ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ κ.α. ν. ΣΠΥΡΟΥ, Αίτηση αρ.: E35/2016, 25/10/2021

(1)του 1999 και στους Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμούς Δ.48 θ.2, 3, 8 και 9." Υποστηρίζεται δε από την ένορκη δήλωση της Μαριάννας Σταύρου, γραμματέως στο δικηγορικό γραφείο των δικηγόρων των Αιτητών. Η Μ. Στ. αναφέρεται στην απόφαση που εκδόθηκε σε βάρος του Καθ' ου η αίτηση και στο γεγονός ότι ο Καθ' ου η αίτηση εξακολουθεί να οφείλει στους Αιτητές το εξ' αποφάσεως χρέος. Υποστηρίζει ότι ο Καθ' ου η αίτηση εργάζεται και έχει εισοδήματα και μπορεί να καταβάλει το εξ' αποφάσεως χρέους του, με μηνιαίες δόσεις. Ένσταση: Δεν εκπροσωπήθηκε από συνήγορο ο Καθ' ου η αίτηση και δεν καταχώρησε ένσταση. Σε όλα τα στάδια της παρούσας διαδικασίας ο Καθ' ου η αίτηση χειρίστηκε την υπόθεση του προσωπικά. Ακροαματική διαδικασία: Κατά την ακρόαση της αίτησης εξετάστηκε ενόρκως μόνο ο Καθ' ου η αίτηση και δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία για την πλευρά των Αιτητών. Αντεξέταση Καθ' ου η αίτηση Κατά την αντεξέταση του, ο Καθ' ου η αίτηση ανέφερε τα εξής: Είναι 66 ετών συνταξιούχος, κατάγεται από το XXX και διαμένει στο XXX σε ιδιόκτητη κατοικία. Η σύνταξη του ανέρχεται σε €725,54 μηνιαίως. Δεν εργάζεται σήμερα. Είναι απόφοιτος μέσης εκπαίδευσης και εργάστηκε και ως ηλεκτρολόγος παλαιότερα. Σταμάτησε το επάγγελμα αυτό όταν άνοιξε το εστιατόριο (πριν 30 χρόνια). Υποστηρίζει ότι λόγω της ηλικίας, της μόρφωσης και της υγείας του, δεν είναι σε θέση να ξεκινήσει ξανά να εργάζεται (μετά το κλείσιμο του εστιατορίου) και δεν έχει αναζητήσει εργασία. Αρνήθηκε ότι εργάζεται ως γεωργός και ότι προμηθεύει με φρούτα διάφορα καταστήματα. Τον Σεπτέμβριο του 2020, είχε ατύχημα και καταπλακώθηκε από ντεπόζιτο νερού, με αποτέλεσμα να υποστεί πολλαπλές κακώσεις (στο κεφάλι, αριστερό ισχίο, στα χέρια και στους ώμους). Νοσηλεύτηκε τότε για 27 μέρες. (Ο Βοηθός Διευθυντής της Ορθοπεδικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείο Πάφου, βεβαιώνει στις 06.09.2021 ότι δεν είναι δυνατή η επιστροφή του Καθ' ου η αίτηση, στις προηγούμενες του δραστηριότητες, λόγω ρήξης μυοτενόντιου πετάλου στους ώμους.) Περνάει την μέρα του στο σπίτι και επίσης κάνει γυμναστική και περπάτημα. Οι άλλες δυο κατοικίες είναι ιδιοκτησίας των παιδιών του. Περβόλια δεν έχει ο ίδιος αλλά τα παιδιά του, ενώ το περιβόλι που έχει η σύζυγος του, βρίσκεται σε διαδικασία εκποίησης από την Τράπεζα. Ούτε η σύζυγος του εργάζεται (και δεν δηλώνονται για αυτήν ασφαλιστέες αποδοχές στην υπηρεσία κοινωνικών ασφαλίσεων - βλ. τεκμήριο 3). Δεν λαμβάνει σύνταξη η σύζυγος. Δεν έχει κοινωνική ζωή και αν κάποτε επισκεφθεί το καφενείο, δεν παραγγέλνει κάτι και ούτε παίζει πλέον χαρτιά. Αναφέρθηκε επίσης στα έξοδα της οικογένειάς του: Έξοδα διατροφής του ίδιου και της συζύγου του, €400,00 μηνιαίως, Συνταγογραφημένη φαρμακευτική αγωγή (Γεσυ) €70,00 - 100,00 μηνιαίως, Υδατοπρομήθεια €54,00 ανά τρίμηνο Τηλεφωνία €28,00 μηνιαίως Ρεύμα €494,00 ανά διμηνία. (Όσον αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα παρατηρείται διπλασιασμός της κατανάλωσής, σε σχέση με την αντίστοιχη κατανάλωση του προηγούμενου έτους). Καταβάλλει μηνιαίες δόσεις στο δικηγόρο που τον εκπροσώπησε σε διάφορες δικαστικές διαδικασίες (περιλαμβανομένης και της παρούσας κυρίως Αίτησης) το ποσό των €130,00 (και για τη σύζυγο του το ποσό των €60,00). Εκκρεμούν εναντίον του εντάλματα φυλάκισης (€30,00 μηνιαίως), καθώς και πρόστιμο σε ποινική υπόθεση του Ε.Δ. Πάφου (€339,00) Οφείλει στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων το ποσό των €3.564,15 (κατανάλωση νερού για άρδευση) για το οποίο εκδόθηκε δικαστική απόφαση και διάταγμα μηναίων δόσεων προς €75,00. Οι οφειλές της άρδευσης προέκυψαν πριν 12 έτη. Η σύζυγος του οφείλει στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων το ποσό των €7.346,85 (κατανάλωση νερού για άρδευση). Σε καύσιμα ξοδεύει περίπου €30,00 - 40,00 μηνιαίως. Επειδή η σύνταξη του δεν αρκεί να καλύψει τις ανάγκες τους, ο ίδιος και η σύζυγος του, λαμβάνουν οικονομική βοήθεια από τη θυγατέρα τους, η οποία έχει εισόδημα από την ενοικίαση γης στο XXX της Πάφου. Από το ενοίκιο αυτό των €600, παίρνουν ως βοήθεια €100, €200 ή €300, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες τους. Νομική Πτυχή: Εφόσον η αίτηση προωθήθηκε μόνο αναφορικά με την έκδοση σε βάρος του Καθ' ου η αίτηση διατάγματος μηνιαίων δόσεων, θα εξεταστεί από το Δικαστήριο μόνο αυτό το σκέλος της παρούσας αίτησης. Ο περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμος (στο εξής "ο Νόμος") έχει τροποποιηθεί με το Νόμο 134(Ι)/1999, ο οποίος αντικατέστησε τα Μέρη VIII και ΙΧ. Στο βαθμό που εξακολουθεί να υπάρχει στο Νόμο η προγενέστερη της τροποποίησης πρόνοια, για την έκδοση από το Δικαστήριο διατάγματος πληρωμής του εξ αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις, θεωρώ ότι τυγχάνει εφαρμογής η νομολογία που ερμηνεύει (στο πλαίσιο των καταργημένων διατάξεων) τις αρχές με βάση τις οποίες το Δικαστήριο δύναται να διατάξει τον εξ' αποφάσεως οφειλέτη να εξοφλήσει το χρέος του με περιοδικές πληρωμές. Η νομολογία αποτελείται από παλιότερες και πρόσφατες αποφάσεις. Δέστε Rolandis Louca & Soteriades Ltd v. Andreas Koutsiou

(1970)1 C.L.R. 25, Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 686, Gesico Photographic v. J.K.Video

(1991)1 Α.Α.Δ. 134, Μιχαήλ ν. Λαϊκής Τράπεζας (Χρημ) Λτδ

(1993)1 Α.Α.Δ. 812, Λέρος Σαββα ν. Λαϊκής Τράπεζας (Χρημ.) Λτδ, Πολ. Έφ. 9542, ημερομηνίας 20.6.97, Χριστάκη ή άλλως Παναγιώτου ν. Μιχαήλ

(1998)1 Α.Α.Δ. 422, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν. Μαρίας Κωνσταντίνου

(2000)1 Α.Α.Δ. 1034, Προκοπίου κ.α. ν. Ανδρέας Λάμπρου Λτδ, Πολιτική Έφεση Αρ. 11459, ημερομηνίας 27.1.2004. Διευκρινίζεται στη Νομολογία ότι το βάρος απόδειξης, στις αιτήσεις έρευνας, βρίσκεται στους ώμους του εξ αποφάσεως οφειλέτη, ο οποίος υποχρεούται να προβεί σε πλήρη αποκάλυψη των περιουσιακών του στοιχείων, για να καταδείξει ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα εξόφλησης του χρέους του. Στην πρόσφατη απόφαση στην Έφεση Αρ. 31/2015 S.X. v. X.X. ημ. 19.10.2018, λέχθηκαν τα εξής από τον Παμπαλλή, Δ. «Όπως επιβεβαιώθηκε σε σειρά αποφάσεων, η διαδικασία αυτή στοχεύει στην εξέταση του εξ' αποφάσεως χρεώστη σχετικά με την ικανότητα του να πληρώσει το χρέος του. (Βλ. GESICO v. J.K. VIDEO ART CO. LTD.

(1991)1 Α.Α.Δ. 134). Στη βάση του εδαφίου

(2)του άρθρου 84 (πιο πάνω), ο εξ' αποφάσεως οφειλέτης υποχρεούται να παρουσιάσει ενόρκως όλα τα βιβλία, έγγραφα ή αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία βρίσκονται στην κατοχή του, με σκοπό τη διαπίστωση της περιουσιακής του ικανότητας. Ο σκοπός της πιο πάνω νομοθετικής πρόνοιας δεν είναι άλλος παρά να προστατεύσει τον εξ' αποφάσεως πιστωτή, ο οποίος δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι τα περιουσιακά στοιχεία του εξ' αποφάσεως οφειλέτη τα οποία θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος καταβολής του εξ' αποφάσεως χρέους. Καθίσταται, συναφώς, έκδηλο ότι το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους του εξ' αποφάσεως οφειλέτη, ο οποίος θα πρέπει να καταδείξει ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του. Υποχρεούται προς τούτο να προβεί σε πλήρη αποκάλυψη των περιουσιακών του στοιχείων. (Βλ. Βασιλειάδης ν. Τσουρή

(2007)1(Α) Α.Α.Δ. 43 και THE OLD SALT YACHTING CO. LTD. v. Bίκης, Αγ. Ναυτ. 42/2014, ημερ. 11 Ιουλίου 2018). Η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή του χρέους με δόσεις συναρτάται, όπως καθιερώθηκε από την προγενέστερη νομολογία επί του προκειμένου, άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειάς του, στέγαση, διατροφή, ιατρική περίθαλψη, μόρφωση των παιδιών και η προσωπική ευχέρεια του οφειλέτη για οικονομική του διακίνηση, ώστε να του επιτρέπεται μια αξιοπρεπής διαβίωση. (Βλ. Παναγιώτου ν. Μιχαήλ

(1998)1 Α.Α.Δ. 422, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ν. Κωνσταντίνου

(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1034).» Παραθέτω επίσης χαρακτηριστικό απόσπασμα από την απόφαση Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν. Μαρίας Κωνσταντίνου όπου στη σελίδα 1038 αναφέρονται τα εξής από τον έντιμο Νικήτα Δ.: «Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Με αυτά θέλουμε να τονίσουμε ότι τα προβλεπόμενα από το νόμο μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους δικαίου. ...................................... Μια συνοπτική παρουσίαση των ευρύτερων κριτηρίων με βάση τα οποία προσδιορίζεται η περιοδική (συνήθως μηνιαία) δόση για την αποπληρωμή δικαστικού χρέους επιχειρεί η απόφαση Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ.

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 686: "Ο περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμος, Κεφ. 6, Μέρος ΙΧ - Η διαδικασία έρευνας σχετικά με τα μέσα του εξ αποφάσεως οφειλέτη είναι ανακριτικού χαρακτήρα - Η οικονομική ευχέρεια του οφειλέτη συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του ίδιου και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση, (στέγαση, διατροφή, ιατρική περίθαλψη, μόρφωση παιδιών, και ευχέρεια για οικονομική διακίνηση του οφειλέτη) - Μετά τη διαπίστωση της οικονομικής ευχέρειας ο επακριβής καθορισμός του ποσού της δόσεως επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου.» Το Δικαστήριο καλείται να σταθμίσει τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές περιλαμβάνουν την στέγαση, τη διατροφή, την ιατρική περίθαλψη, τη μόρφωση των παιδιών του και κάποια ευχέρεια για οικονομική διακίνηση του χρεώστη. [Βλ. Φλαγκοφάς (ανωτέρω) και Παναγιώτου ν. Μιχαήλ (ανωτέρω)]. Στην απόφαση S.X. v. X.X. (πιο πάνω) λέχθηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο θα έπρεπε να επιμένει κατά την εξέταση του οφειλέτη αναφορικά με τα εισοδήματα της συζύγου του, η οποία κατά τον ίδιο επιμερίζονταν τα έξοδα της οικογένειας τους, ώστε να καθοριστεί η δική του συνεισφορά στα έξοδα της οικογένειας. Αξιολόγηση και πραγματικά γεγονότα: Παρακολούθησα με προσοχή τον Καθ' ου η αίτηση στη διάρκεια της εξέτασης του. Μου έχει κάνει σχετικά μόνο καλή εντύπωση. Αποδέχομαι την οικογενειακή του κατάσταση και ότι οι οικογενειακές ανάγκες του είναι ως ο Καθ' ου η αίτηση περιγράφει. Αποδέχομαι επίσης την ύπαρξη της "θεσμοθετημένης" σύνταξης για τον ίδιο και ότι με αυτή συντηρείται και η σύζυγος του (η οποία δεν λαμβάνει σύνταξη και ούτε εργάζεται). Δεν αποδέχομαι όμως τον ισχυρισμό του περί της ανυπαρξίας άλλων εισοδημάτων και της κάλυψης των εξόδων από την θυγατέρα τους, από ενοίκια που εισπράττονται για λογαριασμό της (και αφορούν περιουσία ιδιοκτησίας της θυγατέρας του). Δόθηκε στον μάρτυρα η ευκαιρία και κλήθηκε να παρουσιάσει έγγραφα υποστηρικτικά (μεταξύ άλλων) και θέσης του αυτής. Αντί όμως ο μάρτυρας να παρουσιάσει στοιχεία που να καταδεικνύουν ότι το ενοίκιο αυτό αποτελεί προϊόν της ιδιοκτησίας της θυγατέρας του, παρουσίασε μόνο τις αποδείξεις είσπραξης του ενοικίου. Όσον αφορά το εργασιακό καθεστώς του Καθ' ου η αίτηση, δεν διαπιστώνω έλλειψη βούλησης για εργασία από πλευράς του Καθ' ου η αίτηση. Αυτό που διαπιστώνω στην παρούσα περίπτωση είναι ότι ο Καθ' ου η αίτηση στην ηλικία των 66 ετών, έχει πάψει πλέον να εργάζεται (αφού η επιχείρηση εστιατορίου έκλεισε) και πρόσφατα υπέστηκε σοβαρό τραυματισμό με βλάβες που δεν αποκαταστάθηκαν και δεν του επιτρέπουν να επανέλθει στην εργασία του. Τα προβλήματα της υγείας, η ηλικία και η έλλειψη προσόντων από μέρους του Καθ' ου η αίτηση, δικαιολογούν την μη αναζήτηση εργασίας από μέρους του. Ερχόμενη στο ζήτημα των εσόδων και λοιπών εξόδων του Καθ' ου η αίτηση διαπιστώνω ότι αυτός έχει (ως η βεβαίωση των υπηρεσιών κοινωνικών ασφαλίσεων) μηνιαίο εισόδημα €755,00 και ότι τα σταθερά έξοδα για την κάλυψη των βασικών αναγκών του ιδίου και της συζύγου του υπερβαίνουν το πιο πάνω ποσό. Σημειώνω ότι έχει αποδείξει ο Καθ' ου η αίτηση την ύπαρξη σε βάρος του και άλλων διαταγμάτων μηνιαίων δόσεων, καθώς και ενταλμάτων φυλάκισης. Δεν μου διαφεύγει επίσης ότι ο Καθ' ου η αίτηση καταβάλλει σε μηνιαία βάση ποσό για δικηγορικές υπηρεσίες, οι οποίες δεν φαίνεται να αφορούν εξ' αποφάσεως χρέος. Βάρος απόδειξης Με δεδομένο όμως ότι το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους του ιδίου, για να αποδείξει ότι στερείται της οικονομικής δυνατότητας αποπληρωμής του παρόντος εξ' αποφάσεως χρέους, και έχοντας διαπιστώσει ότι ο Καθ' ου η αίτηση δεν έχει διευκρινίσει στο βαθμό που απαιτείται ποια είναι ακριβώς η σχέση του με την ενοικίαση του ακινήτου στο χωριό XXX, βρίσκω ότι αυτό το βάρος δεν αποσείσθηκε στο βαθμό που απαιτείται. Εφαρμόζοντας λοιπόν όλες τις προαναφερόμενες αρχές στα γεγονότα της παρούσας αίτησης και λαμβάνοντας υπόψη: την ανάγκη για εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων, ότι ο Καθ' ου η αίτηση δεν εργάζεται και είναι συνταξιούχος, ότι υπάρχουν και άλλα διατάγματα μηνιαίων δόσεων εναντίον του Καθ' ου η αίτηση, την ανάγκη του ιδίου και της συζύγου του για αξιοπρεπή διαβίωση, τα μηνιαία εισοδήματα του, το ύψος του εξ' αποφάσεως χρέους και το χρόνο που απαιτείται για την αποπληρωμή του με μηνιαίες δόσεις, καταλήγω, ότι ο Καθ' ου η αίτηση είναι σε θέση να εξοφλήσει το χρέος του με μηνιαίες δόσεις των €50,00. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Εκδίδεται εναντίον του Καθ' ου η αίτηση διάταγμα πληρωμής του εξ αποφάσεως χρέους του, με μηνιαίες δόσεις των €50,00 που θα ξεκινήσουν την 01/12/2021, και θα συνεχιστούν κάθε επόμενο μήνα, μέχρι εξόφλησης του χρέους του. Εναντίον του Καθ' ου η αίτηση επιδικάζονται τα έξοδα της παρούσας αίτησης, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Γραμματέα του Δικαστηρίου και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο και θα καταβληθούν διά των μηνιαίων δόσεων. (Υπ.) .................... Χρ. Ραγουζαίου, Πρόεδρος Δικαστηρίου Πιστό Αντίγραφο Γραμματέας cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο