← Κύπρος

BETTABILT SERVICES LTD ν. ΜΑΡΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ κ.α., Αίτηση αρ. Κ24/2013, 30/4/2018

BETTABILT SERVICES LTD ν. ΜΑΡΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ κ.α., Αίτηση αρ. Κ24/2013, 30/4/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DEELEM:2018:19 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ - ΠΑΦΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Χρ. Ραγουζαίου, Προέδρου και Φρ. Βλαδιμήρου και Ν. Τσαγκάρη, Μελών Αίτηση αρ. Κ24/2013 Μεταξύ: BETTABILT SERVICES LTD Αιτητών και

  1. ΜΑΡΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
  2. ΣΤΕΦΗ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ Καθ' ων η Αίτηση Ημερομηνία: 30.4.2018 Εμφανίσεις: Για τους Αιτητές: κος Γ. Χ"Νεοφύτου (κα Ε. Χαραλάμπους στην απαγγελία της απόφασης) Για τις Καθ' ων η αίτηση 1 και 2: κα Α. Κορακίδου (κα Κ. Χριστοφόρου στην απαγγελία της απόφασης) Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την αίτηση τους, με τον πιο πάνω τίτλο και αριθμό, η οποία καταχωρήθηκε στις 6.12.2013, οι Αιτητές (υπό την ιδιότητα των ενοικιαστών) ζητούν από το Δικαστήριο να καθορίσει το καταβλητέο ενοίκιο του καταστήματος-γραφείου, που αυτοί κατέχουν και βρίσκεται: "επί της Λεωφόρου Μακαρίου Γ' 19, στην Πάφο επί του τεμαχίου 3833, φ/σχ 51/030409, ενορία Αγ. Θεοδώρου, τοποθεσία Πλατεία Αστυνομίας, οδός Ιωάννη Αγρότη 3, 8047 Πλατεία Κένεντυ, Πάφος", (και που στο εξής θα αναφέρεται, ως "το μίσθιο" ή "το επίδικο κατάστημα" ή "το υποστατικό"). Απάντηση Οι Καθ' ων η αίτηση στην Απάντηση τους ισχυρίζονται, μεταξύ άλλων, ότι: (α) Το ενοίκιο του μισθίου έχει παραμείνει αμετάβλητο από το
  3. (Tότε είχε αυξηθεί, δυνάμει διατάγματος του παρόντος Δικαστηρίου σε €670,00 μηνιαίως από την 1.9.2007). (β) Τον Οκτώβριο του 2012 οι Καθ' ων η αίτηση, μετά από προφορική ειδοποίηση των Αιτητών για την ύπαρξη διαρροής νερού από την οροφή του μισθίου, απέστειλαν κάποιον Νίκο Σιήκκη να μονώσει την ταράτσα, με έξοδα των Καθ' ων η αίτηση. Αυτό επαναλήφθηκε την άνοιξη του 2013, με την εκτέλεση και άλλων εργασιών (περιλαμβανομένης καθαριότητας και βαψίματος του μισθίου). (γ) Το μίσθιο βρίσκεται στην εμπορικότερη και κεντρικότερη περιοχή της Πάφου και το καταβαλλόμενο ενοίκιο είναι χαμηλότερο του 90% του μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής. Διαδικασία: Οι διάδικοι ζήτησαν από το Δικαστήριο, όπως εκδώσει οδηγίες για την ετοιμασία από Λειτουργό Εκτιμήσεων, έκθεσης εκτίμησης για το ύψος του δίκαιου ενοικίου του μισθίου και οι οδηγίες αυτές εκδόθηκαν στις 16.10.
  4. H έκθεση ετοιμάστηκε στις 14.1.2016 και μετά άδεια του Δικαστηρίου (ημερ. 4.10.2016) συντάχθηκε νέα αναθεωρημένη έκθεση, από μέρους του Λειτουργού εκτιμήσεων, στις 8.11.
  5. Αντίγραφα όλων των εκθέσεων του Λειτουργού εκτιμήσεων παραδόθηκαν στις δύο πλευρές. Η ακρόαση της Αίτησης ξεκίνησε στις 10.11.2016 και ολοκληρώθηκε στις 31.10.2017, οπότε και επιφυλάχθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου. Στη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας παρουσιάστηκαν συνολικά επτά μάρτυρες και κατατέθηκε αριθμός τεκμηρίων. Παραδεκτά γεγονότα και έγγραφα Στην έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας οι δύο πλευρές προέβηκαν σε κοινή δήλωση παραδεκτών γεγονότων, τα οποία έχουν ως εξής: Η Αιτήτρια είναι ενοικιάστρια του καταστήματος από το
  6. Το ακίνητο είναι σε ελεγχόμενη περιοχή. Η επίδικη συμφωνία εξέπνευσε και οι Αιτητές συνέχισαν να διατηρούν την κατοχή από ημερομηνία πριν την καταχώρηση της παρούσας Αίτησης. Το ενοίκιο από 1.9.2007 αυξήθηκε σε €670 το μήνα και από τότε συνεχίζεται να πληρώνεται το ίδιο. Είναι παραδεκτή η παράγραφος Α
  7. της Αίτησης[1] Στάληκε επιστολή (και παραλήφθηκε) για μείωση του ενοικίου, ημερομηνίας 11.1.2013, στην τιμή των €400 από 1.1.2013 και ακολούθως προς απάντηση στάληκε και παραλήφθηκε η επιστολή ημερομηνίας 22.1.
  8. Κατέθεσαν επίσης, ως παραδεκτά έγγραφα τις επιστολές ημερομηνίας 11.1.2013 και 22.1.2013 (τεκμήρια 1 και 2). Μαρτυρία και αξιολόγηση Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας που παρουσίασαν οι δύο πλευρές αφορούσε πέραν από το ζήτημα του καθορισμού ενοικίου, τα ζητήματα της επιδιόρθωσης της ταράτσας του μισθίου, της στεγανοποίησης της, της ισχυριζόμενης πρόκλησης ζημιάς στους Αιτητές και την ευθύνη για αυτή την ζημιά. Αναλώθηκε πολύς χρόνος στην παρουσίαση μαρτυρίας για τα ζητήματα αυτά, τα οποία όμως δεν είναι επίδικα. Έγινε στην πορεία της υπόθεσης φανερό ότι οι διάδικοι ασχολήθηκαν με τα ζητήματα αυτά διότι μεταξύ των ιδίων εκκρεμούν και άλλες δικαστικές διαδικασίες που επίσης αφορούν την επίδικη ενοικίαση. Σημειώνω εδώ ότι:

(1)το μοναδικό επίδικο θέμα στην παρούσα υπόθεση είναι ο καθορισμός του ενοικίου του μισθίου. Οι όποιες αναφορές στο ζήτημα της αποκατάστασης του υδατοστεγούς της οροφής θα μας απασχολήσουν μόνο στα βαθμό που σχετίζονται με την κατάσταση του μισθίου, κατά τον ουσιώδη χρόνο.
(2)ο ουσιώδης για την παρούσα υπόθεση χρόνος είναι αυτός της καταχώρησης της παρούσας Αίτησης (δηλαδή ο Δεκέμβριος του 2013), εφόσον το ενοίκιο που το Δικαστήριο καλείται να καθορίσει, θα ανατρέχει στον χρόνο της καταχώρησης της και θα ισχύσει αναδρομικά. Τα γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά τα έτη που ακολούθησαν την καταχώρηση της Αίτησης, είναι σχετικά με τα επίδικα θέματα μόνο στο βαθμό που φανερώνουν την κατάσταση του μισθίου κατά τον ουσιώδη χρόνο. Στην βάση των πιο πάνω διευκρινίζω ότι οι αναφορές των μαρτύρων στα άσχετα ζητήματα δεν θα σχολιαστούν καθόλου. Μάρτυρες Αιτητών: Ο Στέφανος Φιντικλής (Μ.Α.1), είναι κατά παραδοχή εμπειρογνώμονας στον τομέα της εκτίμησης ακινήτων. Ανέφερε ότι ετοίμασε έκθεση εκτίμησης (Τεκμήριο 3), με οδηγίες του δικηγόρου των Αιτητών και ότι αυτή αποτελεί την εκτίμηση αναφορικά με το δίκαιο ενοίκιο του επίδικου υποστατικού. Το τεκμήριο 3 αποτελεί την δεύτερη εκτίμηση σε σχέση με το ενοίκιο του μισθίου και αυτό μετά από συνεννόηση όλων των εκτιμητών που ασχολήθηκαν με την παρούσα υπόθεση, οι οποίοι συμφώνησαν να βοηθήσουν το Δικαστήριο χρησιμοποιώντας τα ίδια τα εμβαδά (στο επίδικο ακίνητο και στις συγκριτικές ενοικιάσεις που ήταν κοινές στις εκθέσεις εκτίμησης τους). Σύμφωνα με τα συμπεράσματά της έκθεσης του, το ισόγειο του μισθίου χαρακτηρίζεται ως «καλής» κατάστασης, και το μεσοπάτωμα του ως «κακής» κατάστασης. Αυτό συμβαίνει διότι οι Αιτητές του ανέφεραν ότι έχουν προβεί σε βελτιώσεις στο μίσθιο από την έναρξη της ενοικίασης και ότι όλες έγιναν με δικά τους έξοδα (αλλαγή πατώματος, επενδύσεις με πέτρα και γυψοσανίδα και βάψιμο). Οι συγκριτικές ενοικιάσεις 2 και 3 βρίσκονται στο ίδιο κτίριο με το μίσθιο και χαρακτηρίζονται: το μεν συγκριτικό 2 (Καλλικάς) ως μέτριας κατάστασης, διότι δεν συντηρείται και το συγκριτικό 3 (ΜΤΝ) που έχει τύχει συντήρησης από τον ενοικιαστή μόνο, ως καλής κατάστασης και συντήρησης. Δεν έγινε όμως, από μέρους του, ποιοτική προσαρμογή του ενοικίου στο συγκριτικό 3 γιατί, όπως και στο επίδικο, τα έξοδα συντήρησης επιβαρύνθηκε ο ενοικιαστής. Το συγκριτικό 4 (ΝΕΧ ΒIDI) αποτελείται από δύο διαφορετικά καταστήματα (με ξεχωριστούς ιδιοκτήτες) τα οποία ενοποιήθηκαν από τον ενοικιαστή. Το ένα διαθέτει πρόσοψη στην οδό Γλάδστωνος και διαθέτει εμβαδόν 50 τ.μ. (μηνιαίο ενοίκιο €600). Αυτό έχει μεγαλύτερη εμπορική αξία διότι η οδός Γλάδστωνος είναι κύρια εμπορική αρτηρία με αυξημένη κίνηση (τροχαία και πεζούς). Το δεύτερο κατάστημα βρίσκεται νοτιότερα, στην οδό Ιωάννη Αγρότη με εμβαδό 125τμ και υπόγειο 70τμ (μηνιαίο ενοίκιο €700). Παρά το γεγονός ότι η ενοποιημένη αυτή ενοικίαση αφορά μεγαλύτερο σε εμβαδόν κατάστημα από το μίσθιο, ο ίδιος δεν προέβηκε σε προσαρμογή αυτού του ενοικίου, λόγω μεγέθους, διότι δεν υπάρχει ένδειξη ότι στη συγκεκριμένη περιοχή τα μεγαλύτερα καταστήματα έχουν χαμηλότερη ενοικιαστική αξία. Η συγκριτική ενοικίαση αρ. 5 (KALYPSO) αφορά επίσης μεγαλύτερο κατάστημα στην οδό Ιωάννη Αγρότη και για τον ίδιο πιο πάνω λόγο δεν έχει προβεί σε προσαρμογή λόγω μεγέθους. Οι προσαρμογές στα συγκριτικά ενοίκια, έχουν ως εξής: Η συγκριτική ενοικίαση αρ.2 μειονεκτεί κατά 5% λόγω θέσης. Η συγκριτική ενοικίαση αρ.3 πλεονεκτεί κατά 10% λόγω θέσης/ ορατότητας. Η συγκριτική ενοικίαση αρ.4 πλεονεκτεί κατά 20% λόγω θέσης (είναι γωνιακό και τμήμα του βρίσκεται επί της οδού Γλάδστωνος) Η συγκριτική ενοικίαση αρ.5 μειονεκτεί κατά 10% λόγω θέσης/ορατότητας. Δεν περιλήφθηκε στη δική του εκτίμηση τιμή για "αγοραίο ενοίκιο", αφού δεν εντόπισε ενοικίαση με έναρξη πλησίον του ουσιώδη χρόνου της έρευνας του (Δεκέμβριος 2013), ώστε να την χρησιμοποιήσει ως αγοραίο ενοίκιο. Υποστηρίζει ότι από τον Μάρτιο του 2013 μεταβλήθηκαν ουσιαστικά οι οικονομικές συνθήκες του τόπου και επομένως η ενοικίαση Μαρτίου 2012 (Πλατώ) δεν θεωρείται "αγοραίο ενοίκιο", λόγω της μεταβολής αυτής. Υποστήριξε ότι το ενοίκιο του Πλατώ πέραν του ότι δεν είναι αγοραίο, δεν είναι ούτε συγκρίσιμο. Παρά το ότι αυτό βρίσκεται στην ίδια οικοδομή με το μίσθιο, έχει προνομιακή θέση σε σχέση με αυτό (διαθέτει πρόσοψη στην Πλατεία Κένεντυ και σε διασταύρωση τριών οδών και φώτων τροχαίας). Επιπλέον, έχει καλύτερη αισθητική από το υπόλοιπο κτίριο και διαθέτει το πλεονέκτημα της χρήσης του εξωτερικού χώρου έμπροσθεν του (με εμβαδόν 60 τ.μ.), δυνάμει συμφωνίας με το Δήμο Πάφου. Σημείωσε επίσης ότι μέρος του επίδικου κτιρίου αποτελεί διατηρητέα οικοδομή και σε αυτό περιλαμβάνονται τόσο το μίσθιο όσο και τα καταστήματα ΜΤΝ και Πλατώ. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι, στο τεκμήριο 3, δεν έχει υπολογίσει στο εμβαδόν του μισθίου τον εξωτερικό χώρο (αυλή) που παρέχει πρόσβαση στην τουαλέτα (η οποία τουαλέτα βρίσκεται στο ισόγειο και έχει ληφθεί υπόψη στο εμβαδόν). Περαιτέρω, στην αντεξέταση, ο μάρτυρας διαφώνησε με τις υποβολές που του τέθηκαν αναφορικά με τα ποσοστά προσαρμογής των συγκριτικών ενοικίων 3 και 4, υιοθετώντας την έκθεση του, τεκμήριο 3. Του υποβλήθηκε επίσης ότι η επέκταση στο μεσοπάτωμα του μισθίου, με ελαφριά κατασκευή, έγινε για λόγους αισθητικής και εγκατάστασης φωτισμού και όχι για να αποτρέψει την διαρροή βρόχινου νερού, όπως οι Αιτητές υποστηρίζουν. Ο μάρτυρας διαφώνησε με αυτή τη θέση, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι η «κακή κατάσταση» του μεσοπατώματος δεν αφορά τη νέα κατασκευή, αλλά την κατάσταση του μεσοπατώματος χωρίς αυτήν. Συμφώνησε περαιτέρω, ότι η οικονομική κατάσταση έχει πλέον βελτιωθεί και ότι η ανάπλαση της περιοχής γύρω από το μίσθιο δημιουργεί μια θετική προοπτική. Ο Μ.Α.1 είναι παραδεκτό ότι είναι εμπειρογνώμονας. Δεν μου έχει κάνει όμως πολύ καλή εντύπωση, αφού παρά την σταθερότητα και την αμεσότητα των απαντήσεων του, διαπιστώνω τα πιο κάτω, αναφορικά με την μαρτυρία του: (α) Η μη συμπερίληψη, από τον Μ.Α.1, "αγοραίου ενοικίου" στην έκθεση του, αφήνει ένα κενό αναφορικά με την έρευνα του διότι το αγοραίο ενοίκιο αποτελεί παράγοντα τον οποίο το Δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη του, σύμφωνα με το άρθρο 8
(5)του Ν.23/83 (βλ. Αθανασίου κ.α. ν. Χριστοδούλου κ.α.
(2006)1 Α.Α.Δ. 41). (β) η απουσία του αγοραίου ενοικίου υποστηρίχθηκε με την απλή αναφορά του μάρτυρα στην κατάσταση της οικονομίας της Κύπρου και στο "κούρεμα" του Μαρτίου
  1. Παρά την βαρύτητα που έχει δώσει σε αυτό το οικονομικό ζήτημα, η ανάλυση του παρέμεινε σε θεωρητικό επίπεδο. Δεν έχει τεκμηριώσει την άποψη του ότι οι συμβάσεις ενοικίασης που συνάφθηκαν πριν τον Μάρτιο του 2013, δεν είναι συγκρίσιμες με τις συμβάσεις της περιόδου που ακολούθησε αυτήν την ημερομηνία. Σημειώνω δε, ότι σύμφωνα με την υπόλοιπη αποδεκτή μαρτυρία, η περιοχή γύρω από το μίσθιο βίωνε οικονομική ύφεση και πριν τον Μάρτιο του
  2. (γ) Βρίσκω επίσης ότι η παράλειψη του μάρτυρα να προβεί σε προσαρμογή του ενοικίου του συγκριτικού αρ.6 Kalypso, το οποίο είναι σχεδόν τετραπλάσιο σε μέγεθος από το επίδικο, στη βάση του ισχυρισμού ότι "[δ]εν υπάρχει ένδειξη ότι στη συγκεκριμένη περιοχή τα μεγαλύτερα καταστήματα έχουν χαμηλότερη ενοικιαστική αξία", δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς. Εφόσον τα μεγαλύτερα σε μέγεθος καταστήματα της μικρής περιοχής, όπως αυτή έχει καθοριστεί από τον μάρτυρα, (συγκριτικά 4 και 6) έχουν μειωμένη, στο ½ περίπου ενοικιαστική αξία, σε σχέση με το επίδικο, η απλή αναφορά στην "μη ύπαρξη ένδειξης" αντιστρατεύεται την κοινή λογική. Παρά το γεγονός ότι η μη συμπερίληψη του Πλατώ στις συγκριτικές ενοικιάσεις και ο μη υπολογισμός της αυλής στο εμβαδόν του μισθίου έχουν υποστηριχτεί σωστά και έχουν τεκμηριωθεί από τον μάρτυρα, εντούτοις οι πιο πάνω αναφερόμενες παρατηρήσεις μου, δημιουργούν αμφιβολίες αναφορικά με την ορθότητα των τελικών συμπερασμάτων της έκθεσης εκτίμησης του Μ.Α.1, την οποία θεωρώ επισφαλή και έτσι δεν την αποδέχομαι. Ο Μ.Α.2 Σταύρος Αγαπίου είναι Πολιτικός Μηχανικός (και αποτελεί κοινά αποδεχτό γεγονός ότι είναι εμπειρογνώμονας). Ο μάρτυρας ανέφερε ότι έχει επισκεφθεί το μίσθιο τον Μάρτιο του 2014 και κατά την επίσκεψη του διαπίστωσε ότι από την ταράτσα του μισθίου έσταζαν νερά στο εσωτερικό του. Διαπίστωσε επίσης ότι η υδατοστεγανοποίηση στην οποία προβήκαν οι ιδιοκτήτες του, δεν εμπόδιζε τελικά την εισχώρηση του νερού της βροχής, διότι η μόνωση δεν ήταν ικανοποιητική. Μέσα από τις ρηγματώσεις που υπήρχαν στις πλάκες (λόγω ηλικίας) έσταζε νερό από την ταράτσα στη γυψοσανίδα (ελαφριά και λεπτή κατασκευή εντός του μισθίου, που κρέμεται με σύρμα από το ταβάνι) και από αυτήν τη γυψοσανίδα, πιο κάτω. Κατέθεσε την έκθεση που συνέταξε με οδηγίες των Αιτητών (τεκμήριο 11). Ο Μ.Α.2 μου έχει κάνει καλή εντύπωση. Διαπιστώνω παρόλα αυτά ότι μέρος της μαρτυρίας του δεν ήταν σχετικό με τα επίδικα θέματα. Έχω ήδη αναφερθεί πιο πάνω στην απαίτηση των Αιτητών για ζημιές. Αυτές περιλήφθηκαν στην αίτηση Ε23/15 και δεν είναι άμεσα σχετικές με τα επίδικα θέματα. Στο βαθμό που η μαρτυρία του Μ.Α.2 είναι σχετική με την «κατάσταση» του επίδικου υποστατικού, κατά τον Μάρτιο του 2014, (τρείς μόνο μήνες μετά την καταχώρηση της παρούσας Αίτησης) αποδέχομαι την μαρτυρία του, αφού δεν διαπιστώνω σε αυτήν σημαντικές αντιφάσεις παρά την έντονη αντεξέταση του . Η μαρτυρία του όσον αφορά την φυσική κατάσταση της οικοδομής, κατά την επίσκεψη του, υπήρξε φυσιολογική και οι απαντήσεις του άμεσες και τεκμηριωμένες. Ο Μ.Α.3, Μάριος Μιχαηλίδης είναι ο διευθυντής των Αιτητών, οι οποίοι ασχολούνται με κτηματομεσιτικές και κατασκευαστικές εργασίες και είναι οι ενοικιαστές του μισθίου, δυνάμει συμφωνίας ημερομηνίας 27.1.
  3. Το μίσθιο κατά την έναρξη της ενοικίασης βρισκόταν σε μέτρια προς καλή κατάσταση. Δεν διαθέτει τουαλέτα στον εσωτερικό χώρο. Aυτή βρίσκεται εξωτερικά σε αυλή, (την οποία κάποιος πρέπει να διανύσει σε υπαίθριο χώρο). Μικρές διαρροές υγρασίας στο μίσθιο υπήρχαν εξ' αρχής, αλλά το πρόβλημα εντάθηκε όταν περί το έτος 2009 οι ενοικιαστές της καφετέριας που βρίσκεται πάνω από το παραδιπλανό κατάστημα (δηλ. πάνω από το Πλατώ) επεκτάθηκαν, χρησιμοποιώντας πρώτα την ταράτσα του MTN (που εφάπτεται στο μίσθιο και που αργότερα έγινε Marangos) και ακολούθως την ταράτσα του μισθίου (για αποθήκευση επίπλων και άλλων αντικειμένων). Σε κατοπινό στάδιο τοποθετήθηκε από τους ενοικιαστές της καφετέριας πάτωμα από κεραμικό πλακάκι στην ταράτσα του μισθίου και αυτό επιδείνωσε το πρόβλημα της υγρασίας. Μετά από οχλήσεις των Αιτητών, οι Καθ' ων η αίτηση πρόβηκαν, τον Οκτώβριου του 2012, σε εργασίες με σκοπό την διόρθωση του προβλήματος, χωρίς όμως αποτέλεσμα και αυτό επαναλήφθηκε τον Μάρτιο του 2013 (και πάλι χωρίς αποτέλεσμα). Η υγρασία είχε πλέον διαπεράσει την τοιχοποιία εντός του μισθίου, η οποία ξεφλουδίστηκε και έτσι οι Καθ' ων η αίτηση έβαψαν το εσωτερικό του μισθίου. Ακολούθησε αλληλογραφία μεταξύ των διαδίκων (κατά τα έτη 2014 και 2015), όπου οι Αιτητές καλούσαν εκ νέου τις Καθ' ων η αίτηση να διορθώσουν το μίσθιο. Την ίδια περίοδο ανατέθηκε στον Μ.Α.2 να προβεί σε εκτίμηση του κόστους αποκατάστασης των ζημιών που προκλήθηκαν στους Αιτητές, λόγω της υγρασίας. Υγρασία εξακολουθεί να υπάρχει στο μίσθιο αλλά δεν φαίνεται πλέον, διότι οι τοίχοι επενδύθηκαν από τους Αιτητές με γυψοσανίδες με κενό αέρος μεταξύ αυτών και των τοίχων και έτσι εμποδίζεται η υγρασία να διαπεράσει την επένδυση. Αν οι Αιτητές δεν δαπανούσαν μεγάλα ποσά, στην πορεία της ενοικίασης, για να διατηρήσουν το μίσθιο σε καλή κατάσταση, αυτό θα βρισκόταν σε χειρότερη κατάσταση από τα διπλανά καταστήματα. Συγκεκριμένα, οι Αιτητές, κατά το έτος 2005 προβήκαν σε "αναγκαστική ανακαίνιση" του μισθίου, λόγω της σύνδεσης του με το αποχετευτικό σύστημα, το οποίο διαπέρασε το εσωτερικό του. Τότε είχαν τοποθετήσει στο πάτωμα παρκέ, επέκτειναν το μεσοπάτωμα με γυψοσανίδα, επένδυσαν εσωτερικά τους τοίχους με γυψοσανίδα και διακοσμητική πέτρα, κάλυψαν μέρος της πρόσοψης με γυψοσανίδα και επένδυση από πέτρα, αντικατέστησαν τους υαλοπίνακες και την πόρτα εισόδου και έβαψαν εσωτερικά και εξωτερικά το μίσθιο. Είχαν επίσης τοποθετήσει στον υπαίθριο χώρο (αυλή) κεραμικά πάνω από το φθαρμένο τσιμεντένιο δάπεδο. Τον υπαίθριο χώρο χρησιμοποιεί και ο διπλανός ενοικιαστής (Καλλικάς), όπου διατηρεί εκεί τις φιάλες υγραερίου. Αυτός εισέρχεται στην αυλή είτε μέσω του μισθίου, είτε από την ταράτσα (από την σκάλα που κατεβαίνει στην αυλή). Παλαιότερα υπήρχε είσοδος από το κατάστημα Καλλικάς στην εσωτερική αυλή, όμως ο ενοικιαστής έχει κλείσει την είσοδο προκειμένου να επεκτείνει την κουζίνα του. Ο Μ.Α.3 αυτός κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια να μας πείσει ότι οι Καθ' ων η αίτηση, παρά το ότι ανέθεσαν σε τεχνικό δύο φορές την εργασία αποκατάστασης του υδατοστεγούς της ταράτσας, εντούτοις έσφαλλαν ως προς την επιλογή του τεχνικού και ότι ο τεχνικός με τη σειρά του έσφαλλε ως προς τον τρόπο που εργάστηκε, τα υλικά που χρησιμοποίησε κτλ. Όλες όμως αυτές οι λεπτομέρειες αποτελούν ανεπίτρεπτη μαρτυρία γνώμης[2] διότι παρά την δήλωση του μάρτυρα ότι είναι Πολιτικός μηχανικός και εργολάβος, καμία περαιτέρω αναφορά έχει γίνει στα προσόντα και την πείρα του. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να διαπιστωθεί κατά πόσον αυτός είναι εμπειρογνώμονας και εάν, κατά συνέπεια, θα μπορεί να εκφέρει μαρτυρία γνώμης για τα τεχνικά αυτά ζητήματα. Απορρίπτω συνεπώς, ως ανεπίτρεπτη την μαρτυρία γνώμης του Μ.Α.3, η οποία περιλαμβάνει και την υποθετική θέση του αναφορικά με το πώς θα ήταν η κατάσταση του μισθίου "εάν δεν το ανακαίνιζαν οι Αιτητές". Ως προς την υπόλοιπη μαρτυρία του Μ.Α.3 βρίσκω ότι αυτός απαντούσε αυθόρμητα και ήταν σταθερός στις απαντήσεις του παρά την μακρά αντεξέταση του. Διαπιστώνω ότι υπήρξε ειλικρινής μάρτυρας και αποδέχομαι την υπόλοιπη μαρτυρία του. Συγκεκριμένα, αποδέχομαι ότι το μίσθιο μετά το έτος 2009 παρουσίαζε πρόβλημα διαρροής νερού από την ταράτσα το εσωτερικό του και ότι παρά την εκτέλεση εργασιών αποκατάστασης του υδατοστεγούς της οροφής από μέρους των Αιτητών, τον Οκτώβριο του 2012 και τον Μάρτιο του 2013, το πρόβλημα δεν λύθηκε οριστικά. Έτσι οι Αιτητές έλαβαν ακολούθως άλλα μέτρα όσον αφορά την εικόνα του μισθίου προς τους επισκέπτες του, (όπως επενδύσεις στην τοιχοποιία και κατασκευή συλλογής των υδάτων που εισέρχονται στο μίσθιο). Αποδέχομαι επίσης ότι την εσωτερική αυλή του μισθίου συνεχίζει ακόμα να χρησιμοποιεί και ο Καλλικάς, του οποίου το κατάστημα διέθετε παλιότερα πόρτα που άνοιγε στην αυλή, μέχρι που ο τελευταίος με δική του πρωτοβουλία έκλεισε την πόρτα αυτή. Ο Μ.Α.4, Παναγιώτης Φακοντής, είναι φωτογράφος και κατέθεσε στο Δικαστήριο αριθμό φωτογραφιών (Τεκμήριο 25) που ο ίδιος έλαβε, με οδηγίες των Αιτητών, στις 20.2.2015, και οι οποίες απεικονίζουν την ταράτσα και το μίσθιο (πατάρι και ισόγειο). Η φωτογράφιση έγινε μετά από μια βροχερή μέρα, αλλά δεν γνωρίζει αν το νερό που φαίνεται σε αυτές είναι βρόχινο. Ο μάρτυρας αυτός έχει παρουσιαστεί για τον περιορισμένο σκοπό της παρουσίασης των φωτογραφιών του. Υπήρξε τυπικός μάρτυρας και περιορίστηκε στην περιγραφή των εικόνων. Δεν υπέπεσε σε σημαντικές αντιφάσεις και αποδέχομαι την μαρτυρία του. Μάρτυρες Καθ' ου η αίτηση O M.K.1 Αντρέας Κωνσταντίνου είναι εκτιμητής ακινήτων με πείρα από το
  4. Έχει σπουδάσει πρώτα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ως Μηχανολόγος Μηχανικός και ακολούθως απέκτησε τον μεταπτυχιακό τίτλο MSc in Property Valuation and Management από το Πανεπιστήμιο Sheffield του Ηνωμένου Βασιλείου. Εργάστηκε αρχικά σε εκτιμητικό γραφείο. Τα τελευταία έξη χρόνια εργάζεται μόνος, ασχολούμενος με εκτιμήσεις ακινήτων για πιστωτικά ιδρύματα, ιδιώτες και υποθέσεις Δικαστηρίου. Στην παρούσα υπόθεση έχει πάρει οδηγίες από τον Μιχάλη Παπαδόπουλο, σύζυγο της μίας από τις ιδιοκτήτριες του επίδικου ακινήτου και αρχικά του είχε ζητηθεί να ερευνήσει το δίκαιο ενοίκιο του μισθίου «για την τρέχουσα ημερομηνία», που ήταν ο Μάϊος του
  5. Ετοίμασε σχετική έκθεση εκτίμησης και αφού στάληκε στους συνηγόρους των Καθ' ων η αίτηση, του δόθηκαν εκ νέου οδηγίες να προβεί σε εκτίμηση για διαφορετική χρονική περίοδο, δηλαδή, για τον Δεκέμβριο του
  6. Στη συνέχεια διαπιστώθηκε, ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι οι τρεις εκτιμητές που ασχολήθηκαν με την παρούσα υπόθεση είχαν «διαφορές» σε κάποια εμβαδά και σε ποσά ενοικίων (σε ορισμένες συγκριτικές ενοικιάσεις). Αποφασίστηκε έτσι από τα μέρη, όπως επισκεφθούν και οι τρεις εκτιμητές εκ νέου την περιοχή του ακινήτου και προβούν σε νέες μετρήσεις, ώστε να μην υπάρχουν πλέον τέτοιες διαφωνίες. Έγιναν οι νέες μετρήσεις και εξαλείφθηκαν οι μεγάλες διαφορές στις εκτιμήσεις. Στην διάρκεια των νέων μετρήσεων, μετέβηκε στο μίσθιο δύο φορές μαζί με τον εμπειρογνώμονα Στέφανο Φιντικλή, όπου την δεύτερη φορά ο ίδιος διαπίστωσε ότι η αυλή που υπήρχε σε αυτό έπρεπε να ληφθεί υπόψη. Είναι περιφραγμένος χώρος, με κεραμικά στο πάτωμα και χρησιμοποιείται μόνο από τους Αιτητές, προκειμένου να έχουν πρόσβαση στην τουαλέτα, που βρίσκεται έξω από το μίσθιο. Ο χώρος της αυλής μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για αποθήκευση αντικειμένων καθώς και για διάλειμμα των εργαζομένων. Την «μικρή περιοχή» καθόρισε όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά την περιοχή γύρω από το μίσθιο και αφού διένυσε πεζός την οδό Ιωάννη Αγρότη και πήρε πληροφορίες από τα καταστήματα. Συνήθως η μικρή περιοχή αποτελεί το οικοδομικό τετράγωνο όπου βρίσκεται το επίδικο ακίνητο. Ως "μικρή περιοχή" καθόρισε τμήμα της οδού Ιωάννη Αγρότη, από την συμβολή της με την οδό Γλάδστωνος μέχρι και την οδό Γράμμου. Διαπίστωσε ότι όσο απομακρυνόταν από την οδό Γλάδστωνος προς την πλατεία Έρωτα, η ενοικιαστική αξία μειωνόταν καθώς επίσης και ότι τα μεγάλα σε εμβαδόν καταστήματα διέφεραν σε ενοικιαστική αξία από τα μικρότερα. Ο ίδιος επέλεξε να χρησιμοποιήσει στην έκθεση εκτίμησής του καταστήματα με μικρό αλλά και μεγαλύτερο εμβαδόν. Παρουσίασε φωτογραφίες των καταστημάτων αυτών υποδεικνύοντας πού βρίσκονται σε σχέση με το επίδικο. Σαν βάση για την προσαρμογή των ανόμοιων με το μίσθιο καταστημάτων, χρησιμοποίησε τη θέση και το μέγεθός τους. Ως συγκριτικές ενοικιάσεις χρησιμοποίησε: τα δύο καταστήματα που εφάπτονται του επιδίκου, (ΜΤΝ στα βόρεια και Καλλικάς στα νότια), το Πλατώ που βρίσκεται στο ίδιο συγκρότημα, το ΝΕΧΤ που βρίσκεται απέναντι από το μίσθιο και το ΚALYPSO που είναι πιο απομακρυσμένο στα νοτιοδυτικά. Τα φυσικά χαρακτηριστικά των καταστημάτων που εφάπτονται στο μίσθιο βρίσκονται πιο κοντά σε αυτό, διότι έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος και την ίδια ορατότητα. Στα υπόλοιπα τρία καταστήματα τα ενοίκια χρήζουν προσαρμογής διότι:
  7. Το KALYPSO έχει μέγεθος περίπου έξη φορές όσο το επίδικο και βρίσκεται πιο μακριά από αυτό, σε περιοχή όπου τα ενοίκια είναι χαμηλότερα.
  8. Το Πλατώ δεν διαθέτει βιτρίνες και δεν έχει την «όψη» καταστήματος, ενώ παράλληλα πλεονεκτεί στη θέση που βρίσκεται.
  9. Το ΝΕΧΤ βρίσκεται σχεδόν απέναντι από το μίσθιο, αλλά αποτελείται από δύο ενοικιάσεις και είναι έτσι μεγαλύτερο σε μέγεθος. Το ένα από τα δύο καταστήματα είναι σχεδόν το ίδιο μέγεθος με το μίσθιο αλλά είναι γωνιακό (γωνία οδών Γλάδστωνος και Ι. Αγρότη). Έχει ετοιμάσει δύο συγκριτικούς πίνακες ενοικίων (στο τεκμήριο 26), όπου στον πίνακα Α περιλαμβάνονται όλα τα προαναφερόμενα υποστατικά καθώς και το επίδικο, ενώ στον πίνακα Β δεν περιλήφθηκαν τα λιγότερο συγκρίσιμα υποστατικά (δηλαδή το KALYPSO και το Πλατώ). Στην περίπτωση του πίνακα Α, μετά τις αναπροσαρμογές στα ενοίκια της μικρής περιοχής ο μέσος όρος των ενοικίων ανέρχεται σε €9,78 ανά τμ. Στον πίνακα Β ο μέσος όρος των ενοικίων ανέρχεται σε €9,96 ανά τμ (και χωρίς προσαρμογές στα συγκριτικά ενοίκια σε €9,92 ανά τμ). Σαν αγοραίο ενοίκιο (που αναφέρεται στα τεκμήρια 36 και 26) υιοθέτησε τις ενοικιάσεις που βρίσκονται πιο «κοντά» στον ουσιώδη χρόνο της έρευνας (δηλαδή την ενοικίαση των Πλατώ, ΜΤΝ και Marangos). Δεν εντόπισε ενοικιάσεις του ουσιώδους χρόνου. Στην προσαρμογή των ενοικίων υποστηρίζει ότι το επίδικο είναι κατά ποσοστό 5% καλύτερο από το κατάστημα Καλλικάς, ενώ το ΜΤΝ είναι κατά 5% καλύτερο από το επίδικο. Υποστήριξε περαιτέρω ότι το μέγεθος των καταστημάτων θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για σκοπούς προσαρμογής, διότι στην συγκεκριμένη περιοχή δεν υπάρχει ζήτηση για μεγάλα καταστήματα. Όσον αφορά τους βοηθητικούς χώρους θεωρεί ότι ο βοηθητικός χώρος στο υπόγειο ενός καταστήματος δεν έχει την ίδια βαρύτητα με τον βοηθητικό χώρο στο ισόγειο, ο οποίος παρουσιάζει μεγαλύτερη χρησιμότητα εφόσον βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το κατάστημα. Επίσης, όσον αφορά το εμβαδόν του υπογείου στο κατάστημα ΝΕΧΤ θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη μόνο κατά ποσοστό 20% λόγω και της κατάστασής του, η οποία δεν ήταν καλή. Αντιθέτως, στο KALYPSO ο αποθηκευτικός χώρος στο ισόγειο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά 50%. Σχολιάζοντας την έκθεση του Λειτουργού Εκτιμήσεων αναφέρθηκε στο ενοίκιο ΜΤΝ το οποίο είναι €863 και όχι €844 μηνιαίως. Συμφώνησε ότι το κατάστημα Καλλικάς μειονεκτεί λόγω θέσης αλλά υποστήριξε ότι μειονεκτεί επίσης και λόγω της κακής κατάστασης του. Στις προσαρμογές των συγκριτικών ενοικιάσεων 4 και 5 βρίσκει ότι στο μεν 4 το ποσοστό 10% είναι ψηλό και ότι στο 5 το ποσοστό 20% είναι χαμηλό. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι έχει μέχρι τώρα συντάξει περίπου 10 εκτιμήσεις για υποθέσεις καθορισμού ενοικίων και έχει επίσης παρουσιαστεί ως μάρτυρας στο Δικαστήριο. Διευκρίνισε ότι στην παρούσα υπόθεση έχει ετοιμάσει συνολικά τέσσερεις εκθέσεις εκτίμησης (τεκμήρια 34, 35, 36 και 26) με την εξής χρονολογική σειρά: · Το τεκμήριο 34 (πρώτη εκτίμηση) ετοιμάστηκε στις 25.5.2016 και αφορούσε τον χρόνο της λήψης των οδηγιών, δηλ. τον Μάιο του 2016 και ως εκ τούτου δεν είναι ορθή. · Το τεκμήριο 35 (δεύτερη εκτίμηση) ετοιμάστηκε στις 22.9.2016, αφότου ήρθε σε επαφή με την συνήγορο των Καθ' ων η αίτηση. Η έκθεση αυτή αφορούσε πλέον τον ουσιώδη χρόνο της υπόθεσης (Δεκέμβριος του 2013). · Το τεκμήριο 36 (τρίτη εκτίμηση) ετοιμάστηκε στις 7.11.2016, μετά την συνάντηση των εκτιμητών της υπόθεσης, στο Δικαστήριο, όπου διαπίστωσαν οι εκτιμητές ότι υπήρχαν σοβαρές διαφορές στα δεδομένα τους (εμβαδά και ενοίκια). Συμφωνήθηκε τότε να προβούν όλοι μαζί σε νέες εμβαδομετρήσεις στα υποστατικά όπου υπήρχαν διαφωνίες. · Το τεκμήριο 26 (τέταρτη ή τελευταία εκτίμηση) ετοιμάστηκε στις 27.3.2017 και σε αυτό περιλήφθηκαν δύο πίνακες συγκριτικών ενοικίων όπου πλέον πέραν από την προσαρμογή των ενοικίων σε κάθε μια από τις συγκριτικές ενοικιάσεις γίνεται και αναφορά στους παράγοντες που λήφθηκαν υπόψη στον καθορισμό του ποσοστού προσαρμογής σε κάθε μια. Όσον αφορά το συγκριτικό KALYPSO, κατά την πρώτη επίσκεψή του δεν του είχε υποδειχθεί η ύπαρξη αποθηκευτικού χώρου στην δεξιά πλευρά. Εξήγησε τη μέθοδο που χρησιμοποίησε κατά τις μετρήσεις των καταστημάτων και υποστήριξε ότι είχε ετοιμάσει την δική του δεύτερη έκθεση εκτίμησης, προτού πάρει το αντίγραφο της εκτίμησης Φιντικλή. Αναφέρθηκε επίσης στην επέκταση στο μεσοπάτωμα του μισθίου, λέγοντας ότι αυτή δεν λήφθηκε υπόψη από τον ίδιο, εφόσον δεν του παρουσιάστηκε η σχετική άδεια οικοδομής. Θεώρησε την επέκταση ως παράνομη και την αφαίρεσε από το εμβαδόν (στο τεκμήριο 26). Το υπόγειο στο κατάστημα ΝΕΧΤ το εμβαδομέτρησε όταν μετά από επιμονή του ιδίου, του επιτράπηκε από τον ενοικιαστή να εισέλθει στο κατάστημα και μόνον τότε του λέχθηκε ότι υπάρχει υπόγειο. Αυτό έγινε κατά τη δεύτερη επίσκεψη στη μικρή περιοχή, διότι την πρώτη φορά ο ενοικιαστής δεν ήταν συνεργάσιμος. Για το ίδιο υποστατικό αναφέρει στην πρώτη και δεύτερη του εκτίμηση ότι πλεονεκτεί κατά 5%. Υποστήριξε ότι στην τρίτη εκτίμηση διευκρίνισε το πώς καταλήγει σε αυτό το συμπέρασμα εξηγώντας ότι ενώ το κατάστημα αυτό πλεονεκτεί κατά 15% (λόγω θέσης), ταυτόχρονα μειονεκτεί κατά 10% (λόγω μεγέθους) και έτσι το πλεονέκτημα που έχει περιορίζεται στο 5% μόνο. Παραδέχτηκε επίσης ότι αποφάσισε στην τελευταία εκτίμηση του να λάβει υπόψη την (εσωτερική) αυλή του μισθίου (με ποσοστό αξίας ισογείου προς 20%) και έτσι το εμβαδόν του μισθίου ανήλθε σε 70 τ.μ. Υποστήριξε ότι το γεγονός ότι η τουαλέτα του μισθίου βρίσκεται στην αυλή δεν αποτελεί μειονέκτημα, αλλά πλεονέκτημα έστω και εάν βρίσκεται στον εξωτερικό χώρο, διότι είναι στο ισόγειο. Διαφώνησε με την εισήγηση ότι ένα κατάστημα "πρέπει να έχει είσοδο στη μικρή περιοχή" προκειμένου να περιληφθεί σε αυτήν. Υποστήριξε ότι το Πλατώ βρίσκεται στην μικρή περιοχή παρά το ότι διαθέτει «είσοδο» στη βόρεια πλευρά του, στην πλατεία Κένεντυ. Θεωρεί ότι εφόσον λήφθηκε υπόψη το ΜΤΝ, θα πρέπει να ληφθεί και το Πλατώ διότι αποτελούν ενιαία μονάδα. Στη βάση των ακαδημαϊκών προσόντων και της πείρας του Μ.Κ.1, βρίσκω ότι αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Βρίσκω επίσης ότι η διενέργεια περαιτέρω έρευνας από μέρους του και η σύνταξη πέραν της μίας εκτίμησης, δεν αποδυναμώνει από μόνη της την εμπειρογνωμοσύνη του μάρτυρα. Πέραν των πιο πάνω διαπιστώσεων μου και παρά το γεγονός ότι υπήρξε σταθερός στις θέσεις του, ο μάρτυρας αυτός δεν μου έχει κάνει πολύ καλή εντύπωση, για τους λόγους που σχολιάζω αμέσως πιο κάτω: (α) Η συμπερίληψη του Πλατώ ως συγκριτική ενοικίαση στον πίνακα Α του τεκμηρίου 26 δεν έχει τεκμηριωθεί. Αυτή η ενοικίαση βρίσκεται μεν στο ίδιο κτιριακό συγκρότημα με το μίσθιο, έχει όμως διαφορετικό προσανατολισμό καθότι βρίσκεται σε κεντρική πλατεία (Κένεντυ) και στη συμβολή δύο λεωφόρων. Πέραν τούτου διαθέτει και το πλεονέκτημα της χρήσης του χώρου έμπροσθεν του, δυνάμει συμφωνίας με το Δήμο Πάφου. Όλα τα πιο πάνω βρίσκω ότι καθιστούν το Πλατώ ουσιωδώς διαφορετικό από το μίσθιο και μη συγκρίσιμο με αυτό. Σχετικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από το σύγγραμμα Modern Methods of Valuation of Land, Houses and Buildings by Lawrance, Rees and Britton, 6t ed. όπου στη σελίδα 263 αναφέρονται τα εξής: "Shops only a short distance apart can vary considerably in rental value because of vital differences in their position" Δεν μου διαφεύγει ότι ο Μ.Κ.1 έχει προβεί σε αναπροσαρμογή της ενοικιαστικής αξίας αυτής της συγκριτικής ενοικίασης. Βρίσκω παρόλα αυτά ότι για πιο αντικειμενικό αποτέλεσμα η σύγκριση με αυτήν την μη συγκρίσιμη ενοικίαση θα έπρεπε να αποφευχθεί. Άλλωστε, υπήρχαν άλλες διαθέσιμες συγκρίσιμες ενοικιάσεις, για σκοπούς εκτίμησης. (β) το γεγονός ότι ο ενοικιαστής Καλλικάς είχε ανέκαθεν πρόσβαση στην "αυλή του μισθίου" και ότι από από επιλογή του έχει κλείσει την πρόσβαση αυτήν, αλλά εξακολουθεί μέσω άλλης οδού να ασκεί το δικαίωμα κατοχής και χρήσης της, καταρρίπτει την θέση του Μ.Κ.1 ότι η αυλή εξυπηρετεί μόνο το μίσθιο. Ως εκ τούτου βρίσκω ότι η προσέγγιση του μάρτυρα αναφορικά με την ανάγκη συμπερίληψης της αυλής στο εμβαδόν του μισθίου, είναι λανθασμένη. Οι πιο πάνω διαπιστώσεις μου, ειδικά όσον αφορά τον καθορισμό της μικρής περιοχής και την λήψη υπόψη της μη συγκρίσιμης ενοικίασης, μου δημιουργούν αμφιβολίες αναφορικά με την ορθότητα των συμπερασμάτων της έκθεσης εκτίμησης του Μ.Κ.
  10. Σημειώνω ότι η σύνταξη και δεύτερου πίνακα συγκριτικών ενοικιάσεων από μέρους του μάρτυρα, δεν προσθέτει οτιδήποτε στην έκθεση εκτίμησης του. Αντιθέτως, ενώ η θεωρίες που υποστήριξε παραμένει σταθερές, η παρουσίαση του πίνακα Β (χωρίς τα συγκριτικά Πλατώ και Kalypso), βρίσκω ότι αποκαλύπτει αβεβαιότητα του ιδίου αναφορικά με την μικρή περιοχή που έχει υιοθετήσει. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, δεν αποδέχομαι την έκθεση εκτίμησης του Μ.Κ.
  11. O Μ.Κ.2 Μιχάλης Παπαδόπουλος, σύζυγος της Καθ' ης η αίτηση 1 και εξουσιοδοτημένος από τις δύο Καθ' ων η αίτηση, είναι μεταλλειολόγος μηχανικός στο επάγγελμα. Διαχειρίζεται την ακίνητη περιουσία της συζύγου του και γνωρίζει τα γεγονότα προσωπικά διότι εμπλέκεται στα ζητήματα αυτά. Παρουσίασε το διάταγμα διατήρησης (Κ.Δ.Π. 269/85, Τεκμήριο 41) που αφορά το μίσθιο και την οικοδομή στην οποία αυτό βρίσκεται. Υποστήριξε ότι οι Αιτητές κατέβαλλαν το συμφωνηθέν ενοίκιο από την έναρξη της ενοικίασης κανονικά, συμπεριλαμβανομένης και της αύξησης ανά διετία, μέχρι το έτος
  12. Τότε, αφού αρνήθηκαν οι Αιτητές να καταβάλουν την αύξηση στο ενοίκιο, οι Καθ' ων η αίτηση καταχώρησαν την αίτηση καθορισμού ενοικίου Κ17/07, στην οποία εκδόθηκε εκ συμφώνου απόφαση στις 5.3.
  13. Με αυτήν καθορίστηκε το ενοίκιο του μισθίου σε €670 μηνιαίως από 1.9.
  14. Έκτοτε το ενοίκιο παρέμεινε αμετάβλητο και, με επιστολή ημερομηνίας 11.1.2013, οι Αιτητές ζήτησαν όπως αυτό μειωθεί από €670 σε €400 από 1.1.
  15. Δεν συμφώνησαν οι διάδικοι, αφού οι Καθ' ων η αίτηση αντιπρότειναν μείωση του ενοικίου σε €600 μόνο. Το μίσθιο βρίσκεται στο κέντρο της πόλης Πάφου στην οδό Ιωάννη Αγρότη, όπου καταλήγουν τρεις δρόμοι. Η περιοχή διαθέτει χώρους στάθμευσης και παρκόμετρα ενώ τα έξοδα συντήρησης του μισθίου, το οποίο βρίσκεται σε διατηρητέα οικοδομή επωμίστηκαν μέχρι σήμερα οι Καθ' ων η αίτηση. Οι όποιες εργασίες έγιναν στο μίσθιο από τους Αιτητές δεν ήταν αποτέλεσμα των ισχυριζόμενων προβλημάτων στην ταράτσα του μισθίου, αλλά αφορούσαν την αισθητική του καταστήματος και την επιθυμία των Αιτητών να το ανακαινίσουν για τους σκοπούς λειτουργίας της επιχείρησης τους. Το μίσθιο αναβαθμίστηκε λόγω της ανάπλασης που έχει γίνει στην περιοχή και λόγω της ανακήρυξης της Πάφου ως πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης (την 17.5.2013) για το έτος
  16. Παρουσίασε τις συμφωνίες ενοικίασης των γειτονικών με το μίσθιο καταστημάτων υποστηρίζοντας ότι οι Αιτητές πλήρωναν πάντοτε χαμηλότερο ενοίκιο σε σχέση με τα διπλανά καταστήματα. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι ο χώρος της αυλής στο επίδικο υποστατικό είναι κοινόχρηστος και υποστήριξε ότι κακώς οι Αιτητές επιτρέπουν σε άλλον ενοικιαστή να τον χρησιμοποιεί. Συμφώνησε ότι πριν το έτος 2012 οι Αιτητές εξέφρασαν παράπονο αναφορικά με την ύπαρξη υγρασίας στην οροφή και αφού ο ίδιος διαπίστωσε τη βασιμότητα του παραπόνου, οι Καθ' ων η αίτηση ανέλαβαν την επιδιόρθωση της ταράτσας. Έγιναν κατά το έτος 2012 επιδιορθώσεις στην ταράτσα, αλλά στις αρχές του 2013 διαπιστώθηκε ότι «δεν πέτυχαν». Ανατέθηκε τότε εκ νέου στον ίδιο τεχνικό να κάνει ριζικές εργασίες στην ταράτσα, πράγμα που έγινε. Ο ίδιος τεχνικός προέβηκε τότε και σε καθαρισμό της υγρασίας και βάψιμο εσωτερικά του μισθίου. Ουδέποτε αρνήθηκαν να προβούν σε επιδιορθώσεις του μισθίου οι Καθ' ων η αίτηση και η συνεννόηση με τους Αιτητές ήταν όπως (μετά από ενημέρωση των Καθ' ων η αίτηση) να γίνονται οι όποιες εργασίες απαιτούνται, από τους Αιτητές και να αποκόπτεται το κόστος από τα ενοίκια. Όσον αφορά την επιστολή, τεκμήριο 14, οι Καθ' ων η αίτηση είχαν άγνοια, εξ' ου και όταν ακολούθησε (τον Γενάρη του 2014) άλλη επιστολή, οι Καθ' ων η αίτηση απάντησαν ότι το πρόβλημα είχε πλέον διορθωθεί. Η ταράτσα πάνω από το μίσθιο αποτελούσε πάντοτε χώρο που χρησιμοποιούσαν άλλοι ενοικιαστές για τους σκοπούς της δικής τους επιχείρησης (καφετέριας), όχι όμως οργανωμένα. Όταν οι Καθ' ων η αίτηση ενημερώθηκαν για την πρόθεση αυτών των ενοικιαστών να τοποθετήσουν τραπέζια και να οργανώσουν καλύτερα τη χρήση του χώρου, προειδοποίησαν τους ενοικιαστές για την ανάγκη στεγανότητας της ταράτσας και την αποφυγή δημιουργίας προβλημάτων στους Αιτητές. Οι Αιτητές γνώριζαν τα μικροπροβλήματα των διαρροών από την ταράτσα και οι Καθ' ων η αίτηση ήταν σύμφωνοι στην αντιμετώπισή τους σε συνεννόηση με τους Αιτητές. Ο Μ.Κ.2 μου έχει κάνει καλή εντύπωση, αφού απαντούσε στις ερωτήσεις που του τέθηκαν άμεσα, με ευθύτητα και χωρίς δισταγμό. Δεν διαπιστώνω σημαντικές αντιφάσεις στην μαρτυρία του, σημειώνω όμως ότι έχει προβεί σε ανεπίτρεπτο σχολιασμό, εκφέροντας γνώμη αναφορικά με τις εκθέσεις εκτίμησης του δίκαιου ενοικίου, χωρίς όμως να κατέχει ειδικές γνώσεις για το ζήτημα αυτό[3]. Σημειώνω επίσης ότι για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης είναι άσχετο το γεγονός κατά πόσο το Τεκμήριο 14 έχει πράγματι αποσταλεί στις Καθ' ων η αίτηση. Με εξαίρεση την γνώμη που έχει εκφράσει (σε σχέση με τη χρήση και το καθεστώς της αυλής του μισθίου, τις παρεμβάσεις των Αιτητών στο μίσθιο, την "αναβάθμιση" του μισθίου λόγω ανάπλασης της περιοχής), αποδέχομαι ως ειλικρινή την υπόλοιπη σχετική με την υπόθεση μαρτυρία του Μ.Κ.
  17. Λειτουργός Εκτιμήσεων: Παρουσιάστηκε επίσης στο Δικαστήριο o Λειτουργός Εκτιμήσεων του Επαρχιακού Κτηματολογικού Γραφείου Πάφου, Παναγιώτης Χ" Χριστοφή, ο οποίος ετοίμασε και παρουσίασε έκθεση εκτίμησης αναφορικά με το δίκαιο ενοίκιο του επίδικου υποστατικού, δυνάμει σχετικών οδηγιών του Δικαστηρίου. Υιοθέτησε την έκθεση εκτίμησης που ετοίμασε τον Νοέμβριο του 2016 (τεκμήριο 33). Ανέφερε ότι χρησιμοποίησε τη συγκριτική μέθοδο εκτίμησης και έλαβε υπόψη του ως συγκριτικές, 5 συνολικά ενοικιάσεις, περιλαμβανομένου του υπό εκτίμηση ακινήτου. Καθορίζοντας τη μικρή περιοχή, κατέθεσε και σχέδιο όπου φαίνεται ότι οι συγκριτικές ενοικιάσεις βρίσκονται στην ίδια οδό με το επίδικο υποστατικό. Στις συγκριτικές ενοικιάσεις έχει προβεί σε αναπροσαρμογές, ως εξής: Η συγκριτική ενοικίαση 2 (ΜΤΝ), πλεονεκτεί του μισθίου με ποσοστό 5%, λόγω θέσης. Η συγκριτική ενοικίαση 3 (Καλλικάς), μειονεκτεί του μισθίου με ποσοστό 5%, λόγω θέσης. Η συγκριτική ενοικίαση 4 (Bidi-Next), πλεονεκτεί του μισθίου κατά 10% λόγω θέσης αλλά ταυτόχρονα μειονεκτεί κατά 20% λόγω μεγέθους. Το τελικό ποσοστό για σκοπούς αναπροσαρμογής, είναι 10%. Η συγκριτική ενοικίαση 5 (Kalypso), μειονεκτεί του μισθίου με ποσοστό 20%, δηλαδή 10% λόγω μεγέθους και 10% λόγω θέσης. Ως αγοραίο ενοίκιο σημειώνει το συγκριτικό ΜΤΝ. Αυτή υπήρξε η πιο πρόσφατη νέα ενοικίαση
(2011)και την έλαβε υπόψη του γνωρίζοντας ότι η οικονομική ύφεση αναφορικά με τα ακίνητα είχε ξεκινήσει από το 2008 και οι οικονομικές συνθήκες στην συγκεκριμένη περιοχή, κατά τα έτη 2011 και 2013 δεν είχαν μεγάλη απόκλιση. Θα χρησιμοποιούσε και την ενοικίαση Marangos αν μάθαινε ότι αυτή είχε έναρξη τον Ιούνιο του έτους
  1. Θα αναπροσάρμοζε όμως το ενοίκιο του Marangos (€530,00 μηνιαίως), μειώνοντας το κατά 5% λόγω θέσης και έτσι το αγοραίο ενοίκιο με βάση αυτήν την ενοικίαση θα ήταν €8,50 ανά τμ (€503 : 59τμ = €8,50). Για πιο ασφαλές αποτέλεσμα, στον υπολογισμό του αγοραίου ενοικίου, θα επέλεγε να χρησιμοποιήσει και τις δύο κοντινές χρονικά ενοικιάσεις. Όσον αφορά την μεταβολή στο ενοίκιο του ΜΤΝ (δυνάμει της τροποποιητικής συμφωνίας, τεκμήριο 10) υποστηρίζει ότι δεν θα πρέπει αυτό να ληφθεί υπόψη για σκοπούς υπολογισμού του αγοραίου ενοικίου. Είναι προτιμότερο να ληφθούν υπόψη ενοίκια νέων ενοικιάσεων και όχι υφιστάμενων για τον εντοπισμό του αγοραίου ενοικίου. Ανέφερε ότι σε προηγούμενη έκθεση που έχει ετοιμάσει, τον Ιανουάριο του 2016 (τεκμήριο 57), είχε λάβει υπόψη του και άλλες συγκριτικές ενοικιάσεις τις οποίες επέλεξε τελικά να αφαιρέσει από το τεκμήριο 33, διότι τις αξιολόγησε ως λιγότερο συγκρίσιμες, λόγω της απόστασης τους από το μίσθιο. Στο συγκριτικό ΜΤΝ προσδίδει πλεονέκτημα 5%, διότι είναι πιο ορατό από την οδό Γλάδστωνος, σε σχέση με το επίδικο. Δεν δικαιολογείται όμως η χρήση μεγαλύτερου ποσοστού διότι αυτό εφάπτεται στο μίσθιο και έχει και το μίσθιο μερική ορατότητα από την οδό Γλάδστωνος. Δεν έλαβε υπόψη του την αυλή στο μίσθιο διότι είχε πληροφόρηση από τον διπλανό ενοικιαστή (Καλλικάς) ότι αυτή είναι κοινή για τα δύο αυτά καταστήματα. Επίσης θεωρεί ότι το όποιο πλεονέκτημα προσδίδει στο μίσθιο η αυλή, αυτό αντισταθμίζεται από το μειονέκτημα ότι η τουαλέτα βρίσκεται εξωτερικά. Στο συγκριτικό BIDI-NEXT έχει προσδώσει πλεονέκτημα, λόγω θέσης, μόνο 10% διότι παρά το ότι είναι γωνιακό, το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται στην οδό Ι. Αγρότη. Το συγκριτικό Καλλικάς αντιμετώπισε ως παρόμοιας κατάστασης με το επίδικο διότι του λέχθηκε ότι οι βελτιώσεις στο επίδικο έγιναν με έξοδα των Αιτητών και όχι των ιδιοκτητών. Στην περίπτωση μεσοπατώματος λαμβάνει υπόψη το 30% στο συνολικό εμβαδό. Το ίδιο ποσοστό χρησιμοποιεί και στην περίπτωση των υπογείων αποθηκευτικών χώρων. Δεν περιέλαβε στις συγκριτικές ενοικιάσεις το Πλατώ διότι δεν είναι συγκρίσιμο. Βρίσκεται σε κεντρικό σημείο, στην κεντρική πλατεία της Πάφου (Πλατεία Κένεντυ) και στην συμβολή των Λεωφόρων Γρίβα Διγενή και Γλάδστωνος. Διαθέτει επίσης το πλεονέκτημα της απόκτησης άδειας χρήσης του χώρου που ο Δήμος Πάφου ενοικιάζει μπροστά από αυτό. Οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ αυτού και του μισθίου, επιβεβαιώνουν ότι δεν είναι συγκρίσιμο. Τα συμπεράσματα του Λειτουργού εκτιμήσεων αναφορικά με το ζήτημα που εξετάζεται, εμφαίνονται στην έκθεση του (τεκμήριο 33) και έχουν ως εξής: Το ενοίκιο του μισθίου ανέρχεται σε €10,00 ανά τμ. Ο μέσος όρος των ενοικίων στην μικρή περιοχή του μισθίου ανέρχεται σε €9,00 ή €9,06 (εφόσον γίνει διόρθωση του ενοικίου στο συγκριτικό ΜΤΝ, από €844 σε €863, που είναι το ορθό ποσό όταν ληφθεί υπόψη η εισφορά για την Άμυνα ) και το 90% του μέσου αυτού όρου σε €8,10 (ή €8,15, αντίστοιχα, μετά την διόρθωση ΜΤΝ). Το αγοραίο ενοίκιο στην μικρή περιοχή (τρέχον ενοίκιο) ανέρχεται σε €13,59 ανά τμ. Ο Λειτουργός εκτιμήσεων μου έχει κάνει καλή εντύπωση. Υπήρξε ειλικρινής μάρτυρας και σταθερός στις απαντήσεις του. Δεν διαπιστώνω να έχει υποπέσει σε σημαντικές αντιφάσεις σε κανένα στάδιο της μαρτυρίας του και ήταν σε θέση να υποστηρίξει την έκθεση εκτίμησης του, τεκμήριο
  2. Έχει ορθά καθορίσει την μικρή περιοχή, αφού έχει επιλέξει υποστατικά που είναι συγκρίσιμα με το μίσθιο διότι οι περιστάσεις τους είναι ίδιες. Υπήρξε δε τόσο ειλικρινής ώστε να παραδεχθεί ότι το ενοίκιο του Marangos, πρέπει να ληφθεί υπόψη για σκοπούς υπολογισμού του "αγοραίου ενοικίου", αλλά ότι ο ίδιος δεν είχε εντοπίσει αυτό το δεδομένο. Θα συμφωνήσω επίσης με την προσέγγιση του αναφορικά με την ανάγκη υπολογισμού του αγοραίου ενοικίου με βάση μόνο νέες ενοικιάσεις και όχι λαμβάνοντας υπόψη τις μεταβολές των ενοικίων στις υφιστάμενες ενοικιάσεις. Το τελευταίο δεν αποτελεί ασφαλή βάση για εξαγωγή ορθών συμπερασμάτων σε σχέση με το αγοραίο ενοίκιο. Η θέση αυτή του μάρτυρα συνάδει με τη λογική. Στις περιπτώσεις των υφιστάμενων ενοικιάσεων, η μείωση ή αύξηση του ενοικίου πιθανόν να επηρεάζεται από εξωγενείς, ως προς την πραγματική ενοικιαστική αξία παράγοντες, οι οποίοι αλλοιώνουν την πραγματική αγοραία αξία. Βρίσκω έτσι ότι μπορούν με ασφάλεια να γίνουν αποδεκτά τα συμπεράσματα του Λειτουργού εκτιμήσεων, λαμβανομένης όμως υπόψη της διόρθωσης στο ενοίκιο του ΜΤΝ, αλλά και του ενοικίου Marangos (μόνο για σκοπούς υπολογισμού του αγοραίου ενοικίου). Επομένως, τα αριθμητικά συμπεράσματα του Τεκμηρίου 33, σε σχέση με τον μέσο όρο των ενοικίων της μικρής περιοχής και το αγοραίο ενοίκιο, θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν, ως εξής: Ο μέσος όρος των ενοικίων στην μικρή περιοχή του μισθίου ανέρχεται σε €9,06 το 90% του μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής ανέρχεται σε €8,
  3. Το αγοραίο ενοίκιο στην μικρή περιοχή (λαμβανομένων υπόψη των δύο ενοικιάσεων ΜΤΝ και Marangos) ανέρχεται σε €11,04 ανά τμ. Ευρήματα του Δικαστηρίου: Στη βάση των παραδοχών που περιέχονται στα δικόγραφα, των παραδεκτών γεγονότων, όπως δηλώθηκαν τόσο στην έναρξη όσο και στη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας και της αποδεκτής μαρτυρίας, βρίσκω ότι τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως εξής: Οι Αιτητές είναι οι ενοικιαστές του μισθίου, ιδιοκτησίας των Καθ' ων η αίτηση, το οποίο κατέχουν από το έτος 1988 και χρησιμοποιούν ως γραφείο. Η συμφωνία ενοικίασης εξέπνευσε και οι Αιτητές συνέχισαν να διατηρούν την κατοχή του μισθίου από ημερομηνία πριν την καταχώρηση της παρούσας Αίτησης. Το μίσθιο έχει εμβαδόν 67 τμ και είναι μέτριας κατάστασης. Βρίσκεται στον Δήμο Πάφου, δηλαδή εντός της ελεγχόμενης περιοχής, δυνάμει του Περί Ενοικιοστασίου Νόμου 23/83, (όπως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί και που στο εξής θα αναφέρεται ως "ο Νόμος") καθώς και δυνάμει των Κ.Δ.Π. 519/2007 και 525/
  4. Εφόσον το μίσθιο νοικιάστηκε συμπληρωμένο πριν την 31.12.1999, εμπίπτει στην έννοια του όρου "ακίνητο" όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 2 του Νόμου 23/
  5. Το ενοίκιο του μισθίου αυξήθηκε από 1.9.2007 σε €670 το μήνα και από τότε παραμένει το ίδιο. Στην πορεία της ενοικίασης και μετά από ειδοποίηση των Αιτητών, οι Καθ' ων η αίτηση διαπίστωσαν ότι στο μίσθιο υπήρχε διαρροή νερού, από την ταράτσα. Ανέθεσαν έτσι σε τεχνικό να επιδιορθώσει την ταράτσα και να αποκαταστήσει το υδατοστεγές της οροφής. Οι εργασίες έγιναν αρχικά τον Οκτώβριο του 2012, χωρίς όμως επιτυχία. Ανατέθηκε εκ νέου στον τεχνικό η επιδιόρθωση του προβλήματος τον Μάρτιο του
  6. Το πρόβλημα δεν λύθηκε οριστικά και οι Αιτητές έλαβαν στη συνέχεια κάποια άλλα διορθωτικά μέτρα, τα οποία απέδωσαν. Η αίτηση Ενοικιοστασίου Ε23/15, δεν αποτελεί επίδικο ζήτημα. Στο βαθμό όμως που δυνάμει της αίτησης Ε23/15 οι Αιτητές αξίωσαν αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκλήθηκαν σε αυτούς από την διαρροή νερού στο μίσθιο, αλλά και τα έξοδα στεγανοποίησης του μισθίου, αυτή θα ληφθεί υπόψη στις συνολικές περιστάσεις του μισθίου.. Ούτε το κατά πόσον τέθηκε υπόψη των Καθ' ων η αίτηση η έκθεση του Μ.Α.2 (τεκμήριο 11) είναι σχετικό με τα επίδικα θέματα. Υπήρξε πρόθεση από μέρους των διαδίκων να θέσουν, στο πλαίσιο της παρούσας αίτησης τα ζητήματα που τους απασχολούν σε άλλες δικαστικές διαδικασίες. Αυτό γίνεται φανερό, μεταξύ άλλων, και από τις μακρές αντεξετάσεις των μαρτύρων της κάθε πλευράς. Νομική Πτυχή: Όπως έχει διαπιστωθεί, πιο πάνω, η επίδικη ενοικίαση εμπίπτει στις πρόνοιες του περί Ενοικιοστασίου Νόμου Ν.23/83, όπως έχει τροποποιηθεί και ως εκ τούτου ο καθορισμός του ενοικίου διέπεται από το Άρθρο 8 του Νόμου αυτού, το οποίο προνοεί τα εξής: "
(1)Ουδεμία αύξησις ενοικίου κατοικιών ή καταστημάτων δύναται να επιβληθή επί θεσμίου ενοικιαστού πλην ως εν τω παρόντι Νόμω διαλαμβάνεται.
(2)Είναι νόμιμον δια τον θέσμιον ενοικιαστήν ή τον ιδιοκτήτην οιασδήποτε κατοικίας ή καταστήματος, εάν θεωρή εαυτόν ηδικημένον, να αποτείνεται δι' αιτήσεως εις το Δικαστήριον δια τον καθορισμόν του δικαίου ενοικίου του πληρωτέου εν σχέσει προς την τοιαύτην κατοικίαν ή κατάστημα: Νοείται ότι ουδεμία αίτησις καταχωρίζεται προ της παρελεύσεως δύο ετών από της ημερομηνίας καθ' ην ο ενοικιαστής έλαβε κατοχήν του ακινήτου ή από τις ημερομηνίας της τελευταίας αύξησης ή μείωσης του ενοικίου. . . .
(3)Εις ην περίπτωσιν υποβάλλεται τοιαύτη αίτησις εις το Δικαστήριον, το Δικαστήριον εξετάζει ταύτην και, κατόπιν διεξαγωγής τοιαύτης ερεύνης οίαν τούτο ήθελε θεωρήσει κατάλληλον και παροχής εις ένα έκαστον των διαδίκων της ευκαιρίας να τύχη ακροάσεως, και λαμβανομένων υπ' όψιν των εν τοις εδαφίοις
(4)και
(5)αναφερομένων περιορισμών και περιστάσεων, καθορίζει το δίκαιον ενοίκιον από της ημερομηνίας καταχωρήσεως της τοιαύτης αιτήσεως και το ούτω καθορισθέν ποσόν θεωρείται ως το ενοίκιον το οποίον ο ενοικιαστής υποχρεούται να καταβάλλη εις τον ιδιοκτήτην. Δια τους σκοπούς της παραγράφου ταύτης θα υπηρετούν παρά τω Δικαστηρίω Λειτουργοί Εκτιμήσεων οίτινες, κατόπιν οδηγιών του Δικαστηρίου, θα δύνανται να διεξάγουν την έρευναν και να καταθέτουν την έκθεσιν των ενώπιον του Δικαστηρίου. [.] " Η τελευταία αύξηση στο πληρωτέο ενοίκιο δόθηκε την 1.9.2007, ενώ η παρούσα αίτηση έχει καταχωρηθεί στις 6.12.2013. Το ποσό που το Δικαστήριο θα καθορίσει ως το δίκαιο ενοίκιο του επίδικου υποστατικού, θα ανατρέχει στον χρόνο καταχώρισης της παρούσας αίτησης. Όσον αφορά το ύψος του καθοριζόμενου ενοικίου, αναφέρονται τα εξής στο εδάφιο 4(α) του άρθρου 8: "Το ανώτατον όριον του υπό του Δικαστηρίου καθοριζομένου δικαίου ενοικίου δεν θα υπερβαίνη ποσοστόν 14 τοις εκατόν δια τα πρώτα δύο έτη από της ενάρξεως ισχύος του παρόντος Νόμου, μετά το πέρας της οποίας περιόδου το ποσοστόν θα καθορίζεται ανά διετίαν υπό του Υπουργικού Συμβουλίου τη συστάσει του Υπουργού δια διατάγματος δημοσιευομένου εις την επίσημον εφημερίδα της Δημοκρατίας." Δυνάμει του Διατάγματος του Υπουργικού Συμβουλίου το οποίο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 12.4.2013, ως Κ.Δ.Π. 116/2013, το ανώτατο ποσοστό αυξήσεως, δυνάμει του πρώτου εδαφίου του άρθρου 4(α) ανερχόταν, για την χρονική περίοδο από την 22/4/2013 μέχρι και την 21/4/2015, σε 0%. Αυτό το μηδενικό ποσοστό κάλυπτε και τον ουσιώδη χρόνο καταχώρησης της παρούσας Αίτησης. Στη συνέχεια, η επιφύλαξη του εδαφίου 4(α) και το άρθρο 4(β) προνοούν τα ακόλουθα: "Νοείται ότι, αν η πρώτη αίτηση που υποβάλλεται μετά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητικού) Νόμου του 1995 για αύξηση του ενοικίου βάσει του επιτρεπόμενου ποσοστού, που δεν υπερβαίνει τώρα το 14%, οδηγεί στον καθορισμό ενοικίου χαμηλότερου από το 40% του εκάστοτε μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής, τότε καθορίζεται ενοίκιο ίσο προς το 40% του μέσου αυτού όρου. Το ποσοστό 40% ως ανωτέρω, για την πρώτη ή τις επόμενες αιτήσεις αυξάνεται από 1.1.1997 κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες ανά διετία, μέχρις ότου ανέλθει στο 90% του εκάστοτε μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής. (β) Το ανώτατον όριον του Δικαστηρίου καθοριζομένου δικαίου ενοικίου εν ουδεμιά περιπτώσει θα υπερβαίνη το 80% του εν εδαφίω
(4)(α) καθορισμένων ποσοστών διά τους εκτοπισθέντας και παθόντας. Διά τους σκοπούς της παρούσης παραγράφου οι όροι "εκτοπισθείς" και "παθών" κέκτηνται την εις τους όρους τούτους αποδιδομένην έννοιαν υπό του Μέρους V του παρόντος Νόμου." Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε 50% την 1.1.1997, 60% την 1.1.1999, 70% την 1.1.2001, 80% την 1.1.2003 και 90% την 1.1.2005. Κατά τον ουσιώδη χρόνο της καταχώρισης της παρούσας Αίτησης ισχύει το ποσοστό του 90% του μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής. Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του δίκαιου ενοικίου καθορίζονται ενδεικτικά, αλλά όχι περιοριστικά στο εδάφιο 5 του άρθρου 8: "
(5)Τηρουμένων των πιο πάνω εδαφίων, για τον καθορισμό του δικαίου ενοικίου πρέπει να υπολογίζεται το αγοραίο ενοίκιο και ο μέσος όρος των ενοικίων στην ίδια μικρή περιοχή, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σπανιότητα παρόμοιων ακινήτων στην ίδια μικρή περιοχή, ενώ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι περιστάσεις (εκτός οι προσωπικές), μεταξύ των οποίων η ηλικία, ο χαρακτήρας, το μέγεθος, η τοποθεσία, η κατάσταση του ακινήτου (και, προκειμένου περί διατηρητέας οικοδομής, κατά πόσο έχουν εκτελεσθεί σε αυτή έργα από τον ιδιοκτήτη και με ποιο ύψος δαπανών), καθώς και οι παρεχόμενες σ' αυτό διευκολύνσεις." Η πιο πάνω πρόνοια της νομοθεσίας επιβάλλει όπως το Δικαστήριο κατά τον καθορισμό του δικαίου ενοικίου λάβει υπόψη του εκτός από τον μέσο όρο των ενοικίων και το αγοραίο ενοίκιο της μικρής περιοχής, όλες τις περιστάσεις του επίδικου ακινήτου. Σχετικές είναι και η αποφάσεις στις υποθέσεις Αθανασίου κ.α. ν. Χριστοδούλου κ.α.
(2006)1 Α.Α.Δ. 41, Γεωργιάδης ν. Shaftakolas Estates Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 1750, Φεραίος ν. Χρ. Γεωργιάδης Λτδ, ECLI:CY:AD:2015:D804, Πολιτική έφεση 212/2010, ημερομηνίας 2.12.
  1. Ο μέσος όρος των ενοικίων της μικρής περιοχής του μισθίου ανέρχεται σε €9,06 ανά τμ μηνιαίως. Το 90% του μέσου αυτού όρου ανέρχεται σε €8,15 και το αγοραίο ενοίκιο σε €11,04 ανά τμ. Εάν για τον καθορισμό του ενοικίου βασιζόμασταν μόνον στους πιο πάνω παράγοντες, τότε το ενοίκιο θα καθορίζονταν στο ποσό των €9,60 ανά τμ (19,19÷2=9,59) και θα μειώνονταν προς €0,40 ανά τμ, δηλαδή κατά €26,80 μηνιαίως. Θα καταλήγαμε έτσι στον καθορισμό του ενοικίου στο ποσό €643,20 μηνιαίως από την 6.12.
  2. Περιστάσεις Στις περιστάσεις όμως του μισθίου περιλαμβάνονται και τα κοινά αποδεκτά γεγονότα: · της κατ' επανάληψη, από μέρους των Καθ' ων αίτηση, προσπάθειας στεγανοποίησης της ταράτσας του μισθίου, κατά τα έτη 2012 και 2013, · της υποβολής απαίτησης από μέρους των Αιτητών εναντίον των Καθ' ων η αίτηση, δυνάμει της αίτησης Ε23/15, για τις όποιες κατ' ισχυρισμό ζημιές και έξοδα έχουν οι τελευταίοι υποστεί, λόγω της διαρροής νερού και της υδατοστεγανοποίησης του (και εξασφάλισης απόφασης σε βάρος των Καθ' ων η αίτηση[4]). Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω, διαπιστώνω ότι για την παραδεκτή βελτίωση της κατάστασης του μισθίου, οι Καθ' ων η αίτηση έχουν επιβαρυνθεί με το σύνολο των δαπανών. Συνυπολογίζοντας έτσι στις περιστάσεις του επίδικου ακινήτου το γεγονός ότι οι Καθ' ων η αίτηση έχουν βελτιώσει την κατάσταση του μισθίου[5], και έχουν επιβαρυνθεί όχι μόνο με όλα τα έξοδα στεγανοποίησης του, αλλά και με όλες τις ζημιές που οι Αιτητές έχουν κατ' ισχυρισμό υποστεί λόγω αυτής, βρίσκω ότι δεν δικαιολογείται η μείωση του μηνιαίου ενοικίου του επίδικου καταστήματος. Κατάληξη: Στη βάση των πιο πάνω διαπιστώσεων μου, με την σύμφωνη γνώμη των Παρέδρων, η Αίτηση απορρίπτεται. Δεν διακρίνω και δεν τέθηκε ενώπιον μου οποιοσδήποτε λόγος γιατί τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας να μην ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της Αίτησης. Παρατηρώ όμως ότι στην παρούσα υπόθεση έχει αναλωθεί πολύς δικαστικός χρόνος στην αντεξέταση από μέρους και των δύο πλευρών, σε ζητήματα άλλα από τα επίδικα. Βρίσκω έτσι ορθό να επιδικάσω, με την σύμφωνη γνώμη των Παρέδρων, υπέρ των Καθ' ων η αίτηση 1 και 2 και εναντίον των Αιτητών, το ήμισυ μόνο των εξόδων της διαδικασίας, όπως αυτά υπολογιστούν από τον Γραμματέα και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................ Χρ. Ραγουζαίου Πρόεδρος Δικαστηρίου Πιστό Αντίγραφο Γραμματέας Subject: Rent Control/Final Αναφορά: Καθορισμός ενοικίου, μικρή περιοχή, σύγκριση εκτιμήσεων [1] Στην παράγραφο Α.1 της Αίτησης αναφέρονται τα εξής: "Οι καθ' ων η αίτηση είναι ιδιοκτήτες του καταστήματος - γραφείου επί της επί της Λεωφόρου Μακαρίου Γ' 19, στην Πάφο επί του τεμαχίου 3833, φ/σχ 51/030409, ενορία Αγ. Θεοδώρου, τοποθεσία Πλατεία Αστυνομίας, οδός Ιωάννη Αγρότη 3, 8047 Πλατεία Κένεντυ, Πάφος, (θα αναφέρεται σαν το " κατάστημα")" [2] Βλ. Το Δίκαιο της Απόδειξης, Τ Ηλιάδης & Ν.Γ. Σάντης, εκδ. 2014, σελ.
  3. [3] Βλ. υποσημείωση αρ. 2 πιο πάνω. [4] Βλ. σελίδα 2 στην τελική αγόρευση των Αιτητών. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.