεδα στα καταστήματα, δηλαδή στο υπόγειο, ισόγειο και όροφο. Επιπλέον, εκεί όπου θα τοποθετηθούν νέα τοιχώματα, τα υφιστάμενα πέδιλα δεν θα μπορούν να δεχθούν τις "τεράστιες" δυνάμεις που θα κατεβάσει το τοίχωμα στη διάρκεια του σεισμού. Επομένως θα πρέπει να γίνουν ενισχύσεις στα πέδιλα τουλάχιστον των νέων τοιχωμάτων. Θα γίνει εκσκαφή στα παλιά θεμέλια, αφαίρεση των χωμάτων και ενίσχυση, δηλαδή μεγάλωμα, των πέδιλων. Όλα αυτά προϋποθέτουν πέραν από την αφαίρεση της τοιχοποιίας, την αφαίρεση και του δαπέδου διότι οι μανδύες και οι οπλισμοί θα ξεκινούν από τα πέδιλα και θα συνεχίζουν στους πάνω ορόφους περνώντας από όροφο σε όροφο. Επομένως, θα ανοιχτούν τρύπες και θα υπάρχει οπτική επαφή από όροφο σε όροφο κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των εργασιών. Κατά τη διάρκεια των εργασιών και σε όλες τις φάσεις της ενίσχυσης πρέπει να λαμβάνονται προστατευτικά μέτρα ώστε το φορτίο της οικοδομής να μεταβιβάζεται με ασφάλεια από τις αδυνατισμένες κολώνες σε άλλες υποστυλώσεις. Επομένως θα τοποθετηθούν σκαλωσιές ξυλοτύπου που θα συγκρατούν τα διάφορα μέρη της οικοδομής, για την ασφαλή μεταβίβαση του φορτίου από πάνω προς τα κάτω. Υπό αυτές τις συνθήκες και για να εκτελεστούν οι πιο πάνω εργασίες δεν θα είναι δυνατό να παραμείνει ο Καθ' ου η αίτηση στο μίσθιο ή να λειτουργεί αυτό ως κατάστημα. Το κόστος του έργου υπολογίστηκε σε ενάμιση εκατομμύριο ευρώ. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας επανέλαβε ότι είναι αδύνατο να παραμείνει ο Καθ' ου η αίτηση στο μίσθιο στη διάρκεια των εργασιών. Για τις εργασίες θα χρειαστεί να αφαιρεθούν τα παράθυρα, να σπάσουν οι τοίχοι, να διακοπεί η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και να αφαιρεθούν οι βιτρίνες, ενώ θα μπαινοβγαίνουν οι εργάτες με αμαξάκια, εργαλεία, κομπρεσέρ. Προς υποστήριξη της θέσης ότι δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν οι εργασίες στο μίσθιο χωρίς την παράδοση κενής κατοχής, ο ΜΑ3 παρουσίασε φωτογραφίες από παρόμοιες εργασίες που έγιναν σε άλλο κτίριο (Τεκμήριο 21), εξηγώντας τις δυσκολίες που δημιουργούνται κατά την εξέλιξη των εργασιών. Σε υποβολή ότι οι εργασίες θα μπορούσαν να γίνουν κατά τις νυχτερινές ώρες, ο μάρτυρας απάντησε ότι στις οικιστικές περιοχές αυτό δεν μπορεί να γίνει καθότι υπάρχουν δεσμεύσεις από τη νομοθεσία για τους ηχητικούς ρύπους λόγω του θορύβου. Δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί η ενίσχυση των κολώνων στο μίσθιο, αφού όλες οι κολώνες στους χαμηλούς ορόφους έχουν πρόβλημα. Συγκεκριμένα, στο κτίριο που βρίσκεται το μίσθιο (πρώτο κτίριο) υπάρχουν συνολικά 28 κολώνες και 12 από αυτές βρίσκονται εντός του μισθίου. Με τις σκαλωσιές που θα τοποθετηθούν προκειμένου να στηριχθεί το φορτίο των άλλων ορόφων δεν απομένει επαρκής χώρος, πέραν των υπόλοιπων δυσκολιών, για τη λειτουργία του μισθίου. Το τοιχίο που θα δημιουργηθεί εντός του μισθίου δεν θα αφαιρέσει ωφέλιμο χώρο από το μίσθιο ενώ η εισήγηση του κ. Γιωρκάτζη για τοποθέτηση του τοιχίου σε άλλο σημείο εκτός του μισθίου, θα συνεπαγόταν την απώλεια 3 τμ από κάθε δωμάτιο από τα διαμερίσματα άνωθεν του σημείου αυτού σε κάθε ένα από τους πιο πάνω ορόφους. Βασικό κριτήριο της μελέτης ήταν η ασφάλεια του κτιρίου και να μην καταρρεύσει αυτό σε περίπτωση σεισμού. Ο μάρτυρας εξέτασε το ενδεχόμενο να γίνονταν οι εργασίες στο κτίριο χωρίς επηρεασμό του μισθίου (δηλαδή χωρίς ενίσχυση των στοιχείων του) αλλά το αποτέλεσμα έδειχνε ότι θα υπήρχε πρόβλημα στην οικοδομή. Η λύση που επιλέχθηκε ήταν η καλύτερη καθότι πρώτιστη ανάγκη είναι η εξασφάλιση της επάρκειας του κτιρίου και η αποφυγή των αστοχιών. Ο Μ.Α.3 μου έχει κάνει πολύ καλή εντύπωση. Στη βάση των προσόντων και της πείρας του, αποδέχομαι τον μάρτυρα ως εμπειρογνώμονα. Έχω ακούσει προσεκτικά τα όσα ο μάρτυρας ανέφερε και παρά την μακρά αντεξέταση του από τον συνήγορο του Καθ' ου η αίτηση δεν έχω διαπιστώσει οποιαδήποτε αντίφαση στη μαρτυρία του. Οι απαντήσεις του ήταν όλες τεκμηριωμένες και με παραπομπή στη μελέτη και στις αναλύσεις που έγιναν. Υπήρξε σαφής, επεξηγηματικός και φυσιολογικός μάρτυρας. Αποδέχομαι στο σύνολο της τη μαρτυρία του Μ.Α.
- Ο τέταρτος μάρτυρας (Μ.Α.4), Αντώνης Χαραλάμπους είναι ο Δημοτικός Μηχανικός του Δήμου Λεμεσού. Είναι πολιτικός μηχανικός με 17ετή πείρα στο Δήμο Λεμεσού, απόφοιτος του City University της Νέας Υόρκης. Αναγνώρισε την άδεια οικοδομής η οποία εκδόθηκε από το Δήμο Λεμεσού για τη διενέργεια εργασιών στατικής και αντισεισμικής αναβάθμισης του υφιστάμενου κτιρίου της Αιτήτριας, η οποία εκδόθηκε στη βάση των σχεδίων που συνόδευσαν την αίτηση καθώς και από υπολογισμούς και μελέτες. Υποστήριξε ο μάρτυρας ότι το επίδικο κτίριο αντιμετωπίζει σοβαρά θέματα ασφάλειας καθότι σωρεία φερόντων στοιχείων της οικοδομής χρήζουν επιδιόρθωσης. Λόγω φθοράς και κακού σχεδιασμού, η οικοδομή είναι ανεπαρκής στατικά. ΟΙ διαπιστώσεις των κινδύνων αυτών από τον Μ.Α.3 έγιναν κατά το έτος
- Σε σχετική υποβολή ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι οι εργασίες που περιγράφονται στη σχετική άδεια οικοδομής μπορεί να εκτελεστούν χωρίς να εκκενωθούν τα υποστατικά περιλαμβανομένου του μισθίου. Σχέδια ασφάλειας, υγείας και κανονισμοί επιβάλλουν να μην υπάρχει κόσμος στο κτίριο. Εξήγησε ότι ο Δήμος Λεμεσού ζήτησε από την Αιτήτρια την επιδιόρθωση της οικοδομής, ενώ η αντισεισμική αναβάθμιση κρίθηκε, ορθά από το Μ.Α.3, ότι θα είναι προς όφελος της οικοδομής. Η μελέτη που έγινε και με την οποία συμφώνησε ο Δήμος Λεμεσού περιλαμβάνει αντισεισμική αναβάθμιση και ενίσχυση του συνόλου του κτιρίου. Αναφερόμενος ο μάρτυρας στο χρόνο που θα χρειαστεί για τη περάτωση των εργασιών, μας είπε ότι αυτό θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των ατόμων που θα εργαστούν για το σκοπό αυτό. Ο Μ.Α.4 μου έχει κάνει πολύ καλή εντύπωση. Στη βάση των προσόντων και της πείρας του αποδέχομαι και αυτόν τον μάρτυρα ως εμπειρογνώμονα. Είχε προσωπική γνώση των όσων ανέφερε και οι απόψεις του ήταν τεκμηριωμένες. Υπήρξε σταθερός μάρτυρας χωρίς αντιφάσεις. Αποδέχομαι στο σύνολο της τη μαρτυρία του Μ.Α.
- Ο πέμπτος μάρτυρας Γεώργιος Γεωργίου (Μ.Α.5) είναι ο ταμίας της Αιτήτριας και αναφέρθηκε στο κόστος της εκτέλεσης των προτιθέμενων εργασιών στην επίδικη οικοδομή το οποίο υπολογίστηκε σε ενάμιση εκατομμύριο ευρώ. Από πλευράς Αιτήτριας έγιναν επαφές μέσω του ιδίου και του Μ.Α.2 οι οποίοι επισκέφθηκαν το Συνεργατικό Ταμιευτήριο Λεμεσού τον Νοέμβριο του 2011 με σκοπό τη λήψη δανείου ύψους €200.000 για την επιδιόρθωση της μικρής εκκλησίας και παράλληλα προέβηκαν στην υποθήκευση ολόκληρου του κτιρίου προκειμένου να λάβουν το δάνειο των €200.000, ώστε να υπάρχει εξασφάλιση για το περαιτέρω δάνειο για το κόστος της επιδιόρθωσης. Αναφέρθηκε και παρουσίασε τις οικονομικές καταστάσεις της Αιτήτριας (τεκμήριο 24) και επεκτάθηκε στις λεπτομέρειες της. Αντεξεταζόμενος υποστήριξε ότι παρά την μη υποβολή μέχρι τώρα αίτησης δανειοδότησης, η Αιτήτρια έλαβε διαβεβαίωση ότι το ποσό που χρειάζεται θα της δοθεί, παρά τις δυσκολίες που υπάρχουν λόγω των ζητημάτων που αφορούν τα τραπεζικά ιδρύματα και των περιορισμών που έχουν επιβληθεί από την Κεντρική Τράπεζα. Ο Μ.Κ.5 μου έχει κάνει καλή εντύπωση. Αναφέρθηκε σε ζητήματα της αρμοδιότητας του. Οι αντιφάσεις που διαπιστώθηκαν στην μαρτυρία του δεν βρίσκω να ήταν ουσιώδεις, ώστε να επηρεάζεται η αξιοπιστία του μάρτυρα αυτού. Αποδέχομαι την μαρτυρία του Μ.Α.
- Ο έκτος μάρτυρας των Αιτητών Γιαννάκης Μιχαηλίδης (Μ.Α.6) εργάζεται στο συνεργατικό ταμιευτήριο Λεμεσού στο τμήμα αξιολόγησης αιτήσεων δανειοδότησης. Γνωρίζει την Αιτήτρια ως πελάτιδα του ταμιευτηρίου εδώ και 10-15 χρόνια και επιβεβαίωσε ότι υπάρχει πρόθεση από μέρους της τράπεζας για παραχώρηση του δανείου, αφού υπάρχει και υφιστάμενη υποθήκη προς όφελος της τράπεζας η οποία αποτελεί επαρκή εξασφάλιση του δανείου. Αντεξεταζόμενος υποστήριξε ότι υπάρχει δυνατότητα δανειοδότησης μέχρι 100% του ποσού που απαιτεί η Αιτήτρια εφόσον θα υπάρχει εξασφάλιση για το ποσό αυτό και ότι η πρακτική αυτή συνεχίζεται από το εν λόγω τραπεζικό ίδρυμα. Οι λεπτομέρειες της αυξομείωσης των εσόδων της Αιτήτριας θα αξιολογηθούν όταν θα υποβληθεί το αίτημα για χορήγηση δανείου μαζί με τα σχετικά στοιχεία. Δεν γνωρίζει ο μάρτυρας το κατά πόσο η Αιτήτρια είναι σε θέση να πραγματοποιήσει έργο αξίας ενάμιση εκατομμυρίου ευρώ με βάση τα νέα οικονομικά δεδομένα. Ο μάρτυρας αυτός μου έχει επίσης κάνει καλή εντύπωση. Οι απαντήσεις του ήταν σαφείς και άμεσες και δεν υπέπεσε σε σοβαρές αντιφάσεις κατά τη διάρκεια της κατάθεσης του. Αποδέχομαι στο σύνολο της τη μαρτυρία του. Ο Μ.Α.7, πατέρας Ανδρέας Παπαβασιλείου, έχει σπουδάσει οικονομικά και τραπεζικά. Το πρώτο δίπλωμα ήταν στη στατιστική και μετά απέκτησε banker's diploma και είναι απόφοιτος του London School of Economics, στα οικονομικά. Εργάστηκε για 8 χρόνια στο Υπουργείο Οικονομικών και ακολούθως εργάστηκε για 8 χρόνια στην Κεντρική Τράπεζα. Μετά διετέλεσε γενικός διευθυντής στην Λαϊκή Τράπεζα για 28 χρόνια και είναι ιερέας εδώ και 14 χρόνια. Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου τον τοποθέτησε στη Λεμεσό και είναι τώρα ο σύμβουλος του Μητροπολίτη Λεμεσού για τα οικονομικά ζητήματα της Μητρόπολης Λεμεσού. Παράλληλα παρακολουθεί τα οικονομικά όλων των εκκλησιαστικών επιτροπών. Σε περίπτωση που μία εκκλησιαστική επιτροπή προτίθεται να συνάψει συμφωνία δανείου, απευθύνονται πρώτα στη Μητρόπολη για λήψη έγκρισης. Η Αιτήτρια έχει λάβει εδώ και χρόνια την έγκριση για λήψη δανείου από τράπεζα για την επιδιόρθωση της επίδικης οικοδομής. Συμφώνησε η σύναψη του δανείου της Αιτήτριας θα γίνει στη βάση της δυνατότητας αποπληρωμής, όπως προκύπτει από το εισόδημα της. Συμπλήρωσε όμως ότι η μείωση στο εισόδημα της Αιτήτριας είναι προσωρινή και οφείλεται στην μείωση των ενοικίων της επίδικης οικοδομής λόγω της εκκένωσης των διαμερισμάτων και ότι αναμένεται η επιστροφή των ενοικιαστών μετά το πέρας των εργασιών. Η τράπεζα που θα παραχωρήσει το δάνειο θα δώσει περίοδο χάριτος για την έναρξη της αποπληρωμής του, μέχρι και 6 μήνες από το πέρας των εργασιών. Η συμβουλή του ιδίου ήταν όπως η περίοδος αποπληρωμής του δανείου να είναι 20 χρόνια και έτσι η μηνιαία δόση θα ανέρχεται σε €11.
- Η περιουσία της Αιτήτριας υπερκαλύπτει το δάνειο, οπότε και δεν θα χρειαστεί οποιαδήποτε άλλη εγγύηση (με τη μορφή υποθήκευσης περιουσίας της Μητρόπολης). Εφόσον όμως οι εκκλησιαστικές επιτροπές ανήκουν στη Μητρόπολη, αυτή θα αναλάμβανε το χρέος σε περίπτωση που η εκκλησία δεν μπορούσε να πληρώσει. Στην παρούσα περίπτωση, με τα δεδομένα της Αιτήτριας, δεν θα υπάρχει καμία δυσκολία στην αποπληρωμή, είπε ο Μ.Α.7 και ανέλυσε την οικονομική κατάσταση (Τεκμήριο 24) προς υποστήριξη της θέσης του. Ο Μ.Α.7 μου έχει πολύ καλή εντύπωση. Στη βάση των προσόντων κι της πείρας του, αποδέχομαι τον Μ.Α.7 ως εμπειρογνώμονα επί οικονομικών ζητημάτων. Δεν υπέπεσε σε καμία αντίφαση στη διάρκεια της αντεξέτασης του ο μάρτυρας αυτός. Όλες οι απαντήσεις του υπήρξαν σαφείς και άμεσες και αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολο της. Μαρτυρία Καθ' ου η αίτηση Ο πρώτος μάρτυρας για την υπόθεση των Καθ' ων η αίτηση (Μ.Κ.1) υπήρξε ο ίδιος ο Καθ' ου η αίτηση, ο οποίος παρουσίασε αρχικά γραπτή δήλωση ως την κυρίως εξέταση του. Ασκεί το επάγγελμα του κοσμηματοπώλη και είναι θέσμιος ενοικιαστής του μισθίου το οποίο νοίκιασε από τους Αιτητές κατά το έτος 1991, καταβάλλοντας «αέρα» στον προηγούμενο ενοικιαστή, εν γνώσει των Αιτητών. Το μίσθιο μετατράπηκε από τον ίδιο σε κοσμηματοπωλείο (από μπυραρία που ήταν) και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα ως τέτοιο, καθώς και ως εργαστήριο αργυροχοΐας και χρυσοχοΐας. Για σκοπούς ασφάλειας έχει εγκαταστήσει σ' αυτό θυρίδα ασφαλείας και συστήματα ασφαλείας. Για το επίδικο συγκρότημα δεν έχει εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης και στους τίτλους ιδιοκτησίας, το επίδικο ακίνητο περιγράφεται ως «οικόπεδο». Με τη δημοσίευση της αγγελίας για την πώληση του συγκροτήματος, οι Αιτητές έχουν ανακαλέσει την ειδοποίηση της ημερομηνίας 10.2.
- Εδώ και 25 χρόνια οι Αιτητές δεν προέβηκαν σε συντήρηση ή επιδιόρθωση του συγκροτήματος, ενώ άφηναν ακόμα και τις φυσικές φθορές στην ευθύνη των ενοικιαστών. Οι προτεινόμενες αλλαγές στην οικοδομή μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς τη δική του έξωση ενώ η παραμονή του στο μίσθιο κατά την εκτέλεση των εργασιών, είναι απόλυτα ασφαλής. Τυχούσα έξωση του Καθ' ου η αίτηση θα ήταν καταστροφική για την επιχείρηση του διότι θα απωλέσει το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του και τα κόστη της δαπάνης για τη μετατροπή του μισθίου σε κοσμηματοπωλείο και της τοποθέτησης των συστημάτων ασφαλείας. Περαιτέρω, η τοποθέτηση τοίχου εντός του μισθίου, ως είναι η πρόθεση των Αιτητών, θα καταστρέψει την επιχείρηση του. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας, δήλωσε ότι εφόσον γίνουν έργα εκτός του μισθίου, ο ίδιος θα μπορούσε να παραμείνει και να συνεχίσει να εργάζεται στο μίσθιο, το οποίο δεν παρουσιάζει εσωτερικά οποιοδήποτε πρόβλημα. Δεν θα μπορούσε όμως να εργάζεται στο μίσθιο και να υπάρχουν σε αυτό και εργάτες. Ο Καθ' ου η αίτηση μου έχει κάνει σχετικά μόνο καλή εντύπωση. Ήταν φανερή η προσπάθεια του να μας πείσει ότι δεν πρέπει να παραδώσει την κατοχή του μισθίου στους Αιτητές και ότι δεν θα πρέπει να εκτελεστούν εργασίες εντός του μισθίου. Διακρίνω όμως ότι η μαρτυρία γνώμης του Καθ' ου η αίτηση δεν μπορεί να γίνει δεκτή αφού ο ίδιος δεν είναι εμπειρογνώμονας. Όσον αφορά την πελατεία του Καθ' ου η αίτηση και την ενδεχόμενη απώλεια της, καθώς και τον ισχυρισμό για απώλεια του κόστους διαμόρφωσης του μισθίου στη σημερινή του κατάσταση, καμία περαιτέρω μαρτυρία ακολούθησε τον ισχυρισμό αυτό του Καθ' ου η αίτηση. Θα ανέμενε κανείς ότι προς υποστήριξη των ισχυρισμών του, ο Καθ' ου η αίτηση θα παρουσίαζε μαρτυρία εμπειρογνώμονα αναφορικά με τις εργασίες και το κέρδος της επιχείρησης του ή τουλάχιστον τις φορολογικές του δηλώσεις. Αντ' αυτού, ο Καθ' ου η αίτηση αρκέστηκε να προβάλει απλά τον πιο πάνω αναφερόμενο ισχυρισμό, ο οποίος αναπόφευκτα έμεινε μετέωρος και αναπόδεικτος. Διάσπαρτη ήταν επίσης η μαρτυρία του Καθ' ου η αίτηση από προσωπικά του συμπεράσματα, αναφορικά με τις προθέσεις της Αιτήτριας και τις νομικές συνέπειες των ενεργειών της. Για όλα αυτά τα ζητήματα θα πρέπει να εξαχθεί συμπέρασμα από το ίδιο το Δικαστήριο. Ως προς την υπόλοιπη μαρτυρία του Καθ' ου η αίτηση, την αποδέχομαι ως αληθή στο βαθμό που δεν βρίσκεται σε αντίθεση με την υπόλοιπη αποδεκτή μαρτυρία. Ως δεύτερος μάρτυρας για τον Καθ' ου η αίτηση (Μ.Κ.2) παρουσιάστηκε ο πολιτικός μηχανικός Διονύσιος Λαρδής. Αναφέρθηκε στα προσόντα και στην πείρα[5] του. Έχει εργαστεί και στο εξωτερικό ως ελεγκτής - πολιτικός μηχανικός. Δεν είχε εξετάσει λεπτομερώς το επίδικο κτίριο αλλά εισηγήθηκε ότι είναι δυνατό με άλλη μελέτη να γίνουν εργασίες αντισεισμικής ενίσχυσης και στατικής αναβάθμισης του κτιρίου χωρίς να επηρεαστούν τα καταστήματα που κατέχει ο Καθ' ου η Αίτηση (με αρ. 3 και 4). Υπήρξε θέση του μάρτυρα ότι τα όσα παρουσιάζονταν στα αρχιτεκτονικά σχέδια του Μ.Α.3 είναι «προτεινόμενος σχεδιασμός», ενώ υπάρχουν πολλές άλλες λύσεις οι οποίες όμως πιθανό να έχουν μεγαλύτερο κόστος το οποίο όμως δεν μπορεί να υπολογίσει αλλά θα το ερευνούσε αν είχε τέτοια εντολή. Συμφώνησε ότι οι εργασίες θα εκτελεστούν τμηματικά, σε «φάσεις». Σχολιάζοντας τα αρχιτεκτονικά σχέδια, υπέδειξε άλλα σημεία όπου θα μπορούσε να τοποθετηθεί το τοιχίο που πρόκειται να ανεγερθεί εντός του επίδικου καταστήματος χωρίς όμως να γνωρίζει κατ' αρχήν πως επηρεάζεται το κτίριο στους ορόφους πάνω από το μίσθιο. Υποστήριξε ότι θα ακολουθούσε τη λύση που προτείνει ο Μ.Α.3 εάν του είχε λεχθεί ότι το κτίριο θα κενωθεί για τους σκοπούς εκτέλεσης των εργασιών. Υποστήριξε επίσης ότι το κατά πόσο θα μπορεί να παραμείνει ο Καθ' ου η Αίτηση στο μίσθιο και να εργάζεται κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των εργασιών, εξαρτάται από τον τρόπο οργάνωσης του εργοταξίου και τα προσωρινά μέτρα ασφάλειας που θα ληφθούν και εξήγησε προφορικά πως θα μπορούσε θεωρητικά να επιτευχθεί αυτό. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν θα ακολουθούσε τον τρόπο στήριξης της οροφής και της πλάκας προκειμένου να ενισχύσει τα θεμέλια του κτιρίου. Δεν το είχε μελετήσει, αλλά συμφώνησε ότι ήταν πιθανό να επιδιωκόταν η σύνδεση της πλάκας με τα τοιχώματα. Κατά τη δεύτερη μέρα αντεξέτασης ο μάρτυρας ανέφερε ότι στο ενδιάμεσο επισκέφθηκε την πολυκατοικία και τελικά διαφωνεί με τη λύση που δόθηκε από το Μ.Α.3 αναφορικά με την τοποθέτηση τοιχίου εντός του μισθίου. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι εφόσον το τοιχίο θα διαπεράσει όλους τους πάνω ορόφους, παρόλο ότι δεν είναι λανθασμένη μέθοδος, ο ίδιος δεν θα την επέλεγε. Υποστήριξε ότι ο ίδιος θα τοποθετούσε το τοιχίο σε σημείο εκτός του καταστήματος και με αυτό τον τρόπο θα επηρέαζε μόνο το εμβαδόν των διαμερισμάτων που βρίσκονται στους ορόφους πάνω από το σημείο αυτό. Σε υποβολή ότι με την τοποθέτηση του τοιχίου στο σημείο που υποδεικνύει ο Μ.Α.3 δεν μειώνεται το εμβαδόν των διαμερισμάτων άνωθεν του μισθίου, ο μάρτυρας υποστήριξε ότι με τη λύση που προτείνει ο ίδιος, η μείωση στο εμβαδόν των διαμερισμάτων θα είναι ελάχιστη, ενώ με τη λύση του Μ.Α.3 μειώνεται σημαντικά το εμβαδόν του καταστήματος. Ο Μ.Κ.2 μου έχει κάνει σχετικά καλή εντύπωση. Με βάση τα προσόντα και την πείρα του Μ.Κ.2, αποδέχομαι τον τελευταίο ως εμπειρογνώμονα. Όσον αφορά την μαρτυρία του Μ.Κ.2 την αποδέχομαι, με εξαίρεση τα σημεία στα οποία αναφέρομαι πιο κάτω και στα οποία διαφάνηκε και διάσταση γνώμης μεταξύ των δύο εμπειρογνωμόνων: (α) κατά πόσο είναι απαραίτητη η ανέγερση τοιχίου εντός του μισθίου και (β) κατά πόσο θα μπορεί ο Καθ' ου η αίτηση να διεξάγει την εργασία του στο μίσθιο κατά την διάρκεια των οικοδομικών εργασιών. Στα σημεία αυτά ο Μ.Κ.2 απέρριψε τις θέσεις του Μ.Α.3, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν διάφορες λύσεις ώστε να γίνουν οι εργασίες στην οικοδομή χωρίς την έξωση του Καθ' ου η αίτηση και χωρίς την ανέγερση τοιχίου εντός του μισθίου. Παρατηρώ όμως ότι ο μάρτυρας αρκέστηκε να αναπτύξει τα σοβαρά αυτά ζητήματα θεωρητικά και "εκ του προχείρου" (όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο ίδιος), χωρίς να παρουσιάσει οποιαδήποτε μελέτη που να τεκμηριώνει τις απόψεις του αυτές. Ως εκ τούτου βρίσκω ότι η μαρτυρία του αναφορικά με τα δύο αυτά σημεία δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Αποδέχομαι την υπόλοιπη μαρτυρία του Μ.Κ.
- Ευρήματα του Δικαστηρίου: Στη βάση των παραδοχών που περιέχονται στα δικόγραφα, και της αποδεκτής μαρτυρίας, βρίσκω ότι τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως εξής: Η Αιτήτρια είναι η ιδιοκτήτρια ενός συγκροτήματος κτιρίων στη Λεωφόρο Φραγκλίνου Ρούσβελτ, στην ενορία Ζακακίου, στη Λεμεσό, το οποίο αποτελείται από πέντε συνεχόμενα κτίρια εκ των οποίων τα τρία κεντρικά κτίρια αποτελούν πολυώροφες πολυκατοικίες. Τα επίδικα καταστήματα (με αριθμούς 3 και 4, τα οποία έχουν διαμορφωθεί σε ενιαίο χώρο, το "μίσθιο"), βρίσκονται στο ισόγειο της μίας εκ των τριών πολυκατοικιών (στην ανατολική μεριά της ανατολικής πολυκατοικίας). Το μίσθιο ενοικιάστηκε από τον Καθ' ου η αίτηση δυνάμει συμφωνίας περί το 1990 -
- Η διάρκεια της ενοικίασης έληξε σύντομα μετά και ο Καθ' ου η αίτηση κατέχει το μίσθιο έκτοτε ως θέσμιος ενοικιαστής. Το τελευταίο μηνιαίο ενοίκιο του μισθίου ανέρχεται σε €
- Το μίσθιο χρησιμοποιείται από τον Καθ' ου η αίτηση ως κοσμηματοπωλείο και ως εργαστήριο κατασκευής κοσμημάτων. Το συγκρότημα παρουσιάζει προβλήματα καθότι λόγω φθοράς και κακού σχεδιασμού, η οικοδομή είναι στατικά ανεπαρκής. Σωρεία φερόντων στοιχείων της οικοδομής χρήζουν επιδιόρθωσης, ενώ υπάρχουν έντονες οξειδώσεις και ρηγματώσεις σε διάφορα μέρη του κτιρίου, αποσαθρώσεις σκυροδέματος και διάσπαρτες ρωγμές σε πλάκες και δοκούς. Πέραν τούτου τα τρία κεντρικά κτίρια έχουν διαφορετική συμπεριφορά το κάθε ένα σε περίπτωση σεισμού με αποτέλεσμα να ταλαντεύονται και να "κτυπούν" μεταξύ τους. Για την αποκατάσταση του κτιρίου, απαιτείται να γίνουν τα τρία κτίρια ένα, γεγονός που συνεπάγεται την ανάγκη ενίσχυσης, στα σημεία σύνδεσης των υποστυλωμάτων (κολώνων) και τη δημιουργία πρόσθετων τοιχωμάτων. Στους κατώτερους ορόφους του κτιρίου (μέχρι τον τρίτο όροφο) θα γίνει ενίσχυση σε όλα τα υποστυλώματα, αλλά και σε κάποιες δοκούς και πλάκες. Στο μίσθιο θα γίνουν οι πιο κάτω εργασίες: Ενίσχυση υποστυλωμάτων Θα αφαιρεθεί η τοιχοποιία ώστε να ελευθερωθεί η κάθε κολώνα και μετά θα αφαιρεθεί το επιφανειακό σκυρόδεμα γύρω από την κολώνα μέχρι το υγιές μέρος για να αποκαλυφθούν οι υφιστάμενοι οπλισμοί, να καθαριστούν από την οξείδωση και να τους γίνει επεξεργασία με φάρμακα. Θα προστεθούν περιμετρικά νέοι μανδύες οπλισμού, που θα ξεκινούν από τα πέδιλα και θα συνεχίζουν στους πάνω ορόφους περνώντας από όροφο σε όροφο. Θα καταργηθούν οι υφιστάμενοι φεγγίτες (κοντά υποστυλώματα). Ενίσχυση δοκών Με ανάλογο τρόπο θα ενισχυθούν και οι δοκοί. Για να ενισχυθεί η δοκός στο υπόγειο του μισθίου θα πρέπει να αφαιρεθεί το δάπεδο του ισογείου και το σκυρόδεμα πάνω και κάτω από τη δοκό (δηλαδή στην περιοχή του υπογείου και του ισογείου) και στα πλάγια. Θα καθαριστεί το σκυρόδεμα, θα επιδιορθωθούν οι υφιστάμενοι οπλισμοί, θα προστεθεί νέος μανδύας από οπλισμούς και θα ξανακλείσει η δοκός με νέο σκυρόδεμα. Νέο τοίχωμα Στην περιοχή του νέου τοιχώματος θα γίνει σύνδεση του με τις υφιστάμενες πλάκες καθώς και ενίσχυση της πλάκας γύρω από αυτό, με την αφαίρεση δαπέδων και υφιστάμενου σκυροδέματος μέχρι να εμφανιστούν οι παλιοί οπλισμοί. Προσθήκη νέων οπλισμών και κλείσιμο σκυροδέματος και τοποθέτηση δαπέδου. Η εργασία αυτή θα επαναληφθεί σε όλα τα επίπεδα στο μίσθιο, δηλαδή στο υπόγειο, ισόγειο και όροφο. Επιπλέον, θα πρέπει να γίνει ενίσχυση στο πέδιλο του νέου τοιχώματος με εκσκαφή στα θεμέλια, αφαίρεση των χωμάτων και μεγάλωμα του πέδιλου. Οι μανδύες και οι οπλισμοί θα ξεκινούν από τα πέδιλα και θα συνεχίζουν στους πάνω ορόφους περνώντας από όροφο σε όροφο. Για το σκοπό αυτό θα ανοιχτούν τρύπες και θα υπάρχει οπτική επαφή από όροφο σε όροφο κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των εργασιών. Προστατευτικά μέτρα Θα τοποθετηθούν στο μίσθιο σκαλωσιές ξυλοτύπου που θα συγκρατούν τα διάφορα μέρη της οικοδομής, για την ασφαλή μεταβίβαση του φορτίου της οικοδομής από πάνω προς τα κάτω. Η Αιτήτρια έχει εξασφαλίσει στις 2.10.2007 την άδεια οικοδομής για την εκτέλεση εργασιών στατικής και αντισεισμικής ενίσχυσης της οικοδομής (περιλαμβανομένου και του μισθίου), η οποία έχει ανανεωθεί δύο φορές μέχρι τώρα. Την 16.2.2014, η Αιτήτρια με επιστολή που επέδωσε στον Καθ' ου η αίτηση, κάλεσε τον τελευταίο να παραδώσει ελεύθερη την κατοχή του μισθίου την 1.7.2010 με σκοπό την εκτέλεση (μεταξύ άλλων) ριζικών και ουσιαστικών μετατροπών στο μίσθιο. Ο Καθ' ου η αίτηση δεν συμμορφώθηκε με την προαναφερόμενη επιστολή και εξακολουθεί να κατέχει το μίσθιο. Η Αιτήτρια έχει κάνει επαφές με το Συνεργατικό Ταμιευτήριο Λεμεσού σχετικά με τη δυνατότητα δανειοδότησης για την εκτέλεση του προτιθέμενου έργου και έχει προβεί σε υποθήκευση της επίδικης οικοδομής προς όφελος του Σ.Τ.Λ. προς διευκόλυνση της δανειοδότησης. Δεν έχει υποβληθεί ακόμα η αίτηση για το δάνειο. Η Αιτήτρια έχει εισοδήματα από ενοίκια που εισπράττει και από εισφορές, ιεροτελεστίες, πωλήσεις τάφων κ.α. Στην εκτέλεση του έργου έχει επίσης την στήριξη της Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού, η οποία είναι διατεθειμένη να συνδράμει οικονομικά στη δανειοδότηση της Αιτήτριας, σε περίπτωση που παραστεί ανάγκη. Νομική Πτυχή: Το άρθρο 11
(1)(η) (iii) του περί Ενοικιοστασίου Νόμου, Ν.23/83, όπως αυτός έχει τροποποιηθεί (και που στο εξής θα αναφέρεται ως "ο Νόμος"), προνοεί τα ακόλουθα: " 11
(1)Ουδεμία απόφασις και ουδέν διάταγμα εκδίδεται δια την ανάκτησιν της κατοχής οιασδήποτε κατοικίας ή καταστήματος, δια το οποίον ισχύει ο παρών Νόμος, ή δια την εκ τούτου έξωσιν θεσμίου ενοικιαστού, πλην των ακολούθων περιπτώσεων: . . . (η) εις περίπτωσιν καθ΄ην το κατάστημα απαιτείται λογικώς υπό του ιδιοκτήτου - . . . (iii) για ουσιωδώς σημαντικές αλλαγές που συνεπάγονται την ουσιαστική και σημαντική μετατροπή του για σκοπούς αξιοποίησης του ή . . . και το Δικαστήριο είναι πεπεισμένο ότι ο ιδιοκτήτης εξησφάλισε δια τα ανωτέρω, οσάκις ήτο επάναγκες, την αναγκαίαν προς τούτο άδειαν και ότι ο ιδιοκτήτης δεν δύναται λογικώς να προβή εις τα εν ταις υποπαραγράφους (i), (ii), (iii) και (iv) διαλαμβανόμενα άνευ ανακτήσεως της κατοχής του ακινήτου, δοθέντος ότι παρέσχεν ουχί βραχυτέραν των τεσσάρων μηνών έγγραφον προειδοποίησιν εις τον ενοικιαστήν να εκκενώση το ακίνητον .". Συνεπώς, στην παρούσα υπόθεση, για να εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα ανάκτησης κατοχής, πρέπει να πληρούνται οι πιο κάτω προϋποθέσεις:
- Η Αιτήτρια να είναι ιδιοκτήτρια του ακινήτου.
- Το μίσθιο να εμπίπτει στην έννοια του "ακινήτου" δυνάμει του Περί Ενοικιοστασίου Νόμου.
- Ο Ενοικιαστής να είναι θέσμιος ενοικιαστής.
- Να προτείνεται η διενέργεια ουσιωδώς σημαντικών αλλαγών στο ακίνητο.
- Οι αλλαγές να συνεπάγονται την ουσιαστική και σημαντική μετατροπή του ακινήτου.
- Η μετατροπή να σκοπεί στην αξιοποίηση του ακινήτου.
- Ο ιδιοκτήτης να έχει εξασφαλίσει την αναγκαία για την διενέργεια των αλλαγών άδεια.
- Το ακίνητο να απαιτείται λογικά προς κατοχή από τον ιδιοκτήτη.
- Να μην είναι δυνατή η διενέργεια των αλλαγών χωρίς την ανάκτηση της κατοχής του ακινήτου.
- Ο ιδιοκτήτης να έχει επιδώσει στον ενοικιαστή γραπτή προειδοποίηση "ουχί βραχυτέραν των τεσσάρων μηνών" για να εκκενώσει το ακίνητο. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι το πιο πάνω λεκτικό του άρθρου 11
(1)(η) (iii) έχει διαμορφωθεί με τον τροποποιητικό νόμο Ν.119(Ι)/
- Μέχρι τότε η αναφορά της νομοθεσίας ήταν σαφώς αυστηρότερη και απαιτούσε όπως οι αλλαγές στο ακίνητο να είναι "ουσιαστικές και ριζικές" και όχι απλά ουσιωδώς σημαντικές όπως επίσης να συνεπάγονται την "ριζική και ολική" μετατροπή του ακινήτου, σε αντίθεση με την τροποποιημένη πρόνοια του Νόμου που απαιτεί η μετατροπή να είναι "ουσιαστική και σημαντική". Αναφορικά με τις προϋποθέσεις που πρέπει να ικανοποιηθούν, ανατρέχουμε στην νομολογία διαπιστώνοντας ότι αυτή αναφέρεται στη νομοθεσία όπως είχε πριν την προαναφερόμενη τροποποίηση. Παρόλα αυτά στο βαθμό που οι υπόλοιπες προϋποθέσεις της νομοθεσίας (περά από το βαθμό των αλλαγών και της μετατροπής του ακινήτου) παραμένουν οι ίδιες, θεωρώ ότι τυγχάνει εφαρμογής η νομολογία που ερμηνεύει (στο πλαίσιο των μη καταργημένων διατάξεων) τις αρχές με βάση τις οποίες το Δικαστήριο εξετάζει την συνδρομή των προϋποθέσεων της νομολογίας. Ιδιοκτησία Αιτήτριας Δυνάμει της αποδεκτής μαρτυρίας, προκύπτει ότι η Αιτήτρια είναι η ιδιοκτήτρια των οικοπέδων επί των οποίων έχει ανεγερθεί η επίδικη οικοδομή, μέρος της οποίας αποτελεί το μίσθιο. Ενοικιοστασιακό ακίνητο. Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία, το μίσθιο ενοικιάστηκε από τον Καθ' ου η αίτηση κατά το έτος 1991, ως εκ τούτου συνάγεται αβίαστα ότι αυτό είχε συμπληρωθεί πριν την 31.12.
- Περαιτέρω, εφόσον αυτό βρίσκεται στο Δήμο Λεμεσού (στην ενορία Ζακακίου), δηλαδή εντός ελεγχόμενης περιοχής, δυνάμει του Νόμου καθώς και δυνάμει των Κ.Δ.Π. 519/2007 και 525/2007, βρίσκω ότι και αυτή η προϋπόθεση έχει αποδειχθεί. Θέσμιος ενοικιαστής Σε κανένα στάδιο της διαδικασίας αμφισβήτησε ο Καθ' ου η αίτηση ότι έχει την ιδιότητα του θέσμιου ενοικιαστή. Διαπιστώνω περαιτέρω ότι ενώ η αρχική ενοικίαση του μισθίου προς τον Καθ' ου η αίτηση εξέπνευσε κατά το έτος 1992 (σύμφωνα με τη μαρτυρία που δεν αμφισβητήθηκε), ο Καθ' ου η αίτηση διατήρησε την μέχρι σήμερα την κατοχή του μισθίου, καθιστώντας έτσι τον εαυτό του θέσμιο ενοικιαστή. Ουσιωδώς σημαντικές αλλαγές στο ακίνητο - Ουσιαστική και σημαντική μετατροπή του ακινήτου Ενώ, με βάση την προηγούμενη αυστηρότερη διατύπωση του Νόμου, οι προτεινόμενες αλλαγές στο μίσθιο απαιτείτο να είναι "ριζικές" και η μετατροπή του "ολική", με τη νέα ρύθμιση απαιτείται όπως οι προτεινόμενες αλλαγές είναι "ουσιωδώς σημαντικές" και ότι θα μετατρέψουν ουσιωδώς και σημαντικά το ακίνητο. Είναι προφανές ότι αυτό που επιδιώκεται από το νομοθέτη μέσα από την τροποποιηθείσα διάταξη της νομοθεσίας είναι η εξισορρόπηση των συμφερόντων των ενοικιαστών και των ιδιοκτητών. Ο νομοθέτης δίδει την ευκαιρία στον ιδιοκτήτη να ανακτήσει το ακίνητο του όταν προτίθεται να διενεργήσει σε αυτό αλλαγές, νοουμένου ότι αυτές θα είναι "ουσιωδώς σημαντικές". Εξασφαλίζει επομένως ότι οι αλλαγές στο ακίνητο δεν θα είναι επιπόλαιες ή ασήμαντες και ότι ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορεί να "εκδιώξει" τον ενοικιαστή επικαλούμενος την ανάγκη για κάποια επιφανειακή ή διακοσμητική απλά αλλαγή. Από την άλλη όμως δεν απαιτεί πλέον οι αλλαγές να μετατρέπουν ριζικά και ολικά το ακίνητο. Η Αιτήτρια έχει εξασφαλίσει την έκδοση άδειας οικοδομής[6] για την εκτέλεση εργασιών "στατικής αντισεισμικής ενίσχυσης της υφιστάμενης οικοδομής". Είχε προηγηθεί η διαπίστωση ότι το κτίριο παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα καθότι οι αντοχές του κτιρίου είναι χαμηλότερες από τα αποδεκτά επίπεδα. υπάρχουν έντονες οξειδώσεις και ρηγματώσεις σε διάφορα μέρη του κτιρίου, αποσαθρώσεις σκυροδέματος και διάσπαρτες ρωγμές σε πλάκες και δοκούς. Οι 3 κεντρικές οικοδομές του κτιρίου είχαν την τάση, στη διάρκεια σεισμού να κτυπούν μεταξύ τους. Οι πιο πάνω διαπιστώσεις συνεπάγονται την ανάγκη ενίσχυσης του σκελετού του συγκροτήματος και την εκτέλεση εργασιών εντός του μισθίου για την ενίσχυση των κολώνων (υποστυλωμάτων), δοκών και της πλάκας στο σημείο τοποθέτησης νέου τοιχώματος. Η ενίσχυση συνεπάγεται καταρχήν την αφαίρεση της τοιχοποιίας και δαπέδων και ακολούθως την αφαίρεση του σκυροδέματος γύρω από τον οπλισμό, την προσθήκη περιμετρικά νέων μανδυών οπλισμού και νέου σκυροδέματος. Ως αποτέλεσμα των εργασιών αυτών, θα ανοιχθούν τρύπες στις πλάκες για να περάσουν τα σίδερα από το υπόγειο στους πάνω ορόφους.. Η φράση "ουσιωδώς σημαντικές αλλαγές" έχει απασχολήσει το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Indjirdjian v. Εκδόσεις Αρκτινός Λτδ
(2008)1 Α.Α.Δ. 1105, όπου λέχθηκαν τα εξής από τον έντιμο Κραμβή Δ., «Κατά τη γνώμη μας, η ορθή εκτίμηση των γεγονότων έπρεπε να είχε οδηγήσει στη διαπίστωση ότι οι προτεινόμενες αλλαγές κλπ είναι ουσιωδώς σημαντικές. Στο πιο κάτω απόσπασμα της εκκαλούμενης απόφασης συνοψίζεται η μαρτυρία της αρχιτέκτονος κας Παρούτη η οποία χαρακτηρίστηκε μάρτυρας της αλήθειας και η μαρτυρία της διαφωτιστική, άμεση, σταθερή και σαφέστατη. Αυτή η μαρτυρία καθώς και η μαρτυρία του πολιτικού μηχανικού κ. Μισιελλή καταδείχνει με σαφήνεια ότι οι προτεινόμενες μετατροπές θα επιφέρουν ριζική αλλαγή της όψης και του εσωτερικού χώρου του καταστήματος, της τοιχοποιίας και του πατώματος και θα απαιτηθεί η ενίσχυση του σκελετού. Η κα Παρούτη κατέθεσε ακόμα ότι στο συγκεκριμένο κτίριο, πρέπει να γίνουν εργασίες συντήρησης της όψης, να απομακρυνθούν παλιοί σουβάδες, να επιδιορθωθούν παλιά σκυροδέματα, να αντικατασταθούν ανοίγματα και, βάσει των κανονισμών πυρασφάλειας, πρέπει να δημιουργηθεί προθάλαμος κλιμακοστασίου. Από το κτίριο Γ, τώρα χρησιμοποιείται μόνο το υπόγειο. Στο επίδικο θα γίνουν ενισχύσεις σκελετού, θα αφαιρεθούν τα παλιά πατώματα, γιατί θα γίνει κατασκευή υπερυψωμένου δαπέδου και θα περαστούν οι καλωδιώσεις και κλιματισμοί. Ακόμα, θα διορθωθεί μια είσοδος στη μεσοτοιχία, για να ενωθεί το συγκεκριμένο κτίσμα με τα υπόλοιπα και θα κατεδαφιστούν κάποιες ενδιάμεσες μεσοτοιχίες. Στο επίδικο υπάρχουν 13 κολώνες. Οι εργασίες δεν μπορούν να εκτελεστούν με τους ενοίκους εντός του επιδίκου, γιατί οι ενισχύσεις σκελετού είναι μια διαδικασία χρονοβόρα, θα χρησιμοποιηθεί κομπρεσέρ, για να ενισχυθεί το πάτωμα πρέπει να είναι το δάπεδο ελεύθερο και ως θέμα ασφάλειας δεν μπορεί να υπάρχουν ένοικοι στο εργοτάξιο. Η Μ.Α. 2 χαρακτήρισε τις αλλαγές που περίγραψε ως ουσιαστικές, όχι διακοσμητικές, γιατί επεμβαίνουν στο σκελετό. Από τη στιγμή που γίνονται ενισχύσεις σκελετού, ουσιαστικά ανανεώνεται ο χρόνος ζωής. Ενόψει των πιο πάνω θεωρούμε ότι το πρωτόδικο δικαστήριο λανθασμένα αποφάσισε ότι δεν ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις του Άρθρου 11
(1)(η)(iii).» Διαπιστώνω περαιτέρω ότι, ακόμα και με την νομολογία που αφορούσε την προ της τροποποίησης του άρθρου 11
(1)(η)(iii) "αυστηρότερη" ρύθμιση, οι θεμελιακές αλλαγές, οι αλλαγές δηλαδή που επηρέαζαν το θεμέλιο και τη δομή της οικοδομής ικανοποιούσαν την απαίτηση για "ριζικές" αλλαγές[7]. Πόσο δε μάλλον όταν η απαίτηση της νομοθεσίας έχει περιοριστεί σε "ουσιωδώς σημαντικές αλλαγές". Παρόμοια με την πιο πάνω περίπτωση είναι και η παρούσα όπου, στο μίσθιο, σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία, θα ενισχυθεί ο σκελετός, θα προστεθεί τοιχοποιία, θα αντικατασταθεί το πάτωμα. Διαπιστώνω και αποδέχομαι ότι στην παρούσα περίπτωση οι προτεινόμενες αλλαγές, εφόσον αποτελούν επέμβαση στο σκελετό όλου του κτιριακού συγκροτήματος και ενίσχυση του, και θα έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση της αντοχής όλων των μονάδων του συγκροτήματος, περιλαμβανομένου και του μισθίου, την αποτροπή του φαινομένου στης "σύγκρουσης" των κτιρίων, αλλαγή της όψης και του εσωτερικού χώρου του μισθίου, αποτελούν ουσιωδώς σημαντικές αλλαγές τόσο στο κτίριο συνολικά, όσο και στο μίσθιο ειδικά και θα μετατρέψουν το κτιριακό συγκρότημα και το μίσθιο, ουσιαστικά και σημαντικά. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τη νομολογία[8], όταν το ακίνητο του οποίου επιδιώκεται η ανάκτηση της κατοχής, "αποτελεί μέρος ευρύτερου κτιριακού συγκροτήματος που ανήκει στον ίδιο ιδιοκτήτη, οι αλλαγές που ταυτόχρονα προτείνονται να εκτελεστούν γύρω ή πάνω από το ακίνητο, μπορούν επίσης να ληφθούν υπόψη στο βαθμό που επηρεάζουν το υπάρχον κοινό θεμέλιο και την υπάρχουσα δομή, μορφή και χαρακτήρα του επίδικου ακινήτου." Στην παρούσα περίπτωση, οι αλλαγές θα εκτελεστούν και εντός του συγκεκριμένου ακινήτου. Αξιοποίηση του ακινήτου Με δεδομένη την αποδεκτή μαρτυρία των Μ.Α.3, Μ.Α.4 και Μ.Κ.2 όπου διαπιστώνεται από τους μάρτυρες αυτούς η κακή κατάσταση του κτιριακού συγκροτήματος, όπως περιγράφεται πιο πάνω (περιλαμβανομένου και του κινδύνου κατάρρευσης σε περίπτωση σεισμού), είναι φανερό ότι με την εκτέλεση των προτεινόμενων αλλαγών στην οικοδομή, θα ενισχυθεί στατικά και αντισεισμικά η οικοδομή και θα αποκλειστεί τελείως ο κίνδυνος κατάρρευσης της. Έτσι, αυτή θα μπορεί να προσφερθεί ξανά στην ολότητα της προς ενοικίαση. Βρίσκω επομένως ότι με τις προτεινόμενες αλλαγές σκοπείται η αξιοποίηση του κτιριακού συγκροτήματος. Αναγκαία άδεια Με δεδομένη την παρουσίαση από την Αιτήτρια της άδειας οικοδομής και των εγγράφων ανανέωσης της, βρίσκω ότι η Αιτήτρια έχει εξασφαλίσει την αναγκαία για την εκτέλεση των προτεινόμενων αλλαγών άδεια. Λογική απαίτηση της κατοχής Αναφορικά με αυτή την προϋπόθεση, ανατρέχω στη νομολογία. Στην υπόθεση Γιούκκα ν. Μιχαηλίδη
(2003)1 Α.Α.Δ. 1476 λέχθηκαν τα εξής στην απόφαση της πλειοψηφίας: "Ο όρος «απαιτείται λογικώς υπό του ιδιοκτήτη», στην παράγραφο (η) του άρθρου 11
(1)του Νόμου συσχετίζεται άμεσα προς κάθε στοιχείο που θέτει ο Νόμος στις υποπαραγράφους που ακολουθούν για την ανάκτηση κατοχής του ακινήτου. Στην περίπτωση της υποπαραγράφου (iii) o Nόμος θέτει δύο προϋποθέσεις προς τις οποίες συναρτάται η λογικότητα του αιτήματος: (α) Τη φύση των αλλαγών που θα επιφέρει ο ιδιοκτήτης στο κτίριο, που πρέπει να έχουν το χαρακτήρα που προσδιορίζει ο Νόμος, σημαντικές αλλαγές που συνεπάγονται την ουσιαστική και σημαντική μετατροπή του υφιστάμενου κτιρίου και (β) ότι σκοπός των αλλαγών αυτών είναι η αξιοποίηση του κτιρίου. Στη Kontou v. Solomou
(1978)1 C.L.R. 425, την οποία επικαλέστηκε ο εφεσίβλητος τονίζεται ότι το στοιχείο της λογικότητας του αιτήματος συσχετίζεται προς τις απαιτήσεις του Νόμου." Οικονομική δυναμικότητα Πέραν της πιο πάνω ερμηνείας της φράσης "απαιτείται λογικά", η νομολογία καθιέρωσε ότι ένας επιπλέον παράγοντας που εξετάζεται αναφορικά με τη λογικότητα της απαίτησης του ιδιοκτήτη είναι "[τ]ο στοιχείο της οικονομικής δυναμικότητας, ή ευχέρειας, ή δανειοδότησης, ή εξεύρεσης των πόρων για την ανοικοδόμηση ."[9]. Πολύς λόγος έγινε από την πλευρά του Καθ' ου η αίτηση για το ζήτημα αυτό, και μεγάλο μέρος της αντεξέτασης των μαρτύρων των Αιτητών επικεντρώθηκε στο κατά πόσο η Αιτήτρια είναι σε θέση να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους ύψους ενάμιση εκατομμυρίων ευρώ που είναι τα κόστη των προτεινόμενων αλλαγών στο ακίνητο τους. Σύμφωνα με την αποδεκτή και πάλι μαρτυρία, η Αιτήτρια έχει προετοιμαστεί για την υλοποίηση του έργου προσεγγίζοντας συγκεκριμένο συνεργατικό ίδρυμα[10], και έχει ήδη προβεί σε υποθήκευση, του επίδικου συγκροτήματος. Αυτό επιβεβαιώθηκε από τον λειτουργό του συνεργατικού ιδρύματος (Μ.Α. 6) ο οποίος ανέφερε ότι το ίδρυμα προτίθεται να αντιμετωπίσει θετικά το αίτημα των Αιτητών για δανειοδότηση όταν αυτό υποβληθεί, λόγω της φερεγγυότητας τους, την οποία γνωρίζει μέσα από την πολύχρονη συνεργασία τους. Σύμφωνα επίσης με την αποδεκτή μαρτυρία (Μ.Α.7) την Αιτήτρια θα στηρίξει οικονομικά, εάν παραστεί ανάγκη, η Ιερά μητρόπολη Λεμεσού. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν αμφισβητήθηκε η θέση του Μ.Α.7 ότι η Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού έχει αυτή την οικονομική δυνατότητα. Πέραν τούτου η Αιτήτρια, εξέτασε και το ενδεχόμενο, σε περίπτωση που η χρηματοδότηση της δεν καλύψει όλο το ποσό που απαιτείται για το έργο, να προβεί στην εκτέλεση των εργασιών τμηματικά όπου σε πρώτη φάση θα εκτελεστούν οι εργασίες στους χαμηλότερους ορόφους της οικοδομής (περιλαμβανομένου και του μισθίου), και ακολούθως στους ψηλότερους ορόφους αυτής. Δεν μου διαφεύγει το γεγονός ότι ο Καθ' ου η αίτηση υποστήριξε ότι η Αιτήτρια είχε και εξακολουθεί να έχει πρόθεση να πουλήσει όλο το κτιριακό συγκρότημα. Οι μάρτυρες της Αιτήτριας έχουν δώσει ικανοποιητικές και επαρκείς εξηγήσεις για την ενέργεια της Αιτήτριας να προβεί σε δημοσίευση αγγελίας πώλησης της οικοδομής. Αυτή όμως η ενέργεια έλαβε χώρα πριν την ανάθεση στον Μ.Α.3 της εκπόνησης μελέτης και σχεδίων για την αποκατάσταση της επίδικης οικοδομής. Διαπιστώνω όμως ότι η πρόθεση αυτή εγκαταλείφθηκε τελείως και ότι η Αιτήτρια έκτοτε προέβηκε σε πολυδάπανη και πολυετή διαδικασία εκπόνησης σχεδίων και μελέτης τα οποία εάν είχε πρόθεση πώλησης της πολυκατοικίας δεν θα αναλάμβανε. Στη βάση αυτής της μαρτυρίας και έχοντας ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι προτεινόμενες αλλαγές είναι ουσιωδώς σημαντικές και θα μετατρέψουν το κτίριο ουσιαστικά και σημαντικά με σκοπό την αξιοποίηση του, βρίσκω και αποδέχομαι ότι το μίσθιο απαιτείται λογικά από την Αιτήτρια για τον σκοπό αυτό. Αδύνατη η διενέργεια των αλλαγών χωρίς την ανάκτηση της κατοχής του μισθίου Ανατρέχοντας και πάλι στην αποδεκτή μαρτυρία, διαπιστώνω αβίαστα ότι για λόγους προστασίας τόσο του Καθ' ου η αίτηση, των πελατών του αλλά και της επιχείρησης του, οι εργασίες στο μίσθιο δεν μπορούν να εκτελεστούν χωρίς την εκκένωση του. Σημειώνω επίσης ότι αναφορά στο ζήτημα αυτό έγινε και από τον Καθ' ου η αίτηση ο οποίος παραδέχθηκε ότι δεν θα μπορούσε να διεξάγει την επιχείρηση του στο μίσθιο ταυτόχρονα με την εκτέλεση των εργασιών σε αυτό. Επίδοση ειδοποίησης Δεν αμφισβήτησε ο Καθ' ου η αίτηση την επίδοση σε αυτόν στις 16.2.2010 της ειδοποίησης που παρουσιάστηκε ως τεκμήριο 6. Με αυτή η Αιτήτρια καλούσε μεταξύ άλλων τον Καθ' ου η αίτηση να εγκαταλείψει και να παραδώσει σ' αυτήν το μίσθιο ελεύθερο κατοχής μέχρι την 1/7/2010, ώστε να εκτελεστούν στο ακίνητο τους εργασίες επιδιόρθωσης, βελτιωτικών έργων, ανακαινίσεως, μετατροπών και ριζικών αλλαγών για τη συντήρηση και βελτίωση του ακινήτου. Γίνεται μεταξύ άλλων αναφορά και στο άρθρο 11
(1)(η) του Νόμου και στην εκτέλεση "ριζικών και ουσιαστικών μετατροπών". Στη βάση των πιο άνω διαπιστώσεων μου βρίσκω ότι ικανοποιείται και αυτή η προϋπόθεση της νομοθεσίας. Οι πιο πάνω διαπιστώσεις μου ότι στην παρούσα υπόθεση συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις, για την έκδοση διατάγματος έξωσης δυνάμει του άρθρου 11
(1)(η)(iii) του Νόμου, καθορίζει και την τύχη της παρούσας Αίτησης. Εφόσον το μίσθιο χρησιμοποιείται από τον Καθ' ου η αίτηση και ως κοσμηματοπωλείο, βρίσκω ορθό να αναστείλω την εκτέλεση του διατάγματος έξωσης για περίοδο τέτοια ώστε ο Καθ' ου η αίτηση να μετακινήσει με ασφάλεια και να στεγάσει την επιχείρηση και ο εργαστήριο του σε άλλο επαγγελματικό υποστατικό. Απαίτηση για αποζημιώσεις Με την Απάντηση του ο Καθ' ου η αίτηση διεκδικεί την επιδίκαση αποζημιώσεων υπέρ του, σε περίπτωση που το Δικαστήριο εκδώσει το αιτούμενο διάταγμα ανάκτησης της κατοχής του μισθίου. Συγκεκριμένα, ο Καθ' ου η αίτηση επιφυλάσσει το δικαίωμα να παρουσιάσει μαρτυρία αναφορικά με τη ζημιά και απώλεια που θα υποστεί σε περίπτωση εκκένωσης του μισθίου, περιλαμβανομένης και της απώλειας εμπορικής εύνοιας. Όσον αφορά την απαίτηση του Καθ' ου η αίτηση για απώλεια εμπορικής εύνοιας, επαναλαμβάνω ότι κανένα στοιχείο προς υποστήριξη της απαίτησης αυτής παρουσιάστηκε από μέρους του Καθ' ου η αίτηση. Απομένει επομένως να εξεταστεί το ζήτημα της αποζημίωσης του Καθ' ου η αίτηση δυνάμει του άρθρου 12[11] του Νόμου. Με δεδομένο ότι το μίσθιο αποτελεί κατάστημα στο οποίο ασκεί την επιχείρηση του εδώ και δώδεκα χρόνια ο Καθ' ου η αίτηση, βρίσκω ορθό να επιδικάσω υπέρ του αποζημίωση ίση με το τρέχον ενοίκιο δεκαοκτώ μηνών. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Στη βάση των πιο πάνω διαπιστώσεων μου εκδίδεται, με τη σύμφωνη γνώμη των Παρέδρων: (α) Διάταγμα εναντίον του Καθ' ου η αίτηση με το οποίο διατάζεται να εκκενώσει και παραδώσει στην Αιτήτρια κενή και ελεύθερη την κατοχή των καταστημάτων με αριθμούς 3 και 4 που βρίσκονται στη λεωφόρο Φραγκλίνου Ρούσβελτ 247 - 253 στο Ζακάκι Λεμεσού, εντός 15 ημερών από την επίδοση του παρόντος διατάγματος. Η εκτέλεση του διατάγματος έξωσης αναστέλλεται μέχρι τις 31.05.2014, υπό τον όρο της καταβολής από μέρους του Καθ' ου η αίτηση του μηνιαίου ενδιάμεσου οφέλους εξ €452.- την πρώτη μέρα κάθε επόμενου μήνα, με επτά μέρες περίοδο χάριτος, με έναρξη την πρώτη μέρα του μηνός Μαρτίου 2014. (β) Απόφαση υπέρ του Καθ' ου η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας για το ποσό των €8.136 (ως αποζημίωση ίση με το τρέχον ενοίκιο δεκαοκτώ μηνών). (γ) Έξοδα Όσον αφορά τα έξοδα της αίτησης και με δεδομένη την αναφορά του Κανονισμού 13(β) του περί Ενοικιοστασίου Διαδικαστικού Κανονισμού[12] και εφόσον με το αποτέλεσμα της παρούσας αίτησης ικανοποιείται τόσο η απαίτηση της Αιτήτριας, αλλά και η απαίτηση του Καθ' ου η αίτηση για επιδίκαση αποζημιώσεων υπέρ του, βρίσκω ότι θα ήταν δίκαιο και ορθό όπως η κάθε πλευρά επιβαρυνθεί με τα δικά της έξοδα οπότε και η διακριτική μου ευχέρεια ασκείται ανάλογα. Με τη σύμφωνη γνώμη των Παρέδρων, η κάθε πλευρά να επιβαρυνθεί με τα δικά της έξοδα. (Υπ.) ................ Χρ. Ραγουζαίου Πρόεδρος Δικαστηρίου Πιστόν Αντίγραφο Γραμματέας ΧΡ/ΓΙ Subject: Rent Control/Final Αναφορά: Έξωση δυνάμει του άρθρου 11
(1)(η)(iii) του περί Ενοικιοστασίου Νόμου [1] Είναι απόφοιτος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου της Αθήνας και απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο με ειδικότητα στις αντισεισμικές κατασκευές στο State University of New York at Bufallo. Είναι εγγεγραμμένος πολιτικός μηχανικός στο ETEK από το
- Είναι συνέταιρος στο γραφείο Earthquake Protected Structures που ασχολείται με έργα πολιτικών μηχανικών και ασκεί το επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού από το
- Έχει ασχοληθεί, μεταξύ άλλων, με μεγάλο αριθμό έργων που αφορούσαν την επισκευή και ενίσχυση κτιρίων με προβλήματα μετά από σεισμούς. Του έχουν ανατεθεί έργα τόσο από ιδιώτες όσο και από την Κυπριακή Δημοκρατία. [2] Δέσμη τεκμηρίων
- [3] Τεκμήριο
- [4] Τεκμήριο
- [5] Πτυχίο BSC Πολιτικού Μηχανικού απέκτησε το 1977 από το πανεπιστήμιο East London και master το 1978 από το πανεπιστήμιο Surrey στην Αγγλία. Ασκεί το επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού από το 1978 και είναι μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ. από το 1980 που επέστρεψε στην Κύπρο. Είναι μέλος των εγκεκριμένων πολιτικών μηχανικών της Αγγλίας από το
- Έχει προβεί σε έργα παρόμοιας φύσης τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό, όπως αντισεισμική αναβάθμιση Λανιτείου Γυμνασίου, 4ου Δημοτικού σχολείου, Λυκείου Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, Β' Τεχνικής σχολής Λεμεσού κ.α. Στο εξωτερικό είναι ο επιβλέπον πολιτικός μηχανικός σε διάφορα έργα σε κτίρια στο Dubai. [6] Τεκμήριο
- [7] Κόσμος Λτδ κ.α. ν. Ευαγόρα Φυλακτού Λτδ
(1992)1 Α.Α.Δ. 1086 [8] Βλ. απόφαση Κόσμος Λτδ, πιο πάνω. [9] Κασάπης ν. Χριστοδούλου
(1989)1 Α.Α.Δ. 233 [10] Συνεργατικό Ταμιευτήριο Λεμεσού [11] "12. Στις περιπτώσεις έκδοσης απόφασης ή διατάγματος σύμφωνα με τις πρόνοιες των παραγράφων (ζ) και (η) του άρθρου 1, το Δικαστήριο έχει την διακριτική εξουσία να διατάξει τον αιτητή να πληρώσει στον ενοικιαστή αποζημίωση, η οποία δεν θα υπερβαίνει ποσό που είναι ίσο με το τρέχον ενοίκιο δεκαοχτώ μηνών, αν η απόφαση ή το διάταγμα αφορά κατάστημα." [12] «13 (β) Η επιδίκαση εξόδων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Το αποτέλεσμα της υποθέσεως δεν αποτελεί το μόνο γνώμονα για την επιδίκαση εξόδων αλλά λαμβάνονται υπόψη όλες οι περιστάσεις της υποθέσεως» cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο