ARCHON INVESTMENTS LIMITED ν. K.M.S. MILLENNIUM ENTERPRISES LIMITED κ.α., Αίτηση αρ.: Ε69/12, 23/4/2015

(1)u και 9 και επί της εν γένει πρακτικής και εξουσίας του Δικαστηρίου στο Περί Ενοικιοστασίου Νόμο 23/83 και στο Περί Ενοικιοστασίου Διαδικαστικό Κανονισμό του 1983 " και υποστηρίζεται από την ένορκη δήλωση της Μαρία Φραγκογιάννη, δικηγόρου στο δικηγορικό γραφείο που εκπροσωπεί τους Αιτητές, η οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι η ίδια έχει δακτυλογραφήσει την κυρίως Αίτηση της οποίας ζητείται η τροποποίηση. Εκ παραδρομής ("ή/και αβλεψίας ή/και σύγχυσης") κατά την δακτυλογράφηση, δεν περιλήφθηκε στις αιτούμενες θεραπείες η πιο πάνω αναφερόμενη απαίτηση των Αιτητών και με την οποία αυτοί αξιώνουν τα ενδιάμεσα ενοίκια μέχρι την παράδοση της κατοχής του μισθίου. Η αίτηση γίνεται καλόπιστα και δεν θα επιφέρει αδικία στους Καθ' ων η αίτηση ενώ εξυπηρετεί την δικαιοσύνη με την αποφυγή έγερσης νέας αίτησης για την είσπραξη καθυστερημένων ενοικίων. Η πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση καταχώρησε στις 12/01/2015, ειδοποίηση περί προθέσεως ενστάσεως στο αίτημα για τροποποίηση προβάλλοντας, ως λόγους ένστασης, τα πιο κάτω: «

1. Η αίτηση της αιτήτριας είναι νομικά και πραγματικά αβάσιμη και καταχρηστική.
2. Η ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση είναι αντικανονική ήτοι: Α) Δεν ενδείκνυται να υπάρχουν διαζευκτικοί ισχυρισμοί σε ένορκη δήλωση, το περιεχόμενο της οποίας αποτελεί μαρτυρία προς υποστήριξη της αίτησης.
3. Με την αίτηση της η αιτήτρια εισαγάγει νέα βάση αίτησης (cause of action).
4. Η αίτηση υποβάλλεται σε καθυστερημένο στάδιο σύμφωνα με τα όσα παρατίθενται στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση.
5. Η μη συμπερίληψη της αιτούμενης τροποποίησης στην αρχική αίτηση δεν δικαιολογείται επαρκώς.
6. Η τροποποίηση δεν είναι απαραίτητη για να αποφασιστεί το πραγματικό ζήτημα μεταξύ των διαδίκων.» Στην ένορκη δήλωση του, που συνοδεύει την ειδοποίηση ένστασης, η Σοφία Χ" Νεοφύτου, συνεργάτης δικηγόρος στη δικηγορική εταιρεία που εκπροσωπεί τους Καθ' ων η αίτηση, επαναλαμβάνει τους λόγους ένστασης και υποστηρίζει περαιτέρω ότι οι Αιτητές δεν δίνουν εξήγηση για το πότε και πως διαπιστώθηκε η παράλειψη αυτή στο δικόγραφο τους, ενώ έχουν παρέλθει πέρα από δύο έτη από την καταχώρηση της κυρίως Αίτησης μέχρι την υποβολή του αιτήματος για τροποποίηση της. Αγορεύσεις: Εφόσον το ζήτημα που εξετάζεται είναι αμιγώς νομικό, το Δικαστήριο συνεδρίασε με μονομελή σύνθεση. Δεν ζητήθηκε η αντεξέταση οποιουδήποτε από τους ενόρκως δηλούντες και οι συνήγοροι προχώρησαν σε αγορεύσεις παραθέτοντας την σχετική με το ζήτημα νομολογία και υποστηρίζοντας, αντίστοιχα, την έγκριση και την απόρριψη της αίτησης. Νομική Πτυχή: Το ζήτημα της τροποποίησης δικογράφων διέπεται από τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας, οι οποίοι εφαρμόζονται αναλογικά από το παρόν Δικαστήριο δυνάμει των κανονισμών 2(β) και 12(α) των Περί Ενοικιοστασίου Διαδικαστικών Κανονισμών του
7. Η Δ.25, θθ.1 και 5 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί τα ακόλουθα: «
8. The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties.
9. The Court or a Judge may at any time, and on such terms as to costs or otherwise as the Court or Judge may thing just, amend any defect or error in any proceedings, and all necessary amendments shall be made for the purpose of determining the real question or issue raised by or depending on the proceedings." Η νομολογία έχει επανειλημμένα ασχοληθεί με αιτήματα για τροποποίηση δικογράφων. Η αντιμετώπιση ποικίλει, αναλόγως του σταδίου στο οποίο υποβάλλεται ένα τέτοιο αίτημα. Παραθέτω, πιο κάτω, αποσπάσματα από τη σχετική νομολογία. Στην υπόθεση, αναφέρθηκε (σελ. 182): "If in the course of the trial it appears that a party's pleading requires amendment, steps for that purpose must be taken as early as possible in order to give full opportunity to the parties affected by the amendment to meet the new situation; to run their case, so to speak, on the new rails." Σχετιές είναι οι αποφάσεις Courtis a.o. v. Iasonides

(1970)1 C.L.R. 180, Tsiappas v. The Republic

(1974)1 C.L.R. 167, Andreas Evripidou & Another v. Panayiota M. Kannaourou

(1985)1 C.L.R. 24. Στην καθοδηγητική απόφαση Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd κ.α.

(1989)1(E) C.L.R. 33, διατυπώθηκαν αναλυτικά από τον έντιμο Πική Δ. (όπως ήταν τότε) οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, (στη σελ. 36 της απόφασης): "

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από τη προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case, 28 Ch. D. 361, υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη." Στην απόφαση Περικτιόνη Χρίστου ν. Ανδρέα Στυλιανού Αζά

(1992)1(Α) Α.Α.Δ., 704, ο έντιμος Δικαστής Νικήτας αναφέρει στη σελ. 707: "Η θεμελιακή αρχή που ξεπροβάλλει από τις αποφάσεις είναι πως η τροποποίηση δικογράφου είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις που η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμη εκεί που η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής. Στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγων της καθυστέρησης στην υποβολή αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του άρθρου 30.2 του συντάγματος που επιτάσσει τη διεξαγωγή και περάτωση της δίκης σε εύλογα χρονικά όρια. Βλέπε Ευριπίδου, ανωτέρω και Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd. & Άλλου

(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 33, Sait Electronic S.A. v. The ship "Dominique" & Others

(1992)1 A.A.Δ. 264 επισημαίνει τη σύμπτωση προσέγγισης που παρατηρείται στην αγγλική νομολογία, αναφορικά με την αναγκαιότητα για τη σύντομη ολοκλήρωση της δίκης. Περαιτέρω δε υιοθετεί το παρακάτω απόσπασμα από την απόφαση της δικαστικής επιτροπής της Βουλής των Λόρδων Ketteman v. Hansel Properties Ltd. [1988] 1 All E. R. 38: "Furthermore, to allow an amendment before a trial begins is quite different from allowing it at the end of the trial to give an apparently unsuccessful defendant an opportunity to renew the fight on an entirely different defence."" Αναφορά κάνω στην απόφαση Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Σιακόλα

(2002)1(A) C.L.R., 223, όπου στη σελ. 228 αναφέρονται τα εξής: "Είναι η θέση της νομολογίας πως, όπου υπάρχει καθυστέρηση, απαιτείται η παροχή κάποιας εξήγησης. Στην SABA & CO (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 A.A.Δ. 426, κρίθηκε πως η σημασία του θέματος της δικαιολόγησης της καθυστέρησης ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης και σχετίζεται με τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης." Στην πρόσφατη απόφαση Νικολάου ν. Μιλτιάδους κ.α

(2007)1 Α.Α.Δ. 1005, κρίθηκε ότι "όπου δεν προκαλείται ζημιά, ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί τον διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι [.] να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους." Στη βάση της προαναφερόμενης νομολογίας, θα πρέπει να εξεταστεί από το Δικαστήριο, εκτός από το ζήτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης, τόσο η γνησιότητα των προθέσεων των Αιτητών, όσο και η αναγκαιότητα και ο βαθμός της χρησιμότητας της τροποποίησης. Συνοψίζοντας την πιο πάνω αναφερόμενη νομολογία καταλήγω ότι κατά την εξέταση αιτημάτων τροποποίησης, λαμβάνονται υπόψη οι εξής παράγοντες: · Η τροποποίηση δικογράφων είναι δυνατή σε κάθε περίπτωση όπου κρίνεται αναγκαία για τον προσδιορισμό της διαφοράς των διαδίκων, εκτός όπου αυτή θα επιφέρει ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο ή όπου υπάρχει εμφανής κακή πίστη από πλευράς Αιτητή. · Η έννοια της ανεπανόρθωτης ζημιάς δεν περιλαμβάνει τη ζημιά που μπορεί να αποκατασταθεί με την επιδίκαση εξόδων. · Η τροποποίηση δικογράφων μπορεί να επιτραπεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας λαμβανομένου υπόψη του παράγοντα της ζημιάς που θα προκληθεί στον αντίδικο καθώς και της καθυστέρησης που τυχόν παρατηρείται στην υποβολή του αιτήματος για τροποποίηση. · Κυρίαρχος παράγοντας κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης και η επίλυση όλων των πραγματικών διαφορών των διαδίκων. · Εφόσον το αίτημα για τροποποίηση υποβάλλεται μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, ο κίνδυνος εκτροχιασμού της δίκης θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθώ επιγραμματικά στην κυρίως Αίτηση. Με αυτή αξιώνεται από το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, η έκδοση διατάγματος έξωσης εναντίον των Καθ' ων η αίτηση 1 και απόφασης εναντίον των Καθ' ων η αίτηση 1 και 2, λόγω της παράλειψης των πρώτων να καταβάλουν στους Αιτητές τα οφειλόμενα ενοίκια της χρονικής περιόδου από την 01/09/2011 μέχρι την 30/11/2012 (που ανέρχονται σε €100.430,00). Δεν έχουν περιλάβει οι Αιτητές στην κυρίως Αίτηση τους, απαίτηση για τα ενδιάμεσα οφέλη μέχρι την παράδοση της κατοχής του μισθίου και αυτό επιχειρούν να εισάξουν στο δικόγραφο τους, με την παρούσα αίτηση. Το αίτημα για τροποποίηση της κυρίως Αίτησης υποβάλλεται δύο έτη μετά την καταχώρηση της και είκοσι εννέα ημέρες μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας (στο στάδιο της κυρίως εξέτασης του Μ.Α.1). Συγκεκριμένα, μετά την προβολή σχετικής ένστασης διαγράφηκαν από το δικαστήριο κατά την κυρίως εξέταση του Μ.Α.1, οι ισχυρισμοί που αναφέρονταν στην (γραπτή δήλωση του μάρτυρα που παρουσιάστηκε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του) σε απαίτηση για ενδιάμεσα οφέλη, διότι αφορούσαν μη δικογραφημένα ζητήματα. Εξετάζοντας προσεκτικά τις εκατέρωθεν θέσεις σε συνδυασμό με την πιο πάνω αναφερόμενη νομολογία, κρίνω ότι, το αίτημα υποβλήθηκε με καθυστέρηση μεν, αλλά ότι αυτή η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με την αναφορά σε "παραδρομή, αβλεψία και σύγχυση" των συνηγόρων των Αιτητών. Δεν αναφέρεται πράγματι η ενόρκως δηλούσα στο χρόνο διαπίστωσης της παράλειψης αυτής, αλλά από τα γεγονότα που τέθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου όπως και από τα πρακτικά της ακροαματικής διαδικασίας καθίσταται σαφές ότι το λάθος στο δικόγραφο διαπιστώθηκε κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. Το αίτημα για τροποποίηση γίνεται σε τέτοιο στάδιο που να μην αποτελεί η έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας ανυπέρβλητο εμπόδιο, εφόσον βρισκόμαστε ακόμα στο στάδιο εξέτασης του πρώτου μάρτυρα. Σημειώνω περαιτέρω ότι η πλευρά των Καθ' ων η αίτηση δεν έρχεται αντιμέτωπη με νέο ζήτημα, αφού τα ενδιάμεσα οφέλη ή τα ενοίκια του μισθίου που κατέστησαν και θα καταστούν πληρωτέα μέχρι την εκκένωση του, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την επίδικη ενοικίαση όπως και με τα υπόλοιπα επίδικα θέματα. Βρίσκω ότι η παράλειψη υποβολής αιτήματος για τροποποίηση θα συνεπαγόταν τον αποκλεισμό μαρτυρίας για την απαίτηση αυτή των Αιτητών, με δυσμενείς συνέπειες για αυτούς αλλά και με την δημιουργία ανάγκης για καταχώρηση νέας Αίτησης αναφορικά με την απαίτηση αυτή των Αιτητών. Διαπιστώνω περαιτέρω, ότι με την αιτούμενη τροποποίηση επιδιώκεται η επίλυση όλων των διαφορών των διαδίκων. Δεν έχω διαπιστώσει κακοπιστία από πλευράς Αιτητών. Επίσης δεν έχω πειστεί ότι οι Καθ' ων η αίτηση θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση, ούτε ότι θα υποστούν ζημιά η οποία δεν είναι δυνατό να αποζημιωθεί με την επιδίκαση εξόδων υπέρ τους. Το γεγονός ότι με την τροποποίηση θα αυξηθούν οι απαιτήσεις των Αιτητών, δεν συνεπάγεται αυτοδίκαια και ανεπανόρθωτη ζημιά των Καθ' ων η αίτηση. Στη βάση των πιο πάνω, καταλήγω ότι η διακριτική μου ευχέρεια θα πρέπει να ασκηθεί υπέρ των Αιτητών και έτσι εγκρίνω το αίτημα για τροποποίηση της κυρίως Αίτησης, ως η παρούσα αίτηση. Η τροποποιημένη Αίτηση να καταχωρηθεί σε δέκα ημέρες από τη σύνταξη του διατάγματος τροποποίησης. Τα τέλη για την έκδοση του παρόντος διατάγματος να καταβληθούν εντός πέντε ημερών από σήμερα. Η Απάντηση στην τροποποιημένη Αίτηση να καταχωρηθεί εντός 10 ημερών από την καταχώρηση της τροποποιημένης Αίτησης. Τα έξοδα της αίτησης για τροποποίηση καθώς και τα έξοδα που θα προκύψουν λόγω της τροποποίησης, επιδικάζονται υπέρ των Καθ' ων η Αίτηση 1 και 2, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Γραμματέα του Δικαστηρίου και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της διαδικασίας στην κυρίως Αίτηση. (Υπ.) ............... Χρ. Ραγουζαίου Πρόεδρος Δικαστηρίου Πιστό Αντίγραφο Γραμματέας Subject: Rent Control/Interim Αναφορά: Τροποποίηση Απάντησης μετά την έναρξη της ακρόασης [1] Η οποία αφορά αίτημα για την έκδοση εναντίον των Καθ' ων η αίτηση διατάγματος έξωσης και απόφασης στη βάση παράλειψης καταβολής οφειλομένων ενοικίων. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο