Ψύλλου ν. TASOS PISHIAS & SON LIMITED κ.α., Αίτηση Αρ. Ε2/2014, 26/6/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DEELAR:2018:11 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ - ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ: ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ Ενώπιον: Γ. Χρ. Παγιάση, Προέδρου και Μάρως Γεωργιάδου και Γιώργου Παναγιώτου, Παρέδρων Αίτηση Αρ. Ε2/2014 Μεταξύ׃ XXXXX Ψύλλου, εκ Αμμοχώστου Αιτήτρια και
- TASOS PISHIAS & SON LIMITED (C159779), εκ Αμμοχώστου
- XXXXX Πισίας, εκ Αμμοχώστου
- XXXXX Πισία, εκ Αμμοχώστου Καθ' ων η Αίτηση Ημερομηνία: 26/06/2018 Για την Αιτήτρια: κος Γιώργος Κυριάκου για Δημήτρη Ι. Ηλιάδη & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Καθ' ων η Αίτηση 1 και 2: κα Αγνή Ξυψιτή Α Π Ο Φ Α Σ Η I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ Με την παρούσα αίτηση ημερομηνίας 10/01/2014, όπως ακολούθως τροποποιήθηκε στις 14/03/2017, η Αιτήτρια αξιώνει από τους Καθ' ων 1 και 2[1] το ποσό των €48.458,33 ως οφειλόμενα και απλήρωτα ενοίκια για την περίοδο από τον Μάη του 2013 έως και τον Νοέμβριο του
- Επιπλέον, διεκδικεί το ποσό των €1.240,31 ως έξοδα αποκατάστασης ζημιών και για απλήρωτους λογαριασμούς υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Το μηνιαίο ενοίκιο κατά τον ουσιώδη χρόνο προσδιορίζεται από την Αιτήτρια στο ποσό των €1.750 μηνιαίως, το οποίο είχε συμφωνηθεί στη βάση προφορικής συμφωνίας μεταξύ των διαδίκων, παρά την ύπαρξη διαφορετικής πρόνοιας στο σχετικό ενοικιαστήριο έγγραφο. Οι Καθ' ων η Αίτηση 1 και 2, στην τροποποιημένη Απάντηση και Ανταπαίτησή τους ημερομηνίας 20/04/2017, αμφισβητούν το ύψος των οφειλόμενων ενοικίων ισχυριζόμενοι ότι το ενοίκιο από τον Μάιο του 2013 είχε μειωθεί κατόπιν συμφωνίας στο ποσό των €1.500 μηνιαίως. Επιπροσθέτως, εγείρουν Ανταπαίτηση και διεκδικούν το ποσό των €107.529,40 ως έξοδα βελτιώσεων, εξοπλισμού, επιδιορθώσεων κλπ. Στην τροποποιημένη Ανταπάντηση και Απάντηση στην Ανταπαίτηση ημερομηνίας 10/05/2017, η Αιτήτρια επιμένει ότι οι Καθ' ων αυθαίρετα μείωσαν το ενοίκιο στα €1.500,00 μηνιαίως ενώ αναφέρει περαιτέρω ότι κατά τον χρόνο παράδοσης των κλειδιών ο Καθ' ου 2 δήλωσε ότι δεν επιθυμούσε να παραλάβει οτιδήποτε άλλο από το επίδικο υποστατικό και ότι αρνήθηκε να το επαναφέρει στην κατάσταση την οποία το παρέλαβε, με αποτέλεσμα η Αιτήτρια να υποστεί μεγάλο κόστος για την επαναφορά. Ουδέποτε η ίδια ενέκρινε οποιεσδήποτε τροποποιήσεις, οι οποίες επενέργησαν αρνητικά και επηρέασαν τη λειτουργία του καταστήματος. Θα πρέπει εξ' αρχής να σημειωθούν τα ακόλουθα: · Δεν αμφισβητείται η δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου, ούτε είναι επίδικο ζήτημα κατά πόσο εν προκειμένω έχουμε να κάνουμε με θέσμια ενοικίαση, η οποία εξάλλου υφίσταται, όπως προκύπτει από την ενώπιον μου μαρτυρία. · Ούτε αμφισβητείται ότι ο Καθ' ου 2, ως εγγυητής των υποχρεώσεων των Καθ' ων 1 συνεχίζει να ευθύνεται και αφότου η ενοικίαση κατέστη θέσμια, αλληλεγγύως και κεχωρισμένως μαζί με τους Καθ' ων
- · Κατέστη επίσης παραδεκτό στην πορεία της διαδικασίας ότι από τους Καθ' ων οφείλεται κάποιο ποσό έναντι των οφειλόμενων ενοικίων. · Αποδεκτή εκατέρωθεν είναι και η περίοδος για την οποία δεν καταβλήθηκαν ενοίκια, ήτοι η περίοδος από τον Μάιο του 2013 έως και τον Νοέμβριο του
- · Παραδεκτό είναι επίσης ότι καταβλήθηκε προς αποπληρωμή των οφειλόμενων ενοικίων το ποσό των €9.
- Προσδιορισμός / Περιορισμός Επίδικων Θεμάτων Έχοντας διεξέλθει το περιεχόμενο των δικογράφων και έχοντας υπόψιν τα τεκταινόμενα κατά την ακροαματική διαδικασία, προχωρώ ακολούθως σε σύνοψη, περιορισμό και προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων. Τα ζητήματα λοιπόν που κρίνω ότι θα πρέπει να αποφασισθούν από το Δικαστήριο είναι:
(1)Ο προσδιορισμός του ύψους των οφειλόμενων ενοικίων.
(2)Κατά πόσο η Αιτήτρια δικαιούται οποιοδήποτε ποσό για αποκατάσταση ζημιών.
(3)Κατά πόσο οι Καθ' ων δικαιούνται οποιοδήποτε ποσό λόγω της Ανταπαίτησης τους. IΙ. Η ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Η Ακροαματική διαδικασία έλαβε χώρα στις 12/10/2017, στις 24/10/2017, στις 16/11/2017 και στις 19/12/
- Για την Αιτήτρια έδωσε μαρτυρία η ίδια και ακόμα ένα πρόσωπο. Για τους Καθ' ων 1 και 2, μαρτύρησε ο ίδιος ο Καθ' ου 2 καθώς και ακόμα 3 πρόσωπα για λογαριασμό τους. (α) Η μαρτυρία της Αιτήτριας (Μ. Ε. 1) Η Αιτήτρια είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του επίδικου υποστατικού (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1). Η γραπτή της δήλωση σημειώθηκε ως «ΕΓΓΡΑΦΟ Α». Το 2007 ενοικίασε για περίοδο 10 ετών στην Καθ' ης 1 το επίδικο υποστατικό. Οι Καθ' ων 2 και 3 εγγυήθηκαν την πιστή τήρηση των υποχρεώσεων των Καθ' ων (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2). Στις 08/08/2013 τερματίστηκε η σύμβαση ενοικίασης και η Καθ' ης αρ. 1 κατέστη θέσμια ενοικιάστρια, ενώ με νέες επιστολές ημερομηνίας 23/10/2013 και 02/12/2013 δόθηκαν στους Καθ' ων ειδοποιήσεις 21 ημερών για πληρωμή των οφειλόμενων ενοικίων (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 3 - 7). Στις 25/11/2015 παραδόθηκε η κατοχή του επίδικου ακινήτου. Το τελευταίο καταβαλλόμενο ενοίκιο ήταν €1.750 στη βάση προφορικής συμφωνίας από τον Μάιο του
- Οι Καθ΄ ων 1 καθυστερούσαν στην καταβολή ενοικίου από τον Μάιο του
- Συγκεκριμένα, μέχρι τον Αύγουστο του ίδιου έτους το συνολικά οφειλόμενο ποσό ανερχόταν στις €7.000,00 εξού και η σχετική επιστολή τερματισμού ημερ. 08/08/
- Τα οφειλόμενα ποσά μέχρι τον Νοέμβρη του 2015 ανέρχονται σε €56.000 (32 μήνες επί €1750). Μετά την καταχώρηση της παρούσας καταβλήθηκαν έναντι των οφειλόμενων €9.000 (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 8 -10) και παραμένει υπόλοιπο €47.000 περιορίζοντας την αρχική απαίτησή της στο ποσό αυτό. Ισχυρίζεται, ακόμα, ότι κατέβαλε το ποσό των €1.240,31 για απλήρωτους λογαριασμούς και για αποκατάσταση ζημιών που προκάλεσαν οι Καθ' ων στο επίδικο υποστατικό και κατάθεσε σχετικές αποδείξεις (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 11 - 13). Κατά την αντεξέτασή της, δήλωσε ότι δεν της ζητήθηκε η άδεια για τη μετατροπή των χώρων του επίδικου υποστατικού. Ουδεμία συμφωνία έκαμε με τους Καθ' ων για επεκτάσεις. Όταν ενοικίασε το υποστατικό ήταν σε πολύ καλή κατάσταση, όταν έφυγαν σε κακή κατάσταση. Όταν ο κ. Πισίας (Καθ' ου 2) τους παρέδωσε τα κλειδιά, τον ρώτησε αν θα βγάλει τα πράγματα του που βρίσκονταν μέσα στο υποστατικό και της απάντησε «όχι κάμε ότι θέλεις». Το σπίτι της βρίσκεται από την πίσω πλευρά του επίδικου υποστατικού. Αρνήθηκε ότι ο Καθ' ου 2 της παρέδωσε τα κλειδιά έξω από ένα αρτοποιείο. Το κλειδί παραδόθηκε από τον Καθ' ου 2, στο σύζυγο της Αιτήτριας στην παρουσία της ίδιας, στο σπίτι τους. Αρνήθηκε ότι το ενοίκιο καθορίστηκε στα €1.
- Της υποβλήθηκε ότι οι σχετικές αποδείξεις που παρουσιάζονται στα ΤΕΚΜΗΡΙΑ 8, 9 και 10 είναι εκ των υστέρων κατασκευάσματα και πως η αλήθεια αποτυπώνεται στα ΤΕΚΜΗΡΙΑ 14, 15 και 16 επί των οποίων αναγνώρισε την υπογραφή της και σε έκαστο από αυτά δηλώνεται, αρχής γενομένης της 15ης Ιανουαρίου 2014, η είσπραξη του ποσού των €3.000 προς εξόφληση 2 ενοικίων. Ως εκ τούτου, συνεχίζει η υποβολή, προκύπτει ότι το συμφωνηθέν ενοίκιο ήταν €1.500 μηνιαίως. Αμφισβητήθηκαν τα ποσά που καταβλήθηκαν για επαναφορά του υποστατικού. Αρνήθηκε ότι μέσα στο υποστατικό οι ενοικιαστές είχαν αφήσει φωτιστικά. Δέχθηκε ότι μέσα στο υποστατικό υπήρχαν 5 συστήματα κλιματισμού. Δέχθηκε επίσης ότι παρέμειναν στο υποστατικό κουρτίνες εξωτερικού και εσωτερικού χώρου (external & venetian blinds). Αρνήθηκε ότι υπήρχαν κάμερες μέσα στο υποστατικό όταν παραδόθηκε. (β) Η μαρτυρία του XXXXX Πέτρου (Μ. Ε. 2) Ο δεύτερος μάρτυρας της πλευράς της Αιτήτριας ήταν ο XXXXX Πέτρου, ο οποίος είναι ηλεκτρολόγος εγκαταστάσεων. Αναγνώρισε το ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- Πρόκειται για τιμολόγιο μαζί με απόδειξη είσπραξης για εργασίες που διεκπεραίωσε και υλικά που χρησιμοποίησε στο επίδικο υποστατικό που ανήκει στην Αιτήτρια. Επεξήγησε μία προς μία τις παρουσιαζόμενες στο εν λόγω τιμολόγιο εργασίες. Κατά την αντεξέτασή του, κατέστη μη αμφισβητούμενο γεγονός ότι το εν λόγω πρόσωπο είναι αδειούχος ηλεκτρολόγος εγκαταστάσεων. Ανέφερε ότι οι πρίζες έπρεπε να αλλαχθούν γιατί ήταν σπασμένες και επειδή θα γινόταν επανέλεγχος του υποστατικού από την Ηλεκτρική. Το ίδιο ισχύει και για τα καλώδια. Έκανε τις εργασίες τον Αύγουστο του
- Υπολόγισε ότι για να αφαιρεθεί ο μετρητής από την ΑΗΚ ο ενοικιαστής πρέπει να είχε φύγει περί 11/2 με 2 χρόνια προηγουμένως. Ο έλεγχος από την Ηλεκτρική κατέστη αναγκαίος διότι όταν ο ενοικιαστής εγκατέλειψε το υποστατικό δεν πήγε στην ΑΗΚ να δηλώσει ότι εγκατέλειψε το υποστατικό, με αποτέλεσμα να αφαιρεθεί ο μετρητής. Πρόσθεσε ότι ο ιδιοκτήτης χρειάζεται την υπογραφή του ενοικιαστή για να μεταφέρει το ρεύμα στο όνομα του. Κατά την επανεξέτασή του, προσδιόρισε ότι ο χρόνος για την Ηλεκτρική αρχίζει να προσμετρά μετά τον δεύτερο απλήρωτο λογαριασμό. (γ) Η μαρτυρία του Καθ' ου αρ. 2 (Μ. Υ. 1) Ο Καθ' ου 2 κατέθεσε γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως «ΕΓΓΡΑΦΟ Β». Αρνείται τις απαιτήσεις της Αιτήτριας και ισχυρίζεται ότι το ενοίκιο από τον Μάιο του 2013 καθορίστηκε στα €1.500,00 μηνιαίως και όχι στο ποσό των €1.750,
- Παραδέχθηκε ότι από Νοέμβριο 2013 έως και Νοέμβριο 2015 παραμένουν απλήρωτα ενοίκια 25 μηνών προς €1.500, τα οποία συμποσούνται στο συνολικό ποσό των €37.
- Η παράδοση των κλειδιών έγινε προς τον σύζυγο της Αιτήτριας έξω από τον «φούρνο Μαργαρίτα» και ήταν μόνος. Ανέφερε ότι κατά την παράδοση των κλειδιών πληροφόρησε το σύζυγο της Αιτήτριας ότι θα έπαιρνε σε μεταγενέστερο χρόνο τον εξοπλισμό και εκείνος συμφώνησε. Ανέμενε να τον ειδοποιήσει η Αιτήτρια για να πάει να πάρει τον εξοπλισμό, την αξία του οποίου καθορίζει σε €42.102,
- Το κατάστημα ήταν σε πολύ κακή κατάσταση όταν το παρέλαβε και ξόδεψε πολλά χρήματα για να το κάνει λειτουργήσιμο, συνολικά €56.
- Είπε ότι πλήρωσε 3 δόσεις των €3.000 έναντι 6 ενοικίων και ακολούθως, όταν ήταν έτοιμος να πληρώσει την 4η ήρθε η κλήση για το Δικαστήριο και τότε, ο πρώην δικηγόρος του, τον συμβούλεψε να μην πληρώνει πλέον ενοίκιο. Παραδέχθηκε ότι προέβη σε αυθαίρετες μετατροπές στο υποστατικό με επέκταση της πρόσοψης δίχως να έχει εξασφαλίσει άδεια από πολεοδομικές αρχές. Του υποβλήθηκε ότι διεκδικεί αποζημιώσεις για να αποφύγει την πληρωμή των οφειλόμενων ενοικίων. Απάντησε επικαλούμενος του «άγραφους νόμους του παζαρκού» με βάση τους οποίους θεωρεί ότι θα έπρεπε να αποζημιωθεί για τις βελτιώσεις που διενήργησε στο επίδικο υποστατικό. Τέλος, του υποβλήθηκε ότι οι φωτογραφίες που παρουσίασε είναι άνευ ουσίας. (δ) H μαρτυρία του XXXXX Νεοφύτου (Μ.Υ. 2) Ο εν λόγω μάρτυρας είναι επιχειρηματίας που ασχολείται με κατασκευές αλουμινίων. Στο επίδικο υποστατικό αφαίρεσε τα παλιά τζάμια / αλουμίνια που υπήρχαν και τοποθέτησε καινούργια περί τον Σεπτέμβριο του
- Αναγνώρισε και επεξήγησε τα ΤΕΚΜΗΡΙΑ 22 & 23 τα οποία εκδόθηκαν από διαφορετικές εταιρείες δικών του συμφερόντων. Το πρώτο αφορά στην παραγωγή των εμπορευμάτων (γυαλιών) και το δεύτερο στην τοποθέτηση. Έκανε και άλλες δουλειές για τους Καθ' ων, για αυτό παρουσιάζεται υπόλοιπο €5.699,99 στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- Όταν κατά την αντεξέταση του υποβλήθηκε ότι η ημερομηνία τοποθέτησης στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 23 προηγείται (19/12/2008) της ημερομηνίας παραγωγής (08/01/2010), είπε ότι η 1η εταιρεία πρέπει να έβγαλε τιμολόγιο όταν κόπηκαν τα γυαλιά και η 2η εταιρεία μετά από 1 - 2 χρόνια. Του υποβλήθηκε ότι τα εν λόγω τιμολόγια αφορούν άλλες άσχετες εργασίες. Αρνήθηκε. Του υποβλήθηκε ακόμα, ότι μεταξύ των ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ 22 & 23 υπάρχει ανακολουθία αφού δεν υπάρχουν ανάλογες καταχωρήσεις. Διευκρίνισε ακόμα ότι μαζί με τον Καθ' ου 2 έχει κάνει πάρα πολλές δουλειές, από το 1994 έως το 2010 χωρίς να μπορεί να προσδιορίσει τον αριθμό τους. (ε) H μαρτυρία του XXXXX Κοσμά (Μ.Υ. 3) Ο XXXXX Κοσμά είναι ηλεκτρολόγος εγκαταστάσεων. Διενήργησε και αυτός κάποιες εργασίες στο επίδικο υποστατικό τις οποίες τιμολόγησε και πληρώθηκε. Αναγνώρισε σχετικά το ΤΕΚΜΗΡΙΟ 26 και προχώρησε στην επεξήγησή του. Κατάθεσε ακόμα και το ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- Συνολικά χρέωσε €9.297,
- Κατά την αντεξέτασή του, διευκρίνισε ότι δεν έκανε άλλες δουλειές μαζί με τους Καθ' ων. (στ) H μαρτυρία του XXXXX Αβραάμ (Μ.Υ. 4) Ο κ. Αβραάμ είναι επιμετρητής ποσοτήτων. Διενήργησε εκτίμηση εργασιών για το επίδικο κατάστημα κατ' εντολήν του Καθ΄ ου 2 σύμφωνα με μετρήσεις, τιμολόγια και φωτογραφίες που του έδωσε ο Καθ' ου
- Η κοστολόγηση έγινε σε τιμές 2008 και
- Είχε επισκεφθεί το υποστατικό αρκετές φορές στο παρελθόν κατά τα έτη 2014 και 2015 και θυμάται καλά όλους τους χώρους. Με τη συγκατάθεση του νέου ενοικιαστή επισκέφθηκε ξανά το υποστατικό το 2017 για να φρεσκάρει τη μνήμη του. Η σχετική του έκθεση καταχωρήθηκε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ
- Κατά την αντεξέτασή του ανέφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει αν οι εν λόγω εργασίες έγιναν από άλλα πρόσωπα ή σε άλλες περιόδους. Στηρίχθηκε στα όσα του ανέφερε ο Καθ' ου 2 τον οποίο θεωρεί άνθρωπο εμπιστοσύνης. Είπε ότι επιβεβαίωσε τα πλείστα εκ των τιμολογίων που του δόθηκαν. Οι οδηγίες του ήταν να αναφερθεί μόνο σε τιμές του 2008 και
- Οι Αγορεύσεις Κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων που έλαβε χώρα στις 23/01/2018, οι δικηγόροι των διαδίκων παρουσίασαν και υιοθέτησαν γραπτά κείμενα και η απόφαση του Δικαστηρίου επιφυλάχθηκε. ΙΙΙ. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Πέραν της ανάκτησης των οφειλόμενων ενοικίων, η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων εκτείνεται σε κάθε θέμα που αφορά ενοικίαση, υποκείμενη στις πρόνοιες του περί Ενοικιοστασίου Νόμου του 1983, (Ν. 23/83), καθώς και σε κάθε θέμα, παρεμπίπτον ή συναφές προς την ενοικίαση,[2] όπως για παράδειγμα είναι οι διεκδικήσεις για αποκατάσταση ζημιών που έχουν προκληθεί στο υποστατικό κατά τη διάρκεια της ενοικίασης και δεν οφείλονται σε φυσική φθορά. Όπως αναφέρθηκε στην Π. Παρλάτα ν. Σ. Δημητρίου ECLI:CY:AD:2014:A339, Πολιτική Έφεση Αρ. 387/2009, ημερομηνίας 21/05/2014: « Τόσο δυνάμει του ενοικιαστηρίου εγγράφου, Τεκμήριο 1, όσο και δυνάμει του άρθρου 27
(3)του περί Ενοικιοστασίου Νόμου αρ. 23/83, ως τροποποιήθηκε ιδιαιτέρως από το Νόμο αρ. 102(Ι)/95, ο ενοικιαστής υποχρεούται να παραδώσει το υποστατικό κατά τη λήξη ή τερματισμό της ενοικίασης στην κατάσταση που το είχε παραλάβει εξαιρούμενης της φυσικής φθοράς, και να προστατεύει το ακίνητο από ζημιές που μπορούν να προκληθούν από τον ίδιο, τους ενοίκους, αντιπροσώπους και προσκεκλημένους του, με παράλληλη υποχρέωση να τις επιδιορθώνει χωρίς καθυστέρηση. Προνοείται δε ότι παράλειψη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων για επιδιόρθωση ή συντήρηση δημιουργεί αγώγιμο δικαίωμα. Κατά παρόμοιο τρόπο και κατά το κοινοδίκαιο, αλλά και το τότε ισχύον άρθρο 18 του Landlord and Tenant Act 1927, υπάρχει αγώγιμο δικαίωμα για αποζημιώσεις λόγω διάρρηξης σύμβασης ενοικίασης, με μέτρο αποζημίωσης αυτό της απώλειας της αξίας της επανακτηθείσας ή εναπομείνασας ιδιοκτησίας («reversion»), ή της αποκατάστασης της ζημιάς για επαναφορά στην προτέρα του κατάσταση. Ο ενοικιαστής είναι υπόλογος για «waste» είτε ηθελημένο, είτε «equitable», είτε «permissive», (δέστε Evans: The Law of Landlord and Tenant
(1974), σελ. 84-85, 90-101 και 166-167). » Στη L.S.A. PACKERS & FORWARDERS LTD ν ΘΕΟΔΟΣΙΑΣ ΦΡΑΓΚΟΥ κ.α.
(1999)1Α Α.Α. 392 έχει κριθεί ότι το δικαίωμα του ενοικιαστή για καταχώρηση Ανταπαίτησης στο Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων για ζητήματα συναφή προς τα επίδικα, υφίσταται με βάση τον κανονισμό 12(α)[3] (πρώην 11(α)) των περί Ενοικιοστασίου Διαδικαστικών Κανονισμών του 1983 και ειδικά με βάση τη φράση που αναφέρεται στη «διεξαγωγή της διαδικασίας». Το σχετικό απόσπασμα έχει ως εξής: « Έχουμε την άποψη πως ο όρος "διεξαγωγή της διαδικασίας" στην παραγ. 11 (α) των Κανονισμών είναι πάρα πολύ ευρύς. Δεν μπορεί να περιορισθεί μόνο στη διεξαγωγή της δίκης όπως ήταν η σχετική κατάληξη του πρωτόδικου δικαστηρίου. Αν ο Νομοθέτης είχε τέτοια πρόθεση θα έκαμνε χρήση του όρου "δίκη" και όχι του όρου "διαδικασία", ο οποίος είναι ευρύτερος από τον όρο "δίκη". Κατά την κρίση μας ο όρος "διεξαγωγή της διαδικασίας" περιλαμβάνει κάθε μέτρο ή διάβημα που προβλέπεται από τους θεσμούς και το οποίο λαμβάνεται από την κατάθεση της αγωγής ή αίτησης και μέχρι την εκδίκαση της. Η έγερση ανταπαίτησης αποτελεί ένα τέτοιο μέτρο ή διάβημα γιατί προβλέπεται από τους θεσμούς. » ΙV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ Έχοντας υπόψιν τις σχετικές επί του θέματος νομικές αρχές[4] και τα ουσιαστικά επίδικα θέματα όπως έχουν ήδη προσδιορισθεί ανωτέρω, προχωρώ στην αξιολόγηση της ενώπιον μου μαρτυρίας. (α) Αξιολόγηση της Αιτήτριας (Μ. Ε. 1) Η Αιτήτρια γενικά μου άφησε καλή εντύπωση. Παρόλο που δεν αποδέχομαι το μέρος της μαρτυρίας της που αφορά το ύψος του ενοικίου κατά τον ουσιώδη χρόνο, όσα άλλα ανάφερε αξιολογούνται θετικά. Επεξηγώ. Όσον αφορά το ύψος του ενοικίου, όσα αναγράφονται στα υπογραφέντα από την Αιτήτρια και τον σύζυγό της ΤΕΚΜΗΡΙΑ 14, 15 και 16 καταρρίπτουν την εισήγησή της ότι το ενοίκιο παρέμεινε μέχρι την παράδοση της κατοχής στα €1.750 και επειδή ακριβώς υπογράφονται από την ίδια την Αιτήτρια και τον σύζυγό της αποδίδω σε αυτά μεγαλύτερη βαρύτητα από τα ΤΕΚΜΗΡΙΑ 8, 9 και 10 τα οποία δεν φέρουν υπογραφή από τους Καθ' ων. Στην πραγματικότητα, τον Ιανουάριο του 2014 η Αιτήτρια αποδέχθηκε την παράκληση των Καθ' ων 1 που έγινε μέσω του Καθ' ου 2 για περαιτέρω μείωση του ενοικίου, με αντιστάθμισμα για την ίδια την καταβολή των €9.000,00 που δόθηκαν σε 3 δόσεις την ίδια περίοδο μέχρι και τον Απρίλιο για αποπληρωμή των οφειλόμενων ενοικίων. Είναι μάλλον για τούτο τον λόγο που και η επίδικη Αίτηση παρόλο που καταχωρήθηκε από τις 10/01/2014 επιδόθηκε στους Καθ' ων με 6 περίπου μήνες καθυστέρηση, ήτοι στις 02/06/2014, προφανώς λόγω της συμφωνίας μεταξύ των διαδίκων και της πληρωμής των 3 δόσεων. Όταν σταμάτησαν οι πληρωμές των δόσεων η Αιτήτρια προώθησε την παρούσα διαδικασία, με την επίδοση της Αίτησης. Ο κ. Κυριάκου εισηγείται επί τούτου ότι δεν θα ήταν λογικό η Αιτήτρια να συμφωνήσει περαιτέρω μείωση ενώ της οφείλονταν ήδη αρκετά ενοίκια, πλην όμως, μια απλώς ασύμφορη συμφωνία δεν παύει από το να αποτελεί έγκυρη συμφωνία. Όπως παραστατικά είχε αναφέρει ο δικαστής Denning στη Lloyds Bank Ltd v Bundy [1974] 3 ALL ER 757: « Νow let me say at once that in the vast majority of cases a customer who signs a bank guarantee or a charge cannot get out of it. No bargain will be upset which is the result of the ordinary interplay of forces. There are many hard cases which are caught by this rule. Take the case of a poor man who is homeless. He agrees to pay a high rent to a landlord just to get a roof over his head. The common law will not interfere. It is left to Parliament. Next take the case of a borrower in urgent need of money. He borrows it from the bank at high interest and it is guaranteed by a friend. The guarantor gives his bond and gets nothing in return. The common law will not interfere. » Ούτε είναι αποδεκτό ότι η Αιτήτρια υπέγραψε «εκ παραδρομής» ως η θέση του συνηγόρου της. Για να μπορούσε να έχει τύχη τούτη η εισήγηση θα έπρεπε να γίνει επίκληση και να αποδειχθούν οι προϋποθέσεις[5] του δόγματος γνωστού ως scriptum predictum non est factum suum. Τέτοια διεργασία δεν έχει συμβεί και ως εκ τούτου η εν λόγω εισήγηση δεν είναι αποδεκτή. Εξάλλου, η στοιχειοθέτηση τούτης της υπεράσπισης στη σύγχρονη εποχή, και αντίθετα με τις επικρατούσες κατά τον 16ο αιώνα αντιλήψεις, κινείται πλέον σε εξαιρετικά στενά πλαίσια,[6] και ως εκ τούτου, τέτοιο εγχείρημα θα είχε περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας. Κατά τα λοιπά, αποδέχομαι τη μαρτυρία της Αιτήτριας και ιδιαίτερα δέχομαι τα ακόλουθα: · Ότι το επίδικο υποστατικό παραδόθηκε στους Καθ' ων σε πολύ καλή κατάσταση, καθότι, η μαρτυρία αυτή συνάδει με τον όρο 7(α) του σχετικού ενοικιαστήριου εγγράφου. · Ότι το υποστατικό όταν επιστράφηκε έχριζε εξόδων και επιδιορθώσεων για να επανέλθει σε λειτουργήσιμη κατάσταση, μαρτυρία που συνάδει τόσο με τα όσα ανέφερε και ο Μ.Ε. 2, όσο και από το περιεχόμενο των ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ 11, 12 και 13, το οποίο και αποδέχομαι. · Κρίνονται αληθή και όσα ανέφερε σχετικά με την κατάσταση που βρισκόταν το υποστατικό όταν της επιστράφηκε η κατοχή. Είπε ότι δεν υπήρχαν κάμερες, μαρτυρία που επιβεβαίωσε και ο Μ. Υ.
- Είπε ότι δεν υπήρχαν φωτιστικά κατά την παραλαβή, χωρίς να αντικρουσθεί επί τούτου. Παραδέχθηκε, με αμεσότητα και χωρίς περιστροφές, ότι κατά την παραλαβή υπήρχαν μέσα στο υποστατικό συστήματα κλιματισμού και κουρτίνες εξωτερικού και εσωτερικού χώρου (external & venetian blinds), ενέργεια η οποία συνηγορεί στη διαπίστωση της φιλαλήθειάς της. · Δέχομαι επίσης ότι κατά την παράδοση των κλειδιών, ο Καθ' ου της ανέφερε ότι δεν ήθελε να αφαιρέσει οτιδήποτε από το υποστατικό. Η περί του αντιθέτου μαρτυρία του Καθ' ου 2, ότι δήθεν παρόλο που παρέδωσε το κλειδί ανέμενε μεταγενέστερη ειδοποίηση για να αφαιρέσει τα πράγματά του, δεν είναι ούτε πειστική, ούτε λογική αφού δεν επεξηγεί για ποιο λόγο οι Καθ' ων δεν προέβησαν σε όλες τις αναγκαίες για αυτούς ενέργειες πριν να παραδώσουν την κατοχή του υποστατικού. Με δεδομένο επίσης ότι το επίδικο υποστατικό ενοικιάστηκε ξανά μόλις τον Αύγουστο του 2016, ήτοι 10 μήνες μετά την παράδοση του κλειδιού, ουδεμία εξήγηση δόθηκε γιατί στο μεσοδιάστημα οι Καθ' ων παρέμεναν αδρανείς και δεν ζήτησαν από την Αιτήτρια να τους επιτρέψει να αφαιρέσουν οτιδήποτε είχαν δικαίωμα να αφαιρέσουν από το υποστατικό. (β) Αξιολόγηση της μαρτυρίας του XXXXX Πέτρου (Μ. Ε. 2) Ο Μ. Ε. 2 μου προκάλεσε άριστη εντύπωση. Εξήγησε με σαφήνεια το περιεχόμενο του εκδοθέντος από αυτόν τιμολογίου και απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν εμπεριστατωμένα και με αμεσότητα. Οι δε απαντήσεις που έδωσε φανερώνουν άτομο που γνωρίζει το επιτήδευμά του. Από την αντεξέτασή του δεν προέκυψε οτιδήποτε που να κλονίζει την αξιοπιστία του. Συνακόλουθα, αποδέχομαι πλήρως τη μαρτυρία του και συγκεκριμένα δέχομαι ότι εκτέλεσε τις περιγραφόμενες στο τιμολόγιο - ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13 εργασίες εντός του επίδικου υποστατικού έναντι του ποσού που προσδιορίζεται στο εν λόγω τιμολόγιο. Αποτελεί επίσης εύρημά μου ότι οι εν λόγω εργασίες ήταν αναγκαίες για την επαναλειτουργία του υποστατικού και τον έλεγχο της ηλεκτρικής εγκατάστασης από την ΑΗΚ. Περιπλέον, στη βάση της μαρτυρίας του, δέχομαι ότι ήταν απαραίτητη και η καταβολή του ποσού των €83,30 που παρουσιάζεται στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12 που δόθηκε προς την ίδια την ΑΗΚ προς τον σκοπό αυτό. (γ) Αξιολόγηση της μαρτυρίας του Καθ' ου 2 (Μ. Υ. 1) Η εντύπωση που αποκόμισα από τον εν λόγω μάρτυρα είναι ως επί το πλείστον αρνητική. Από τη μαρτυρία του και για τους λόγους που έχω εξηγήσει ανωτέρω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας της Αιτήτριας, αποδέχομαι μόνο το μέρος που αφορά την περαιτέρω μείωση του ενοικίου στα €1.500,00 τον Ιανουάριο του 2014, μαρτυρία η οποία συνάδει με τις αποδείξεις - ΤΕΚΜΗΡΙΑ 14, 15 και
- Κατά τα λοιπά, απορρίπτω τη μαρτυρία του. Ο Καθ' ου 2 κατά την αντεξέτασή του προσπαθούσε να υπεκφύγει των απαντήσεων πολυλογώντας και εκφεύγοντας του πλαισίου της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησής του. Οι πλατειασμοί του, κάποιες φορές, είχαν τη μορφή επιχειρηματολογίας, και σε άλλες περιπτώσεις ήταν απλά άνευ ουσίας και παντελώς ασύνδετοι με τα επίδικα θέματα. Ιδιαίτερα, όλα όσα ανέφερε για να υποστηρίξει την Ανταπαίτησή του δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά καθότι βρίσκονται σε ευθεία σύγκρουση με τους ρητούς όρους του επίδικου ενοικιαστήριου έγγραφου τους οποίους γνώριζε πολύ καλά, όπως φάνηκε κατά την αντεξέτασή του. Ουδεμία πειστικότητα έχει ο ισχυρισμός του ότι παρέδωσε το κλειδί στον σύζυγο της Αιτήτριας και ότι έλαβε διαβεβαιώσεις από εκείνον. Αλλά ακόμα και αυτή να ήταν η περίπτωση, σημειώνω ότι ο σύζυγος της Αιτήτριας ουδεμία συμβατική σχέση έχει με τους διαδίκους και ουδεμία δέσμευση μπορούσε να παρέχει αυτοβούλως. Απορρίπτω επίσης δίχως δισταγμό τον ισχυρισμό του ότι αφότου παράδωσε το κλειδί του επίδικου υποστατικού ανέμενε δήθεν ειδοποίηση από την Αιτήτρια για να αφαιρέσει τα αντικείμενά του, αφού τις όποιες τέτοιες ενέργειες θα έπρεπε να τις είχε διενεργήσει πριν να παραδώσει την κατοχή. Πολύ ορθά σημειώνει επί τούτου και ο κ. Κυριάκου, ότι από τον τερματισμό της ενοικίασης (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 4 έως και 7) μέχρι την παράδοση της κατοχής στις 25/11/2015, μεσολάβησαν πέραν των 2 ετών, χρόνος απόλυτα επαρκής για την πλευρά των Καθ' ων να πράξουν τα δέοντα πριν την παράδοση της κατοχής. Επιπροσθέτως, και όπως προαναφέρεται, ουδεμία εξήγηση έδωσε για να δικαιολογήσει την αδράνεια των Καθ' ων από τον Νοέμβριο του 2015 που παρέδωσαν την κατοχή, μέχρι και τον Αύγουστο του 2016 οπόταν το επίδικο υποστατικό ενοικιάστηκε εκ νέου σε τρίτο πρόσωπο. Εν τέλει, συμφώνησε, έστω μερικώς, σε σχετική υποβολή που του έγινε ότι ο πραγματικός λόγος που οι Καθ' ων δεν προχώρησαν στις όποιες αφαιρέσεις είναι επειδή τούτο θα ήταν χρονοβόρο, ασύμφορο για αυτούς και σε κάποιες περιπτώσεις αδύνατο. Ερωτήθηκε κατά την αντεξέτασή του κατά πόσον το κατάστημα μπορούσε να λειτουργήσει για το σκοπό που ενοικιάστηκε και απάντησε κατηγορηματικά «ούτε κατά διάνοια, ούτε μια στο εκατομμύριο» παρόλο που στον όρο 7 της επίδικης συμφωνίας (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2) που ο ίδιος υπέγραψε αναφέρεται ρητώς: «
- Ο ΕΝΟΙΚΙΑΣΤΗΣ δηλώνει ότι συμφωνεί και διακηρύσσει τα ακόλουθα: α. Ότι τα καταστήματα είναι από όλες τις απόψεις κατάλληλα και απόλυτα ικανοποιητικ[ά] γι' αυτόν για να τα χρησιμοποιεί ως κατάστημα ή και βιτρίνα (showroom) και ή ως αποθήκη και γραφείο εμπορίας ειδών εσωτερικού και εξωτερικού χώρου διακόσμησης οικοδομών. β. Ότι δεν θα έχει οποιοδήποτε δικαίωμα ή συμφέρον σ' αυτό ή σε οποιοδήποτε μέρος αυτού περιλαμβανομένων και οποιωνδήποτε δομικών επεκτάσεων ή διαρρυθμίσεων εάν ο ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ δεν ζητήσει από αυτόν να επαναφέρει τα καταστήματα στην αρχική τους κατάσταση. » (ο τονισμός των λέξεων είναι δικός μου) Όταν ακολούθως του υποδείχθηκε ο συγκεκριμένος όρος, η σύγχυση του εν λόγω μάρτυρα ήταν εμφανής αφού αφενός ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος ερμηνεύει διαφορετικά τον εν λόγω όρο και αφετέρου ανέφερε ότι «γελάστηκε» από τη «φιλική οικογένεια» της Αιτήτριας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι ως προς τους όρους του ενοικιαστηρίου «εφάαμεν κλάππα», και επικαλέστηκε την «αθωότητα των Κυπραίων». Παρουσίασε έγγραφα για εργασίες που υποτίθεται εκτέλεσε προς ανακαίνιση του επίδικου υποστατικού, τα οποία όμως αφορούν μια περίοδο που εκτείνεται σε βάθος 2 ετών από την έναρξη της ενοικίασης. Όταν δε ερωτήθηκε σχετικά, απάντησε ότι χρειαζόταν 2 χρόνια για να ολοκληρώσει τις εργασίες, θέση που δεν βρίσκει έρεισμα, ούτε στο ενοικιαστήριο, ούτε στις δικογραφημένες του θέσεις, ούτε στη λογική. Δέχθηκε ότι τα τιμολόγια που παρουσίασε προς απόδειξη της Ανταπαίτησής του είναι προμηθευτών με τους οποίους ο ίδιος ως διακοσμητής συνεργάζεται κατά καιρούς για την εκτέλεση διάφορων εργασιών. Δέχθηκε επίσης ότι στα εν λόγω τιμολόγια δεν προσδιορίζεται ότι τα προϊόντα αφορούν το επίδικο υποστατικό. Ούτε ήταν σε θέση να επεξηγήσει με επαρκή λεπτομέρεια τα εν λόγω τιμολόγια. Όταν δε του υποβλήθηκε ότι οι υπό αναφορά εργασίες δεν έγιναν για να βελτιώσουν το υποστατικό αλλά αποκλειστικά προς εξυπηρέτηση της επιχείρησης των Καθ' ων 1, δεν έδωσε οποιανδήποτε ικανοποιητική απάντηση. Όταν στη συνέχεια του υποδείχθηκαν διάφοροι όροι του ενοικιαστήριου εγγράφου οι οποίοι δεν επιτρέπουν στους Καθ' ων να διεκδικούν τα ποσά της Ανταπαίτησής τους, παρόλο που αναγνώρισε την υπογραφή του και φάνηκε ότι ήταν εις πλήρη γνώση του το περιεχόμενο του εν λόγω ενοικιαστηρίου, απάντησε πως ανεξαρτήτως των όρων αυτού, ανέμενε από την Αιτήτρια να τον αποζημιώσει κατ' εφαρμογή των «άγραφων νόμων του παζαρκού». Κατά συνέπεια, και για τους λόγους που έχω επεξηγήσει, πλην του σημείου που αφορά την αναπροσαρμογή του ενοικίου, απορρίπτω όλη την υπόλοιπη μαρτυρία του Καθ' ου
- (δ) Αξιολόγηση της μαρτυρίας του XXXXX Νεοφύτου (Μ. Υ. 2) Ούτε ο εν λόγω μάρτυρας με έχει πείσει με τη μαρτυρία του. Λαμβάνω υπόψιν ότι ο εν λόγω μάρτυρας με τον Καθ' ου 2 έχει συνεργαστεί τόσες πολλές φορές από το 1994 έως το 2010, που δεν μπορεί καν να ανακαλέσει τον αριθμό τους. Αυτό το δεδομένο σε συνδυασμό με την αδυναμία του να επεξηγήσει με σαφήνεια και καθαρότητα τη διαπιστωθείσα ανακολουθία που υφίσταται μεταξύ των καταχωρήσεων στα ΤΕΚΜΗΡΙΑ 22 & 23 δεν μπορεί να οδηγήσει σε εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Δίχως πειστική απάντηση παρέμεινε το συμπέρασμα που εξάγεται από τα δύο υπό αναφορά τεκμήρια, ότι δηλαδή η τοποθέτηση των προϊόντων παρουσιάζεται να προηγείται (19/12/2008) της ημερομηνίας παραγωγής τους (08/01/2010). Με αυτά τα δεδομένα κρίνω ως πιθανότερο σενάριο τα εν λόγω τιμολόγια να αφορούν άλλες άσχετες εργασίες, όπως σχετικά υποβλήθηκε στον μάρτυρα. Κατ' επέκταση, απορρίπτω τη μαρτυρία του. (ε) Αξιολόγηση της μαρτυρίας του XXXXX Κοσμά (Μ. Υ. 3) Το εν λόγω πρόσωπο μου προκάλεσε σχετικά καλή εντύπωση και αποδέχομαι τη μαρτυρία του, αφού δεν προέκυψε οτιδήποτε κατά την αντεξέτασή του που να ανατρέπει όσα ανέφερε κατά την κυρίως εξέτασή του. Δέχομαι συναφώς ότι, σταδιακά, από τον Οκτώβριο του 2008 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2010 εκτέλεσε διάφορες εργασίες συνολικής αξίας €9.297,75 εντός του επίδικου υποστατικού. Διασαφηνίζω βεβαίως, ότι η αποδοχή της συγκεκριμένης μαρτυρίας δεν σημαίνει και επιδίκαση υπέρ των Καθ' ων οποιουδήποτε ποσού, για τους λόγους που θα επεξηγηθούν στη συνέχεια. Διευκρινίζω ακόμα, ότι δεν δέχομαι την αναφορά του εν λόγω μάρτυρα ότι για 3 περίπου χρόνια ήταν κλειστό το κατάστημα επειδή εκτελούνταν εργασίες, αφού, όπως και ο ίδιος ο μάρτυρας ανέφερε, η δική του παρουσία στο υποστατικό ήταν περιστασιακή. (στ) Αξιολόγηση της μαρτυρίας του XXXXX Αβραάμ (Μ. Υ. 4) Και αυτός ο μάρτυρας, γενικά, δεν μου προκάλεσε αρνητική εντύπωση. Η επάρκεια όμως της μαρτυρίας που έδωσε δεν κρίνεται ικανοποιητική, για τους ακόλουθους λόγους. Πρώτον, επειδή, όπως παραδέχθηκε, δεν διενήργησε επί τόπου εξέταση κατά τον ουσιώδη χρόνο, ούτε καν μετρήσεις, άρα δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει την επακριβή εικόνα, αλλά εξ' ανάγκης στηρίχθηκε σε πληροφορίες που του έδωσε ο Καθ' ου 2, τον οποίο εμπιστεύθηκε, αναπαράγοντας επί της ουσίας το περιεχόμενο των τιμολογίων που του δόθηκαν. Η μαρτυρία όμως του Καθ' ου 2 δεν έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο. Για παράδειγμα, όσον αφορά τα φωτιστικά αξίας €3.834 τα οποία αναφέρονται στην Έκθεσή του, έχω καταλήξει ότι δεν υπήρχαν εντός του υποστατικού κατά την επιστροφή του, αποδεχόμενος την επί τούτου μαρτυρία της Αιτήτριας. Το ίδιο ισχύει για τις κάμερες αξίας €2.800, όπως και ο ίδιος ο Μ. Υ. 4 δήλωσε. Δεύτερον, οι όποιοι υπολογισμοί του μάρτυρα δεν αναφέρονται στην πραγματική/απομειωθείσα αξία των αντικειμένων κατά τον χρόνο της επιστροφής της κατοχής το 2015, αλλά στην αξία αγοράς αυτών ως καινούργιων κατά τα έτη 2008 και 2009 όπως ρητά αναφέρει στην παρ. 6 της Γραπτής του Δήλωσης (ΕΓΓΡΑΦΟ Γ). Εφόσον η πλευρά των Καθ' ων ήθελε να αποδείξει ότι η Αιτήτρια επωφελήθηκε των βελτιώσεων και των προσθηκών στο υποστατικό, θα έπρεπε να αποδείξει αυτό το συγκεκριμένο δεδομένο και όχι το ποσό που στοίχησε στους ίδιους τους Καθ' ων αρκετά χρόνια προηγουμένως. Επιπροσθέτως, θα έπρεπε να καθοριστεί η αξία του επίδικου υποστατικού κατά την έναρξη της ενοικίασης και να επεξηγηθεί πως οι όποιες αλλαγές που προκάλεσαν οι Καθ' ων υπήρξαν βελτιωτικές και να προσδιοριστεί επακριβώς τούτη η βελτίωση. Ούτε τέτοια μαρτυρία δόθηκε. V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ (α) Προσδιορισμός ύψος ενοικίου και οφειλόμενων ενοικίων. Η περίοδος για την οποία αξιώνονται ενοίκια είναι παραδεκτό ότι αφορά τον Μάιο του 2013 έως και τον Νοέμβριο
- Είναι επίσης παραδεκτό ότι καταβλήθηκαν €9.000,00 έναντι των οφειλόμενων ενοικίων. Η Αιτήτρια, περιορίζοντας την αρχική απαίτησή της με βάση τη παρ. 13 της γραπτής της δήλωσης, αξιώνει €47.000,00 (€56.000,00 - €9.000,00) για 32 μήνες Χ €1.750 ενοίκιο. Αντιθέτως, οι Καθ' ων υποστηρίζουν ότι οφείλουν μόνο €37.500,00 (€46.500,00 - €9.000,00) για 31 μήνες Χ €1.500 ενοίκιο. Δεν αποδέχομαι τις προαναφερθείσες εισηγήσεις. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Κατ' αρχάς, οι οφειλόμενοι μήνες είναι
- Έχοντας αποδεχθεί επί του σημείου αυτού τη θέση του Καθ' ου 2 ότι δηλαδή περί τα μέσα του Ιανουάριου του 2014, καταβάλλοντας την πρώτη δόση των €3.000 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14), μειώθηκε ταυτόχρονα το ενοίκιο σε €1.500, και δεδομένου ότι δεν υπάρχει ενώπιον μου μαρτυρία ότι η μείωση του ενοικίου έχει αναδρομική ισχύ, συμπεραίνω ότι το μειωμένο ενοίκιο των €1.500 άρχισε να ισχύει από τον επόμενο μήνα, ήτοι τον Φεβρουάριο του
- Συνεπώς, το ενοίκιο από τον Μάιο του 2013 μέχρι και τον Ιανουάριο του 2014 ήταν €1.750, ήτοι 9 μήνες Χ €1.750 = €15.
- Από τον Φεβρουάριο του 2014 και έπειτα καθορίστηκε σε €1.500, ήτοι για 22 μήνες Χ €1.500 = €33.
- Άρα, €15.750 + €33.000 = €48.750 σύνολο οφειλόμενων ενοικίων. Αφαιρώντας από τις €48.750 το ποσό των €9.000,00 που καταβλήθηκε, το ποσό που απομένει ως οφειλόμενο είναι €39.750 και για τούτο το ποσό δικαιούται απόφαση η Αιτήτρια. (β) Η αξίωση για αποκατάσταση ζημίων και για απλήρωτους λογαριασμούς. Έχοντας επί τούτου αποδεχθεί πλήρως τη μαρτυρία της Αιτήτριας και του Μ.Ε. 2, διαπιστώνω ότι οι ζημιές στο υποστατικό έχουν προκληθεί από τους Καθ' ων 1 και 2, ότι οι εκτελεσθείσες εργασίες ήταν αναγκαίες για την επαναφορά του υποστατικού σε λειτουργήσιμη κατάσταση και ότι οι εξηγήσεις που δόθησαν για την εκτέλεση ενός εκάστης των περιγραφόμενων στο σχετικό τιμολόγιο εργασιών (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13) ήταν σαφείς και τεκμηριωμένες. Αναγκαίες κρίνονται και οι σχετικές πληρωμές προς την ΑΗΚ (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12), ως επίσης προς την υδατοπρομήθεια (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 11). Συνεπώς, η Αιτήτρια δικαιούται στην ανάκτηση τούτου του ποσού των €1.240,31 ως έξοδα αποκατάστασης ζημιών. (γ) Κατά πόσο οι Καθ' ων δικαιούνται ανταπαιτητικά οποιοδήποτε ποσό. Δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά για την Aνταπαίτηση των Καθ' ων 1 και
- Κρίνεται παντελώς αβάσιμη. Οι όροι του ενοικιαστηρίου εγγράφου έχουν σαφέστατο και ξεκάθαρο περιεχόμενο και ουδόλως παρέχουν δικαίωμα για τέτοιες διεκδικήσεις. Ο όρος 7(β) της επίδικης συμφωνίας έχει ήδη παρατεθεί προηγουμένως. Σχετικός είναι επίσης και όρος 4(η), ο οποίος έχει ως εξής: « η. Κατά τη λήξη της συμφωνίας αυτής, κατά οποιοδήποτε τρόπο τούτη επέλθει, να παραδώσει τα καταστήματα στον ΙΔΙΟΚΤΗΤΗ στην ίδια καλή κατάσταση που το παραλαμβάνει εκτός εάν ο ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ ήθελε αποφασίσει να τα παραλάβει στην κατάσταση που θα βρίσκονται κατά τη λήξη νοουμένου ότι αυτός δεν θα έχει υποχρέωση καταβολής ανταλλαγμάτων. » (ο τονισμός των λέξεων είναι δικός μου) Η χαρακτηριστική παραδοχή του Καθ' ου 2 ότι «έφαε κλάππα» ως προς τους όρους του ενοικιαστηρίου εγγράφου φανερώνει ότι η πλευρά των Καθ' ων γνώριζε για το συμβατικό εμπόδιο των αξιώσεων της. Στο σημείο αυτό, και αναφορικά με τις θέσεις του Καθ' ου 2 ότι θεωρεί πως θα πρέπει να αποζημιωθεί για τις ισχυριζόμενες «βελτιώσεις» που διενήργησε στο επίδικο υποστατικό με βάση τους «άγραφους νόμους του παζαρκού», και ότι, σταμάτησε να καταβάλλει τα οφειλόμενα ενοίκια του επίδικου υποστατικού καθ' υπόδειξη νομικής συμβουλής που έλαβε από τον προηγούμενο του δικηγόρο, αξίζει να παρεμβάλλω πως τέτοιες νοοτροπίες βρίσκονται εντελώς εκτός του σκοπού τούτης της δικαιοδοσίας και της προστασίας που ο περί Ενοικιοστασίου Νόμος παρέχει στις κατάλληλες περιπτώσεις. Όπως λέχθηκε PAPHOS STONE C. ESTATES LTD ν.
- VICTORIA ANN ΖΑΒΡΟΥ κ.α.
(1998)1Γ Α.Α.Δ 1854: « Σκοπός του νόμου δεν είναι ούτε η στέρηση της κατοχής καταστημάτων από ιδιοκτήτες, όταν ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις που θέτει, ούτε και ο εκβιασμός τους ή η εκμετάλλευση της ανάγκης τους για την απόσπαση μεγάλων χρηματικών ποσών υπό μορφή επιμισθίου. Τα Δικαστήρια θα πρέπει να αποθαρρύνουν μια τέτοια πρακτική γιατί σκοπός του περί Ενοικιοστασίου Νόμου δεν ήταν η δημιουργία νέων ηθών στην αγορά, αλλά η προστασία της κατοχής ενοικιαστών εκεί όπου δικαιολογείται με βάση κάποιες προϋποθέσεις που τίθενται. » Επιπλέον, υπάρχει και το ζήτημα της καθυστέρησης των Καθ' ων να πράξουν τα δέοντα. Ακόμα δηλαδή και να μην υπήρχαν οι πιο πάνω ρητές πρόνοιες στο ενοικιαστήριο έγγραφο, ο τρόπος με τον οποίο ενήργησε η πλευρά των Καθ' ων παραδίδοντας την κατοχή του υποστατικού, δίχως προηγουμένως να αφαιρέσει τα όποια αντικείμενά της, και δίχως οποιανδήποτε επιφύλαξη, την εμποδίζει να αξιώνει εκ των υστέρων οποιοδήποτε ποσό. Στο σύγγραμμα Hill and Redman' s Law of Landlord and Tenant, 17η έκδοση, Τόμος 1, Part 1 - General Law,
- Exercise of right of removal - σελ. 516, αναφέρεται: «
- Time of removal. Where fixtures are removable by a tenant he is only entitled to exercise this right during the term, and if he omits to do so they become the absolute property of the reversioner [.] A tenant, who is entitled to remove fixtures under the stipulations of the lease, can remove them within a reasonable time after the determionation of the term. From the principle that a tenant is not at liberty to remove fixtures after the determination of the term, [.] and, in the absence of express stipulation, any right which he had to remove them is gone. » Παραπέμπω συναφώς και στη Smith v. City of Petroleum Co. Ltd [1940] 1 ALL ER 260 στην οποία ο ενοικιαστής είχε τοποθετήσει εντός του ενοικιαζόμενου υποστατικού αντλίες βενζίνης (petrol pumps) οι οποίες κρίθηκαν ότι ήταν ευκόλως αφαιρούμενες και δεν προσαρτήθηκαν στο υποστατικό. Παρόλα αυτά, επειδή ο ενοικιαστής αμέλησε να τις αφαιρέσει εντός εύλογου χρόνου, απόλεσε το δικαίωμά του σε αυτές, οι οποίες περιήλθαν εις την αποκλειστική ιδιοκτησία του ιδιοκτήτη. Ενδιαφέρουσα επί παρόμοιου νομικού ζητήματος, είναι και η πρόσφατη απόφαση της Λ. Σ. Καμμίτση, Προέδρου Δ. Ε. Ε. Λευκωσίας στη ΠΑΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΓΕΥΣΕΙΣ ΛΤΔ ν. ΡΕΑΣ ΚΟΝΤΕΑΤΟΥ κ.α. Αίτηση αρ. Κ13/2014, ημερομηνίας 31/01/
- * Καταληκτικά και επιγραμματικά προσθέτω και τα εξής. Ακόμα και το ενοικιαστήριο συμβόλαιο να μην αποτελούσε εμπόδιο και η πλευρά των Καθ' ων να μην είχε καθυστερήσει να διεκδικήσει τα όποια δικαιώματά της, πάλι θα είχε απροσπέλαστα εμπόδια προς απόδειξη της υπόθεσής της. Κατ' αρχάς, δεν υπάρχει ενώπιον μου μαρτυρία για το πώς ακριβώς «βελτιώθηκε» το υποστατικό, ούτε έχει στοιχειοθετεί η αιτιώδης συνάφεια (causation) μεταξύ των ποσών που αξιώνει και των «βελτιώσεων» που ισχυρίζεται ότι επέφερε στο υποστατικό. Επιπροσθέτως, τα ποσά που αξιώνονται, όπως προαναφέρεται, είναι σε τιμές και αξίες της περιόδου κατά την έναρξη της ενοικίασης (2007, 2008 και 2009) και όχι στις πραγματικές και απομειωθείσες τιμές κατά την παράδοση της κατοχής το
- Τέλος, δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε μαρτυρία που να επεξηγεί το κατά πόσο έκαστο από τα ποσά που αξιώνονται με την Ανταπαίτηση αφορούν προσθήκες ή μετατροπές που έχουν προσαρτηθεί ή όχι στο υποστατικό και τις νομικές προεκτάσεις της κάθε περίπτωσης. Στη βάση των προαναφερόμενων, η Ανταπαίτηση θα απορριφθεί. VΙ. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Ως εκ των προαναφερομένων, και με τη σύμφωνη γνώμη των παρέδρων, αποτελεί τελικό συμπέρασμα του Δικαστηρίου ότι η Αιτήτρια δικαιούται σε απόφαση εναντίον των Καθ' ων 1 και 2, αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως, ως ακολούθως: (α) για το ποσό των €39.750 ως υπόλοιπο οφειλόμενων ενοικίων για την περίοδο από τον Μάιο του 2013 έως και τον Νοέμβριο 2015, και (β) για το ποσό των €1.240,31 ως αποζημιώσεις για αποκατάσταση ζημιών που προκλήθηκαν στο επίδικο υποστατικό κατά τη διάρκεια της ενοικίασης, πλέον (γ) νόμιμο τόκο επί των υπό (α) και (β) ποσών. Η Ανταπαίτηση, απορρίπτεται. Όσον αφορά τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση αρ. 1 και 2 όπως αυτά θα υπολογιστούν από τη Γραμματέα και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Επειδή η Απαίτηση και Ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν κρίνω ορθό να επιδικασθεί ένα σετ εξόδων και για τις δύο, στην αυξημένη όμως κλίμακα της Ανταπαίτησης, ήτοι στη κλίμακα €100.000 - €500.
- (Υπ.)................. Γ. Χρ. Παγιάσης Πρόεδρος (Υπ.)................. (Υπ.)................. Μάρω Γεωργιάδου Γιώργος Παναγιώτου Πάρεδρος Πάρεδρος Πιστό Αντίγραφο Γραμματέας [1] Εναντίον της Καθ' ης η Αίτηση αρ. 3 η Αίτηση δεν προωθήθηκε. [2] Efthymiadou v. Zoudros and Others
(1986)1 C.L.R. 341, Papageorghiou v. Karayiannis
(1988)1 C.L.R. 571, Cedrus Estates Ltd v. Πισσαρίδη
(1994)1 Α.Α.Δ. 590, Έλλη G. Mayes κ.α. ν. Θ. Παπαδοπούλου
(1995)1 Α.Α.Δ 652. [3] « Κανονισμός 12(α): Γενικές Διατάξεις - «Εκτός αν άλλως προβλέπεται στο Νόμο ή στους Κανονισμούς αναφορικά με τη διεξαγωγή της διαδικασίας τη λήψη μαρτυρίας και τη διασφάλιση του κύρους του δικαστηρίου εφαρμόζονται οι πρόνοιες του περί Δικαστηρίων Νόμου, 1960 και των Θεσμών με τις αναγκαίες προσαρμογές για να συνάδουν με τους σκοπούς του Νόμου.» [4] Μεταξύ άλλων: Χρίστου v. Ηροδότου κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.ά.
(2009)1 Α.Α.Δ. 288, Χρίστου ν. Ηροδότου κ.α.
(2008)1Α Α.Α.Δ 676, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 ΑΑΔ 1056, Χατζηπαύλου v. Κυριάκου κ.ά.
(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 236, Τσιαττές v. Kokis Solomonides (Cartridges Industries) Ltd.
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 974), Wynne v. Mavronicola, ως διαχειριστή της περιουσίας του Κωστάκη Δαυίδ Μαυρονικόλα (ανίκανου προσώπου) κ.ά.
(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1138, Κάτσου ν. Global Capital Ltd, ECLI:CY:AD:2016:A546, Πολ. Έφ. αρ. 119/2011, ημερ. 12.12.2016, Αργυρίδης ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολ. Έφ. αρ. 56/2012, ημερ. 06/02/2018. [5] Μεταξύ άλλων: Αναστασίου v. Μιχαηλούδη
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 264 και THE CYPRUS DEVELOPMENT BANK LTD v. KRINI EVANGELOU KYRIACOU
(1989)1 C.L.R.
- [6] Saunders v Anglia Building Society [1971] AC
- cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο