ΜΑΓΔΑΛΗΝΟΥ ν. Y. KONTOS INFORMATION & SERVICES CENTRE LIMITED κ.α., Αίτηση αρ.: E29/2014, 2/11/2018

ΜΑΓΔΑΛΗΝΟΥ ν. Y. KONTOS INFORMATION & SERVICES CENTRE LIMITED κ.α., Αίτηση αρ.: E29/2014, 2/11/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DEELEM:2018:44 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ - ΠΑΦΟΥ Τμήμα Λεμεσού Ενώπιον: Χρ. Ραγουζαίου, Προέδρου και Χρ. Παπαδούρη, Α. Κωστή, Μελών Αίτηση αρ.: E29/2014 Μεταξύ: ΜΑΓΔΑΛΗΝΟΥ, από την Ελλάδα Αιτητή και

1. Y. KONTOS INFORMATION & SERVICES CENTRE LIMITED, από τη Λεμεσό
2. ΚΟΝΤΟΣ, από τη Λεμεσό Καθ' ων η αίτηση Ημερομηνία: 2 Νοεμβρίου, 2018 Εμφανίσεις: Για Αιτητή: κος Δαμιανού για Α. Καριτζής & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε Για Καθ' ων η αίτηση 1 και 2: κα Μ. Σωτηρίου ΑΠΟΦΑΣΗ Η παρούσα Αίτηση καταχωρήθηκε από τον Αιτητή, υπό την ιδιότητα του ιδιοκτήτη ενός διαμερίσματος με αρ.xxx στην οδό Π.. Ε.. xx, xxxxxxxxxxx Block xxx, XXXXX Λεμεσός, που στο εξής θα αναφέρεται ως "το μίσθιο". Ενώ αρχικά ο Αιτητής αξίωνε, από τους Καθ' ων η αίτηση 1 και 2 την ανάκτηση της κατοχής του μισθίου, πλέον οφειλόμενα ενοίκια και κοινόχρηστά, η απαίτηση του διαμορφώθηκε τελικά (μετά και την καταχώρηση της τροποποιημένης Αίτησης[1]), ως εξής:
3. Λόγω της απόδοσης της κατοχής στον Αιτητή (στις 18.2.2014), η απαίτηση για έξωση και ενδιάμεσα οφέλη μέχρι την απόδοση, αποσύρθηκε.
4. Η απαίτηση για οφειλόμενα ενοίκια περιορίστηκε στο ποσό των €8.652,20 (και αφορά την χρονική περίοδο από 5.2.2013 μέχρι 18.2.2014).
5. Η απαίτηση για οφειλόμενα κοινόχρηστα συμφωνήθηκε σε €1.223,13 (και αφορά την χρονική περίοδο από 5.2.2013 μέχρι 18.2.2014). Με την Απάντηση και Ανταπαίτηση στην τροποποιημένη Αίτηση που καταχώρησαν στις 2.9.2016, οι Καθ' ων η αίτηση 1 και 2, απορρίπτουν στο σύνολο της την Απαίτηση του Αιτητή και ισχυρίζονται, μεταξύ άλλων, ότι το μίσθιο, κατά την απόδοση της κατοχής του στον Αιτητή, δεν παρουσίαζε οποιεσδήποτε βλάβες ή ζημιές (πέραν από τις φυσιολογικές φθορές, οι οποίες οφείλονται στην πάροδο του χρόνου και στην παράλειψη της αρχικής ιδιοκτήτριας να αποκαθιστά τις εκάστοτε φυσικές φθορές του). Εμποδίζεται, σύμφωνα με τους Καθ΄ ων η αίτηση, ο Αιτητής να προβάλλει απαίτηση για ζημιές στο μίσθιο καθότι κατά την απόδοση της κατοχής στον Αιτητή, η κατάσταση του μισθίου δεν ήταν διαφορετική από αυτήν της έναρξης της τελευταίας συμφωνίας ενοικίασης (15.7.2011), όπου το μίσθιο είχε επιθεωρηθεί από τον αντιπρόσωπο της τότε ιδιοκτήτριας. Ανταπαιτούν δε το κόστος διαφόρων επιδιορθώσεων, στις οποίες οι ίδιοι προβήκαν στο μίσθιο, στην πορεία των διαφόρων συμφωνιών ενοικίασης, ύψους €2.700,
6. Διαδικασία: Κατά την παρούσα ακροαματική διαδικασία, παρουσιάστηκαν συνολικά τέσσερεις μάρτυρες (δύο για την κάθε πλευρά) και η παρούσα απόφαση επιφυλάχθηκε στις 24.4.
7. Μαρτυρία και αξιολόγηση Οι διάδικοι Ο Αιτητής υπήρξε ο πρώτος μάρτυρας για την υπόθεση του (Μ.Α.1). Παρουσίασε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, στην οποία αναφέρει σε συντομία τα εξής: Είναι ιδιοκτήτης του μισθίου το οποίο απέκτησε δυνάμει κληρονομικής διαδοχής από την αποβιώσασα μητέρα του και εγγράφηκε στο δικό του όνομα στις 5.2.
8. Οι Καθ' ων η αίτηση 1 κατείχαν το διαμέρισμα μετά τη λήξη της τελευταίας συμφωνίας ενοικίασης που είχε υπογραφεί μεταξύ των ιδίων και της τότε ιδιοκτήτριας (μέσω του αντιπροσώπου της), στις 15.7.
9. Η συμφωνία αυτή είχε εκπνεύσει στις 14.7.12 και έκτοτε οι Καθ' ων η αίτηση 1 διατήρησαν την κατοχή του μέχρι τις 18.2.14, οπότε και του αποδόθηκε. Η τελευταία αυτή συμφωνία (ημερομηνίας 15.7.11) καλυπτόταν και από έγγραφο εγγύησης και αποζημίωσης από μέρους του Καθ' ου η αίτηση 2, αντίστοιχης ημερομηνίας. Η σχέση όμως των Καθ' ων η αίτηση 1 και 2 με το μίσθιο ανάγεται στο έτος 2002, όταν ο Καθ' ου η αίτηση 2 νοίκιασε αρχικά το διαμέρισμα δυνάμει γραπτής συμφωνίας μέχρι τις 14.7.
10. Ακολούθως, οι Καθ' ων η αίτηση 1 νοίκιασαν δυνάμει γραπτής συμφωνίας ημερ. 15.7.2006, το μίσθιο για την περίοδο μέχρι τις 14.7.2007 και ακολούθως η ενοικίαση συνεχίστηκε, με τους ίδιους συμβαλλόμενους, δυνάμει γραπτών συμφωνιών, με ημερομηνίες 15.7.2008, 15.7.2010 και 15.7.
11. Η παρούσα απαίτηση περιλαμβάνει: (α) ενοίκια τα οποία έχουν καταστεί οφειλόμενα αφότου ο Αιτητής εγγράφηκε ως ιδιοκτήτης του μισθίου, δηλαδή από 5.2.2013 μέχρι 18.2.2014 (ημερομηνία απόδοσης της κατοχής), εκ € 8.652,20 και (β) οφειλόμενα κοινόχρηστα έξοδα για την περίοδο από 5.2.2013 μέχρι 18.2.
12. Το μίσθιο στη διάρκεια της χρονικής περιόδου από το έτος 2002 μέχρι και 2010 έχει υποστεί επιδιορθώσεις, τις οποίες αναλάμβανε η ιδιοκτήτρια, μητέρα του, μέσω του αντιπροσώπου της. Η αντιπροσώπευση αυτή έπαψε κατά τον Μάιο του 2012 όταν απεβίωσε η μητέρα του και ανάλαβε να αντιπροσωπεύει, στην Κύπρο, τον Aιτητή και την αδελφή του, ο διαχειριστής της περιουσίας της μητέρας τους (Χρ. Χρ.). Ο Χρ. Χρ. με επιστολή του βεβαιώνει ότι τα ενοίκια του μισθίου μέχρι και τις 14.5.2012 είχαν εξοφληθεί. Αδιαφόρησαν οι Καθ' ων η αίτηση να καταβάλουν οποιοδήποτε ποσό έναντι ενοικίων και κοινοχρήστων από τις 15.5.2012 και έτσι όταν ο ίδιος κατέστη ιδιοκτήτης του απέστειλε μέσω δικηγόρου επιστολή αναφορικά με την εξόφληση των οφειλόμενων ενοικίων μέχρι και τις 14.9.
13. Παράλληλα, οι Καθ' ων η αίτηση ενημερώθηκαν για το νέο ιδιοκτησιακό καθεστώς του μισθίου (στις 30.9.2013). Λίγο αργότερα (στις 24.10.13), κλήθηκαν οι Καθ' ων η αίτηση σε συνάντηση, η οποία τελούσε υπό την προϋπόθεση της εξόφλησης των οφειλόμενων ποσών. Δεν ανταποκρίθηκαν οι Καθ' ων η αίτηση και οχλήθηκαν εκ νέου. Με απάντηση του ο Καθ' ου η αίτηση 2 στις 18.11.2013 πρόβαλε ως λόγο μη πληρωμής των οφειλόμενων ποσών, το πρόβλημα επικοινωνίας που είχε με τον αντιπρόσωπο. Ζητήθηκαν εκ νέου τα οφειλόμενα ενοίκια και κοινόχρηστα και στις 18.2.2014 η κατοχή και τα κλειδιά του μισθίου αποδόθηκαν, μέσω των δικηγόρων του Αιτητή. Ακολούθησε η επιθεώρηση του μισθίου από διορισμένη κτηματομεσίτρια (Ε. Α.) στην οποία δόθηκε η εντολή να προωθήσει την εκ νέου ενοικίαση του μισθίου. Διαπιστώθηκε τότε, η κακή του κατάσταση (φθορές και ζημιές) από την Ε.Α. η οποία έλαβε και φωτογραφίες. Ακολούθησε η εκτίμηση του κόστους επιδιορθώσεως των ζημιών του. Για την εργασία αυτή καταβλήθηκε στο αρχιτεκτονικό γραφείο αμοιβή €
14. Ενημερώθηκαν οι Καθ' ων η αίτηση 1 και 2 για το κόστος επιδιόρθωσης (στις 11.7.2014). Στη συνέχεια ανατέθηκαν σε εργοληπτική εταιρεία οι εργασίες επιδιόρθωσης του μισθίου οι οποίες εκτελέστηκαν σε διάρκεια 2 μηνών έναντι του ποσού των €9.
15. Παρουσιάστηκαν φωτογραφίες που λήφθηκαν σε διάφορα στάδια (πριν την έναρξη, στη διάρκεια και μετά την εκτέλεση των) εργασιών επιδιόρθωσης. Υποστήριξε περαιτέρω ο μάρτυρας ότι κατά την αρχική ενοικίαση του μισθίου στον Καθ' ου η αίτηση 2 στις 15.7.2002, αυτό βρισκόταν σε πάρα πολύ καλή κατάσταση, χωρίς ίχνος ζημιάς και αυτό αποτελεί προσωπική του γνώση καθότι ο ίδιος προσωπικά μαζί με τη μητέρα του είχε παραλάβει την κατοχή του μισθίου από την τότε ενοικιάστρια του. Ο Αιτητής μου έχει κάνει σχετικά καλή εντύπωση. Αρκετά όμως από τα ζητήματα στα οποία έχει αναφερθεί δεν θα σχολιαστούν, όπως · οι αναφορές του μάρτυρα στην έκδοση διαταγμάτων έξωσης και αποφάσεων σε βάρος των Καθ' ων η αίτηση 1 και 2 για άλλα ακίνητα, οι οποίες καμία σχέση μπορεί να έχουν με την παρούσα υπόθεση. · Μετά τη δήλωση, ως παραδεχτών, των ποσών των οφειλομένων ενοικίων και κοινοχρήστων, τα ζητήματα αυτά και κατ' επέκταση η σχετική μαρτυρία δεν χρήζουν σχολιασμού. · Το μέρος της μαρτυρίας του που αφορά τα τεχνικά ζητήματα, όπως και τα δικά του συμπεράσματα αναφορικά με τα αίτια πρόκλησης ζημιών / φθορών στο μίσθιο, δεν μπορεί να γίνει αποδεχτό, αφού αποτελεί η μαρτυρία γνώμης από μη ειδικό. Ως προς το κατά πόσον γίνονταν από την προηγούμενη ιδιοκτήτρια του μισθίου, επιδιορθώσεις σε αυτό, βρίσκω ότι τα έγγραφα που παρουσίασε ο Αιτητής δεν επιβεβαιώνουν την θέση του περί της εσωτερικής συντήρησης του μισθίου, αλλά καταδεικνύουν ότι οι όποιες επιδιορθώσεις ή συντήρηση, ειδικά αναφορικά με το μίσθιο, έγιναν μόνο εξωτερικά. Ως προς την υπόλοιπη μαρτυρία του Αιτητή, βρίσκω ότι αυτός υπήρξε ειλικρινής μάρτυρας, στο βαθμό που αναφέρθηκε σε γεγονότα για τα οποία είχε ίδια γνώση και δεν έχει υποπέσει σε σημαντικές αντιφάσεις. Αναφέρομαι ειδικά στο ιδιοκτησιακό καθεστώς του μισθίου, την αντιπροσώπευση των ιδιοκτητών, την επιθεώρηση του μισθίου από τον Αιτητή κατά το έτος 2002, την ύπαρξη φθορών στο μίσθιο κατά τον χρόνο της απόδοσης της κατοχής του (στις 18.2.2014) και την ακόλουθη ανάθεση και εκτέλεση των εργασιών αποκατάστασης των ζημιών στο μίσθιο. Ο Καθ' ου η αίτηση 2, Διευθυντής των Καθ' ων η αίτηση 1 παρουσιάστηκε για την υπόθεση των Καθ' ων η αίτηση (Μ.Κ.2). Κατέθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασης του στην οποία αναφέρει τα εξής: Το μίσθιο ενοικιάστηκε για πρώτη φορά, από τον ίδιο προσωπικά, στις 15.7.2002 με έγγραφη συμφωνία, με την τότε ιδιοκτήτρια του (Α. Ν. Μ. εξ Ελλάδος, που στο εξής θα αναφέρεται ως «η ιδιοκτήτρια») (μέσω του πληρεξουσίου αντιπροσώπου της στην Κύπρο) και η ενοικίαση είχε διάρκεια δύο έτη. Με την εκπνοή της συμφωνίας διατήρησε την κατοχή του μισθίου και με τη σύσταση του νομικού προσώπου των Καθ' ων η αίτηση 1, συνάφθηκαν νέες διαδοχικές συμφωνίες ενοικίασης, μεταξύ των Καθ' ων η αίτηση 1 και της ιδιοκτήτριας, με ημερομηνίες 15.7.2006, 15.7.2008, 15.7.2010 και 15.7.
16. Η τελευταία συμφωνία αφορούσε περίοδο ενοικίασης ενός έτους (δηλαδή μέχρι τις 14.7.2012) και σε αυτήν, όπως και στις προηγούμενες συμφωνίες, ο μάρτυρας παρείχε προσωπική εγγύηση. Όταν εξέπνευσε η τελευταία περίοδος ενοικίασης, στις 14.7.2012, οι Καθ' ων η αίτηση 1 διατήρησαν την κατοχή του μισθίου μέχρι τις 18.2.2014, οπότε αυτή αποδόθηκε στον Αιτητή. Όλες οι συμφωνίες ενοικίασης περιείχαν όρο που έδιδε δικαίωμα στους ενοικιαστές να υπενοικιάσουν το μίσθιο, αφού αυτές ήταν και οι δραστηριότητες των Καθ' ων η αίτηση 1 (διαχείριση ακινήτων τρίτων προσώπων και ενοικίαση διαμερισμάτων με σκοπό την υπενοικίαση τους σε επισκέπτες). Η επιλογή του υποστατικού είχε γίνει λόγω της προνομιούχας παραθαλάσσιας τοποθεσίας του, αλλά και γιατί ο ίδιος είχε ήδη ενοικιασμένα στο συγκρότημα αυτό άλλα τρία διαμερίσματα (433, 231, 131). Περί το 2005 ενοικίασε και το διαμέρισμα 332 το οποίο ανήκε επίσης στον ιδιοκτήτη του μισθίου. Αποτελούσε διευκόλυνση για τον ίδιο η διαχείριση των διαμερισμάτων, αφού ήταν συγκεντρωμένα στο ίδιο οικοδομικό συγκρότημα και για όλους τους ιδιοκτήτες ενεργούσε ο ίδιος πληρεξούσιος αντιπρόσωπος. Στη διάρκεια της ενοικίασης των ετών 2002 - 2004, ο ίδιος διαπίστωσε ότι το μίσθιο παρουσίαζε φυσικές φθορές. Στη διάρκεια που κατείχε το μίσθιο παρουσιάζονταν προβλήματα στην υδραυλική και αποχετευτική του εγκατάσταση με συχνά προβλήματα λειτουργίας στο αποχωρητήριο, μπάνιο και νεροχύτη κουζίνας και ύπαρξη υγρασίας. Προβλήματα παρουσίαζε και η ηλεκτρική του εγκατάσταση, η οποία σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα, καθιστούσε το μίσθιο μη εκμεταλλεύσιμο. Λόγω μη ανταπόκρισης του αντιπροσώπου της ιδιοκτήτριας στην όχληση για την ύπαρξη φυσικών φθορών που έχρηζαν επιδιόρθωσης, και για να μην υποστούν ακυρώσεις συμφωνιών υπενοικίασης, οι Καθ' ων η αίτηση 1 επιδιόρθωναν τις φθορές με δικά τους έξοδα. Δαπάνησαν συνολικά μέχρι τις 18.2.2014, ποσό πέραν των €2.700 για επιδιορθώσεις. Οι Καθ' ων η αίτηση 1 σταμάτησαν να καταβάλλουν ενοίκιο λόγω της παράλειψης επιδιόρθωσης από μέρους της Αιτήτριας των φυσικών φθορών. Ακολούθησε το έτος 2013 και η οικονομική κρίση και δεν ήταν πλέον οι Καθ' ων η αίτηση 1, σε θέση να ανταποκριθούν στις συμβατικές τους υποχρεώσεις. Στα κεραμικά του μισθίου ξεκίνησαν να παρουσιάζονται ελαφρές τριχοειδείς ρωγματώσεις από την έναρξη της αρχικής ενοικίασης, οι οποίες σταδιακά επεκτάθηκαν και έγιναν ευδιάκριτες. Εφόσον το μίσθιο ενοικιάστηκε για σκοπούς υπενοικίασης, το ζήτημα δεν τον απασχόλησε και όταν οι ρωγμές έγιναν εμφανείς κάλυψε το πάτωμα του σαλονιού με χαλί. Το μίσθιο ήταν το μόνο από τα διαμερίσματα που ενοικίαζαν οι Καθ' ων η αίτηση που αντιμετώπιζε τέτοιο πρόβλημα, ενώ τα κεραμικά δαπέδου σε αυτό ήταν διαφορετικά από τα υπόλοιπα τέσσερα διαμερίσματα που κατείχαν οι Καθ' ων η αίτηση. Στη λήξη της κάθε συμφωνίας ενοικίασης, ο αντιπρόσωπος της ιδιοκτήτριας επισκεπτόταν το μίσθιο για να διαπιστώσει την κατάστασή του και κάθε φορά προέβαινε σε υπογραφή νέας συμφωνίας ενοικίασης, χωρίς να θέσει όρους για την αποκατάσταση οποιασδήποτε ζημιάς. Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος διαφωνούσε με τον όρο ότι «βρίσκει το διαμέρισμα της απολύτου αρεσκείας του», λόγω της ύπαρξης των φυσιολογικών φθορών, εν τούτοις υπέγραφε τις συμφωνίες διότι ο αντιπρόσωπος τον διαβεβαίωνε ότι δεν θα υπήρχαν επιπτώσεις. Τόσο ο σεβασμός προς την ηλικία και το πρόσωπο του αντιπροσώπου, όσο και γιατί σε περίπτωση μη ανανέωσης της συμφωνίας θα γίνονταν ακυρώσεις κρατήσεων και θα εκτίθονταν οι Καθ' ων η αίτηση, ο ίδιος υποχωρούσε σε αυτό το ζήτημα. Η κατάσταση του μισθίου στις 18.2.2014, που είναι ο χρόνος που η κατοχή του επιστράφηκε στον Αιτητή, ήταν ακριβώς η ίδια με αυτήν της 15.7.2011 όπου είχε επιθεωρηθεί το μίσθιο από τον αντιπρόσωπο και υπογράφηκε η τελευταία συμφωνία. (Δεν αντεξετάστηκε ο μάρτυρας στο σημείο αυτό, προφανώς διότι ο Αιτητής υποστηρίζει ότι ο ουσιώδης χρόνος δεν είναι η 15.7.2011, αλλά η ενοικίαση του έτους 2006). Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας παραδέχτηκε ότι οφείλονται στον Αιτητή ενοίκια ύψους €8.
17. Αναφέρθηκε στις φθορές που υπήρχαν στο μίσθιο κατά την υπογραφή του τεκμηρίου 40[2]. Καμία σκόπιμη ζημιά έγινε από τους Καθ' ων η αίτηση στο δάπεδο. Ο Καθ' ου η αίτηση μου έχει κάνει καλή εντύπωση. Ειδικά η δια ζώσης μαρτυρία του υπήρξε φυσιολογική και η εκδοχή του ως προς τα γεγονότα σταθερή, χωρίς σημαντικές αντιφάσεις. Οι απαντήσεις του ήταν άμεσες και σαφείς. Παρόλα αυτά δεν θα αποδεχθώ τη μαρτυρία του αναφορικά με τα ποσά που καταβλήθηκαν από τους Καθ' ων η αίτηση, στη διάρκεια που αυτοί κατείχαν το μίσθιο, προς επιδιόρθωση του. Αυτή η αναφορά του μάρτυρα δεν υποστηρίχθηκε τελικά από οποιαδήποτε στοιχεία και παρέμεινε μετέωρη[3]. Δεν θα σχολιαστεί επίσης το ζήτημα των οφειλόμενων ενοικίων και κοινοχρήστων, αφού είναι τελικά παραδεχτό. Αποδέχομαι όλη την υπόλοιπη μαρτυρία του Καθ' ου 2 και ειδικά τα όσα ο μάρτυρας ανέφερε σε σχέση με την κατάσταση του μισθίου κατά τα έτη 2002 και 2011, την παρουσίαση ρωγματώσεων στο πάτωμα του μισθίου και την εξέλιξη τους, την παράλειψη της ιδιοκτήτριας να προβεί σε επιδιορθώσεις εντός του μισθίου, το γεγονός ότι στην εκπνοή της κάθε συμφωνίας ενοικίασης το μίσθιο επιθεωρείτο από τον αντιπρόσωπο της ιδιοκτήτριας και ακολούθως υπογράφονταν η επόμενη συμφωνία ενοικίασης. Η μαρτυρία των ειδικών Ο Γ. Κ., μάρτυρας για τον Αιτητή, (Μ.Α.2) είναι Πολιτικός Μηχανικός και ιδιοκτήτης εργοληπτικής εταιρείας, εδώ και οχτώ χρόνια. Κατέχει πτυχίο Πολιτικού Μηχανικού από το Πανεπιστήμιο Cardiff στην Ουαλία και άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος από το ΕΤΕΚ, από το έτος
18. Έχει εμπειρία σε στατικές μελέτες και κατασκευή στοιχείων. Είχε επισκεφθεί το μίσθιο μαζί με τον Αιτητή, ο οποίος του ανάθεσε την ανακαίνιση του. Συγκεκριμένα του υποδείχθηκαν οι ζημιές στα δάπεδα, στην τοιχοποιία και στα ξυλουργικά και έλαβε οδηγίες για αντικατάσταση του δαπέδου (αφού λόγω παλαιότητας δεν εντοπιζόταν ίδιου τύπου κεραμικό, ώστε να αποφευχθεί η ολική αντικατάσταση) και να επιδιορθωθούν οι υπόλοιπες ζημιές. Η συνολική τιμή ανήλθε σε €9.000 πλέον Φ.Π.Α. Παρουσίασε την προσφορά που ετοίμασε (Τεκμήριο 33), την οποία επεξήγησε. Η ζημιά στο δάπεδο ήταν οι ρωγματώσεις σε διάσπαρτα σημεία και συγκεκριμένα σε κάθε ένα από τα δωμάτια του μισθίου, που ο μάρτυρας εικάζει ότι προκλήθηκαν από βαριά αντικείμενα και συγκεκριμένα από κακή χρήση (πτώση αντικειμένων και σύρσιμο βαριών επίπλων). Έχει αποκλείσει την πιθανότητα πρόκλησης αυτής της φθοράς λόγω παρόδου του χρόνου καθότι έχει ελέγξει το κτίριο και δεν υπήρξε σε αυτό καθίζηση. Επίσης, η τοποθέτηση του υφιστάμενου δαπέδου ήταν πολύ καλή και επομένως δεν ευθυνόταν αυτή για την παρουσίαση των ρωγματώσεων (τις οποίες υπέδειξε στις φωτογραφίες των τεκμηρίων 2, 3 και 4). Υποστήριξε ότι στην τιμή των €35 ανά m², στην οποία περιλαμβάνεται τόσο η εργασία αφαίρεσης υφιστάμενου δαπέδου και απομάκρυνσης του (€5 ανά m²), όσο και η αγορά νέου κεραμικού (€10 ανά m² πλέον Φ.Π.Α.) και η τοποθέτηση του (€20 ανά m²), είναι μία από τις φθηνότερες λύσεις. Η τσεκολαδούρα (σοβατεπί) έχρηζε αντικατάστασης αφού αφαιρέθηκε με το υφιστάμενο κεραμικό. Στην τιμή αγοράς της περιλαμβανόταν και η τοποθέτηση. Όσον αφορά το βάψιμο, αυτό έγινε εσωτερικά (και όχι εξωτερικά όπως εκ λάθους αναφέρεται στο Τεκμήριο 33) και αφορά ολόκληρο το διαμέρισμα, με εξαίρεση τα δύο μπάνια. Η ανάγκη για συνολικό βάψιμο προέκυψε λόγω των ζημιών που υπήρχαν στην τοιχοποιία (όπως τρύπες, χτυπήματα, βαθουλώματα). Διευκρίνισε όμως ότι από το συνολικό ποσό των €1.900, το ποσό των €360 αφορά στα ταβάνια (€3 ανά τ.μ.), τα οποία βάφτηκαν για σκοπούς φρεσκαρίσματος μόνο. Το υπόλοιπο ποσό των €1.540 περιλάμβανε εργασίες πέραν από το βάψιμο, όπως στοκάρισμα και σπάτουλα λόγω της ύπαρξης των ζημιών και τρυπών στην τοιχοποιία. Σχετικά με τις εργασίες στην κουζίνα, ο ίδιος θεωρεί ως φυσική φθορά τη ζημιά που παρουσίαζε η διπλή γούρνα και οι μείκτες. Αντικαταστάθηκαν όλα τα χερούλια στις μεσόθυρες καθότι ορισμένα έλειπαν και χρειαζόταν να υπάρχει ομοιομορφία. Το ίδιο ισχύει και για τα πόμολα στα υπνοδωμάτια και στην κουζίνα, όπου αρκετά έλειπαν, ενώ τα υφιστάμενα βρίσκονταν σε κακή κατάσταση. Η μοναδική εργασία που έγινε στο μπάνιο ήταν η τοποθέτηση των λωρίδων από μάρμαρο, καθότι αυτά έλειπαν. Έχει προβεί σε ανάλυση του ποσού των €800, του τεκμηρίου 33, ως εξής: · Αγορά και τοποθέτηση γούρνας €190 · Δύο μείκτες (mixers) €100 · Χερούλια για οχτώ πόρτες €80 · 44 πόμολα €66 · Δύο λωρίδες από μάρμαρο €80 Το υπόλοιπο ποσό αφορά το κόστος των εργατικών. Όσον αφορά στις ξυλουργικές εργασίες, αυτές περιλαμβάνουν τις ζημιές στην εξώπορτα, στις μεσόθυρες, στις πόρτες, στα ντουλάπια υπνοδωματίων και κουζίνας. Συγκεκριμένα, υπήρχαν ζημιές όπως γδαρσίματα και απουσία κομματιών από τις πόρτες και τα συρτάρια λόγω χτυπημάτων ή κακής χρήσης. Όμως, τα ντουλάπια κάτω από τον νεροχύτη, τα οποία ήταν φουσκωμένα, πιθανόν λόγω επαφής με το νερό, υπέστηκαν φυσική φθορά. Το κόστος της επιδιόρθωσης αυτών των δύο ντουλαπιών έχει χρεωθεί και ανέρχεται σε ποσό €19 ανά τεμάχιο. Το ποσό των €9.450 έχει εξοφληθεί από τον Αιτητή σε μετρητά, στο τελικό στάδιο των επιδιορθώσεων. Υπέδειξε στο Τεκμήριο 2 τις φωτογραφίες 26 μέχρι 35 όπου φαίνεται η ολοκληρωμένη εργασία. Αντεξεταζόμενος, αναφέρθηκε στην ηλικία του συγκροτήματος (περίπου 30 χρόνων) και ότι το μεγάλο μέρος των εργασιών που έγιναν στο μίσθιο αφορούσαν επιδιορθώσεις και όχι ανακαίνιση. Διευκρίνισε ότι έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ζημιά στο πάτωμα προκλήθηκε από κακή χρήση λόγω του μεγάλου ανοίγματος σε κάποια ραγίσματα[4]. Η επιλογή του νέου πατώματος έγινε με κριτήριο την χαμηλή τιμή. Τα χερούλια και τα πόμολα είναι επίσης τα πιο φθηνά στην αγορά. Στα συρτάρια της κουζίνας δεν προκλήθηκε ζημιά λόγω τριβής, αφού αυτά ανοιγόκλειναν κανονικά, με κάποια εξαίρεση. Απέκλεισε το ενδεχόμενο οι ζημιές στις πόρτες να είχαν προκληθεί λόγω της μεγάλης ηλικίας του κτιρίου, με εξαίρεση το σημείο επαφής τους με τα κουφώματα. Εφόσον όμως δεν μπορούσε να διαχωριστεί η ζημιά από τη φυσική φθορά, οι πόρτες έπρεπε να επιδιορθωθούν συνολικά, έτσι ξύστηκαν (τρίφτηκαν), στοκαρίστηκαν και βάφτηκαν. Τέλος ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι έχει φιλικές σχέσεις με τον Αιτητή και ότι οι τιμές που παρουσίασε είναι διογκωμένες. Ο Π. Π. (Μ.Κ.1) είναι αρχιτέκτονας και κατέχει δύο πτυχιακούς τίτλους στο αντικείμενο αυτό από πανεπιστήμια της Αμερικής και μεταπτυχιακό τίτλο στην αρχιτεκτονική από το University College of London. Ασκεί αυτό το επάγγελμα του από το 1991, διατηρώντας γραφείο και είναι επίσης εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας από το έτος 2008, μαθήματα σχετικά με το αντικείμενο του[5]. Του έχει δοθεί να μελετήσει τις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 2 και να εκφέρει γνώμη λαμβάνοντας ως δεδομένα τα εξής:
19. ότι η επίδικη οικοδομή είναι πέραν των 30 ετών και
20. ότι η εικόνα που δείχνουν οι φωτογραφίες 17 μέχρι 25 υπήρχε σε όλους τους χώρους του μισθίου και
21. ότι ο Αιτητής αφαίρεσε όλα τα κεραμικά του πατώματος και τοποθέτησε νέα. Η άποψη του μάρτυρα ήταν ότι οι φωτογραφίες αυτές δείχνουν τριχοειδείς ρωγματώσεις στις επιφάνειες των πλακιδίων, οι οποίες αποτελούν μία μορφή σπασίματος αλλά με διαφορετική αιτίαση από την συνήθως βίαιη στιγμιαία αιτίαση που προκαλεί ένα σπάσιμο. Οι τριχοειδείς ρωγματώσεις παρατηρούνται σε φαινόμενα μακροχρόνια όπως είναι οι περιπτώσεις καθίζησης της οικοδομής, οι κατά περιόδους σεισμικές δονήσεις και πιο συχνά το φαινόμενο της συστολής - διαστολής των δαπέδων. Η συστολή - διαστολή προκαλείται λόγω της διαφοράς θερμοκρασιών της κάθε μέρας, αλλά και των εποχών. Τα υλικά συστέλλονται και διαστέλλονται ανάλογα με τη θερμοκρασία και είναι συνηθισμένο φαινόμενο στις οικοδομές. Για να αντιμετωπιστεί, λαμβάνονται μέτρα με τη δημιουργία αρμών συστολής - διαστολής. Στην Κύπρο λόγω της ανυπαρξίας κανονισμών για την πρόνοια αρμών συστολής - διαστολής, επαφίεται στον μελετητή αν θα γίνει αυτή η πρόνοια. Από τη δική του πείρα σε ανακαινίσεις οικοδομών, στις οικοδομές του 1980 δεν αφήνονταν αρμοί συστολής - διαστολής. Εξήγησε πώς δημιουργούνται αυτοί και ότι από τις φωτογραφίες που μελέτησε δεν αφέθηκαν στη συγκεκριμένη περίπτωση αρμοί συστολής - διαστολής. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχει διάκενο μεταξύ τσεκολαδούρας και δαπέδου, ενώ αν υπήρχε τέτοιος αρμός θα φαινόταν στο άνοιγμα της πόρτας αφού θα συνέχιζε επί του δαπέδου. Δεν παρουσιάζονται ακτινωτές ρωγματώσεις, ενώ στην περίπτωση σπασίματος η ρωγμάτωση θα ήταν ακτινωτή προς το σημείο της πρόσκρουσης. Οι αρμοί συστολής - διαστολής τοποθετούνται σε ολόκληρο το βάθος των αλλεπάλληλων στρώσεων ξεκινώντας από την πλάκα του μπετόν και καταλαμβάνουν τόσο το βάθος της γόμας, όσο και αυτό του άοπλου σκυροδέματος (screed). Συμβατικά, τα υλικά που τοποθετούνται πάνω στην πλάκα είναι τουλάχιστον τρία (το μη οπλισμένο σκυρόδεμα που καλύπτει σωληνώσεις ηλεκτρολογικές και μηχανολογικές, ακολούθως η γόμα της τελικής επίστρωσης και η τελική επίστρωση - πλακίδια). Στη συγκεκριμένη περίπτωση η γόμα που απέμεινε από την προηγούμενη επίστρωση είναι τραχιά και έτσι δεν μπορεί να λεχθεί κατά πόσο η τριχοειδής ρωγμή έχει μεταφερθεί και σε αυτή. Αυτό θα μπορούσε να φανεί εάν η γόμα αφαιρείτο με ηλεκτροκίνητο μηχάνημα που λείαινε την επιφάνεια, καθότι είναι αδύνατο να παρατηρηθούν οι τριχοειδείς ρωγματώσεις στο τραχύ υπόστρωμα. Αν όμως υπήρχαν αρμοί συστολής - διαστολής, αυτοί θα ήταν ορατοί και μετά την αφαίρεση του δαπέδου, έστω και αν το υπόστρωμα είναι τραχύ. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας επανέλαβε ότι τα συμπεράσματα του προκύπτουν από τη μελέτη των φωτογραφιών και μόνο. Δεν αποκλείει μεν το γεγονός της πρόκλησης ρωγματώσεων από πτώση αντικειμένου αλλά σε αυτήν την περίπτωση, ως ειδικός βρίσκει ότι πρόκειται για ρωγμάτωση που προκλήθηκε από την έλλειψη αρμών συστολής - διαστολής. Η απουσία της τελικής επίστρωσης των κεραμικών σε ορισμένα σημεία είναι κάτι σύνηθες αφού στο φαινόμενο της ρωγμάτωσης πολλές φορές το τελικό λεπτό υλικό επίστρωσης των πλακιδίων (υάλωση) ξεφλουδίζεται. Το δε συγκεκριμένο κεραμικό που έχει υάλωση δεν γδέρνεται, σε αντίθεση με άλλα μαλακά κεραμικά ή φυσική πέτρα. Εξήγησε ότι θα ήταν διαφορετική η εικόνα της ζημιάς αν αυτή προκαλείτο από τη μετακίνηση αντικειμένου, όπου οι ρωγματώσεις θα ήταν ευθείς, αλλά δεν θα δικαιολογούσε τη ρωγμάτωση κατά μήκος του σημείου της πόρτας. Στην υποβολή ότι το ξεφλούδισμα των πλακιδίων μπορεί να προκληθεί από κακή συντήρηση, η θέση του μάρτυρα είναι ότι ένας μη ειδικός ασχολείται μόνο με την καθαριότητα του πατώματος. Στις φωτογραφίες 26 και 27 αυτό που φαίνεται είναι οι αυλακώσεις της γόμας που χρησιμοποιήθηκε για την επικόλληση των πλακιδίων και καμία σχέση μπορεί να έχει με τις πρόνοιες αρμών συστολής - διαστολής. Υποστήριξε δε ότι όσο καλύτερα είναι κολλημένα τα πλακίδια, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα δημιουργίας τριχοειδών ρωγμών, όταν απουσιάζουν οι αρμοί συστολής - διαστολής. Αν στο φαινόμενο της ρωγμάτωσης η αιτίαση αποδίδεται στην καθίζηση ενός κτιρίου (που είναι ένας παράγοντας αλλά όχι ο πιο συνηθισμένος), θα αποτελούσε φυσική φθορά. Αν όμως η αιτίαση είναι η έλλειψη πρόνοιας αρμών συστολής - διαστολής, όπως η παρούσα περίπτωση, τότε αποτελεί συνδυασμό φυσικής φθοράς και κακής τεχνικής στην τοποθέτηση. Όσον αφορά τους Μ.Α.2 και Μ.Κ. 1, βρίσκω (στη βάση των προσόντων και της πείρας τους, τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν) ότι είναι εμπειρογνώμονες. Μου έχουν κάνει και οι δύο καλή εντύπωση αφού έχω διαπιστώσει ότι υπήρξαν ειλικρινείς μάρτυρες και δεν υπέπεσαν σε οποιεσδήποτε σοβαρές αντιφάσεις. Υπήρξαν και οι δύο σταθεροί στις απαντήσεις τους. Όμως, παρά την αξιόπιστη μαρτυρία των δύο ειδικών, αυτοί έχουν καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα, αναφορικά με τα αίτια πρόκλησης της ζημιάς στο κεραμικό πάτωμα του μισθίου. Όσον αφορά τα σημεία όπου παρουσιάζεται μεταξύ των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων διάσταση γνώμης, διαπιστώνω ότι αυτό δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκην έλλειψη ειλικρίνειας από μέρους κάποιου μάρτυρα, αλλά αποτελεί λογική συνέπεια της εμπειρογνωμοσύνης του κάθε ειδικού και της διαφορετικής ίσως θεωρίας που ο κάθε ένας από αυτούς ασπάζεται. (βλ. Αθανασίου ν. Κουνούνη