ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΙΕΡΟΔΙΑΚΟΝΟΥ, δια του πληρεξουσίου αντιπροσώπου της Γεωργίου Παπαντωνίου ν. ΕΙΡΗΝΗΣ ΤΣΙΑΟΥΚΚΑ, Αίτηση Αρ. Κ47/23, 19/12/2024 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΝΟΙΚΙΑΣΕΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ.Σ. Καμμίτση, Προέδρου και Σπ. Σπυριδάκι και Κ. Χ"Χαραλάμπους, Παρέδρων Αίτηση Αρ. Κ47/23 (i-justice) Μεταξύ: ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΙΕΡΟΔΙΑΚΟΝΟΥ, δια του πληρεξουσίου αντιπροσώπου της Γεωργίου Παπαντωνίου Αιτήτριας και ΕΙΡΗΝΗΣ ΤΣΙΑΟΥΚΚΑ Καθ' ης η Αίτηση -------------------------------------------------------------------------------- 19 Δεκεμβρίου 2024 Για την Αιτήτρια: κ. Σ. Κόκκινος για κ.κ. Γεώργιος Παπαντωνίου & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για την Καθ' ης η Αίτηση: κ. Χ. Σάββα και κ. Κ. Χρίστου για κ.κ. Α. Χρίστου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Η υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο κυρίως Αίτηση, καταχωρίστηκε την 31.8.2023 και μ' αυτήν η Αιτήτρια εξαιτείται Απόφασης και/ή Διατάγματος του Δικαστηρίου καθορίζον το ενοίκιο του υποστατικού που ενοικιάζει στην οδό Κανάρη 24, στη Λευκωσία, σε €450.- μηνιαίως, ήτοι στο 90% του μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής από 1.9.2023 και/ή κατά 6% επί του καταβαλλόμενου ενοικίου ή οποιοδήποτε από τα δύο είναι ψηλότερο και όπως ήθελε διατάξει το Δικαστήριο. Η ιδιοκτήτρια είναι μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης και είναι ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος αρ. 4 στο 2° όροφο στην πολυκατοικία ΙΩΑΝΝΑ, οδός Κανάρη 24, Άγιοι Ομολογητές (εν τοις εφεξής «το επίδικο διαμέρισμα»). Αντιπρόσωπος της Αιτήτριας για τη διαχείριση του διαμερίσματος, είναι ο κ. Γεώργιος Παπαντωνίου. Οι προαναφερθέντες ισχυρισμοί είναι παραδεκτοί. Η οικοδομή, μέρος της οποίας αποτελεί το επίδικο διαμέρισμα, ανεγέρθηκε πριν το 2000, ήτοι κατά το 1970 και το επίδικο διατίθετο έκτοτε προς ενοικίασην. Η Καθ' ης η Αίτηση εκμίσθωσε το επίδικο από την 15.3.2015 και καταβάλλει τα ενοίκια προς την Αιτήτρια μέχρι σήμερα. Το τελευταίο ενοίκιο που καταβάλλει η Καθ' ης η Αίτηση για τη τελευταία διετία, είναι €280.- και σ' αυτό περιλαμβάνονται 10% για τα κοινόχρηστα έξοδα της πολυκατοικίας. Οι προαναφερθέντες ισχυρισμοί είναι παραδεκτοί. Το επίδικο είναι διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων, ισχυρισμός που είναι παραδεκτός. Με επιστολή της Αιτήτριας ημερομηνίας 13.7.2023, ζητούσαν αύξηση του ενοικίου σε €450.- ήτοι στο 90% του μέσου όρου των ενοικίων της περιοχής, από την 1.8.2023, αλλά η Καθ' ης η Αίτηση αμέλησε ή αρνήθηκε. Η αποστολή της επιστολής, είναι παραδεκτή. Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι, λαμβανομένης υπ' όψην της θέσης, του μεγέθους και της τοποθεσίας του επίδικου, καθώς και της ενοικιαστικής αξίας άλλων υποστατικών της γύρω περιοχής, το δίκαιο ενοίκιο πρέπει να καθοριστεί σε €450.- μηνιαίως. Η ενοικιαστική αξία των διαμερισμάτων παρόμοιου εμβαδού και κατασκευής, ή παρόμοιων υποστατικών στην περιοχή, που συνορεύουν ή είναι στον ίδιο δρόμο, είναι πέραν των €550.- μηνιαίως. Από της ενοικίασης, ήτοι το 2015, μέχρι σήμερα, η Καθ' ης η Αίτηση δεν κατέβαλε αύξηση, ισχυρισμός που είναι παραδεκτός. Κατέστη δε θέσμια ενοικιάστρια διότι το ενοικιαστήριο έγγραφο έληξε, ως είναι παραδεκτόν. Το διαμέρισμα βρίσκεται σε κεντρική, βολική περιοχή της Λευκωσίας, ισχυρισμός που είναι παραδεκτός και διαθέτει όλα τα χρειώδη. Είναι ευρύχωρο, ευάερο, ευήλιο. Απάντηση και Ανταπαίτηση: Το δικόγραφο της Καθ' ης η Αίτηση καταχωρήθηκε την 31.10.2023 και μ' αυτό εκτός όπου ρητώς προβαίνει σε παραδοχή, αρνείται και συνεπώς απορρίπτει, στο σύνολό τους, τους ισχυρισμούς, αλλά και τις αιτούμενες θεραπείες στην κυρίως Αίτηση. Η Καθ' ης η Αίτηση προβαίνει σε αριθμό παραδοχών τις οποίες σημειώνουμε πιο πάνω. Η Καθ' ης η Αίτηση αποδέχεται την αύξηση του ενοικίου του επίδικου διαμερίσματος κατά το ποσοστό 6%. Διευκρινίζει ότι, σε απάντηση της επιστολής της Αιτήτριας ημερομηνίας 13.7.2023, εξέφρασε ρητώς την αποδοχή της, προσθέτοντας ότι κατέχει έγκυρη προσφυγική ταυτότητα και εμπίπτει στην έννοια του όρου «εκτοπισθείσα», η οποία περιορίζει την αύξηση σε ποσοστό 80% του υπό αναφορά ποσοστού του 6% επί του καταβαλλόμενου ενοικίου. Η επιστολή ημερομηνίας 23.8.2023 των νομικών εκπροσώπων της Καθ' ης η Αίτηση, παρέμεινε, κατ' ουσίαν, αναπάντητη. Η Καθ' ης η Αίτηση αμφισβητεί το κατά πόσον το καταβαλλόμενο ποσό για τα κοινόχρηστα έξοδα της πολυκατοικίας που κείται το επίδικο, δαπανείται για το σκοπό αυτό, καθώς παρατηρούνται, τα ακόλουθα: α. Η πολυκατοικία παρουσιάζει ακαθαρσίες σ' όλους τους κοινόχρηστους χώρους, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό. β. Δεν έχει διενεργηθεί καμία συντήρηση των φυσικών φθορών στην τοιχοποιία των κοινόχρηστων χώρων από την ημερομηνία έναρξης της ενοικίασης του επίδικου διαμερίσματος, τόσο εσωτερικά, όσο και εξωτερικά. γ. Υπάρχουν εκτεθειμένα ηλεκτροφόρα καλώδια σε διάφορους κοινόχρηστους χώρους της πολυκατοικίας. δ. Χαλασμένος φωτισμός σε διάφορους κοινόχρηστους χώρους. ε. Ο ανελκυστήρας δυσλειτουργεί. στ. Παρουσιάζεται αδυναμία εισόδου στην πολυκατοικία, αφού η κλειδαριά, της κύριας και μοναδικής εισόδου, παρουσιάζει αδυναμία λειτουργίας, ήτοι ξεκλειδώματος, με τη χρήση του κλειδιού που η Αιτήτρια χορήγησε στην Καθ' ης η Αίτηση. ζ. Το αποχετευτικό σύστημα της πολυκατοικίας, παρουσιάζει βλάβες, που προκάλεσαν φθορές ή/και ζημιές, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό, σε κοινόχρηστους χώρους, αλλά και στα υποστατικά, αυτής. η. Ο χώρος που ευρίσκονται οι σκάλες της πολυκατοικίας, δεν πληροί τις προϋποθέσεις των μέτρων ασφαλείας που θέτει η Πυροσβεστική Υπηρεσία Κύπρου. θ. Οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις είναι απαρχαιωμένες ή/και παλαιές, ήτοι από το έτος κατασκευής της πολυκατοικίας και δεν συναντούν το όριο των μέτρων ασφαλείας που θέτει η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου για οικιακές εγκαταστάσεις. Αναφορικά με τα ανωτέρω, η Καθ' ης η Αίτηση ισχυρίζεται πως ουκ ολίγες φορές προέβη σε οχλήσεις προς την Αιτήτρια, η οποία, παρά τις διαβεβαιώσεις της ή/και τις εκ του Νόμου υποχρεώσεις της ως ιδιοκτήτρια, ουδέποτε προέβη, σε οποιαδήποτε θετική προς τούτο ενέργεια, με αποτέλεσμα η πολυκατοικία ή/και το επίδικο διαμέρισμα, να παραμένουν σε άσχημη ή/και κακή κατάσταση. Η Καθ' ης η Αίτηση δικογραφεί ότι ουδέποτε αρνήθηκε οποιαδήποτε νόμιμη αύξηση ή/και άλλη νόμιμη αξίωση, της Αιτήτριας. Υποστηρίζει ότι οι πολυκατοικίες της γύρω περιοχής, είναι νεότερες ή/και καλύτερες, όσον αφορά στην κατάστασή τους και γενικά, υπερτερούν και δικογραφεί τις σχετικές θέσεις της. Υποστηρίζει ότι το δίκαιο ενοίκιο, είναι εκείνο που προτείνεται στην επιστολή της ημερομηνίας 23.8.2023, ήτοι το ποσό των €293,44 μηνιαίως, το μέγιστο. Η Καθ' ης η Αίτηση ανταπαιτεί ως ακολούθως: «Α. Απόφαση ή/και Διάταγμα, του Σεβαστού Δικαστηρίου, διά του οποίου, η Αιτήτρια/Εξ Ανταπαιτήσεως Καθ' ης η Αίτηση, να διατάσσεται όπως επιδιορθώνει, τα ελαττώματα, του επίδικου Υποστατικού, που δεν είναι εμφανή, το υδατοστεγές, της οροφής, την ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση, καθώς και τα ελαττώματα, από φυσικές φθορές, που δημιουργούν κίνδυνο, για την ζωή του ενοίκου ή/και περίοικου. Β. Οιανδήποτε άλλη Θεραπεία το Σεβαστό Δικαστήριο ήθελε, υπό τις περιστάσεις, κρίνει εύλογη και δίκαιη. Γ. Έξοδα, της παρούσης, πλέον Φ.Π.Α.» Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση και Απάντηση: Το δικόγραφο της Αιτήτριας καταχωρήθηκε την 15.11.20223 και μ' αυτό αρνείται την Ανταπαίτηση ως νομικά, αλλά και πραγματικά αστήρικτη. Ισχυρίζεται ότι υπάρχει επαρκής καθαρισμός στην πολυκατοικία και ότι ο ανελκυστήρας λειτουργεί κανονικά. Επίσης, όσα αναφέρονται για το σύστημα αποχετεύσεων και ηλεκτρολογικών, απορρίπτονται, χωρίς να αρνείται η Αιτήτρια ή ο αντιπρόσωπος της ότι υπάρχουν κάποια προβλήματα, όπως συμβαίνει σε πολλές οικοδομές, τα οποία επιδιορθώθηκαν. Ο καθαρισμός της πολυκατοικίας γίνεται 3 φορές την βδομάδα και είναι εξαιρετικός. Ότι η οικοδομή είναι παλαιά, δεν σημαίνει ότι η ενοικιάστρια θα καταβάλλει τόσο χαμηλό ποσό ως ενοίκιο. Η ανοχή δε της ιδιοκτήτριας να μην ζητήσει αύξηση κατά τα προηγούμενα χρόνια, δεν νομιμοποιεί την ενοικιάστρια να το επικαλείται. Όσες ζημιές έχουν προκληθεί από τη ροή υδάτων από τον πιο πάνω όροφο, θα διορθωθούν. Το επίδικο διαμέρισμα διαθέτει ένα χώρο στάθμευσης και η οικοδομή βρίσκεται σε πολύ καλή περιοχή της Λευκωσίας και είναι πολύ καλά κτισμένη. Ιστορικό: Στην παρούσα υπόθεση, καταχωρήθηκαν Κλήσεις για Οδηγίες, τόσο για την απαίτηση, όσο και για την Ανταπαίτηση, σύμφωνα με τη Διαταγή 30 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, ως αυτοί ίσχυαν μέχρι την 31.8.
- Το Δικαστήριο εξέδωσε εκατέρωθεν Διατάγματα αποκάλυψης εγγράφων, με τα οποία συμμορφώθηκαν και οι δύο πλευρές. Δόθηκαν επίσης οδηγίες και ετοιμάστηκε γραπτή Έκθεση Εκτίμησης από τη Λειτουργό του Δικαστηρίου. Καταχωρήθηκε Γραπτή Μαρτυρία υπό τη μορφή ενόρκων δηλώσεων, εφόσον η υπόθεση κατηγοριοποιήθηκε ως Ταχείας Εκδίκασης. Το Δικαστήριο δεν άκουσε προφορική μαρτυρία, ούτε αντεξέταση μαρτύρων. Οι κύριοι συνήγοροι δήλωσαν ότι δεν αμφισβητούν την Έκθεση της Λειτουργού του Δικαστηρίου. Έκθεση Λειτουργού: Η Έκθεση Εκτίμησης φέρει ημερομηνία σύνταξης 20.6.
- Η Λειτουργός του Δικαστηρίου, κα. Αναστασία Δεληγιάννη, κατέγραψε τα εξής: · Το επίδικο είναι διαμέρισμα με αρ. θύρας 004, στο 2ο όροφο του εξαώροφου κτιρίου «Μέγαρον Ιωάννα» επί της οδού Κανάρη, γωνία με τη Λεωφόρο Δημοσθένη Σεβέρη, με αρ. εγγραφής 1/1137, Φ/Σχ. 21/540203, επί του Τεμαχίου 1/26, στο Δήμο Λευκωσίας, Ενορία Αγίων Ομολογητών. · Το έτος ανέγερσης είναι περίπου στο
- · Το κτίριο διαθέτει ανελκυστήρα. · Το εμβαδόν του διαμερίσματος είναι 76 τ.μ. εσωτερικοί χώροι και 11 τ.μ. καλυμμένες βεράντες, συνολικό αναπροσαρμοσμένο εμβαδόν 84,8 τ.μ. · Οι καλυμμένες βεράντες υπολογίστηκαν στο 0,
- · Δεν διαθέτει καθορισμένο χώρο στάθμευσης. · Αποτελείται από καθιστικό, δύο υπνοδωμάτια, ένα αποχωρητήριο με ντους και κουζίνα. · Το πάτωμα είναι επιστρωμένο με παρκέ τύποy λάμινεϊτ και το αποχωρητήριο με κοινό πλακάκι. Τα παράθυρα και οι μπαλκονόπορτες είναι με αλουμίνιο και μονό τζάμι. Υπάρχουν εξωτερικές περσίδες τύπου ρολό. Υπάρχει κλιματισμός τύπου split unit νέας τεχνολογίας. · Κατά την επιτόπια έρευνα, βρέθηκε σε μέτρια κατάσταση καθώς φαίνεται να μην έχει γίνει καμία ουσιαστική ανακαίνιση ή ενεργειακή αναβάθμιση. Παρουσίασε έντονες φυσικές φθορές και βλάβες λόγω υγρασίας στους τοίχους της κουζίνας, του αποχωρητηρίου και στα ντουλάπια του αποχωρητηρίου. Το λάμινεϊτ μπροστά από την μπαλκονόπορτα του καθιστικού έχει ανυψωθεί πιθανόν λόγω υγρασίας. · Η ευρύτερη περιοχή του ακινήτου είναι τόσο εμπορική όσο και οικιστική. · Είναι αναπτυγμένη με όλων των ειδών αναπτύξεις κυρίως με συγκροτήματα διαμερισμάτων μέσου/υψηλού κόστους και ποιότητας, εμπορικών/γραφειακών κτιρίων και καταστήματα. Η περιοχή γενικά διαθέτει πολύ καλή προσπελασιμότητα προς τη Μείζονα Λευκωσία καθώς και προς τις άλλες πόλεις. · Το πληρωτέο ενοίκιο είναι €280.- μηνιαίως. · Το πληρωτέο ενοίκιο ανέρχεται σε €3,30/τ.μ. · Η Λειτουργός χρησιμοποίησε τη συγκριτική μέθοδο εκτίμησης και βρήκε ότι ο μέσος όρος των ενοικίων της μικρής περιοχής, για το έτος 2023, από 5 συγκριτικές ενοικιάσεις (στις οποίες περιέλαβε το επίδικο διαμέρισμα) είναι €5,00/τ.μ. · Η Καθ' ης η Αίτηση είναι εκτοπισμένη και συνεπώς, το δίκαιο ενοίκιο δεν θα υπερβαίνει το 80% του μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής. Το 80% του μέσου όρου €4,00/τ.μ. · Το αγοραίο ενοίκιο υπολογίστηκε σε €5,00/τ.μ. · Τα συγκριτικά είναι ένα διαμέρισμα στο ίδιο κτίριο, το υπ' αρ. 002 στον πρώτο όροφο, άλλο διαμέρισμα στο ίδιο κτίριο, το υπ' αρ. 006 στον τρίτο όροφο, ένα διαμέρισμα στον τρίτο όροφο σε πολυκατοικία επί της Λεωφόρου Δημοσθένη Σεβέρη και ένα διαμέρισμα στο δεύτερο όροφο πολυκατοικίας επί της οδού Σπετσών. Έγιναν αναπροσαρμογές στο πληρωτέο ενοίκιο των τεσσάρων συγκριτικών, λόγω κατάστασης και εμβαδού. · Καθορισμός του ενοικίου του επίδικου στο 80% του μέσου όρου της μικρής περιοχής, ανέρχεται σε €339,20 μηνιαίως. Μαρτυρία: Αιτητρίας: Γραπτή μαρτυρία για την πλευρά της Αιτήτριας, κατέθεσε ο κ. Γεώργιος Παπαντωνίου, από τη Λευκωσία. Ο μάρτυρας κατέθεσε ότι είναι ο Πληρεξούσιος Αντιπρόσωπος της Αιτήτριας, γνωρίζει καλά τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης και είναι πλήρως εξουσιοδοτημένος να προβεί στη μαρτυρία του. Η Αιτήτρια είναι μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης και είναι ιδιοκτήτρια ενός διαμερίσματος αρ. 4 (ή αρ. θύρας 4) στο 2° όροφο, στην πολυκατοικία «ΙΩΑΝΝΑ», οδός Κανάρη 24, Άγιοι Ομολογητές. Τη διαχείριση του διαμερίσματος την έχει ο κ. Παπαντωνίου ως αντιπρόσωπος της. Η Καθ' ης η Αίτηση εκμίσθωσε το άνω υποστατικό, αφού το έλεγξε και ήταν της αρεσκείας της, από την 15.3.2015, για ποσό €280.- αρχικά και σ' αυτό περιλαμβάνονται και 10% κοινόχρηστα έξοδα της πολυκατοικίας. Έκτοτε, καταβάλλει το ως άνω ποσό ενοικίου προς την Αιτήτρια, μέχρι σήμερα. Το ενοικιαζόμενο ακίνητο είναι διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων, σε οικοδομή η οποία ανεγέρθηκε πριν το 2000, ήτοι περί το 1970 και το διαμέρισμα διατίθετο έκτοτε προς ενοικίαση. Με επιστολή της Αιτήτριας ημερομηνίας 13.7.2023, ζητούσαν αύξηση του ενοικίου σε τουλάχιστον €450.-, ήτοι στο 90% του μέσου όρου των ενοικίων της περιοχής, από την 1.8.2023, αλλά η Καθ' ης η Αίτηση αμέλησε ή αρνήθηκε. Λαμβανομένης υπ' όψην της θέσης, του μεγέθους και της τοποθεσίας του υποστατικού, καθώς και της ενοικιαστικής αξίας άλλων υποστατικών της γύρω περιοχής, το δίκαιο ενοίκιο πρέπει να καθοριστεί σε τουλάχιστον €450.- μηνιαίως. Ο κ. Παπαντωνίου κατέθεσε ότι η ενοικιαστική αξία των διαμερισμάτων παρόμοιου εμβαδού και κατασκευής ή παρόμοιων υποστατικών στην περιοχή, τα οποία συνορεύουν ή είναι στον ίδιο δρόμο, είναι πέραν των €550.- μηνιαίως. Το διαμέρισμα βρίσκεται σε κεντρική, βολική περιοχή της Λευκωσίας και διαθέτει όλα τα χρειώδη. Είναι ευρύχωρο, ευάερο, ευήλιο και πληροί όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις για ενοικίαση. Η Καθ' ης η Αίτηση προφασίστηκε διάφορες ελλείψεις ή προβλήματα στο διαμέρισμα και αρνήθηκε την καταβολή της αύξησης. Πάντοτε όμως προέβαιναν στις αναγκαίες επιδιορθώσεις. Τυχαία συμβάντα που προξένησαν κάποια αναστάτωση στους ενοίκους, συμβαίνουν όπως σ' όλες τις πολυκατοικίες. Το επίδικο διαμέρισμα και όλα της ίδιας σειράς, πάνω και κάτω απ' αυτό, είχαν επιδιορθωθεί και ανακαινιστεί κατά το 2014, όπου τοποθετήθηκαν κεραμικά, είδη υγιεινής και πάγκοι κουζίνας, καινούργια. Η ενοικιάστρια ήταν η πρώτη που το ενοικίασε μετά την επιδιόρθωση και ανακαίνιση του. Η Καθ' ης η Αίτηση ουδέποτε παραπονέθηκε για τους κοινόχρηστους χώρους, πριν σταλθεί η επιστολή για αύξηση ενοικίου. Αυτό σημαίνει ότι τα παράπονα που εκφράζει δεν έχουν βάση και πάντοτε προέβαιναν στις αναγκαίες επιδιορθώσεις για να είναι η πολυκατοικία λειτουργήσιμη και το επίδικο λειτουργικό και κατοικήσιμο. Καθ' ης η Αίτηση: Γραπτή μαρτυρία κατέθεσε η ίδια η Καθ' ης η Αίτηση, κα. Ειρήνη Τσιάουκκα, εκ Λευκωσίας. Το επίδικο είχε ανακαινιστεί μερικώς δύο χρόνια πριν την ενοικίαση του από την ίδια, ήτοι κατά ή περί το
- Ήταν μερική και όχι ολοκληρωτική ανακαίνιση, ήτοι απλή τοποθέτηση πατώματος τύπου laminate επί του υφιστάμενου πατώματος και μπογιατίσματα μόνο της εσωτερικής τοιχοποιίας του επίδικου διαμερίσματος. Έκτοτε, καμία εργασία συντήρησης ή και φροντίδας, τόσο εσωτερικά, όσο και εξωτερικά, έχει λάβει χώραν στο επίδικο διαμέρισμα εκ μέρους της ιδιοκτήτριας ή/και του νόμιμου αντιπροσώπου αυτής, πέραν της όσο το δυνατό πιο οικονομικής επιδιόρθωσης σε κατά καιρούς βλάβες των ήδη παλαιωμένων υδραυλικών εγκαταστάσεων. Στη βάση τούτου και όπως έχει λάβει πληροφόρηση από τον κ. Πόλυ Κουρουσίδη, ειδικό Εκτιμητή αξίας ακινήτων και τον κ. Γιώργο Χατζηδημητρίου, ειδικό Πολιτικό Μηχανικό, τα κριτήρια για εκτίμηση και καθορισμό των αξιών αυτών ποικίλουν και είναι, μεταξύ άλλων και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται το ακίνητο και όχι μόνο η τοποθεσία αυτού. Επιπλέον, η Καθ' ης η Αίτηση αμφισβητεί το κατά πόσον το καταβαλλόμενο ποσό για τα κοινόχρηστα έξοδα της πολυκατοικίας δαπανείται για το σκοπό αυτό, καθώς παρατηρούνται διάφορα προβλήματα και έλλειψη συντήρησης, τα οποία απαριθμεί. Η κα. Τσιάουκκα κατέθεσε ότι προέβη ουκ ολίγες φορές σε οχλήσεις προς την Αιτήτρια, η οποία ουδέποτε προέβη σε οποιαδήποτε θετική προς τούτο ενέργεια, με αποτέλεσμα η πολυκατοικία και το επίδικο διαμέρισμα, να παραμένουν σε άσχημη και κακή κατάσταση. Σε απάντηση της επιστολής ημερομηνίας 13.7.2023, η Καθ' ης η Αίτηση με επιστολή ημερομηνίας 23.8.2023, εξέφρασε ρητώς την αποδοχή της σε σχέση με την αύξηση του ενοικίου του επίδικου διαμερίσματος, όμως κατά το ποσοστό του 6%, επί του καταβαλλόμενου ενοικίου, προσθέτοντας ότι εμπίπτει στην έννοια του όρου «εκτοπισθείσα», ώστε η αύξηση να περιορίζεται στο ποσοστό του 80% επί του υπό αναφορά ποσοστού του 6%. Η Καθ' ης η Αίτηση υποστηρίζει ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο δεν υπήρξε η οποιαδήποτε μεταβολή του ενοικίου, είναι το γεγονός πως, ένεκα της οικονομικής κρίσης του 2013 και έκδοσης σχετικής Υπουργικής Απόφασης, καθορίστηκε μηδενική αύξηση των ενοικίων σε περιπτώσεις θέσμιων ενοικιαστών, ενώ η όποια αναφορά του Πληρεξούσιου Αντιπροσώπου για ανοχή της Αιτήτριας, ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα. Αναφορικά με την ενοικιαστική αξία, οι πολυκατοικίες στη γύρω περιοχή είναι νεότερες ή/και καλύτερες σε κατάσταση οικοδομές. Τα υποστατικά έχουν εμβαδό μεγαλύτερο ή/και σχεδόν υπερδιπλάσιο και γενικά, υπερτερούν. Οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις του επίδικου είναι κακές ή/και παλαιές ή/και απαρχαιωμένες. Οι τοιχοποιίες της πολυκατοικίας ή/και του επίδικου, τόσο εσωτερικά, όσο και εξωτερικά, δεν είναι συντηρημένες. Τα μπαλκόνια του επίδικου είναι ακατάλληλα και δεν πληρούν τα μέτρα ασφαλείας του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. Το ξύλινο πάτωμα πλησίον της μπαλκονόπορτας στο χώρο του καθιστικού, είναι ανυψωμένο λόγω πιθανής κακοτεχνίας κατά την εγκατάσταση του, αποτελώντας κίνδυνο για τυχόν τραυματισμό του ένοικου ή/και του επισκέπτη. Το ταβάνι του μπάνιου του επίδικου φέρει φθορές ή/και υγρασίες. Τα ντουλάπια είναι σαπισμένα από τη υγρασία και τις κατά καιρούς διαρροές των υδραυλικών και αποχετευτικών εγκαταστάσεων της πολυκατοικίας. Οι διαρροές των υδραυλικών προκάλεσαν φθορές και υγρασίες στην τοιχοποιία, καθώς και επακόλουθη αποκόλληση πλακιδίων από την τοιχοποιία του χώρου της κουζίνας. Το επίδικο δεν διαθέτει ιδιωτικό ή στεγασμένο χώρο στάθμευσης, ούτε της έχει υποδειχθεί χώρος στάθμευσης. Κατά το χρόνο ενοικιάσεως του, έφερε εξωτερικά ρολά μπαλκονόπορτων και παραθύρων, τα οποία, όπως ενημέρωσε την Καθ' ης η Αίτηση ο Πληρεξούσιος Αντιπρόσωπος της ιδιοκτήτριας, δεν πρόκειται να επιδιορθώνονται σε περίπτωση φθοράς, ενώ, το κόστος επιδιόρθωσης θα το αναλάμβανε ο ενοικιαστής. Η θερμομόνωση παρουσιάζει πολλά και μεγάλα προβλήματα, με αποτέλεσμα, η ανθρώπινη διαβίωση να καθίσταται αντίξοη χωρίς τη χρήση κλιματισμού. Για το λόγο αυτό, η Καθ' ης η Αίτηση έχει προχωρήσει στην αγορά και εγκατάσταση μονάδων κλιματισμού σ' όλους τους χώρους του επίδικου διαμερίσματος, όπως επίσης και στην αγορά και εγκατάσταση ηλεκτρικών ματιών και φούρνου στην κουζίνα, αφού το υποστατικό δεν ενοικιάζεται με οποιαδήποτε ηλεκτρική συσκευή. Γραπτή μαρτυρία κατέθεσε επίσης ο κ. Πόλυς Κουρουσίδης, εκ Λεμεσού. Ο μάρτυρας κατέθεσε ότι δραστηριοποιείται από το έτος 2004 ως Εκτιμητής ακινήτων και γενικότερα με τον κλάδο των ακινήτων, ενώ από το έτος 2009, είναι ιδρυτής και Διευθυντής της εταιρείας Polys Kourousides & Associates LLC (TOTAL VALUATIONS). Είναι εγγεγραμμένο μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ. από το 2005 στον Κλάδο Εκτίμησης Γης και Πιστοποιημένο μέλος και εξεταστής του RICS. Από το έτος 2009, αποτελεί Μέλος του Συμβουλίου του Συνδέσμου Επιστημόνων Εκτιμητών Ακινήτων Κύπρου (Σ.Ε.Ε.Α.Κ.), ενώ τα τελευταία δύο χρόνια, διατηρεί τη θέση του Προέδρου. Δεχόμαστε τον κ. Κουρουσίδη ως εμπειρογνώμονα - εκτιμητή ακινήτων. Έχει προβεί σε επιτόπια επιθεώρηση, αξιολόγηση και έρευνα ως προς το επίδικο διαμέρισμα της και ετοίμασε Έκθεση Εκτίμησης για την αγοραία αξία και το δίκαιο ενοίκιο, την οποία επισυνάπτει. Τρίτος μάρτυρας για την πλευρά της Καθ' ης η Αίτηση, κατέθεσε ο κ. Γεώργιος Χατζηδημητρίου, εκ Λευκωσίας. Είναι απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και απόφοιτος του μεταπτυχιακού προγράμματος σε θέματα διατήρησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το Πανεπιστήμιο της Λουβαίνης του Βελγίου. Από το έτος 2017, δραστηριοποιείται και εργάζεται ως μελετητής Πολιτικός Μηχανικός σε εργοτάξια ανέγερσης, συντήρησης οικοδομών, σε επιβλέψεις εκτέλεσης εργασιών και εκπόνηση στατικών μελετών, ενώ από το έτος 2018, είναι εγγεγραμμένο μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ. στον Κλάδο Πολιτικών Μηχανικών. Δεχόμαστε τον κ. Χατζηδημητρίου ως εμπειρογνώμονα - Πολιτικό Μηχανικό. Κατέθεσε ότι έχει προβεί σε επιτόπια επιθεώρηση, αξιολόγηση και έρευνα ως προς το επίδικο διαμέρισμα και ετοίμασε Τεχνική Έκθεση, την οποία επισυνάπτει. Πραγματικά γεγονότα: Από το σύνολο του ενώπιον μας μαρτυρικού υλικού, τις παραδοχές και τους ισχυρισμούς που παρέμειναν αναντίλεκτοι, βρίσκουμε ότι τα πραγματικά γεγονότα είναι τα ακόλουθα: Η Αιτήτρια είναι μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης. Είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια ενός διαμερίσματος με αρ. 1 και αρ. θύρας 4, στο 2° όροφο οικοδομής με την ονομασία «Μέγαρο Ιωάννα», επί της οδού Κανάρη 24, στην Ενορία Αγίων Ομολογητών, στη Λευκωσία, αρ. εγγραφής Α1137, Φ/Σχ. ΧΧΙ.54.2.ΙΙΙ, επί του Τεμαχίου 26, Τμήμα Α, (Τεκμήριο 1 στην ένορκο δήλωση του κ. Παπαντωνίου), δηλαδή εντός ελεγχόμενης περιοχής εν τη εννοία του άρθρου 2 του περί Ενοικιοστασίου Νόμου και της Κ.Δ.Π. 519/
- Η οικοδομή, μέρος της οποίας αποτελεί το επίδικο διαμέρισμα, συμπληρώθηκε τη δεκαετία 1970 και το επίδικο ήταν ενοικιασμένο ή προσφερόταν προς ενοικίασην κατά την 31.12.
- Η οικοδομή βρίσκεται σε κεντρική και βολική περιοχή της πόλης της Λευκωσίας. Υιοθετούμε τα ευρήματα της Λειτουργού ότι η οικοδομή διαθέτει ανελκυστήρα και ότι το διαμέρισμα αποτελείται από χωλ, σάλα, δύο υπνοδωμάτια, κουζίνα, διάδρομο, μπάνιο με αποχωρητήριο, δύο μπαλκόνια και βεράντα. Έχει εμβαδόν 76 τ.μ. εσωτερικούς χώρους και 11 τ.μ. καλυμμένες βεράντες και δεν διαθέτει καθορισμένο χώρο στάθμευσης. Υιοθετούμε επίσης τα ευρήματα της ότι το πάτωμα είναι επιστρωμένο με παρκέ τύπου laminate και το αποχωρητήριο με κοινό πλακάκι. Τα παράθυρα και οι μπαλκονόπορτες είναι με αλουμίνιο και μονό τζάμι. Υπάρχουν εξωτερικές περσίδες τύπου ρολό. Υπάρχει κλιματισμός τύπου split unit, νέας τεχνολογίας. Το επίδικο διαμέρισμα είναι σε μέτρια κατάσταση, χωρίς ουσιαστική ανακαίνιση ή ενεργειακή αναβάθμιση. Παρουσιάζει έντονες φυσικές φθορές και βλάβες λόγω υγρασίας στους τοίχους της κουζίνας, του αποχωρητηρίου και στα ντουλάπια του αποχωρητηρίου. Το πάτωμα τύπου laminate, μπροστά από την μπαλκονόπορτα του καθιστικού, έχει ανυψωθεί. Κατέθεσε επίσης σχετικά και δεν αντεξετάστηκε, εμπειρογνώμονας Πολιτικός Μηχανικός. Η Καθ' ης η Αίτηση ενοικίασε το επίδικο διαμέρισμα από την 15.3.
- Το πληρωτέο ενοίκιο καθορίστηκε σε €280.- μηνιαίως και παραμένει στο ίδιο ποσό. Δεν αμφισβητήθηκε ότι σ' αυτό περιλαμβάνεται ποσό σε ποσοστό 10%, για τα κοινόχρηστα έξοδα της πολυκατοικίας. Σχετικά με τα κοινόχρηστα και τις Διαχειριστικές Επιτροπές, υπάρχει νομοθετική πρόνοια στον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμο, Κεφ. 224, ως αυτός έχει τροποποιηθεί μέχρι σήμερα. Ελλείψει άλλης μαρτυρίας και πληροφόρησης και υπό το φως των ευρημάτων της Λειτουργού και του Μ.Κ.2, το Δικαστήριο υιοθετεί ως το πληρωτέο ενοίκιο, το ποσό των €280.- μηνιαίως. Το ενοικιαστήριο έγγραφο δεν κατατέθηκε ενώπιον μας. Αυτό αφορά και επηρεάζει και την θεραπεία της Ανταπαίτησης. Βλέπετε πιο κάτω. Αποτέλεσε όμως κοινό έδαφος, ότι η Καθ' ης η Αίτηση είναι θέσμια ενοικιάστρια. Είναι δε εκτοπισθείσα (Τεκμήριο 2 στην ένορκο δήλωση της κας. Τσιάουκκα). Η μαρτυρία της Καθ' ης η Αίτηση αναφορικά με την κατάσταση του επίδικου και της πολυκατοικίας, ουσιαστικά παρέμεινε αναντίλεκτη και δεν αντεξετάστηκε. Κατέθεσε επίσης σχετικά και δεν αντεξετάστηκε, εμπειρογνώμονας Πολιτικός Μηχανικός. Δεχόμαστε ότι η πολυκατοικία παρουσιάζει ακαθαρσίες στους κοινόχρηστους χώρους, ότι δεν έχει διενεργηθεί συντήρηση των φυσικών φθορών στην τοιχοποιία των κοινόχρηστων χώρων από την ημερομηνία έναρξης της ενοικίασης του επίδικου διαμερίσματος, τόσο εσωτερικά, όσο και εξωτερικά, ότι υπάρχουν εκτεθειμένα ηλεκτροφόρα καλώδια σε διάφορους κοινόχρηστους χώρους της πολυκατοικίας, ότι υπάρχει χαλασμένος φωτισμός σε διάφορους κοινόχρηστους χώρους, ότι ο ανελκυστήρας δυσλειτουργεί. Δεχόμαστε ακόμα ότι παρουσιάζεται αδυναμία εισόδου στην πολυκατοικία, ότι το αποχετευτικό σύστημα παρουσιάζει βλάβες οι οποίες προκάλεσαν φθορές στο εσωτερικό και στο εξωτερικό σε κοινόχρηστους χώρους και σε υποστατικά του κτιρίου, ότι το κλιμακοστάσιο δεν πληροί τις προϋποθέσεις των μέτρων ασφαλείας και ότι οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις είναι παλαιές. Με επιστολή του Αντιπροσώπου της Αιτήτριας, ημερομηνίας 13.7.2023 (Τεκμήριο 3 στην ένορκο δήλωση του κ. Παπαντωνίου), ζητήθηκε αύξηση του ενοικίου. Την επιστολή απάντησε η Καθ' ης η Αίτηση μέσω των δικηγόρων της, με επιστολή τους προς τον Αντιπρόσωπο της Αιτήτριας ημερομηνίας 23.8.2023 (Τεκμήριο 4 στην ένορκο δήλωση του κ. Παπαντωνίου και Τεκμήριο 1 στην ένορκο δήλωση της κας. Τσιάουκκα). Οι δικηγόροι της Καθ' ης η Αίτηση πρόσφεραν αύξηση του ενοικίου σε ποσό €293,44 μηνιαίως και επίσης, κάλεσαν την Αιτήτρια να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της αναφορικά με την επιδιόρθωση του υδατοστεγούς της οροφής, της ηλεκτρικής, υδραυλικής και αποχετευτικής εγκατάστασης του επίδικου και των φυσικών φθορών. Ακολούθησε δεύτερη επιστολή των δικηγόρων της Καθ' ης η Αίτηση σε σχέση με τις φθορές και βλάβες, προς τον αντιπρόσωπο της Αιτήτριας, ημερομηνίας 5.9.2023, η οποία απαντήθηκε από τον τελευταίο την 6.9.2023 (Τεκμήριο 4 στην ένορκο δήλωση του κ. Παπαντωνίου και Τεκμήριο 3 στην ένορκο δήλωση της κας. Τσιάουκκα). Ακολούθησε επιστολή των δικηγόρων της Καθ' ης η Αίτηση, ημερομηνίας 7.9.223 (Τεκμήριο 4 στην ένορκο δήλωση της κας. Τσιάουκκα). Η κατάσταση του επίδικου διαμερίσματος και της οικοδομής, έχει ληφθεί υπόψην από τους εμπειρογνώμονες κατά τον υπολογισμό της ενοικιαστικής αξίας του επίδικου διαμερίσματος. Οι δύο εμπειρογνώμονες, ουσιαστικά συμφωνούν επί της κατάστασης, της τοποθεσίας του επίδικου διαμερίσματος και της περιγραφής της ευρύτερης περιοχής του. Ο Πληρεξούσιος Αντιπρόσωπος της Αιτήτριας, κατέθεσε Εκτίμηση Ενοικιαστικής Αξίας διαμερισμάτων στην πολυκατοικία «Ιωάννα» (Τεκμήριο 2 στην ένορκο δήλωση του κ. Παπαντωνίου). Η Έκθεση είναι γενική, δηλαδή δεν αφορά συγκεκριμένο διαμέρισμα και/ή το επίδικο, δεν καταγράφει μέθοδο εκτίμησης, δεν περιλαμβάνει συγκριτικά ενοίκια, δεν έγινε από Εκτιμητή ο οποίος να αξιολογηθεί και να κριθεί από το Δικαστήριο ως εμπειρογνώμονας και δεν κατέστη καν μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου, εφόσον δεν κατατέθηκε από το συντάκτη της, ώστε να καταστεί μάρτυρας και να υπόκειται σε αντεξέταση ενώπιον του Δικαστηρίου. Το έγγραφο δεν έχει οποιαδήποτε αποδεικτική αξία. Ο Μ.Κ.2 κατέθεσε Έκθεση Εκτίμησης η οποία ετοιμάστηκε από την εταιρεία του, Polys Kourousides & Associates LLC Total Valuations (Τεκμήριο 1 στην ένορκο δήλωση του κ. Κουρουσίδη). Η Έκθεση Εκτίμησης ετοιμάστηκε με οδηγίες από την Καθ' ης η Αίτηση και αφορά στο επίδικο διαμέρισμα, με βάση το αγοραίο και δίκαιο ενοίκιο. Το υπό εκτίμηση περιγράφεται ως διαμέρισμα με αρ. θύρας 4 στο δεύτερο όροφο της οικοδομής «Μέγαρον Ιωάννα», η οποία ανεγέρθηκε περί το 1979, με σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα και τοιχοποιία από διάκενα τούβλα επιχρισμένα με σοβά/μπογιά εσωτερικά και σπριτς εξωτερικά. Η οροφή είναι επίπεδη πλάκα από μπετόν. Το επίδικο αποτελείται από ενιαίο χώρο εισόδου/καθιστικού, διάδρομο, κουζίνα με πρόχειρη τραπεζαρία, μπάνιο με αποχωρητήριο, δύο υπνοδωμάτια και καλυμμένη βεράντα. Το πάτωμα είναι επενδυμένο με παρκέ laminate στους πλείστους χώρους και με κεραμικό στο μπάνιο. Τα τζάμια είναι μονά σε αλουμίνιο πλαίσιο και εξυπηρετείται από κλιματιστικές μονάδες κρύου και ζεστού αέρα τύπου split units που έχουν εγκατασταθεί από τον ενοικιαστή. Είναι προχωρημένης ηλικίας, φαίνεται μερικώς ανακαινισμένο αλλά χρήζει συντήρησης καθώς έχει παρατηρηθεί υγρασία. αποθήκη αρ. 2 στο υπόγειο, με αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης των καλυμμένων χώρων στάθμευσης αρ. 7 και 8 στο υπόγειο. Επιθεωρήθηκε επί τόπου στις 5.1.
- Το επίδικο κείται στην Ενορία Αγίων Ομολογητών, εντός των Δημοτικών ορίων του Δήμου Λευκωσίας. Η οικοδομή εφάπτεται επί της οδού Κωνσταντίνου Κανάρη και επί της Λεωφόρου Δημοσθένη Σεβέρη, η οποία αποτελεί κύρια οδική και εμπορική αρτηρία της περιοχής με αυξημένο οδική κίνηση και οχληρία. Η πρόσβαση προς και από το ακίνητο κρίνεται αρκετά ικανοποιητική προς όλες τις κατευθύνσεις. Η άμεση περιοχή χαρακτηρίζεται από εμπορικής και οικιστικής χρήσης ακίνητα όπως συνήθους και μοντέρνας όψης και κατασκευής οικοδομές οι οποίες στεγάζουν καταστήματα στο ισόγειο και διαμερίσματα και γραφεία στους ορόφους, μερικές κατοικίες συνήθους όψης και κατασκευής, κενά οικόπεδα, εκθεσιακούς χώρους, καφετέριες κ.α. Η περιοχή είναι κεντρική και παρατηρούνται όλες οι απαραίτητες υπηρεσίες για την εξυπηρέτηση του κοινού. Η οικοδομή εξυπηρετείται από τις απαραίτητες υπηρεσίες, όπως ρεύμα νερό και τηλέφωνο. Το επίδικο διαμέρισμα έχει εμβαδόν 76 τ.μ. εσωτερικοί χώροι και 11 τ.μ. καλυμμένες βεράντες. Το συνολικό εμβαδόν υπολογίστηκε σε 81,5 τ.μ. Δεν είναι προφανής η διαφορά στον υπολογισμό του συνολικού εμβαδού, με το συνολικό εμβαδόν της Λειτουργού, ώστε να αξιολογηθεί κατάλληλα. Χρησιμοποιήθηκε η συγκριτική μέθοδος εκτίμησης και έχουν γίνει αναπροσαρμογές λόγω θέσης και κατάστασης. Τα συγκριτικά ενοίκια είναι τρία, όλα επί της ιδίας οικοδομής. Το επίδικο διαμέρισμα περιλήφθηκε στον υπολογισμό του μέσου όρου της μικρής περιοχής. Ο μέσος όρος υπολογίστηκε σε €3,77/τ.μ. και το 90% του μέσου όρου σε €3,40/τ.μ. Το ενοίκιο του επίδικου διαμερίσματος, υπολογίστηκε σε €287,90 μηνιαίως με βάση το 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής. Κρίνουμε ότι η Λειτουργός Εκτιμήσεων είναι μάρτυρας του Δικαστηρίου, με βάση τον Νόμο. Υιοθετούμε την επιλογή των συγκριτικών στην οποία προέβη, επειδή έλαβε υπόψην υποστατικά στην ίδια μικρή περιοχή με το επίδικο διαμέρισμα και όχι μόνο από την ίδια οικοδομή, ώστε να υπάρχει καλύτερη αντιπροσώπευση της αγοράς. Ο ίδιος ο νομοθέτης αναφέρει τους παράγοντες που πρέπει να λάβουμε υπόψη για να καταλήξουμε στα συγκριτικά ενός υπό εξέταση ακινήτου, με βάση τα οποία θα καθορίσουμε το δίκαιο ενοίκιο. Πρέπει να είναι συγκρίσιμα, δηλαδή «comparable» (βλέπετε, μεταξύ άλλων την αυθεντία Branco & Others v. Fandousis
(1978)2 J.S.C. 200, στη σελίδα 203) και συνεπώς παρόμοια σε ηλικία, χαρακτήρα, μέγεθος, τοποθεσία, κατάσταση και παρεχόμενες διευκολύνσεις (βλέπετε σχετικά το άρθρο 8
(5)). Αυτές είναι, ενδεικτικά μόνο, οι περιστάσεις που λαμβάνονται υπόψη. Βλέπετε επίσης σχετικά την αυθεντία Terence Menelaos Spiby v. Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου
(2002)1(Α) Α.Α.Δ. 483, υπόθεση απαλλοτρίωσης γης (πιο κάτω). Για τον υπολογισμό του δικαίου ενοικίου, ενόψει των προνοιών του άρθρου 8 του περί Ενοικιοστασίου Νόμου (βλέπετε πιο κάτω), ως συγκριτικά, λαμβάνονται υπόψην τα ενοίκια, συμβατικά, αγοραία και θέσμια, που ίσχυαν κατά το χρόνο καταχώρισης της Αίτησης, δηλαδή τον Αύγουστο
- Μεταξύ των συγκριτικών πρέπει να υπάρχει ομοιομορφία νομικών χαρακτηριστικών. Κρίνουμε ότι η Λειτουργός έχει λάβει υπόψην σχετικά περιστατικά για να καταλήξει στη γνώμη της και ότι κινήθηκε αυστηρά εντός των πλαισίων που η νομοθεσία οριοθετεί. Η Καθ' ης η Αίτηση είναι κάτοχος του επίδικου διαμερίσματος από το
- Είναι η κρίση μου ότι, η ημερομηνία έναρξης της ενοικίασης δέον όπως λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του δικαίου ενοικίου, αφού έμμεσα συνδέεται τόσο με την ηλικία του ακινήτου, όσο και με τη κατάσταση του. Κρίνω ότι η έναρξη της ενοικίασης δεν είναι αντινομική περίσταση (βλέπετε σχετικά Λεύκος Π. Γεωργιάδης v. P. SHAFTAKOLAS ESTATES LTD,
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1750). Βλέπετε ακόμα σελίδα 28 το σύγγραμμα Modern Methods of Valuation, κάτω από την επικεφαλίδα «Determination of rental value - Comparison of Rents»: «He must have regard not only to the rents of other properties that are let, but also to the dates when the rents were fixed, to the age and condition of the buildings as compared with that with which he is concerned, and to the amount of similar accommodation in the vicinity to be let or sold.» Νομική πτυχή: Καθορισμός: Ο καθορισμός του δικαίου ενοικίου υποστατικού διέπεται από το άρθρο 8 [1] του περί Ενοικιοστασίου Νόμου, 23/83, ως αυτός έχει τροποποιηθεί μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με την ενώπιον μας μαρτυρία, το πληρωτέο ενοίκιο για το επίδικο διαμέρισμα κατά το χρόνο καταχώρισης της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Αίτησης και μέχρι σήμερα, είναι €280.- μηνιαίως, ποσό που ισχύει από το 2015. Η υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Αίτηση καταχωρίστηκε την 31.8.2023, δηλαδή μετά την πάροδο πέραν των δύο ετών από τον τελευταίο καθορισμό ενοικίου δια της συμφωνίας των μερών. Το ποσό το οποίο θα καθορίσουμε ως το δίκαιο ενοίκιο υπολογίζεται ως οφειλόμενο από την ημερομηνία καταχώρισης της Αίτησης (βλέπετε εδάφιο
(3)[2]). Το εδάφιο
(4)(α) του άρθρου 8, προνοεί ως εξής: «
(4)(α)Το ανώτατον όριον το υπό του Δικαστηρίου καθοριζομένου δικαίου ενοικίου δεν θα υπερβαίνη ποσοστόν 14 τοις εκατόν δια τα πρώτα δύο έτη από της ενάρξεως ισχύος του παρόντος Νόμου, μετά το πέρας της οποίας περιόδου το ποσοστόν θα καθορίζεται ανά διετίαν υπό του Υπουργικού Συμβουλίου τη συστάσει του Υπουργού δια διατάγματος δημοσιευομένου εις την επίσημον εφημερίδα της Δημοκρατίας.» Δυνάμει Διατάγματος του Υπουργικού Συμβουλίου το οποίο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας την 12.4.2023 και ίσχυε κατά το χρόνο καταχώρισης της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Αίτησης, Κ.Δ.Π. 119/2023, το ανώτατο όριο αυξήσεως από 22.4.2023 μέχρι 21.4.2025, είναι 6%. Η επιφύλαξη του άρθρου 4(α) προνοεί τα ακόλουθα: «Νοείται ότι, αν η πρώτη αίτηση που υποβάλλεται μετά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητικού) Νόμου του 1995 για αύξηση του ενοικίου βάσει του επιτρεπόμενου ποσοστού, που δεν υπερβαίνει τώρα το 14%, οδηγεί στον καθορισμό ενοικίου χαμηλότερου από το 40% του εκάστοτε μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής, τότε καθορίζεται ενοίκιο ίσο προς το 40% του μέσου αυτού όρου. Το ποσοστό 40% ως ανωτέρω, για την πρώτη ή τις επόμενες αιτήσεις αυξάνεται από 1.1.1997 κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες ανά διετία, μέχρις ότου ανέλθει στο 90% του εκάστοτε μέσου όρου των ενοικίων της μικρής περιοχής.» Το ποσοστό αυτό έγινε 50% την 1.1.1997, 60% την 1.1.1999, 70% την 1.1.2001, 80% την 1.1.2003 και 90% την 1.1.2005. Κατά τον ουσιώδη χρόνο της καταχώρισης της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Αίτησης, ίσχυε το ποσοστό του 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής. Έτσι, εάν αύξηση σε ποσοστό 6% επί του πληρωτέου ενοικίου, οδηγεί στον καθορισμό χαμηλότερο ποσού απ' ότι το 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής, τότε το ενοίκιο καθορίζεται στο 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής. Η παράγραφος (β) του εδαφίου
(4)του άρθρου 8 του Νόμου, προνοεί ως εξής: «Το ανώτατον όριον του υπό του Δικαστηρίου καθοριζομένου δικαίου ενοικίου εν ουδεμία περπτώσει θα υπερβαίνη το 80% του εν εδαφίω
(4)(α) καθορισμένων ποσοστών δια τους εκτοπισθέντας και παθόντας. Διά τους σκοπούς της παρούσης παραγράφου οι όροι «εκτοπισθείς» και «παθών» κέκτηνται την εις τους όρους τούτους αποδιδομένην έννοιαν υπό του Μέρους V του παρόντος Νόμου.» Ως εκ τούτου, για εκτοπισθέντα ενοικιαστή, είτε το ενοίκιο θα καθοριζόταν στο 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής, είτε θα αυξανόταν κατά 6% επί του καταβαλλόμενου, ισχύει το 80% του εν λόγω 90% του μέσου όρου και όχι το 80% του μέσου όρου της μικρής περιοχής, ή το 80% του ποσοστού 6% επί του καταβαλλόμενου ενοικίου. Εδώ έγκειται η μοναδική διόρθωση την οποία το Δικαστήριο επισημαίνει στην Έκθεση Εκτίμησης της Λειτουργού του Δικαστηρίου. Είναι η κρίση μου ότι η αυθεντία Χριστόπουλος Φεραίος v. Χρ. Γεωργιάδης Λτδ, Πολιτική Έφεση αρ. 212/2010, απόφαση ημερομηνίας 2.12.2015, δεν τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα υπόθεση, εφόσον το ενοίκιο του επίδικου δεν έχει προηγούμενα καθοριστεί υπό του Δικαστηρίου, με βάση το 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής. Στην εν λόγω αυθεντία, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι, αφ' ης στιγμής δόθηκε αύξηση μέχρι το 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής, δεν δικαιολογείται η εκ δευτέρου αύξηση και ο καθορισμός του ενοικίου με οποιοδήποτε ποσοστό άλλο από το 14%. Εφόσον κατά το χρόνο καταχώρησης της Αίτησης, το 14%, ποσοστό το οποίο καθορίζεται από το Υπουργικό Συμβούλιο, δεν ίσχυε πλέον, αλλά ίσχυε το 6%, το αποτέλεσμα της Απόφασης είναι ότι, αφ' ης στιγμής καθορίστηκε από το Δικαστήριο μία φορά το δίκαιο ενοίκιο ενός υποστατικού στο 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής (το οποίο εξακολουθεί να ισχύει), με τις επόμενες Αιτήσεις Καθορισμού, το Δικαστήριο μπορεί να καθορίσει το ενοίκιο μόνο με το ποσοστό 6%. Ο σκοπός του Νομοθέτη δεν ήταν να καταστήσει τους ιδιοκτήτες υποστατικών εντός της μικρής περιοχής, προνομιούχους, όπως αποφάνθηκε το Ανώτατο Δικαστήριο, ούτε να συνεχίσουν να υπάρχουν μετά το 90%, δύο ειδών αυξήσεις. Η επιφύλαξη του άρθρου 8
(4)(α) του Νόμου, ήταν η προσωρινή εξαίρεση από τον κανόνα, μέχρι που να φθάσει το ενοίκιο στο 90% του μέσου όρου της μικρής περιοχής. Το αγοραίο ενοίκιο λαμβάνεται υπόψη, μεταξύ άλλων (βλέπετε εδάφιο
(5)[3]). Στην υπόθεση Λεύκος Π. Γεωργιάδης v. P. SHAFTAKOLAS ESTATES LTD (πιο πάνω), ο έντιμος Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου είπε στη σελίδα 1754 και σε σχέση με το άρθρο 8
(5)(πριν την τροποποίηση του από τον Νόμο 102
(1)/95): «Οι περιστάσεις που εξειδικεύονται δεν εξαντλούν βέβαια αυτές που μπορεί να ληφθούν υπόψη. Όμως καλύπτουν ευρύ φάσμα των 'περιστάσεων' το οποίο χαρακτηρίζει τα σχετικά περιστατικά και περιορίζει άλλα πιθανά περιστατικά σ' εκείνα που δεν είναι αντινομικά προς τα καθοριζόμενα. Ανεξάρτητα από οποιοδήποτε ερμηνευτικό κανόνα (όπως το ejusdem generis), αποκλείονται από την έρευνα περιστάσεις αντινομικές προς εκείνες που καθορίζονται.» Οι περιστάσεις που περιγράφονται στο εδάφιο
(5)του άρθρου 8 ως αυτό έχει τροποποιηθεί, είναι οι ίδιες. Συνεπώς, η πιο πάνω αυθεντία εφαρμόζεται και σήμερα σε περιπτώσεις όπως η υπό εξέταση. Αναπροσαρμογή: Σε περιπτώσεις όπου ο εμπειρογνώμονας είναι της άποψης ότι ένα συγκριτικό, είτε είναι υποδεέστερο, είτε υπερτερεί, είτε διαφοροποιείται ως προς ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά χωρίς να χάνει την ιδιότητα και δυνατότητα να είναι συγκρίσιμο με το υπό εκτίμηση υποστατικό, πρέπει να προβεί σε αναπροσαρμογή των ενοικίων, σε ποσοστό που θα ορίσει. Οι προσαρμογές στα συγκριτικά, ποιοτικές ή χρονικές, πρέπει να υπολογίζονται ώστε να λαμβάνονται υπόψην δεόντως τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του καθενός από τα συγκρινόμενα, σε σχέση με τα καταβαλλόμενα ενοίκια. Βλέπετε σχετικά την αυθεντία Αθανασίου κ.ά. v. Χριστοδούλου κ.ά.,
(2006)1(A) Α.Α.Δ.
- Τόσο η Λειτουργός του Δικαστηρίου, όσο και ο Μ.Κ.2, έχουν ορθώς προβεί σε αναπροσαρμογές στα συγκριτικά ενοίκια τα οποία έχουν υιοθετήσει. Βλέπετε σχετικά και πιο πάνω. Υπολογισμός: Το πληρωτέο ενοίκιο για το επίδικο διαμέρισμα, ανέρχεται σε €3,30/τ.μ. Το αγοραίο ενοίκιο καταγράφεται από τη Λειτουργό ως €5,00/τ.μ., ο μέσος όρος των ενοικίων της μικρής περιοχής, περιλαμβανομένου του επίδικου διαμερίσματος, δηλαδή συνολικά 5 ενοικιάσεις, ανέρχεται σε €5,00/τ.μ., το 90% του μέσου όρου σε €4,5/τ.μ. και το 80% αυτού σε €3,60/τ.μ. και για το επίδικο σε €305,28, έστω €305.- μηνιαίως. Το 6% επί του πληρωτέου ενοικίου ανέρχεται σε €296,80 και το 80% αυτού σε €293,
- Υιοθετείται ποσό €305.- μηνιαίως ως το δίκαιο ενοίκιο, λαμβανομένων υπόψην της τοποθεσίας, της ηλικίας, της κατάστασης, των διευκολύνσεων και του μεγέθους του επίδικου διαμερίσματος, για εκτοπισθείσα ενοικιάστρια. Ανταπαίτηση: Σχετική είναι η αυθεντία L.S.A. Packers & Forwarders Ltd. v. Φράγκου κ.ά.
(1999)1 (Α) Α.Α.Δ. 392, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι υπάρχει η δυνατότητα έγερσης ανταπαίτησης από τον Καθ' ου η Αίτηση σε Αίτηση ενώπιον του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων, κατ' εφαρμογήν της Δ.19 θ.3 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας ως αυτοί ίσχυαν μέχρι την 31.8.2023 και εφαρμόζονται στην παρούσα υπόθεση, δυνάμει του Κανονισμού 12(α) των περί Ενοικιοστασίου Κανονισμών 1983, όπως αυτοί έχουν τροποποιηθεί. Στην υπόθεση L.S.A. Packers & Forwarders Ltd. v. Φράγκου κ.ά., η Αίτηση αφορούσε αποζημιώσεις για ζημιές που προξένησαν οι ενοικιαστές στα επίδικα και η Ανταπαίτηση, έξοδα και ζημιές που είχαν υποστεί οι ενοικιαστές γιατί υποχρεώθηκαν να μετακινηθούν σε άλλα υποστατικά. Κρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι η αξίωση των ενοικιαστών ήταν δυνατόν να εγερθεί υπό τύπον ανταπαίτησης στην αξίωση των ιδιοκτητών. Ακολουθώντας το σκεπτικό και την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κρίνω ότι χωρεί Ανταπαίτηση σε υποθέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων, κατ' εφαρμογήν των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Κρίνω ότι αξίωση για αποζημιώσεις δύναται ευχερώς να ακουστεί με ανταξίωση για αποζημιώσεις, που πηγάζουν από τα ίδια γεγονότα. Το ίδιο ισχύει για αξίωση για ανάκτηση κατοχής με ανταξίωση για απώλεια εμπορικής εύνοιας, η οποία απώλεια θα προκύψει από την ανάκτηση της κατοχής ή αποζημιώσεις για βελτιώσεις που έγιναν στο ακίνητο από τον ενοικιαστή, όπου οι βελτιώσεις με την παράδοση της κατοχής, θα μείνουν στο μίσθιο. Είναι όμως η κρίση μου ότι, δεν χωρεί αυτόματα σε οποιαδήποτε αξίωση η οποιαδήποτε ανταξίωση επειδή πρόκειται για τους ίδιους διάδικους. Η θέση αυτή ενισχύεται και από τους ίδιους τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας, ως αυτοί ίσχυαν μέχρι 31.8.2023, οι οποίοι προνοούν, στη Δ.21 θ.10: «Where a defendant sets up a counter-claim, if the plaintiff or any other person made a party to it, contends that the claim thereby raised ought not to be disposed of by way of counter-claim, but in an independent action, the Court or a Judge may at any time order that such counter-claim be excluded.» Δίδεται δηλαδή η ευχέρεια στο Δικαστήριο να μην επιτρέψει να εκδικαστεί η ανταξίωση με την αξίωση. Τέτοια αίτηση καταχωρείται δια κλήσεως (Δ.48 θθ.8 και 9). Η αντίστοιχη παλαιά Αγγλική πρόνοια είναι η Order 21 rule 15. Στο Annual Practice 1958, Τόμος 1, σελίδα 507, στις υποσημειώσεις κάτω από το rule 15, λέγει τα ακόλουθα: «In Compton v. Preston, 21 Ch. D. 138, a counterclaim which joined a claim for the recovery of land with another claim without leave was excluded as violating O.18.r.2. In an action for losses and balance of account under an agreement of re-insurance, leave to amend the counterclaim by adding a claim for damages for libel was refused in Factories Insurance Co. v. Anglo-Scottish General Commercial Insurance Co.,
(1913)29 T.L.R. 312. See also Rotherham v. Priest
(1879), 49 L.J.C.P.
- In Gray v. Webb, 21 Ch. D. 802, a counterclaim was excluded on the ground that it would unduly delay the action; and in Fendall v. O' Connell 52 L.T. 538, as being embarrassing.» [υπογράμμιση του Δικαστηρίου] Ακόμα και η ίδια η Δ.19 θ.3, την οποία εφάρμοσε το Ανώτατο Δικαστήριο στην L.S.A. Packers & Forwarders Ltd. v. Φράγκου κ.ά. (πιο πάνω), ισχύει τηρουμένων των προνοιών της Δ.21 θ.
- Επιπλέον, και μελετώντας τον περί Ενοικιοστασίου Νόμο, διαπιστώνω ότι, πρώτον το άρθρο 11 θέτει κάποιες προϋποθέσεις για να μπορεί να στηριχθεί Αίτηση έξωσης, οι οποίες θέτουν ως προηγούμενο την ύπαρξη λόγου και βάσης για την καταχώρηση αιτήματος. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου υπάρχει ο λόγος, πληρούνται οι προϋποθέσεις και δεν καταχωρίζεται Αίτηση έξωσης παρά μόνο εγείρεται το θέμα ανταπαιτητικά, στα πλαίσια έγερσης υπόθεσης από τον ενοικιαστή. Δεύτερον, στην Απάντηση πρέπει να γίνεται μνεία στις προϋποθέσεις του λόγου έξωσης, ούτως ώστε να δύναται να προσφερθεί μαρτυρία. Οι προϋποθέσεις που θέτουν τα διάφορα εδάφια του άρθρου 11
(1)πρέπει απαραίτητα να δικογραφούνται. Το ίδιο ισχύει και για ειδοποίηση με βάση το άρθρο 11
(2). Τρίτον, φαίνεται ότι η απαίτηση για έξωση μπορεί να εγερθεί μόνο στα πλαίσια υπόθεσης εγειρόμενης από τον Ιδιοκτήτη και όχι ως Ανταπαίτηση, εφόσον σύμφωνα με τον Τύπο 1 του Παραρτήματος των περί Ενοικιοστασίου Κανονισμών, τον Κανονισμό 7 και τις πρόνοιες του άρθρου 11 πρέπει να γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένα γεγονότα που στηρίζουν την απαίτηση για έξωση σε συγκεκριμένο Τύπο. Ο Τύπος αυτός δεν μπορεί να χωρέσει σε Ανταπαίτηση, αλλά μόνο σε πρωτογενή Αίτηση. Τέταρτον, κρίνω ότι, ανταπαιτητικά σε Αίτηση Έξωσης μπορούν με ευχέρεια να εγερθούν απαιτήσεις για αποζημιώσεις, δυνάμει των άρθρων 12 και 13, παραχώρησης νέας ενοικίασης δυνάμει του άρθρου 14, Διατάγματα για την απρόσκοπτη και ειρηνική κατοχή του μισθίου, Διατάγματα με βάση το άρθρο 27
(1)προς συμμόρφωση με τους όρους του τελευταίου ενοικιαστηρίου εγγράφου και Διατάγματα και απαιτήσεις για αποζημιώσεις με βάση το άρθρο 27
(2)και σε Αίτηση Καθορισμού Ενοικίου, απαίτηση για μείωση του ενοικίου. Τέλος, είναι η κρίση μου, ότι δεν υπάρχει ούτε δυνατότητα έγερσης υπό τύπο Ανταπαίτησης, αιτήματος για την τροποποίηση, ακύρωση Διατάγματος ή απόφασης του Δικαστηρίου σύμφωνα με το άρθρο 6, αφού και σε τέτοια περίπτωση, ακολουθώντας τον Τύπο 2 του Παραρτήματος των Κανονισμών και τον Κανονισμό 7, το αίτημα πρέπει να διαμορφώνεται σε πρωτογενή Αίτηση, με έκθεση γεγονότων. Η Ανταπαίτηση της Καθ' ης η Αίτηση αφορά υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη που με βάση το άρθρο 27 του περί Ενοικιοστασίου Νόμου και σχετίζονται με την κατάσταση του επίδικου, ένα δηλαδή εκ των παραγόντων που λαμβάνονται υπόψην σε Αιτήσεις Καθορισμού ενοικίου. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι χωρεί τέτοια Ανταπαίτηση σε Αίτηση Καθορισμού και ότι έχει προσκομιστεί συγκεκριμένη και επαρκής μαρτυρία. Το άρθρο 27 του περί Ενοικιοστασίου Νόμου, Ν.23/83, ως αυτός έχει τροποποιηθεί μέχρι σήμερα, το οποίο αφορά στους όρους της θέσμιας ενοικίασης, προνοεί τα ακόλουθα, στα εδάφια
(2)και
(3): «
(2)Αν δεν υπάρχει ενοικιαστήριο συμβόλαιο ή αν το συμβόλαιο δεν αναφέρει το αντίθετο, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να επιδιορθώσει ελαττώματα που δεν είναι εμφανή (latent defects), το υδατοστεγές της οροφής, την ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση και από τις φυσικές φθορές όσες δημιουργούν κίνδυνο για τη ζωή του ενοίκου ή περιοίκου.» «
(3)Με την επιφύλαξη των διατάξεων των προηγούμενων εδαφίων του παρόντος άρθρου, ο ενοικιαστής υποχρεούται να προστατεύει το ακίνητο από ζημιές που μπορούν να προκληθούν από τον ίδιο, από τους ενοίκους, από αντιπροσώπους ή προσκεκλημένους του και υποχρεούται να τις επιδιορθώνει χωρίς καθυστέρηση. Ο ενοικιαστής υποχρεούται να επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να επιθεωρεί το ενοικιαζόμενο ακίνητο σε λογικά χρονικά διαστήματα και ύστερα από προειδοποίηση.» Οι υποχρεώσεις των μερών κατά τη διάρκεια της θέσμιας ενοικίασης, οριοθετούν και την ευθύνη ενός εκάστου εξ' αυτών για την κατάσταση του μίσθιου κατά την παράδοση του και τη λήξη της ενοικιαστικής σχέσης. Ο ιδιοκτήτης είναι υπεύθυνος για όλες τις φυσικές φθορές, άμα τη λήξει της ενοικίασης, ενώ κατά τη διάρκεια της έχει ευθύνη για όσες δημιουργούν κίνδυνο για τη ζωή του ενοίκου, όπως προνοείται στο εδάφιο
(2)πιο πάνω. Ακολουθώντας το Ανώτατο Δικαστήριο στη Zeytountsian v. Attorney - General
(1975)7 J.S.C. 914), παραθέτω το πιο κάτω απόσπασμα από την Αγγλική αυθεντία Regis Property Co. Ltd. v. Dudley
(1959)A.C. 370, στη σελίδα 407, του Λόρδου Denning: «.. there is no term of the tenancy - express or implied - which requires the tenant to do any repairs at all. He is not therefore, under the terms of the tenancy, responsible for any repairs - not even for 'some' of them. But, nevertheless he is, by the common law, under an obligation not to commit waste, that is to say voluntary waste; and he is also under an obligation to use the premises in a tenant-like manner.» Η Καθ' ης η Αίτηση έχει δικογραφήσει και ικανοποιητικώς αποδείξει, ότι το επίδικο χρήζει επιδιόρθωσης και/ή ανακαίνισης, λόγω ζημιών από υγρασία που αφορά το υδατοστεγές της οροφής και την υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση και από φυσικές φθορές. Η Ανταπαίτηση της επιτυγχάνει. Απόφαση: Ως εκ των ανωτέρω και με τη σύμφωνο γνώμη των Παρέδρων, εκδίδεται Διάταγμα του Δικαστηρίου καθορίζον το μηνιαίο ενοίκιο του διαμερίσματος αρ. 4 στο δεύτερο όροφο της πολυκατοικίας «ΙΩΑΝΝΑ», επί της οδού Κανάρη 24, Άγιοι Ομολογητές, Λευκωσία, το οποίο ενοικιάζει η Καθ' ης η Αίτηση, στο ποσό των €305.- μηνιαίως, από την 31.8.2023. Η Αιτήτρια επιτυγχάνει μεν στο αίτημα της, αλλά το καθορισθέν ποσό είναι πολύ πιο κοντά στο προσφερθέν υπό της Καθ' ης η Αίτηση παρά στο αιτούμενο και συνεπώς, κρίνουμε ότι είναι ορθό και δίκαιο όπως η κάθε πλευρά καταβάλει τα δικά της έξοδα σε σχέση με την απαίτηση. Εκδίδεται Διάταγμα του Δικαστηρίου διατάττον την Αιτήτρια όπως επιδιορθώσει τα ελαττώματα του επίδικου τα οποία δεν είναι εμφανή (latent defects), το υδατοστεγές της οροφής, την ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση και από τις φυσικές φθορές όσες δημιουργούν κίνδυνο για τη ζωή του ενοίκου ή περιοίκου. Επιδικάζονται τα έξοδα της Ανταπαίτησης υπέρ της Καθ' ης η Αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Γραμματέα και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα έως €500.-. (Υπ.) Λ. Σ. Καμμίτση Πρόεδρος Πιστόν Αντίγραφον Γραμματέας ΛΣΚ/ΕΠ [1] «
(1)Ουδεμία αύξησις ενοικίου κατοικιών ή καταστημάτων δύναται να επιβληθή επί θεσμίου ενοικιαστού πλην ως εν τω παρόντι Νόμω διαλαμβάνεται.
(2)Είναι νόμιμον δια τον θέσμιον ενοικιαστήν ή τον ιδιοκτήτην οιασδήποτε κατοικίας ή καταστήματος, εάν θεωρή εαυτόν ηδικημένον, να αποτείνεται δι' αιτήσεως εις το Δικαστήριον δια τον καθορισμόν του δικαίου ενοικίου του πληρωτέου εν σχέσει προς την τοιαύτην κατοικίαν ή κατάστημα: Νοείται ότι ουδεμία αίτησις καταχωρίζεται προ της παρελεύσεως δύο ετών από της ημερομηνίας καθ' ην ο ενοικιαστής έλαβε κατοχήν του ακινήτου ή από της ημερομηνίας της τελευταίας αύξησης ή μείωσης του ενοικίου.» [2] «8
(3)Εις ην περίπτωσιν υποβάλλεται τοιαύτη αίτησις εις το Δικαστήριον, το Δικαστήριον εξετάζει ταύτην και, κατόπιν διεξαγωγής τοιαύτης ερεύνης οίαν τούτο ήθελε θεωρήσει κατάλληλον και παροχής εις ένα έκαστον των διαδίκων της ευκαιρίας να τύχη ακροάσεως, και λαμβανομένων υπ' όψιν των εν τοις εδαφίοις
(4)και
(5)αναφερομένων περιορισμών και περιστάσεων, καθορίζει το δίκαιον ενοίκιον από της ημερομηνίας καταχωρήσεως της τοιαύτης αιτήσεως και το ούτω καθορισθέν ποσόν θεωρείται ως το ενοίκιον το οποίον ο ενοικιαστής υποχρεούται να καταβάλλη εις τον ιδιοκτήτην.» [3] «8
(5)Τηρουμένων των πιο πάνω εδαφίων, για τον καθορισμό του δικαίου ενοικίου πρέπει να υπολογίζεται το αγοραίο ενοίκιο και ο μέσος όρος των ενοικίων στην ίδια μικρή περιοχή, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σπανιότητα παρόμοιων ακινήτων στην ίδια μικρή περιοχή, ενώ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι περιστάσεις (εκτός οι προσωπικές), μεταξύ των οποίων η ηλικία, ο χαρακτήρας, το μέγεθος, η τοποθεσία, η κατάσταση του ακινήτου (και, προκειμένου περί διατηρητέας οικοδομής, κατά πόσο έχουν εκτελεσθεί σε αυτή έργα από τον ιδιοκτήτη και με ποιο ύψος δαπανών), καθώς και οι παρεχόμενες σ' αυτό διευκολύνσεις.» cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο