ΟΛΓΑ ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ ν. ΠΑΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ κ.α., Αίτηση αρ. Κ24/2021, 30/10/2024

(2)δύο υποστατικών. Λόγω δε της ηλικίας της και της χαμηλής σύνταξής της δεν είναι σε θέση ούτε να αποπληρώσει τα υφιστάμενα χρέη της, ούτε να εξασφαλίσει νέο δάνειο, για να αποκαταστήσει τις εν λόγω ζημιές και να καταστήσει ξανά το Υποστατικό προσοδοφόρο. Δεν παραλείπει να σημειώσει πως εάν είχε την οικονομική δυνατότητα, οι εργασίες αποκατάστασης θα διαρκούσαν 10 (δέκα) περίπου μήνες, περίοδο την οποία προσδιορίζει ως λογικά αναγκαία για την αποπεράτωσή τους. Για τούτους τους 10 μήνες, αξιώνει το ποσό των €2.000,00 μηνιαίως, ποσό το οποίο καθορίζει ως δίκαιο και εύλογο μηνιαίο ενοίκιο του Υποστατικού. (β) Η Απάντηση και Ανταπαίτηση. Στην κοινή Απάντηση και Ανταπαίτησή τους, οι Καθ' ων αρνούνται ότι οφείλουν να αποζημιώσουν την Ιδιοκτήτρια. Διατείνονται συναφώς ότι το Υποστατικό παραδόθηκε σε αυτούς σε άθλια κατάσταση, ότι οι ίδιοι διενήργησαν βελτιώσεις πέραν των €50.000,00 για τις οποίες η Ιδιοκτήτρια αποδέχθηκε όπως αποσβεσθούν από τα ενοίκια. Αναφέρουν πως η Ιδιοκτήτρια συμφώνησε μαζί τους και τους κατέβαλε το ποσό των €8.675,00 για να προβούν σε εργασίες αποκατάστασης, κατά την έναρξη της ενοικίασης. Ακόμη, ισχυρίζονται ότι η Ιδιοκτήτρια συμφώνησε με αυτούς για να αποκόπτεται από το καταβαλλόμενο ενοίκιο κάποιο ποσό προς αποπληρωμή ενός περαιτέρω ποσού ύψους €50.000,00 για επιπρόσθετες βελτιώσεις που επέφεραν στο Υποστατικό. Σε σχέση με την τελική απόφαση στην Ε50/16, λένε ότι είναι λόγω της πανδημίας που δεν μπόρεσαν να παραδώσουν άμεσα την κατοχή. Δέχονται ότι «αφαίρεσαν πράγματα και αντικείμενα τα οποία αγοράστηκαν με δικά τους χρήματα και δικά τους έξοδα και τοποθετήθηκαν στην επίδικη οικία», αιτιολογώντας την πράξη τους αυτή στο ότι «αναγκάστησαν να πράξουν τούτο επειδή η Ιδιοκτήτρια αρνήθηκε να τους καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι των εξόδων τους και κατά παράβαση των συμφωνηθέντων». Άνευ βλάβης της πιο πάνω τοποθέτησής τους, περαιτέρω ισχυρίζονται ότι κάποια από τα πράγματα που αξιώνει αποζημίωση η Ιδιοκτήτρια, ήταν εντελώς ακατάλληλα για χρήση και/ή εξ αρχής χαλασμένα, δίχως όμως να προσδιορίζουν πιο συγκεκριμένα την εν λόγω τοποθέτηση τους. Υποστηρίζουν πως ό,τι αφαίρεσαν το είχαν τοποθετήσει οι ίδιοι και ήταν πράγματα που μπορούσαν να αφαιρεθούν. Αξιώνουν μάλιστα δια Ανταπαίτησης, μεταξύ άλλων, €53.000,00 για «επενδύσεις» και «επιδιορθώσεις» καθώς επίσης και το ποσό των €100.000,00 ως «τιμωρητικές αποζημιώσεις», «απώλεια εισοδημάτων» και «απώλεια εμπορικής εύνοιας». (γ) Η Απάντηση στην Απάντηση και Απάντηση στην Ανταπαίτηση. Η Ιδιοκτήτρια, ανταπαντώντας και υπερασπιζόμενη στην Ανταπαίτηση των Καθ' ων, υποστηρίζει ότι οι αντίδικοι της εμποδίζονται να προβαίνουν σε αυτού του είδους την υπεράσπιση καθότι τα ίδια ζητήματα που εγείρουν σήμερα οι Καθ' ων εγέρθηκαν, εξετάστηκαν και αποφασίστηκαν στο πλαίσιο της Ε50/16 και ως εκ τούτου υφίσταται δεδικασμένο. Σε κάθε περίπτωση, αρνείται τους ισχυρισμούς που προβάλλουν οι Καθ' ων και επαναλαμβάνει όλα όσα αναφέρει στην Κυρίως Αίτηση. Ιδιαίτερα, τονίζει ότι ουδέποτε υπήρξε η επικαλούμενη «προφορική συμφωνία» μεταξύ της ίδιας και των Καθ' ων για αποκοπή οποιουδήποτε ποσού για βελτιώσεις του Υποστατικού και επαναλαμβάνει ότι το θέμα αυτό αποφασίστηκε στο πλαίσιο της Ε50/

1. ΙΙ. Η ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατά την ακροαματική διαδικασία έδωσαν συνολικά μαρτυρία πέντε πρόσωπα. Η Αιτήτρια και δύο ακόμα πρόσωπα για την πλευρά της. Για τους Καθ' ων έδωσε μαρτυρία ο Καθ' ου 2 και ακόμα ένα πρόσωπο. Δεν θα βοηθούσε[1] στην καλύτερη κατανόηση της παρούσας υπόθεσης η εκτενής αναφορά στα διαμειφθέντα. Θα γίνουν μόνο στοχευμένες αναφορές και, εφόσον κριθεί χρήσιμο, θα παρατεθούν κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τη μαρτυρία τους. Α. Η μαρτυρία της πλευράς της Αιτήτριας / Ιδιοκτήτριας.
2. Η μαρτυρία της Αιτήτριας / Ιδιοκτήτριας. Η Ιδιοκτήτρια παρουσίασε γραπτή δήλωση (ΕΓΓΡΑΦΟ Β) μέσω της οποίας επανέλαβε τις δικογραφημένες της θέσεις. Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στους όρους του ενοικιαστηρίου εγγράφου ημερομηνίας 1/9/2012 και περιέγραψε με λεπτομέρεια πώς ακριβώς παρέδωσε το Υποστατικό για την έναρξη της ενοικίασης. Συγκεκριμένα, ανέφερε: « Η αρχική κατάσταση της πιο πάνω κατοικίας και κατάσταση της κατά την παραλαβή της από τον Καθ' ου η αίτηση 1 ήταν η ακόλουθη: Η κατοικία ήταν και είναι ισόγεια και έχει ανεγερθεί και κατασκευασθεί σύμφωνα με τα εγκεκριμένα σχέδια για κατοικία και αποτελείτο από ενισχυμένο με σίδερο σκυρόδεμα στα θεμέλια, τις κολώνες, τις δοκούς και την οροφή, με τοίχους από τούβλα και επιχρίσματα, πατώματα από μάρμαρα και πλακάκια, με πόρτες εξωτερικές και εσωτερικές, με παράθυρα εξωτερικά και/ή ερμάρια υπνοδωματίων και πάγκους κουζίνας, με πλήρη ηλεκτρική εγκατάστασης, υδραυλική εγκατάσταση, σύστημα αποχέτευσης, με περίφραξη στα σύνορα του οικοπέδου όπου αυτή βρίσκεται και με ηλιακό θερμοσίφωνα. Ειδικότερα αναφέρω ότι η πιο πάνω κατοικία μου αποτελείτο από τα ακόλουθα: (α) Τρία υπνοδωμάτια, που όλα ευρίσκονταν στην δυτική πλευρά της. Στο τρίτο υπνοδωμάτιο περιλαμβανόταν και ντους, νιπτήρας και αποχωρητήριο. (β) Μία σάλα και τραπεζαρία, που ευρίσκονταν στην ανατολική πλευρά της. (γ) Ένα δωμάτιο υποδοχής και καθιστικό στο μπροστινό μέρος αυτής. (δ) Ένα γραφείο στο μπροστινό μέρος αυτής, δίπλα από το δωμάτιο υποδοχής και καθιστικό. (ε) Μια ευρύχωρη κουζίνα στο πίσω ανατολικό μέρος. Κατά το χρόνο παραλαβής της από τον Καθ' ου η αίτηση 1, οι πάγκοι της κουζίνας δεν υπήρχαν καθότι αυτοί αφαιρέθηκαν από τον προηγούμενο ενοικιαστή της κατοικίας. (στ) Ένα μικρό δωμάτιο για το πλυντήριο. (ζ) Τέσσερα αποχωρητήρια τα τρία εκ των οποίων με ντους και νιπτήρα. (η) Ένα γκαράζ στο οποίο περιλαμβανόταν μικρό δωμάτιο με ντους και νιπτήρα. Ζητώ να καταθέσω τη σχετική κάτοψη της κατοικίας ως τεκμήριο. » Εν συνεχεία, αναφέρθηκε στα γεγονότα που οδήγησαν στην έκδοση της απόφασης στην Ε50/16 και ανέφερε ότι το Υποστατικό επιστράφηκε σε αυτήν μέσω Δικαστηρίου στις 15/7/
3. Μετέβη μαζί με τον δικηγόρο της για να παραλάβει το Υποστατικό. Η κατάσταση που αντίκρυσε, περιγράφεται με λεπτομέρεια στις παραγράφους 17 - 19 της έγγραφης της μαρτυρίας και κρίνεται ιδιαίτερα χρήσιμο να παρατεθεί αυτούσια: « 17) Κατά την πιο πάνω ημερομηνία, μετέβηκα μαζί με τον δικηγόρο μου στην πιο πάνω κατοικία για να την παραλάβω και κατά την παραλαβή της, η κατοικία βρισκόταν στην ακόλουθη κατάσταση. Ήταν χωρίς περίφραξη, χωρίς πόρτες, χωρίς παράθυρα, χωρίς είδη υγιεινής, χωρίς υδραυλικό σύστημα σε λειτουργία, με πολλά εξαρτήματα και εξοπλισμό αφαιρεμένα, χωρίς ηλεκτρικό σύστημα σε λειτουργία με σχεδόν όλες τις πρίζες και διακόπτες αφαιρεμένους και τα ηλεκτρικά σύρματα εκτεθειμένα ή και αφαιρεμένα και με τοίχους κατεστραμμένους. Η κατοικία ήταν ακατάλληλη για οποιαδήποτε χρήση. Ειδικότερα αναφέρω ότι η κατοικία: (α) Ήταν χωρίς κάγκελα και καγκελόπορτες στο σύνορο του δρόμου. Αυτά αφαιρέθηκαν και εξαφανίσθηκαν. (β) Ήταν χωρίς εξωτερικές πόρτες (αυτές αφαιρέθηκαν και εξαφανίσθηκαν). (γ) Ήταν χωρίς παράθυρα (αυτά αφαιρέθηκαν και εξαφανίσθηκαν). (δ) Το υδραυλικό σύστημα ήταν κατεστραμμένο και όλα τα είδη υγιεινής ήταν αφαιρεμένα, εξαφανισμένα ή κατεστραμμένα. (ε) Το σύστημα αποχέτευσης σε μερικά σημεία ήταν μπλοκαρισμένο και/ή άχρηστο. (στ) Το ηλεκτρικό σύστημα ήταν κατεστραμμένο με όλες σχεδόν τις πρίζες και διακόπτες να έχουν αφαιρεθεί ή και αποσυναρμολογηθεί και/ή μερικές πρίζες ή διακόπτες να κρέμονται από ένα ή δύο καλώδια, χωρίς λαμπτήρες και/ή με πολλά σύρματα εκτεθειμένα. (ζ) Οι τοίχοι ήταν μαυρισμένοι είτε από κακή χρήση των δωματίων είτε από επεμβάσεις για εγκατάσταση υδραυλικών, ηλεκτρικών ή και άλλου εξοπλισμού, κατά την αφαίρεση των οποίων προκλήθηκαν μεγάλες ζημιές στους τοίχους και τα πατώματα. (η) Ήταν χωρίς ηλιακό θερμοσίφωνα και ντεπόζιτο νερού στην οροφή και χωρίς αγωγούς που να τροφοδοτούν την κατοικία με νερό. (θ) Αφαίρεση των 2 καγκελόπορτων από σίδερα, μια δεξιά και μία αριστερά της κατοικίας. (ι) Αφαίρεση 2 μεταλλικών προστατευτικών κιγκλιδωμάτων, αριστερά και δεξιά της σκάλας που οδηγεί στην κύρια είσοδο της κατοικίας. (κ) Αφαίρεση των περιτοιχισμάτων των μπροστινών βεραντών και του υπνοδωματίου της πρόσοψης. (λ) Αφαίρεση όλων των εξωτερικών πόρτων και κασιών ή και βάσεων αυτών, εκτός από μιας στο τρίτο υπνοδωμάτιο. Από σύνολο 8 κασιών και πόρτων, αφαιρέθηκαν οι
4. (μ) Αφαίρεση όλων των εσωτερικών πόρτων και κασιών της κατοικίας εκτός μιας στο τρίτο υπνοδωμάτιο. Από σύνολο 12 κασιών και πόρτων, αφαιρέθηκαν οι
5. (ν) Αφαίρεση όλων των κασιών και παραθύρων της κατοικίας που ανέρχονται σε
6. (ξ) Αφαίρεση των αποχωρητηρίων. Από 5 αποχωρητήρια με WC έχουν αφαιρεθεί και εξαφανιστεί τα 3, το ένα έχει γεμίσει με τσιμεντόγομα και το άλλο δεν λειτουργεί. Έχουν αφαιρεθεί και οι διακόπτες παροχής νερού από όλα τα αποχωρητήρια. (ο) Αφαιρέθηκαν νιπτήρες. Από 6 χώρους με νιπτήρες (αποχωρητήρια και 1 πλυσταριό) αφαιρέθηκαν και εξαφανίσθηκαν οι 5 καθώς και οι διακόπτες παροχές ζεστού και κρύου νερού. (π) Αφαίρεση καθρεφτών από τους 4 χώρους με νιπτήρα. (ρ) Αφαίρεση ή και καταστροφή εξαρτημάτων ντους. Η προαναφερόμενη κατάσταση της οικοδομής απεικονίσθηκε και παρουσιάζεται σε φωτογραφίες που λήφθηκαν για τον σκοπό αυτό. 18) (α) Οτιδήποτε αφαιρέθηκε από τα πιο πάνω, δηλ. οι πόρτες, τα παράθυρα, τα κάγκελα, οι καγκελόπορτες τα είδη υγιεινής, τα εξαρτήματα των ειδών υγιεινής, τα ερμάρια, το ντεπόζιτο νερού, οι σωλήνες νερού, τα σύρματα, οι βρύσες με τα εξαρτήματα τους, για να λειτουργήσουν όπως αυτά αρχικά λειτουργούσαν και θα πρέπει να αντικατασταθούν. (β) Τα αντικείμενα που παρέμειναν, καθώς και αυτά που αφορούσαν το υδραυλικό σύστημα και το ηλεκτρικό σύστημα, έχουν υποστεί τέτοιες ζημιές που δεν είναι δυνατή η επιδιόρθωση τους, για να λειτουργήσουν όπως αυτά αρχικά λειτουργούσαν και θα πρέπει να αντικατασταθούν. 19) Ο Καθ' ου η αίτηση 1 και ο Καθ' ου η αίτηση 2 περαιτέρω, κατά παράβαση της πιο πάνω συμφωνίας τους, υπαίτια αδικαιολόγητα και παράνομα και χωρίς την αναγκαία άδεια ή άδειες από την αρμόδια Αρχή ή Αρχές, και χωρίς την άδεια ή και συγκατάθεση μου, προέβησαν στις πιο κάτω επεμβάσεις, αλλαγές, τροποποιήσεις, μετατροπές και προσθήκες στην πιο πάνω κατοικία μου. Ειδικώτερα αναφέρω ότι προέβησαν στα ακόλουθα: (α) Προσθήκη 3 τοίχων στην αριστερή μπροστινή στεγασμένη βεράντα και δημιουργία πρόσθετου δωματίου. (β) Κτίσιμο και/ή κατασκευή 2 τοίχων και οροφής από χαμηλού κόστους και/ή ποιότητας υλικά στην βεράντα στο πίσω μέρος της κατοικίας, μεταξύ της κουζίνας και του τρίτου υπνοδωματίου και δημιουργία πρόσθετου δωματίου. (γ) Προσθήκη ψευδοτάβανων στην σαλοτραπεζαρία, στο χωλ, στο γραφείο και στο πρώτο υπνοδωμάτιο. (δ) Διαχωρισμό της κουζίνας με την δημιουργία διαδρόμου μεταξύ κουζίνας και βοηθητικών χώρων. (ε) Επέμβαση στο πάτωμα της σάλας για την δημιουργία ειδικού συστήματος για πλύσιμο των μαλλιών από κομμώτρια. (στ) Αφαίρεση διαχωριστικού τοίχου και πόρτας μεταξύ σαλοτραπεζαρίας και χωλ. (ζ) Αφαίρεση διαχωριστικού τοίχου και πόρτας μεταξύ χωλ και γραφείου-καθιστικού. (η) Κατασκευή 2 μεγάλων δοκών από μπετόν στο έδαφος, στο πίσω μέρος της κατοικίας, χωρίς να ληφθεί υπόψη ότι κάτω από τη μία δοκό υπήρχε σηπτικός λάκκος, ο οποίος υποχώρησε δημιουργώντας κενό και/ή κρατήρα. (θ) Τοποθέτηση κεραμικού στην πρόσοψη της κατοικίας, εξαφανίζοντας το ηλεκτρικό κουδούνι » Υποστηρίζει συναφώς ότι τότε ήταν παρών στο χώρο και ο Καθ' ου 2, ο οποίος της ανέφερε πως «αφαίρεσε όλα τα πιο πάνω προσαρτήματα και αντικείμενα επειδή αυτός τα εγκατέστησε και τα τοποθέτησε στην κατοικία και ήταν δικά του». Ακολούθως, αναφέρεται λεπτομερώς στις εργασίες αποκατάστασης και στα έξοδα που θα απαιτηθούν για την επαναφορά του Υποστατικού, προσθέτοντας πως για τα προαναφερόμενα ποσά εξασφάλισε έκθεση πολιτικού μηχανικού ο οποίος, αφού επιθεώρησε το Υποστατικό, προέβη στις αναγκαίες καταγραφές και αναλύσεις. Σημειώνει πως δεν είχε εισοδήματα και την απαραίτητη οικονομική δυνατότητα για να επαναφέρει άμεσα το Υποστατικό. Σε περίπτωση όμως που θα μπορούσε να το πράξει τούτο, θα χρειαζόταν περί τους 10 (δέκα) μήνες για να το αποκαταστήσει και για τούτη την περίοδο αξιώνει €2.000,00 μηνιαίως στη βάση εκτίμησης του εκτιμητή κ. Ά. Αγαθαγγέλου ο οποίος ετοίμασε και σχετική έκθεση. Κατά την αντεξέτασή της, ανέφερε ότι στις 20/05/2023 άρχισε τις εργασίες για την επαναφορά του Υποστατικού. Επανέλαβε ότι ο λόγος που ανέμενε 3 περίπου χρόνια ήταν επειδή δεν είχε τα χρήματα να προχωρήσει στην επιδιόρθωση του Υποστατικού. Απέρριψε ότι παρέδωσε στους Ενοικιαστές ένα «αχούρι» σημειώνοντας πως το Υποστατικό ήταν ένα «αρχοντόσπιτο με πόρτες, παράθυρα, τα πάντα». Σημείωσε επίσης ότι κατά την έναρξη της ενοικίασης είχε δώσει στους Καθ' ων και το ποσό των €8.900,00 για να προβούν οι ίδιοι σε κάποιες εργασίες αποκατάστασης.
7. Η μαρτυρία του κ. Άγγελου Αγαθαγγέλου (Μ Α.2). Ο κ. Αγαθαγγέλου είναι, μεταξύ άλλων, εγγεγραμμένος εκτιμητής στο ΕΤΕΚ, στον κλάδο εκτίμησης γης. Το 2020 έλαβε οδηγίες από την Ιδιοκτήτρια για να ετοιμάσει έκθεση σε σχέση με το τρέχον ενοίκιο του Υποστατικού, στη βάση του ότι η κατοικία θα είχε ανακαινιστεί. Προέβη σε επιθεώρηση στις 26/08/2020 και ετοίμασε σχετική έκθεση (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5). Χρησιμοποίησε τη συγκριτική μέθοδο εκτίμησης. Έλαβε υπόψιν 6 συγκριτικά, αριθμό τον οποίο κρίνει ως ικανοποιητικό. Επέκτεινε τη μικρή περιοχή σε ακτίνα του 1 χιλιομέτρου και προέβη στις κατάλληλες αναπροσαρμογές. Ως τρέχον ενοίκιο της περιοχής για τη συγκεκριμένη κατοικία υπολόγισε το ποσό των €8,50/τ.μ και με βάση αυτό το ποσό καθόρισε το συνολικό μηνιαίο ενοίκιο της επίδικης κατοικίας, ως αυτή να ήταν ανακαινισμένη, στο ποσό των €2.000 (δύο χιλιάδων ευρώ).
8. Η μαρτυρία του κ. Νίκου Τσιουρτή (Μ.Α.3). Ο κ. Τσιουρτής είναι, μεταξύ πολλών άλλων, απόφοιτος του Agriculture Engineering, του Technion Israel Institute of Technology, ειδικευμένος στην πολιτική μηχανική με προϋπηρεσία 34 ετών στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και ιδιαίτερα στη συντήρηση και διατήρηση μεγάλων αρδευτικών έργων στη Κύπρο. Διαθέτει ειδική κατάρτιση και μακρά εμπειρία στην κοστολόγηση και αξιολόγηση έργων και η γενικότερη προσφορά του στον τομέα του, έχει αναγνωρισθεί τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Τον Ιούλιο του 2020 η Ιδιοκτήτρια του ζήτησε να επιθεωρήσει το Υποστατικό και να ετοιμάσει σχετική έκθεση όπως και έπραξε (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 11). Στην έκθεσή του περιλαμβάνονται κατάλογοι ποσοτήτων, γίνεται καταγραφή ελλείψεων και ζημιών και εκτίμηση του κόστους επαναφοράς στη βάση αναλυτικών και επεξηγηματικών πινάκων. Κατά την επιτόπια επιθεώρησή του, φωτογράφησε με λεπτομέρεια την επί τόπου κατάσταση και την αποτύπωσε στο Παράρτημα 1 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12) που συνοδεύει την έκθεσή του. Στο εν λόγω Παράρτημα, παρουσιάζονται δεκάδες φωτογραφίες του Υποστατικού και κάθε μια φέρει τη δική της επεξηγηματική περιγραφή. Εντοπίζονται επίσης αρχιτεκτονικά σχέδια, επί των οποίων καταγράφονται οι καταστροφές, οι παρεμβάσεις, οι προσθέσεις και αφαιρέσεις που έχει εντοπίσει. Αναφέρεται επίσης στις τιμές και στα κόστη αποκατάστασης και ότι για αυτά διεξήγαγε έρευνα στην αγορά καθώς επίσης ότι έλαβε και βοήθεια από έμπειρο τεχνικό επιστάτη. Για να υπολογίσει το συνολικό κόστος αποκατάστασης, ετοίμασε τρία δελτία ποσοτήτων. Το πρώτο αφορά τις εξωτερικές εργασίες, το δεύτερο τις εσωτερικές και το τρίτο τα διοικητικά και άλλα έξοδα. Αντίστοιχοι αναλυτικές πίνακες για κάθε κοστολόγιο παρατίθενται στην έκθεσή του. Τα ποσά των €32.589,00, €35,648,00 και €32.330,00 που προκύπτουν αντίστοιχα οδηγούν στο συνολικό πόσο των €100.567,00 ως άθροισμα επιμετρημένων ποσοτήτων, χωρίς έκτακτα έξοδα και Φ.Π.Α. Ως έκτακτες δαπάνες καθόρισε το 10% του συνόλου των επιμετρημένων ποσοτήτων, ήτοι το ποσό των €10.056,70, ενώ για το Φ.Π.Α. επί 19% στο ποσό των €21.642,
9. Το τελικό ποσό στο οποίο καταλήγει ανέρχεται στα €131,642,
10. Κατά την αντεξέταση του, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε εκ νέου στον τρόπο που συνέταξε την έκθεση του και διευκρίνισε διάφορα σημεία αυτής. Δέχθηκε ότι δεν γνώριζε για την κατάσταση που βρισκόταν το Υποστατικό το 2012, καθότι την πρώτη φορά που το επισκέφθηκε, ήταν μετά τη λήξη της υπό εξέταση ενοικίασης. Β. Η μαρτυρία της πλευράς των Καθ' ων / Ενοικιαστών.
11. Η μαρτυρία του Καθ' ου
12. Όσον αφορά τη μαρτυρία του Καθ' ου κατά την κυρίως εξέταση σημειώνεται πως το μεγαλύτερο μέρος της γραπτής του κατάθεσης, δεν προωθήθηκε εν τέλει, καθότι αφορούσε ζητήματα τα οποία καλύπτονται από το δεδικασμένο της Ε50/
13. Ό,τι απέμεινε συνοψίζεται στον ισχυρισμό ότι είχε ενοικιάσει το 2012 ένα Υποστατικό σε άθλια κατάσταση και δημιούργησε ξοδεύοντας πολλά χρήματα «ένα όμορφο και σύγχρονο κομμωτήριο.». Αντεξεταζόμενος παραδέχθηκε ότι αυτός ήταν το πρόσωπο που λάμβανε τις αποφάσεις σε σχέση με την ενοικίαση, παρά το γεγονός ότι στο συμβόλαιο πρωτοφειλέτης είναι ο γιος του και επίσης συμφώνησε πως έλαβε ένα ποσό πέριξ των €8.670,00 από την Ιδιοκτήτρια για να προβεί σε ανακαινίσεις κατά την έναρξη της ενοικίασης. Το Υποστατικό όταν το παρέδωσε «ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση από τον καιρό που το είχ[ε] πάρει». Άφησε μέσα στο Υποστατικό μόνο ό,τι θα του ήταν άχρηστο, αντιδρώντας με τον τρόπο αυτό «στην επιθετικότητα της Ιδιοκτήτριας εις βάρος της οικογένειας του.»
14. Η μαρτυρία της κας Μαρίας Γεωργίου (Μ.Κ.2). Η τελευταία μάρτυρας που παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο για αυτή την υπόθεση ήταν η κα Γεωργίου. Η κα Γεωργίου, στη σύντομή της μαρτυρία, ανέφερε πως ασχολείται με την επίβλεψη και διεύθυνση Στέγης Ηλικιωμένων. Το 2012 όταν είδε πως το Υποστατικό που τότε λειτουργούσε ως Στέγη Ηλικιωμένων προσφερόταν προς ενοικίαση συναντήθηκε με την Ιδιοκτήτρια ζητώντας όπως το επιθεωρήσει. Γνώριζε την τότε συνάδελφο της που ενοικίαζε το Υποστατικό η οποία της πρότεινε να γίνει μία «εξαγορά των ηλικιωμένων» δηλαδή, να της δώσει ένα ποσό και να «πιάσει τους ηλικιωμένους»! Μίλησαν, αλλά δεν κατέληξαν διότι δεν μπορούσε «να κάνει παζάρια ανθρώπων». Όταν σε μεταγενέστερο χρόνο αντιλήφθηκε ότι το Υποστατικό διατίθετο προς ενοικίαση προσπάθησε να το ενοικιάσει. Μπήκε μέσα αλλά αντιλήφθηκε ότι θα χρειαζόταν ένα μεγάλο κόστος για να μπορέσει να το λειτουργήσει ως Στέγη Ηλικιωμένων. Το Υποστατικό ήθελε «μία γενική ανακαίνιση». Κατά την αντεξέτασή της, είπε ότι ήταν πελάτισσα στο κομμωτήριο όταν αυτό λειτουργούσε. Πήγαινε κάθε 15 μέρες. Είπε πως όταν το πρωτοείδε ανακαινισμένο, το 2013, «εκθαμβώθηκε και ήταν πολύ ωραίο». Συνεχίζει να περνάει από εκεί διότι μένει στην ίδια γειτονιά. Όταν το είδε τον Ιούλιο του 2020, δεν είχε καμία σχέση με το Υποστατικό του 2013, διότι ήταν εγκαταλελειμμένο, χωρίς πόρτες, χωρίς παράθυρα. Γ. Οι Αγορεύσεις. Κατά το στάδιο των αγορεύσεων, ήτοι στις 02/10/2024, οι συνήγοροι των διαδίκων υιοθέτησαν γραπτά κείμενα, απάντησαν σε ερωτήσεις του Δικαστηρίου και ακολούθως η απόφαση του Δικαστηρίου επιφυλάχθηκε. Σημειώνω ότι, αν και έχω μελετήσει με προσοχή το περιεχόμενο των γραπτών αγορεύσεων των διαδίκων, ειδική αναφορά σε αυτές θα γίνει μόνο στο μέτρο που κρίνω σκόπιμο, κατά το στάδιο των συμπερασμάτων του Δικαστηρίου. III. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ / ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΔΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ. Σε αυτό το σημείο, έχοντας διεξέλθει το περιεχόμενο των δικογράφων και λαμβάνοντας υπόψιν το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, τα παραδεκτά καθώς και τα μη αμφισβητούμενα γεγονότα, προχωρώ σε σύνοψη, περιορισμό και προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων. Κατ' αρχάς, ως επιβεβαιώνεται και από τα σχετικά κοινά παραδεκτά γεγονότα,[2] δεν τίθενται ζητήματα που άπτονται της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου. Ο θέσμιος χαρακτήρας του Υποστατικού είναι δεδομένος. Εν πάση περιπτώσει, δεν αμφισβητείται ότι το επίδικο υποστατικό εντάσσεται εντός της έννοιας του «ακινήτου», ως αυτή ερμηνεύεται στο άρθρο 2 του Νόμου και στη σχετική νομολογία.[3] Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι το ακίνητο συμπληρώθηκε και ενοικιάστηκε πριν το 2000 και ότι βρίσκεται σε ελεγχόμενη περιοχή. Ούτε το ιδιοκτησιακό καθεστώς τελεί υπό αμφισβήτηση. Σημειώνεται, επίσης, ότι από τις 19/06/2024, έχει δηλωθεί, τόσο σε σχέση με την Ανταπαίτηση, όσο και σχετικά με την «προδικαστική ένσταση», ότι δεν θα προωθηθούν. Συνεπώς, θα ήταν άσκοπο να λεχθεί οτιδήποτε περισσότερο, σε σχέση με αυτά τα θέματα. Ούτε όμως η υπερασπιστική γραμμή των Καθ' ων παρουσιάζει οποιανδήποτε σοβαρή δυναμική. Διότι, η ουσία της Απάντησής τους αποτελεί αναπαραγωγή της Απάντησης που είχαν θέσει στην Ε50/16, η οποία εξετάστηκε και απορρίφθηκε τελεσίδικα, από το Δικαστήριο μέσω της τελικής απόφασης ημερομηνίας 06/12/2019 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4), ήτοι της απόφασης που οδήγησε στην έξωσή τους από το Υποστατικό. Επίσης, στην αναφερόμενη απόφαση, στις σελ. 23 και 24, κρίθηκε οριστικά και αμετάκλητα η ύπαρξη ευθύνης των Καθ' ων 2 και 3 ως εγγυητών, και ότι η ευθύνη αυτή επεκτείνεται και κατά τη διάρκεια της θέσμιας ενοικίασης, εξ ου και αυτό το δεδομένο τέθηκε και ως κοινά παραδεκτό (αρ. 4), στον σχετικό κατάλογο παραδεκτών που κατατέθηκε στην παρούσα διαδικασία. Κατά συνέπεια, τα πλείστα εξ όσων επιχειρήθηκαν εκ νέου να τεθούν στην παρούσα μεταγενέστερη διαδικασία, ως ορθώς εισηγείται η πλευρά της Αιτήτριας, δοθέντος ότι υπάρχει ταυτότητα συμφερόντων και ταυτότητα διαδίκων,[4] αποτελούν δεδικασμένο[5] που εμποδίζει τους Καθ' ων να επιζητήσουν θεραπεία για τα ίδια επίδικα θέματα. Η υπό αναφορά δέσμευση επεκτείνεται και σε ζητήματα που θα μπορούσαν να είχαν εγερθεί στην πρώτη διαδικασία, αλλά δεν εγέρθηκαν.[6] Ούτε διαφοροποιείται οτιδήποτε εάν η απόφαση που δημιούργησε το δεδικασμένο μπορεί να είναι εσφαλμένη.[7] Δεν θα λεχθεί οτιδήποτε περισσότερο επί τούτου του θέματος. Συνεπώς, αυτό που στην πραγματικότητα απομένει να εξεταστεί, είναι η ποιότητα της παρουσιαθείσας μαρτυρίας της πλευράς της Ιδιοκτήτριας, η οποία φέρει το βάρος για αποδείξει το πώς ήταν το Υποστατικό κατά την έναρξη της ενοικίασης, την ύπαρξη και την αξία αποκατάστασης των επικαλούμενων ζημιών, καθώς και ότι αυτές έχουν προκληθεί από τους Καθ' ων. ΙV. ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ. (α) Η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων. Η δικαιοδοσία του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων, υποκείμενη στις πρόνοιες του περί Ενοικιοστασίου Νόμου εκπηγάζει από το άρθρο 4

(1)του Νόμου,[8] προσδιορίζεται στο άρθρο 2 αυτού και εκτείνεται σε κάθε θέμα που αφορά θέσμιες[9] ενοικιάσεις[10] και τους όρους αυτών,[11] καθώς και σε κάθε θέμα παρεμπίπτον ή συναφές προς τούτες τις προστατευόμενες σχέσεις μεταξύ ιδιοκτήτη και ενοικιαστή. Τα ζητήματα που κατά κύριο λόγο απασχολούν αυτή τη δικαιοδοσία σχετίζονται με την ανάκτηση της κατοχής και την αναπροσαρμογή του δίκαιου ενοικίου. Επίσης, τα Δικαστήρια Ελέγχου Ενοικιάσεων ασχολούνται και με τα θέματα που άπτονται της επιδίκασης των καθυστερημένων και οφειλόμενων ενοικίων.[12] (β) Οι υποχρεώσεις των μερών σε μια θέσμια ενοικίαση και το δικαίωμα για αποκατάσταση. Άμεσα συναφείς είναι και οι αξιώσεις που αφορούν την επιδίκαση αποζημιώσεων λόγω ζημιών που προκαλούνται σε ελεγχόμενα υποστατικά.[13] Ανεξαρτήτως της επενέργειας του περί Ενοικιοστασίου Νόμου, η έκταση της ευθύνης των αντισυμβαλλομένων, κατ' αρχήν προσδιορίζεται με βάση τους συμβατικά συμφωνηθέντες όρους ενοικίασης, εφ' όσον ούτοι είναι σύμφωνοι προς τις διατάξεις του παρόντος [περί Ενοικιοστασίου] Νόμου», ως ρητά διαλαμβάνεται στο σχετικό άρθρο 27.[14] Στην απουσία αντίθετων δεσμευτικών συμβατικών προβλέψεων, το πλαίσιο της ευθύνης του ενοικιαστή καθορίζεται, αφενός, σε διασύνδεση με την ηλικία, την κατάσταση και τις ιδιαιτερότητες του κατά περίπτωση υποστατικού[15] και αφετέρου, εάν οι εργασίες αποκατάστασης είναι ουσιαστικής φύσης.[16] Κατά τη διάρκεια της ενοικίασης, ο ιδιοκτήτης οφείλει να διατηρεί το μίσθιο κατάλληλο για ανθρώπινη διαβίωση[17] (fit for human habitation) και στην απουσία ρητής συμφωνίας για το αντίθετο, να το διατηρεί στην πρέπουσα λειτουργική κατάσταση (in proper working order) και να επιδιορθώνει (keep in repair) τις παροχές νερού και ρεύματος,[18] διασφαλίζοντας το θεμελιώδες δικαίωμα[19] του ενοικιαστή για ειρηνική και ανεμπόδιστη κατοχή (quiet enjoyment) του μισθίου. Κατά αντίστοιχο τρόπο, κάθε ενοικιαστής ενόσω ενοικιάζει και μέχρι να επιστρέψει την κατοχή του ενοικιαζόμενου υποστατικού,[20] είτε στο πλαίσιο ρητής συμβατικής δέσμευσης, είτε, εν πάση περιπτώσει, στη βάση εξυπακουόμενης[21] υποχρέωσής του, υποχρεούται να διατηρεί το ενοικιαζόμενο από αυτόν υποστατικό σε λειτουργήσιμη κατάσταση («tenant-like manner»).[22] Η εν λόγω έννοια συναρτάται με το μέτρο και τη συμπεριφορά ενός συνηθισμένου («average tenant») ενοικιαστή. Ενδεικτικά, στη Regis Property Co Ltd v Dudley [1958] 3 All ER 491, ο δικαστής Denning αναφερόμενος στις κατηγορίες των ενοικιαστών, χαρακτήρισε ως άριστο/τέλειο ενοικιαστή («perfect tenant») εκείνον ο οποίος δεν προκαλεί την παραμικρή ζημία, ενώ, σε αντιδιαστολή, βρίσκεται ο παντελώς απερίσκεπτος («rough tenant who knocks the place about») ο οποίος συνειδητά προκαλεί «ζημιές» ή «waste». Στην ίδια λογική, στο σύγγραμμα Woodfall, Τομός 1, παρ. 13020, Repairs, Tenants Obligations αναφέρεται ότι το πλαίσιο ευθύνης γίνεται με αναφορά σε ένα λογικό ενοικιαστή («reasonable tenant»): « It is the duty of every tenant to use the demised premises in a tenant-like manner. He must not commit voluntary waste, and must repair damage occasioned, whether willfully or negligently, by himself, his family or guests. But beyond that his responsibility is simply to take proper care of the place, doing the little jobs which a reasonable tenant would do. » Ως «waste» προσδιορίζονται οι ενέργειες που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα της ακίνητης ιδιοκτησίας. Το «waste» χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες.[23] Το «permissive» και το «voluntary» waste. Το «permissive» είναι το waste που επέρχεται ως αποτέλεσμα αμέλειας ή παράλειψης. Η μη εκτέλεση των αναγκαίων επιδιορθώσεων αποτελεί τέτοιο παράδειγμα. Από την άλλη, το «voluntary» ή «commissive» waste, υποδιαιρείται στο «meliorating» ή «ameliorating» waste και το «equitable» waste. Η πρώτη υποκατηγορία σχετίζεται με την πρόκληση waste λόγω βελτιωτικών έργων που γίνονται στο ενοικιαζόμενο υποστατικό. Η δεύτερη υποκατηγορία σχετίζεται με το «equitable» waste, το οποίο αποτελεί την επαυξημένη μορφή του «voluntary» waste και έχει χαρακτηριστεί ως εκείνη η εξτρεμιστική συμπεριφορά που ουδείς συνετός άνθρωπος θα εφάρμοζε εναντίον της δικής του ιδιοκτησίας. Παράβαση των πιο πάνω υποχρεώσεων του θέσμιου ενοικιαστή μπορεί να οδηγήσει στην επιδίκαση εναντίον του ανάλογων αποζημιώσεων, ζήτημα που εξετάστηκε στην Παρλάτα ν. Δημητρίου Πολιτική Έφεση Αρ. 387/2009, ημερομηνίας 21/05/2014 όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα: « Τόσο δυνάμει του ενοικιαστηρίου εγγράφου, Τεκμήριο 1, όσο και δυνάμει του άρθρου 27

(3)του περί Ενοικιοστασίου Νόμου αρ. 23/83, ως τροποποιήθηκε ιδιαιτέρως από το Νόμο αρ. 102(Ι)/95, ο ενοικιαστής υποχρεούται να παραδώσει το υποστατικό κατά τη λήξη ή τερματισμό της ενοικίασης στην κατάσταση που το είχε παραλάβει εξαιρούμενης της φυσικής φθοράς, και να προστατεύει το ακίνητο από ζημιές που μπορούν να προκληθούν από τον ίδιο, τους ενοίκους, αντιπροσώπους και προσκεκλημένους του, με παράλληλη υποχρέωση να τις επιδιορθώνει χωρίς καθυστέρηση. Προνοείται δε ότι παράλειψη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων για επιδιόρθωση ή συντήρηση δημιουργεί αγώγιμο δικαίωμα. Κατά παρόμοιο τρόπο και κατά το κοινοδίκαιο, αλλά και το τότε ισχύον άρθρο 18 του Landlord and Tenant Act 1927, υπάρχει αγώγιμο δικαίωμα για αποζημιώσεις λόγω διάρρηξης σύμβασης ενοικίασης, με μέτρο αποζημίωσης αυτό της απώλειας της αξίας της επανακτηθείσας ή εναπομείνασας ιδιοκτησίας («reversion»), ή της αποκατάστασης της ζημιάς για επαναφορά στην προτέρα του κατάσταση. Ο ενοικιαστής είναι υπόλογος για «waste» είτε ηθελημένο, είτε «equitable», είτε «permissive», (δέστε Evans: The Law of Landlord and Tenant

(1974), σελ. 84-85, 90-101 και 166-167). » V. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ. Οι γενικές αρχές αξιολόγησης της μαρτυρίας. Όπως προκύπτει από τη σχετική νομολογία,[24] η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι ένα πολυσχιδές έργο. Το Δικαστήριο οφείλει να προβεί στην αξιολόγηση αντιπαραβάλλοντας και διερευνώντας τα επίδικα γεγονότα με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων των διαδίκων. Το Δικαστήριο οφείλει να μην περιοριστεί στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του μάρτυρα, αλλά να λάβει υπόψιν όλες τις σχετικές και νομικές αποδεκτές παραμέτρους αξιολόγησης. Η δε αποτίμηση της μαρτυρίας θα πρέπει να γίνει με βάση την κρίση του Δικαστηρίου για το αξιόπιστο αυτής και όχι στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η μαρτυρία των πραγματογνωμόνων. Για να αποδειχθεί μια υπόθεση, συχνά πυκνά, απαιτείται η παρουσίαση εξειδικευμένης μαρτυρίας. Ιδίως το Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων ενασχολείται σε τακτική βάση με τον έλεγχο τέτοιου είδους μαρτυρίας, διότι σε βασικά θέματα που αφορούν αυτή τη δικαιοδοσία (λ.χ. αναπροσαρμογή ενοικίου/οικοδομικές αλλαγές/απώλεια εμπορικής εύνοιας) απαιτείται η παρουσίαση μαρτυρίας πραγματογνωμόνων (εκτιμητών/αρχιτεκτόνων/πολιτικών μηχανικών/λογιστών). Ως πραγματογνώμονες, ταξινομούνται εκείνα τα πρόσωπα που κατέχουν ειδική κατάρτιση και/ή εμπειρία σε συγκεκριμένο τομέα και μέσω της μαρτυρίας τους αποσκοπούν να υποβοηθήσουν το Δικαστήριο να καταλήξει σε ορθά συμπεράσματα. Οι πραγματογμώμονες οφείλουν να δίδουν πλήρως τεκμηριωμένη,[25] πρωτογενή μαρτυρία γνώμης[26] σε ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας τους.[27] Το Δικαστήριο δεν μετατρέπεται σε εμπειρογνώμονα,[28] αλλά ούτε καθίσταται υποχείριο της όποιας τέτοιας μαρτυρίας. Οι εμπειρογνώμονες δίδουν μαρτυρία, δεν αποφασίζουν εκείνοι το επίδικο θέμα (ultimate issue).[29] Για αυτό και η μαρτυρία τους δεν είναι δεσμευτική, παρά μόνο βοηθητική προς το Δικαστήριο, το οποίο, αφού λάβει υπόψη και την υπόλοιπη μαρτυρία, μπορεί να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα,[30] νοουμένου ότι υφίστανται συνθήκες που να δικαιολογούν τέτοια κατάληξη.[31] Πρόσωπα που παρουσιάζονται ως πραγματογνώμονες αξιολογούνται όπως κάθε άλλος μάρτυρας. Πρόσφατα, στην O' Dwyer ν. Καραγιάννα κ.α. Πολιτική Έφεση αρ. 47/2015, ημερομηνίας 01/12/2023, σημειώθηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής: « Είναι σταθερή η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι η μαρτυρία εμπειρογνώμονα αξιολογείται όπως και κάθε άλλη μαρτυρία. Οι κανόνες αξιολόγησης είναι οι ίδιοι τόσο για τις μαρτυρίες εμπειρογνωμόνων όσο και για τις συνήθεις μαρτυρίες. Ως έχει επισημανθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν. Κονναρή

(2011)1 Α.Α.Δ. 2298, αποτελεί βασική και πάγια νομολογιακή αρχή ότι για σκοπούς αξιολόγησης της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων ισχύουν οι ίδιοι κανόνες που ισχύουν στην περίπτωση κάθε άλλου μάρτυρα, πλην του ότι, κατά παρέκκλιση του γενικού κανόνα, εμπειρογνώμονες δύνανται να εκφέρουν γνώμη στον τομέα ειδίκευσής τους. Το καθήκον του εμπειρογνώμονα είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με όλες τις απαραίτητες, για σκοπούς ελέγχου της ορθότητας των συμπερασμάτων του, επιστημονικές πληροφορίες, έτσι ώστε το Δικαστήριο να είναι σε θέση, εφαρμόζοντας αυτές τις πληροφορίες στα γεγονότα της ενώπιον του υπόθεσης που έχουν αποδειχθεί, να σχηματίσει τη δική του κρίση (βλ. Πιττάλης κ.ά. v. Ianira Enterprises Ltd. Κ.ά.

(1997)1 Α.Α.Δ. 814, Cybarco Ltd. V. Kovascik

(2001)1 Α.Α.Δ. 2013 και Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους v. Κονναρή (πιο πάνω). » Έχοντας λοιπόν υπόψιν τις σχετικές επί του θέματος νομικές αρχές,[32] τα ουσιαστικά επίδικα θέματα όπως έχουν ήδη προσδιορισθεί ανωτέρω και περιορισθεί μέσω των σχετικών τελικών αγορεύσεων των συνηγόρων των διαδίκων,[33] προχωρώ στην αξιολόγηση της ενώπιον μου μαρτυρίας. (α) Η αξιολόγηση της μαρτυρίας της Αιτήτριας / Ιδιοκτήτριας. Θετική ήταν η εντύπωση που το Δικαστήριο αποκόμισε από τη μαρτυρία της Ιδιοκτήτριας. Παρόλο που λόγω της πολυλογίας της κάποιες στιγμές παρεκτράπηκε κατά την αντεξέτασή της, τούτη η συμπεριφορά δεν σταχυολογείται ως προσπάθεια είτε να παραπλανήσει είτε να υπεκφύγει να τοποθετηθεί επί των ερωτήσεων που της έγιναν. Αντιθέτως, φάνηκε πως τούτη η στάση απέρρεε από την αγωνία της να εξηγήσει στο Δικαστήριο με λεπτομέρεια τις θέσεις της. Η ουσία του πράγματος, είναι ότι η Ιδιοκτήτρια παρουσίασε με πληρότητα, συνέπεια και πειστικότητα την υπόθεσή της, δίχως να υποπέσει είτε σε σημαντικές αντιφάσεις είτε σε ανακολουθίες, που να διαβάλλουν τη μαρτυρία της. Εξάλλου, σφαιρικά ιδωμένη η ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία, αναδεικνύει ότι οι βασικές θέσεις της Ιδιοκτήτριας, δεν αμφισβητούνται. Δεν θα επαναλάβω μια προς μια τις θέσεις της Ιδιοκτήτριας. Η μαρτυρία της γίνεται πλήρως αποδεκτή. Επιγραμματικά μόνο, σημειώνω πως αποδέχομαι: - ότι κατά την έναρξη της ενοικίασης το Υποστατικό δεν ήταν ένα «αχούρι», ως της υποβλήθηκε, αλλά όπως η ίδια το περιέγραψε στη μαρτυρία της, - ότι κατά τον ίδιο χρόνο, είχε δώσει στους Καθ' ων ένα σημαντικό ποσό για να προβούν οι ίδιοι σε κάποιες εργασίες αποκατάστασης, καθιστώντας το πλήρως λειτουργικό, - ότι το Υποστατικό της επιστράφηκε στην άθλια κατάσταση ως την περιέγραψε στην έγγραφη της μαρτυρία, - ότι τότε δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να αποκαταστήσει τις ζημιές του Υποστατικού. (β) Η αξιολόγηση της μαρτυρίας του κ. Άγγελου Αγαθαγγέλου (Μ.Α.2) Θετική ήταν και η εντύπωση που άφησε στο Δικαστήριο ο Μ.Α.

1. Η έκθεσή του υπήρξε κατάλληλα συντεταγμένη και αρκούντως αναλυτική. Σε αυτήν, περιλαμβάνονται όλες οι αναγκαίες διεργασίες που απαιτούνται για την κατάληξή του, ως προς το ύψος του τρέχοντος ενοικίου του Υποστατικού. Κατά την ακροαματική διαδικασία υποστήριξε με σαφήνεια, επάρκεια και πειστικότητα τις θέσεις του, δίχως να αμφισβητηθεί καθ' οποιονδήποτε τρόπο η μεθοδολογία που χρησιμοποίησε. Αποτέλεσμα αυτού, είναι να παραμείνει ακλόνητη η αξιοπιστία του. Συνεπώς, η μαρτυρία του γίνεται πλήρως αποδεκτή και ιδιαίτερα αποδέχομαι ότι το κόστος ενοικίασης του υπό κρίση Υποστατικού, ανακαινισμένου, στην ελεύθερη αγορά, ανέρχεται στα €2.000,00 μηνιαίως. (γ) Η αξιολόγηση της μαρτυρίας του κ. Νίκου Τσουρτή (Μ.Α.3) Άριστη ήταν η εντύπωση που προκάλεσε στο Δικαστήριο η μαρτυρία του Μ.Α.
2. Λεπτομερής, σαφής και τεκμηριωμένη. Η έκθεση του, μαζί με το Παράρτημα 1 (ΤΕΚΜΗΡΙΑ 11 και 12), αποτελούν υποδείγματα εμπειρογνωμοσύνης. Πρόκειται για έγγραφα για τα οποία ο μάρτυρας εμφανώς αφιέρωσε πολύ χρόνο και κόπο. Η έκθεσή του είναι λογικά δομημένη, με γλώσσα καθαρή και κατανοητή. Οι επεξηγηματικοί συγκριτικοί πίνακες που εμπεριέχονται σε αυτήν, βοηθούν ακόμη και τον αναγνώστη που δεν έχει ειδικές επί του θέματος γνώσεις, να κατανοήσει, δίχως δυσκολία, τις διεργασίες που προέβη ο συντάκτης της. Επί της ουσίας, ο εν λόγω μάρτυρας, τόσο μέσω της έκθεσής του, όσο και κατά την ακροαματική διαδικασία παρουσίασε με ευκρίνεια και πειστικότητα τα ευρήματά του σε σχέση με την κατάσταση του Υποστατικού, μετά την επιστροφή της κατοχής, δίχως να προκύψει το παραμικρό που να επηρεάζει την αξιοπιστία της μαρτυρίας του. Ιδιαιτέρως θετική εντύπωση προκάλεσε στο Δικαστήριο ο ισορροπημένος και επιμελής τρόπος με τον οποίο ο μάρτυρας επιμέρισε την ευθύνη για κάθε ζημιά/φθορά και αναλόγως την κατένειμε ποσοστιαία στους διαδίκους, δίχως, έστω ακούσια, να συστρατευθεί, έστω κατ' ελάχιστον, με την εντολέα του. Ειδικότερα, εκεί όπου θα έπρεπε να αφαιρέσει πλήρως ή μερικώς την ευθύνη των Καθ' ων, ενήργησε σχετικά. Αποτέλεσμα των προηγουμένων είναι ότι το τελικό ποσό που κατέληξε ως κόστος αποκατάστασης να αναδεικνύεται, υπό τις περιστάσεις, ως λογικό και εύλογο, αφού αφαίρεσε τόσο τα κόστη που σχετίζονται με αποκατάσταση φυσικών φθορών (Δείτε: σελ. 15, ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12, «Κοστολόγιο 1», στοιχεία 4 και 6) ως επίσης δεν συμπεριέλαβε ποσά που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως έξοδα που βελτιώνουν την κατάσταση του Υποστατικού πέραν της κατάστασης που θα έπρεπε να είχε παραδοθεί (π.χ. κόστος θερμοπρόσοψης, δείτε: σελ. 15, ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12, «Κοστολόγιο 1», στοιχείο 9). Επιπρόσθετα, εξήγησε ποια πράγματα χρειάζονται επιδιόρθωση και ποια αντικατάσταση, με ιδιαίτερη αναφορά στην αναγκαιότητα για δημιουργία νέων υδραυλικών και ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, ενώ έδωσε και τις απαραίτητες διευκρινίσεις σε σχέση με το πώς και από που εξασφάλισε τις διάφορες τιμές μονάδων που αναφέρεται στην έκθεσή του, με αναφορά σε υλικά μέσης τιμής και εξασφάλιση προσφορών από ειδικούς. Τα προαναφερόμενα, καταδεικνύουν τον συνετό τρόπο που υπολόγισε τα έξοδα αποκατάστασης, δίχως να συμπεριλάβει υπερβολικές ή αδικαιολόγητες χρεώσεις, που οδηγούν στο συμπέρασμα πως δια της έκθεσής του, μερίμνησε, αφενός, για να μετριάσει[34] τη ζημιά της Ιδιοκτήτριας και, αφετέρου, για να διασφαλίσει ότι το τελικό ποσό που Ιδιοκτήτρια θα απαιτήσει δεν θα την τοποθετήσει σε σαφώς καλύτερη θέση (over-compensated) [35] από ότι αρχικώς βρισκόταν. Κατά την αντεξέτασή του, ουδόλως κλονίστηκε η μαρτυρία του, αφού δεν προέκυψε το παραμικρό που να διαβάλει είτε τη μεθοδολογία που ακολούθησε είτε τα αποτελέσματα των υπολογισμών του. Αντιθέτως, κάθε ερώτηση οδηγούσε σε απάντηση που επιβεβαίωνε την πληρότητα, την εγκυρότητα και τον ισορροπημένο τρόπο σύνταξης της έκθεσής του. Καταληκτικά, το τελικό του συμπέρασμα, ότι δηλαδή για την αποκατάσταση του Υποστατικού δικαιολογείται ένα ποσό της τάξης των €100.567,00 ως άθροισμα των επιμετρημένων ποσοτήτων, πλέον τα ποσά των €10.056,70 και €21.642,20 ως προβλέψεις για έκτακτα έξοδα και Φ.Π.Α. αντίστοιχα, αναδεικνύεται ως απολύτως αιτιολογημένο, αποδεικνύοντας με την απαραίτητη πειστικότητα και υπερκαλύπτοντας την αντίστοιχη αξίωση της Ιδιοκτήτριας. Η μαρτυρία του γίνεται πλήρως αποδεκτή. (δ) Η αξιολόγηση της μαρτυρίας του Καθ' ου
3. Αλγεινή ήταν η εντύπωση που προκάλεσε στο Δικαστήριο η μαρτυρία του Καθ' ου
4. Το εν λόγω πρόσωπο ουδόλως βοήθησε την υπόθεσή του με όσα ανάφερε. Η μαρτυρία του υπήρξε, μεταξύ άλλων, αντιφατική, ασύνδετη με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς στην Απάντηση και συγκεχυμένη. Ενδεικτικά, υπέβαλε αναληθώς προς το Δικαστήριο ότι παρέδωσε το Υποστατικό «σε πολύ καλύτερη κατάσταση από τον καιρό που το είχ[ε] πάρει». Αυτή η εισήγηση, πέραν του ότι αντιστρατεύεται τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην Ε50/16, όπου τότε το εκεί Δικαστήριο απέρριψε ίδια εισήγηση, αποτελεί με βάση το αποδεικτικό υλικό, υπερβολή που αντιστρατεύεται, προπαντός, την ίδια τη λογική. Εξ ου και ο Καθ' ου 2 αρκέστηκε σε γενικότητες, δίχως ασφαλώς να ήταν σε θέση να στοιχειοθετήσει τον ισχυρισμό του ότι δηλαδή το Υποστατικό ήταν αρχικά σε άθλια κατάσταση, και κυρίως, ότι τούτη η κατ' ισχυρισμό άθλια κατάσταση παρέμεινε αναλλοίωτη και μετά την ανακαίνιση που διενήργησε, με τα όχι αμελητέα χρήματα που του έδωσε η Ιδιοκτήτρια. Η ποσοτική και ποιοτική ανεπάρκεια της μαρτυρίας του επιβεβαιώνεται επιπλέον και από το γεγονός ότι η ίδια η Μ.Κ.2 που κλήθηκε να τον υποστηρίξει, στην πράξη δεν ταυτίστηκε μαζί του, αφού η εν λόγω μάρτυρας δεν μίλησε για αχούρι ή άθλια κατάσταση, αλλά για ένα υποστατικό που χρειαζόταν γενική ανακαίνιση. Αυτό όμως που χρήζει ειδικής επισήμανσης και το οποίο το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρατηρήσει κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της ακροαματικής διαδικασίας, είναι το αλαζονικό ύφος και η υπεροπτική στάση που το εν λόγω πρόσωπο διατηρούσε καθ΄ όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του, καθιστώντας παράλληλα εμφανές πως έως και σήμερα συνεχίζει να διακατέχεται από εκδικητικά αισθήματα έναντι της Ιδιοκτήτριας, εξ ου και εν τέλει παραδέχθηκε όχι μόνο ότι προέβη στις ενέργειες που του καταλογίζονται, «αντιδραστικά», διότι θεώρησε ότι η ίδια η Ιδιοκτήτρια υπήρξε επιθετική εναντίον του ιδίου και της οικογένειας του. Ομοίως, εν τέλει παραδέχθηκε, ότι το κτήριο που παρέδωσε, δεν είχε σχέση με το Υποστατικό που είχε παραλάβει. Για του λόγου το αληθές, χαρακτηριστική είναι η ακόλουθη στιχομυθία, με τον δικηγόρο της Ιδιοκτήτριας: « E. Σου υποβάλλω ότι η κατοικία της κυρίας Πρωτοπαπά παραδόθηκε σε αυτήν ένα γιαπί και όπως σωστά το είπες αφαιρέσατε όλα τα προσαρτήματα όλο τον εξοπλισμό που ήταν πόρτες, παράθυρα, πλαίσια, είδη υγιεινής, ηλεκτρολογικά, δεν αφήσετε μία μέσα, συμφωνείς ή δεν συμφωνείς μαζί μου; A. Συμφωνώ, τα πήρα, δεν είμαι μαθημένος να λέω ψέματα. » Προκάλεσε πραγματικά μεγάλη εντύπωση στο Δικαστήριο, η ευκολία με την οποία ο εν λόγω μάρτυρας, αρχικώς επέμεινε με στόμφο και έπαρση, πως είχε παραδώσει το Υποστατικό σε καλύτερη κατάσταση από την κατάσταση που το παρέλαβε, για να έρθει, μέσα σε ελάχιστο χρόνο, να παραδεχθεί πως αντί για υποστατικό, τελικά παρέδωσε ένα γιαπί, δηλαδή ένα εργοτάξιο, μια ημιτελή οικοδομή. Κατά συνέπεια, πέραν των παραδοχών του και ιδίως ότι άφησε μέσα στο Υποστατικό μόνο «πράγματα τα οποία δεν θα χρησιμοποιούσ[ε], που θα του ήταν άχρηστα», η εν λόγω μαρτυρία, απορρίπτεται πλήρως. (ε) Η αξιολόγηση της μαρτυρίας κας Μ. Γεωργίου (Μ.Κ.2). Στη σύντομη της μαρτυρία, η Μ.Κ.2 κατάφερε να δημιουργήσει σκιές ως προς την ειλικρίνεια της. Είπε πως πρωτοείδε το Υποστατικό το 2012, όταν λειτουργούσε ως Στέγη Ηλικιωμένων, όταν επιχείρησε, ανεπιτυχώς, να «εξαγοράσει» τους ηλικιωμένους. Ισχυρίστηκε ότι δεν κατέληξε σε συμφωνία, επειδή, δήθεν δεν μπορούσε «να κάνει παζάρια ανθρώπων». Πρόκειται για προδήλως υποκριτική τοποθέτηση, διότι, ακριβώς, διενήργησε διαπραγματεύσεις για αυτήν την άκρως κυνική συναλλαγή, απλώς δεν προέκυψε συμφωνία. Ούτε επί της ουσίας η μαρτυρία της βοήθησε τους Καθ' ων. Το κρίσιμο επίδικο θέμα δεν είναι η καλή κατάσταση του Υποστατικού όταν αυτό λειτουργούσε ως κομμωτήριο, αλλά το πριν (κατά τη σύναψη της ενοικίασης) και το μετά (κατά την επιστροφή). Το δε γεγονός ότι, για το δεύτερο ζήτημα, η εν λόγω μάρτυρας παραδέχθηκε ότι ουδεμία σχέση είχε η εικόνα του Υποστατικού όταν αυτό λειτουργούσε από τους Καθ' ων, με την εικόνα που είχε όταν παραδόθηκε πίσω στην Ιδιοκτήτρια, προφανώς και δεν αποτελεί δεδομένο που βοηθά την υπόθεση της ενοικιαστικής πλευράς. Στο αντίθετο αποτέλεσμα οδηγεί. Εν πάση περιπτώσει, η ουσία όσων ανέφερε και η οποία γίνεται αποδεκτή από Δικαστήριο, συνοψίζεται στο ότι το Υποστατικό: - πριν να ενοικιαστεί στους Καθ' ων, έχριζε μεν ανακαίνισης, αλλά επουδενί δεν ήταν «αχούρι», ως υπέβαλε στην Ιδιοκτήτρια ο δικηγόρος των Καθ' ων, ή σε άθλια κατάσταση. - το 2013 είχε ήδη ανακαινιστεί και ήταν πλήρως λειτουργικό, - τον Ιούλιο του 2020, όταν δηλαδή επιστράφηκε στην Ιδιοκτήτρια, έμοιαζε εγκαταλελειμμένο και ήταν χωρίς πόρτες και παράθυρα. VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Α. Τα πραγματικά γεγονότα. Με βάση όλα τα προαναφερόμενα, τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης έχουν ως εξής. Η υπό κρίση ενοικίαση, η οποία άρχισε περί την 01/09/2012 και θα έληγε την 31/8/2027, έναντι του αρχικώς προβλεπόμενου μηνιαίου ενοικίου των €900,00, ουδέποτε έφθασε στην προβλεπόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσής της. Ο Καθ' ου 1 ως πρωτοφειλέτης και οι Καθ' ων 2 και 3 ως εγγυητές των υποχρεώσεων του, δεν συμμορφώθηκαν προς τη βασική υποχρέωσή τους για καταβολή του μηνιαίου ενοικίου, παράλειψη η οποία, στις 06/12/2019, οδήγησε στην έκδοση εναντίον τους, τελικής απόφασης στην Αίτηση αρ. Ε50/16 του Δικαστηρίου Ελέγχου Ενοικιάσεων Λεμεσού - Πάφου, τμήματος Λεμεσού, δια της οποίας το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση υπέρ της Ιδιοκτήτριας και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση για την επιστροφή της κατοχής, για τα έως τότε οφειλόμενα ενοίκια, πλέον ενδιάμεσα οφέλη και έξοδα. Παράλληλα, στο πλαίσιο της Ε50/16, απορρίφθηκε οριστικά και τελεσίδικα η Ανταπαίτηση των Καθ' ων, για έξοδα επιδιορθώσεων και προσθηκών/ μετατροπών, λόγω συμβατικών περιορισμών και τέλεσης τους, δίχως εξασφάλιση έγκρισης από την Ιδιοκτήτρια (δείτε: ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4 - σελ. 16 κ.ε.). Λόγω της μη συμμόρφωσης του Καθ' ου 1 ως προς την πιο πάνω δικαστική απόφαση, η ανάκτηση της κατοχής του Υποστατικού επιτεύχθηκε μόλις στις 15/7/2020, αφού προηγουμένως εξασφαλίστηκε, μέσω εντάλματος, άδεια για την ανάκτηση της κατοχής του Υποστατικού. Εντωμεταξύ, κατά την έναρξη της ενοικίασης, το Υποστατικό ήταν σε μέτρια κατάσταση και έχρηζε κάποιας ανακαίνισης. Για αυτό και η Αιτήτρια έδωσε ένα ποσό στους Καθ' ων, (€12.235,00, σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, στη σελ. 16, στην απόφαση στην Ε50/16) για να προβούν οι ίδιοι σε κάποιες εργασίες ανακαίνισης και αποκατάστασης, καθιστώντας το πλήρως λειτουργικό, ένα «πολύ ωραίο, εκθαμβωτικό» κομμωτήριο. Η δε θέση της πλευράς των Καθ' ων ότι αρχικά το Υποστατικό ήταν σε άθλια κατάσταση, δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Τα τελεσίδικα ευρήματα του Δικαστηρίου στην Ε50/16, σε αυτό μόνο το συμπέρασμα οδηγούν. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο στην Ε50/16, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι το Υποστατικό βρισκόταν κατά την έναρξη της ενοικίασης σε «πολύ κακή κατάσταση» (σελ. 25 κ.ε. της απόφασης) σημείωσε τη συμβατική παραδοχή επί του όρου 2 του ενοικιαστηρίου, ότι δηλαδή: «ο ΕΝΟΙΚΙΑΣΤΗΣ δηλοί ότι εξέτασε τα εν λόγω υποστατικά και τα βρήκε της τελείας αρεσκείας του, υποχρεούται δε κατά τη λήξη της ενοικίασης ή τον τερματισμό αυτής τα παραδώσει στον ΙΔΙΟΚΤΗΤΗ αυτά σε τέτοια καλή κατάσταση που τα παρέλαβε εξαιρουμένης της φυσικής φθοράς». Με βάση δε, τον όρο 7 του επίδικου ενοικιαστηρίου εγγράφου (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1) «ο ΕΝΟΙΚΙΑΣΤΗΣ δεν δικαιούται, χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του ΙΔΙΟΚΤΗΤΗ να προβεί σ΄ οποια[ν]δήποτε μετατροπή ή προσθήκη στα ειρημένα υποστατικά» και σε περίπτωση που δοθεί τέτοια άδεια, κατά τη λήξη της ενοικίασης ο Ενοικιαστής, είτε θα επαναφέρει την προτέρα κατάσταση είτε θα τα αφήσει ως έχει, κατ' εκλογή του Ιδιοκτήτη. Το Δικαστήριο στην Ε50/16 αποφάσισε ότι οι Ενοικιαστές εμποδίζονταν να αξιώσουν οποιεσδήποτε αποζημιώσεις. Στον κατάλογο παραδεκτών γεγονότων που καταχωρήθηκε στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης, εντοπίζεται και το ακόλουθο απόσπασμα: « Ήταν περαιτέρω εκ του νόμου υποχρέωση ή και καθήκον του Καθ΄ου η αίτηση 1, όπως λαμβάνει όλα ή και όλα τα κατάλληλα και/ή αναγκαία μέτρα για να προστατεύει την πιο πάνω αναφερόμενη κατοικία και οικοδομή ή και ακίνητο, από οποιεσδήποτε ή οποιεσδήποτε ζημιές οι οποίες θα μπορούσαν να προκληθούν στην κατοικία ή και ακίνητο από αυτόν ή τους αντιπροσώπους ή προσκεκλημένους του και να επιδιορθώνει και αποκαθιστά τις ζημιές ή βλάβες αυτές χωρίς καθυστέρηση. » Στο σημείο αυτό, υποδεικνύεται ότι δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός στο παρόν Δικαστήριο και το εξής: « Ο Καθ' ου η αίτηση 1 περαιτέρω, κατά παράβαση του πιο πάνω διατάγματος, δόλια και ηθελημένα παρέλειψε να παραδώσει στην Αιτήτρια κενή και ελεύθερη την κατοχή της αναφερόμενης κατοικίας της. » (ο τονισμός των λέξεων είναι του Δικαστηρίου) Τούτη η παραδοχή, για «δόλια» και «ηθελημένη» παρακοή της απόφασης του Δικαστηρίου για παράδοση της κατοχής, μια μόνο, την ακόλουθη, ερμηνεία έχει. Παρόλο που προηγήθηκε η δικαστική κρίση στην Ε50/16 στις 06/12/2019, δια της οποίας αποφασίστηκε από το αρμόδιο Δικαστήριο ότι οι Καθ' ων δεν δικαιούνται οποιοδήποτε ποσό ως αποζημίωση για ανακαινίσεις/βελτιώσεις επί του Υποστατικού, οι Καθ' ων, ακολούθως, παρακούοντας συνειδητά την κρίση του Δικαστηρίου, αποφάσισαν να πάρουν τον Νόμο στα χέρια τους, και να υφαρπάξουν από το Υποστατικό, οτιδήποτε είχε αξία, αχρηστεύοντας παράλληλα οτιδήποτε άφησαν πίσω. Τούτη η συμπεριφορά επιβεβαιώνεται και από την παράγραφο 19 της Απάντησης και Ανταπαίτησής τους, η οποία χρονικά ταξινομείται μεταξύ του χρόνου που μεσολάβησε από την 06/12/2019 που εκδόθηκε η απόφαση στην Ε50/16 ως τις 15/07/2020 που ανακτήθηκε η κατοχή. Συγκεκριμένα, αναφέρουν οι Καθ' ων: « αφαίρεσαν πράγματα και αντικείμενα τα οποία αγοράστηκαν με δικά τους χρήματα και δικά τους έξοδα και τοποθετήθηκαν στην επίδικη οικία [.] αναγκάστηκαν να πράξουν τούτο επειδή η Ιδιοκτήτρια αρνήθηκε να τους καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι των εξόδων τους και κατά παράβαση των συμφωνηθέντων. » Συνακόλουθα, όταν τον Ιούλιο του 2020 η Ιδιοκτήτρια μετέβη για να παραλάβει το Υποστατικό, η κατάσταση η οποία αντίκρυσε δύσκολα περιγράφεται με λέξεις. Το Υποστατικό, δίχως υπερβολή, μετατράπηκε από τους Καθ' ων και συγκεκριμένα τον Καθ' ου 2, σε ένα λεηλατημένο εργοτάξιο, σε ένα χώρο που θυμίζει βομβαρδισμένο τοπίο εν καιρώ πολέμου. Δεν είναι δηλαδή απλώς η περίπτωση του παντελώς απερίσκεπτου ενοικιαστή («rough tenant who knocks the place about»), ή έστω κάποιο μεμονωμένο περιστατικό «ηθελημένης σοβαράς αμέλειας». Εδώ, το Δικαστήριο είναι αντιμέτωπο με δόλιες και καταστρεπτικές πράξεις, εις βάρος της περιουσίας της Ιδιοκτήτριας, καθαρά εκδικητικού χαρακτήρα. Πρόκειται, ξεκάθαρα, για την περίπτωση εκείνης της εξτρεμιστικής συμπεριφοράς που ουδείς συνετός άνθρωπος θα εφάρμοζε εναντίον της δικής του ιδιοκτησίας, δηλαδή, η περίπτωση πρόκλησης «equitable» waste.[36] Η φωτογραφία αρ. 40 της σελ. 24 του ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ 11, ήτοι της τουαλέτας γεμάτης με μπετόν, επεξηγεί, εν μέρει, αυτό που δεν μπορεί εύκολα να αποτυπωθεί με λέξεις. Το σύνολο δε του φωτογραφικού υλικού που έχει παρουσιαστεί, μιλά αφ' εαυτού. Εξ αυτού καταδεικνύεται η οργή με την οποία ο Καθ' ου 2 προέβη σε καταστροφικές πράξεις εις βάρος της περιουσίας της Αιτήτριας. Ενδεικτικά, αλλά όχι περιοριστικά, έγιναν οι ακόλουθες ζημιές/ καταστροφές: (α) Αφαιρέθηκαν 11 από τις 12 συνολικά εξωτερικές και εσωτερικές πόρτες. (β) Αφαιρέθηκαν όλες οι κάσιες και τα παράθυρα. (γ) Αφαιρέθηκαν τα κάγκελα και οι καγκελόπορτες στο σύνορο του δρόμου. (δ) Αφαιρέθηκαν όλα τα ερμάρια. (ε) Καταστράφηκε ολοκληρωτικά το υδραυλικό και το αποχετευτικό σύστημα. Είναι ενδεικτικό ότι από τα 5 αποχωρητήρια αφαιρέθηκαν τα τρία, το τέταρτο δεν λειτουργούσε και το τελευταίο ήταν γεμάτο με μπετόν με σκοπό να διασφαλιστεί η καταστροφή του. (στ) Αφαιρέθηκαν όλα σχεδόν τα είδη υγιεινής και οι διακόπτες παροχής νερού από όλα τα αποχωρητήρια. (ζ) Καταστράφηκε το ηλεκτρικό σύστημα με όλες σχεδόν τις πρίζες και διακόπτες να έχουν βίαια αφαιρεθεί ή αποσυναρμολογηθεί. (η) Αφαιρέθηκε ο ηλιακός θερμοσίφωνας και το ντεπόζιτο νερού στην οροφή και οι αγωγοί τροφοδότησης. (θ) Αφαιρεθήκαν σιδερένιες καγκελόπορτες καθώς και μεταλλικά προστατευτικά κιγκλιδώματα. (ι) Διαπιστώθηκαν μεγάλες ζημιές στα πατώματα και στους τοίχους. (ια) Καταστράφηκε μέρος της οροφής, λόγω παράνομης τοποθέτησης και εν συνεχεία αφαίρεσης φουγάρου ξυλόσοπας. Αναμφίβολα, οι πιο πάνω ενέργειες, δεν αφορούν αφαίρεση κινητής περιουσίας των Καθ' ων ή «πράγματα που μπορούσαν να αφαιρεθούν» ως αναληθώς δικογράφησαν. Πρόκειται για συμβατικά ανεπίτρεπτη και ριζική επέμβαση των Καθ' ων επί του ίδιου του κτηρίου και των αναπόσπαστων προσαρτημάτων αυτού, κατά παράβαση της βασικής και αναλλοίωτης στο πέρασμα των αιώνων αρχής δικαίου, που κατά το ρωμαϊκό δίκαιο εκφράστηκε μέσω της ρήσης «uicquid plantatur solo, solo cedit» ή «inaedificatum solo, solo cedit» και στο κοινοδίκαιο έγινε γνωστή ως «the principle of accession»,[37] ήτοι ότι, οτιδήποτε κτίζεται στη γη, μένει στη γη. Κατ' επέκταση, η θέση των Καθ' ων ότι παρέδωσαν το Υποστατικό σε καλύτερη κατάσταση από ότι το παρέλαβαν, ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα. Λόγω της καταστροφής της περιουσίας της, η Ιδιοκτήτρια αποστερήθηκε τη βασική πηγή εσόδων της. Κατά τον ίδιο χρόνο, ούσα χαμηλοσυνταξιούχα, βρισκόταν σε οικονομική στενότητα, έχοντας χρέη πέραν των €166.000,
5. Συνεπεία της αδυναμίας της να εκμεταλλευθεί την ιδιοκτησία της, περιήλθε σε ανικανότητα αποπληρωμής των υφιστάμενων χρεών της. Δεν είχε τη δυνατότητα για να εξασφαλίσει νέο δάνειο, για να αποκαταστήσει τις εν λόγω ζημιές και να καταστήσει ξανά το Υποστατικό προσοδοφόρο. Αναφορικά με τον εύλογο και αναγκαίο χρόνο για τη διενέργεια των αναγκαίων εργασιών αποκατάστασης, αυτός ανέρχεται στους 10 (δέκα) μήνες. Ως προς το τρέχον ενοίκιο του Υποστατικού, πλήρως ανακαινισμένου, στην ελεύθερη αγορά, αυτό ανέρχεται στα €2.000,00 μηνιαίως, ήτοι προς €8,50/τ.μ. Β. Η αξίωση για την αποκατάσταση ζημιών και απώλειας εισοδημάτων. Προχωρώ στην αξίωση που σχετίζεται με τη διεκδίκηση αποζημιώσεων, λόγω πρόκλησης των πιο πάνω ζημιών. (i) Η αιτιώδης συνάφεια. Κατ' αρχάς, με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας, δεδομένη είναι η ύπαρξη της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των ζημιών που προκλήθηκαν στην περιουσία της Ιδιοκτήτριας και της αντισυμβατικής[38] ή άδικης πράξης[39] των Καθ' ων. Θυμίζω μόνο ότι ο Καθ' ου 2 ρητώς παραδέχθηκε ότι προέβη στις ενέργειες που του αποδίδονται από την Ιδιοκτήτρια και ότι άφησε μέσα στο Υποστατικό μόνο ότι του ήταν άχρηστο. Η εισήγηση του συνηγόρου του κατά το στάδιο των αγορεύσεων ότι μεσολάβησε κάποιο χρονικό διάστημα εντός του οποίου θα μπορούσε η Ιδιοκτήτρια, ενεργώντας αυτοκαταστροφικά, να προκαλέσει η ίδια τις εν λόγω ζημιές, απορρίπτεται, αφού πέραν του ότι παραγνωρίζει την πιο πάνω παραδοχή του πελάτη του, στερείται τόσο δικογραφικής επάρκειας όσο και αποδεικτικής υποστήριξης. Ειδικότερα, στην Απάντηση και Ανταπαίτηση υποστηρίζεται ότι αξιώνονται αποζημιώσεις για φυσικές φθορές και για πράγματα τα οποία δεν υπήρχαν εξ' αρχής. Όμως, τέτοιου είδους υποστηρικτική μαρτυρία δεν δόθηκε από τους Καθ' ων. Ούτε βεβαίως μπορούν να ισχυρίζονται ότι η αρχική κατάσταση του Υποστατικού, είναι χειρότερη από αυτήν που αποφασίστηκε στην Ε50/
6. Το μόνο, ήσσονος σημασίας ζήτημα που εγέρθηκε από αυτούς, ήταν για ένα πάγκο κουζίνας, ότι δηλαδή εξαρχής δεν υπήρχε. Αλλά το κόστος τοποθέτησης του εν λόγω πάγκου δεν το καταλόγισε στους Καθ' ων ο Μ.Α.3 (δείτε: ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12, Σελ. 12, Κοστολόγιο αρ. 2, στοιχείο 8), ως επίσης δεν χρέωσε σε αυτούς κόστος για αποκατάσταση φυσικών φθορών. (ii) Το κατά πόσον οι εργασίες θα έπρεπε να είχαν ήδη εκτελεστεί για αναζητηθούν. Στο σημείο αυτό, κρίνω χρήσιμο να παρεμβάλω ότι είναι υπόψιν του Δικαστηρίου ότι το κόστος των εργασιών αποκατάστασης, διεκδικείται δίχως να έχει ακόμη καταβληθεί από την Ιδιοκτήτρια. Είναι, συναφώς, καλά γνωστό ότι οι αξιώσεις για αποκατάσταση ειδικών ζημίων αφορούν αποκρυσταλλωμένες ζημιές οι οποίες πρέπει να δικογραφούνται με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με την ανάλογη ακρίβεια βεβαιότητα και αυστηρότητα.[40] Είναι όμως υπόψιν του Δικαστηρίου ότι το εν λόγω κονδύλι μπορεί να επιδικαστεί και υπό τη μορφή γενικών αποζημιώσεων, όταν η μη εκτέλεση των εργασιών επέρχεται για λόγους πέραν των δυνάμεων του παθόντα, όπως, εν προκειμένω, η αδιαμφισβήτητη κατά τον κρίσιμο χρόνο, οικονομική στενότητα της Ιδιοκτήτριας. Μια τέτοια συνθήκη, δεν νοείται ασφαλώς να οδηγήσει στην απαλλαγή του αδικοπραγούντα, τουναντίον, εάν μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης το κόστος των υλικών αυξηθεί, δύναται ο αδικοπραγών να υποχρεωθεί να καταβάλει και αυτό το επιπρόσθετο κόστος. Τα πιο πάνω επιβεβαιώθηκαν[41] στην Alcoa Minerals of Jamaica Inc v Herbert Broderick [2000] 3 W.L.R.23, PC όπου το Δικαστήριο, εξετάζοντας η οικονομική δυσπραγία (impecuniosity) του εκεί ενάγοντα να προχωρήσει στις εργασίες αποκατάστασης, ανέλυσε τις σχετικές νομικές αρχές. Άξια ειδικής αναφοράς είναι και η Lagden v. O' Connor [2004] 1 AC 1067 δια της οποίας, καταργήθηκαν ρητώς οι όποιες επιφυλάξεις είχαν εκφραστεί στο παρελθόν σε σχέση με την αμεσότητα τέτοιας επιδίκασης. Κατά συνέπεια, όποιο ποσό αποζημίωσης ήθελε αποδειχθεί ότι δικαιούται η Ιδιοκτήτρια, αυτό μπορεί να επιδικαστεί υπέρ της, υπό τη μορφή γενικής αποζημίωσης.[42] (iii) Η κατάσταση που θα έπρεπε να είχε παραδοθεί το Υποστατικό. Ένα άλλο ζήτημα που ανακύπτει συχνά στις υποθέσεις που αναζητείται κόστος αποκατάστασης ζημιών, είναι ο προσδιορισμός της αρχικής του κατάστασης κατά την έναρξη της ενοικίασης, έτσι ώστε να μπορεί να μπορεί να συνυπολογισθεί η επίδραση του χρόνου και να διαπιστωθεί εάν η όποια ζημιά είναι αποτέλεσμα φυσικής φθοράς.[43] Στην παρούσα όμως υπόθεση, τέτοια διεργασία δεν είναι απαραίτητη. Διότι, πολύ απλά, μεσολάβησαν τα τελικά και οριστικά ευρήματα του Δικαστηρίου στην Ε50/
7. Όχι πως τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά εάν οι εν λόγω εισηγήσεις των Καθ' ων δεν καλύπτονταν από δεδικασμένο. Επειδή, ως προκύπτει από τα πραγματικά γεγονότα, στο Υποστατικό, πριν αυτό να επιστραφεί στην Ιδιοκτήτρια λειτουργούσε ένα «πολύ ωραίο, εκθαμβωτικό» κομμωτήριο, το οποίο οι Καθ' ων, είχαν συμβατική υποχρέωση, είτε το παραδώσουν ως είχε, είτε να το επαναφέρουν εις την κατάσταση που θα τους υποδείκνυε η Ιδιοκτήτρια. Τίποτα λιγότερο. Ουδόλως είχαν δικαίωμα να το χειροτερεύσουν και έτι περαιτέρω να το λεηλατήσουν και να το καταστρέψουν. Ούτε θα μπορούσε με σοβαρότητα να υποστηριχθεί ότι τα ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότα αφορούν περίπτωση διερεύνησης του κατά πόσον κάποιες ζημίες απορρέουν από φυσικές φθορές ή όχι. Εδώ το επίδικο ζήτημα σχετίζεται με σκόπιμα καταστρεπτικές πράξεις, κατά παράβαση τόσο των όρων του επίδικου ενοικιαστηρίου, όσο και των διαπιστώσεων του Δικαστηρίου στην Ε50/16 αλλά και στην παρούσα δικαστική διαδικασία. (iv) Κατά πόσον έχει αποδειχθεί το ύψος των ζημιών. Ξεκάθαρα είναι τα πράγματα ως προς το ζήτημα απόδειξης του ύψους των ζημιών. Ενώπιον του Δικαστηρίου τέθηκε μόνο η μαρτυρία του πραγματογνώμονα Μ.Α.3, η οποία όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκε ουσιαστικά, αλλά και αξιολογήθηκε θετικά από το Δικαστήριο. Για σκοπούς οικονομίας, δεν επαναλαμβάνονται τα σχετικά δικαστικά ευρήματα που έχουν είδη αναλυθεί προηγουμένως. Στο σημείο αυτό, αρκούμαι να σημειώσω ότι έχοντας αποδεχθεί πλήρως το περιεχόμενο της έκθεσής του (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12) καθώς και τη βασική και επιστημονικά τεκμηριωμένη θεώρησή του, ότι δηλαδή το κόστος αποκατάστασης των ζημίων, αναντίλεκτα θα υπερβεί τις €100.000,00 ευρώ, δίχως καν στο ποσό αυτό να περιλαμβάνονται τα έκτακτα έξοδα και ο Φ.Π.Α., η έκδοση αντίστοιχης απόφασης, αποτελεί τη φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Διευκρινίζω μόνο πως ο Μ.Α.3 μέσω της μαρτυρίας του έχει καθορίσει το κόστος αποκατάστασης στις (€131.642,20), ποσό όμως που υπερβαίνει το ποσό που δικογραφείται (€109,715,00) και το οποίο θέτει και το όριο στο Δικαστήριο, ως προς το ποσό που μπορεί να επιδικάσει υπέρ της Ιδιοκτήτριας. (v) Η αξίωση για την απώλεια ενοικίων. Και αυτή η αξίωση αυτή της Ιδιοκτήτριας, έχει νόμιμο έρεισμα, δίχως να θεωρείται είτε έμμεση, είτε απομακρυσμένη ζημιά,[44] αφού η εν λόγω απώλεια ενοικίων/εισοδημάτων, επήλθε ως άμεσο αποτέλεσμα των καταστροφικών πράξεων των Καθ' ων. Πρόκειται για αξίωση που έχει δεόντως στοιχειοθετηθεί, με βάση την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του Μ.Α.
8. Δοθέντος λοιπόν ότι δεν έχει αμφισβητηθεί ότι το αγοραίο ενοίκιο του Υποστατικού, ανακαινισμένου, ως δηλαδή θα έπρεπε να είχε επιστραφεί, ανέρχεται στα €2.000 μηνιαίως και με μη αμφισβητήσιμο δεδομένο ότι απαιτούνται 10 μήνες για την αποκατάσταση των εν λόγω ζημιών, θα εκδοθεί αντίστοιχη απόφαση για €20.000,00 για απώλεια εισοδημάτων. Γ. Επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων. Κανονικώς εχόντων των πραγμάτων, η παρούσα απόφαση θα ολοκληρωνόταν εδώ. Εντούτοις, εν προκειμένω, το Δικαστήριο ήλθε αντιμέτωπο με μια κατάσταση πρωτοφανή, μια ακραία εκδικητική συμπεριφορά του Καθ' ου 2 που δεν έχει θέση σε μια ευνομούμενη κοινωνία. Συνεπακόλουθα, δίχως την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων εις βάρος του,[45] το έργο του Δικαστηρίου θα παρέμεινε ανολοκλήρωτο. Διότι, όπως θα έλεγε[46] και ο Francis Bacon, η εκδίκηση είναι ένα είδος πρωτόγονης δικαιοσύνης προς την οποία, όσο περισσότερο έλκεται η ανθρώπινη φύση, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η αποφασιστικότητα του νόμου για να τη ξεριζώσει. Η Αιτήτρια δεν αξιώνει στο παρακλητικό της τέτοια θεραπεία. Δεν είναι όμως και αναγκαίο. Τα γεγονότα, ως έχουν τεθεί με λεπτομέρεια στο δικόγραφό της και αποδειχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, όχι μόνο επιτρέπουν, αλλά επιβάλλουν την απόδοση τέτοιας θεραπείας, δίχως να έχει ρητώς επιζητηθεί. Αυτό σημειώθηκε στη Kennedy Hotels ltd v. Indjirdjian

(1992)1 AAΔ 400.[47] Στην ίδια υπόθεση, αναφέρθηκε ακόμη ότι στην Κύπρο (και όχι μόνο),[48] η δυνατότητα για παροχή παραδειγματικών αποζημιώσεων είναι ευρεία, χάριν της κατίσχυσης του δικαίου, εν αντιθέσει με τους περιορισμούς που τέθηκαν στην Αγγλία, μέσω της κλασσικής απόφασης Rookes ν. Bernard [1964] 1 All E.R. 367.[49] Η δυνατότητα βεβαίως του παρόντος[50] Δικαστηρίου να επιδικάσει, στην κατάλληλη περίπτωση, παραδειγματικές αποζημιώσεις για υποθέσεις αυτής της φύσης, είναι δεδομένη.[51] Δεν νοείται να μην αντιμετωπίζονται με τον αρμόζοντα τρόπο, τέτοιες επαίσχυντες συμπεριφορές, οι οποίες βρίσκονται σε ευθεία αντίθεση προς τον κοινωνικό σκοπό[52] του περί Ενοικιοστασίου Νόμου, καταστρατηγώντας το εκ του Νόμου δικαίωμα στη θέσμια ενοικίαση. Συνακόλουθα, το Δικαστήριο, ως θεματοφύλακας της νομιμότητας[53] και του κράτους δικαίου έχει υποχρέωση να διασφαλίσει ότι ο Νόμος δεν θα χρησιμοποιείται είτε ως μέσο για τη δημιουργία νέων ηθών στην αγορά,[54] είτε ως όχημα κατάλυσης των συνταγματικά κατοχυρωμένων ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων. Ο παραδειγματισμός λοιπόν του Καθ' ου 2, είναι αναγκαίος. Ως προς το ύψος του ποσού, συνυπολογίζεται το ύψος της ζημιάς που προκάλεσε ο Καθ' ου 2, η αγριότητα των πράξεων του όπως αυτή αποτυπώθηκε στις σχετικές φωτογραφίες, καθώς και την αλαζονική του στάση κατά την ακροαματική διαδικασία. Κατά συνέπεια, με βάση τις σχετικές αρχές υπολογισμού αυτών των αποζημιώσεων[55] και κατατάσσοντας τη συμπεριφορά του Καθ' ου 2, ως μια από τις χειρότερες[56] υποθέσεις αυτής της φύσης, καθορίζω, το ύψος των παραδειγματικών αποζημιώσεων στο ποσό των €10.000,

1. VII. ΚΑΤΑΛΗΞΗ. Ως εκ των ανωτέρω, και με τη σύμφωνη γνώμη των Παρέδρων, η Κυρίως Αίτηση επιτυγχάνει πλήρως. Εκδίδεται απόφαση, ως ακολούθως: (α) Εκδίδεται απόφαση υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση 1, 2 και 3 αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσό των €109,715,00, ως γενικές αποζημιώσεις, για την αποκατάσταση των ζημιών του επίδικου υποστατικού. (β) Εκδίδεται απόφαση υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση 1, 2 και 3 αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως για το ποσό των €20.000,00 για απώλεια εισοδημάτων 10 (δέκα) μηνών [€2.000 Χ10] ως αποζημίωσή της, για τον χρόνο που απαιτείται για την επαναφορά του Υποστατικού σε λειτουργική κατάσταση. (γ) Εκδίδεται απόφαση υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ' ου 2, για το ποσό των €10.000,00 ως παραδειγματικές αποζημιώσεις. (δ) Τα έξοδα της διαδικασίας επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση 1, 2 και 3, αλληλεγγύως και/ή κεχωρισμένως, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τη Γραμματέα του Δικαστηρίου και εγκριθούν από το Δικαστήριο, στην κλίμακα €100.000 - €500.
2. (ε) Η Ανταπαίτηση απορρίπτεται, δίχως οποιανδήποτε ειδική διαταγή για έξοδα ως προς αυτήν, επειδή δεν προωθήθηκε κατά την ακρόαση. (στ) Όλα τα ποσά, εξαιρουμένου του ποσού υπό (γ), θα φέρουν νόμιμο τόκο. Το ποσό υπό (γ) δεν θα φέρει τόκο. Τέλος, επειδή οι πιο πάνω διαπιστώσεις του Δικαστηρίου, σε σχέση με τις ενέργειες του Καθ' ου 2, ενδεχομένως να δημιουργούν άλλα ζητήματα, που η εξέτασή τους εκφεύγει του πλαισίου αυτής της δικαιοδοσίας, αντίγραφο της παρούσας απόφασης να αποσταλεί στον Γενικό Εισαγγελέα, για να πράξει τα, κατά την κρίση του, δέοντα. (Υπ.)................. Γ. Χρ. Παγιάσης Πρόεδρος (Υπ.).............. (Υπ.).............. Λ. Μιχαηλίδης Π. Χαραλάμπους Πάρεδρος Πάρεδρος Πιστό Αντίγραφο Γραμματέας [1] Δείτε: Ιωάννου ν. Αληφάντη Ποινικές Εφέσεις Αρ. 163 /2017 κ.α. ημερομηνίας 07/10/2019 και ΝΑΘΑΝΑΗΛ ν. ΣΠΥΡΟΥ ΣΤΑΥΡΙΝΙΔΗ ΚΕΜΙΚΑΛΣ ΛΤΔ, Πολιτική Έφεση αρ. 406/2012, ημερομηνίας 25/9/2019, ECLI:CY:AD:2019:A
3. [2] Τα κοινά παραδεκτά γεγονότα, για σκοπούς οικονομίας, θα ενσωματωθούν, δίχως άλλη ειδική αναφορά, στο μέρος της απόφασης όπου παρουσιάζονται τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. [3] Δείτε: Φυσεντζίδης ν. Ν. K & C Snooker & Pool Entertainment Πολ. Έφ. 30/2019 ημ. 1/6/2020, ECLI:CY:AD:2020:A171 και Apex Ltd v. Argyridou

(1989)1 C.L.R.

1. [4] Δείτε: Χωματένος ν. Σταυρινού Πολιτική Έφεση αρ. 62/2011, ημερομηνίας 17/12/
2. [5] Το δεδικασμένο θεμελιώνεται στην αρχή της τελεσιδικίας και στοχεύει να προστατεύσει ένα διάδικο από την ανάγκη να υποχρεωθεί να προστατεύσει τον εαυτό του δύο φορές. Δείτε: Χριστοφή (Παπέττας) ν. Σ. & Μ. Φλοκκάς Λτδ κ.α.

(2001)1Γ ΑΑΔ 1703, Γαβριήλ ν. Αγαπίου

(1998)1(Γ) ΑΑΔ 1868. [6] Δείτε: Χριστοφή (Παπέττας) ν. Σ. & Μ. Φλοκκάς Λτδ (ανωτέρω), K.S.R. Comercio κλπ ν. Bluecoral Navigation Ltd

(1995)1 ΑΑΔ 309 και Henderson v. Henderson [1843] 3 Hare 100. [7] Δείτε: Spencer Bower and Handley: Res Judicata, σελ. 6 παρ. 1.14 - «Correctness of the decision not relevant». [8] Το υπό αναφορά άρθρο 4

(1)του Νόμου, έχει ως εξής: «Καθιδρύονται Δικαστήρια Ελέγχου Ενοικιάσεων ο αριθμός των οποίων δεν θα υπερβαίνη τα τρία επί σκοπώ επιλύσεως, μεθ' όλης της λογικής ταχύτητος, των εις αυτά αναφερομένων διαφορών των αναφυομένων επί οιουδήποτε θέματος εγειρομένου κατά την εφαρμογήν του παρόντος Νόμου συμπεριλαμβανομένου παντός παρεμπίπτοντος ή συμπληρωματικού θέματος.» [9] Ως «θέσμια», χαρακτηρίζεται η συμβατική ενοικίαση επί της οποίας έχει επενεργήσει ο περί Ενοικιοστασίου Νόμος με αποτέλεσμα η εν λόγω ιδιωτική σχέση μεταξύ των συμβαλλομένων να μην μπορεί πλέον να λειτουργεί σε αντίθεση με τα νομοθετικά προβλεπόμενα. [10] Όσον αφορά την έννοια της «ενοικίασης» αυτή ορίζεται στο άρθρο 2 του Νόμου, όπου αναφέρονται τα εξής: «ενοικίασις» σημαίνει ενοικίασιν, είτε έγγραφον ή άλλως, ή κατοχήν ακινήτου, δυνάμει της οποίας δημιουργείται η σχέσις ιδιοκτήτου και ενοικιαστού αλλά δεν περιλαμβάνει ενοικίασιν γης χρησιμοποιουμένην διά γεωργικούς σκοπούς ή ενοικίασιν σταθμών διά την πώλησιν πετρελαιοειδών ή ενοικίασιν χώρου σταθμεύσεως μηχανοκινήτων οχημάτων, ή ενοικίασιν επιπλωμένων κατοικιών ή διαμερισμάτων βραχυτέραν των εξ μηνών ή ενοικίασιν ξενοδοχείων, ξενοδοχειακών μονάδων ή τουριστικών καταλυμάτων.» [11] Δείτε: Ν. Κυθρεώτης κ.α. v. Α. Μιχαηλίδη Milington -Ward

(2001)1Β Α.Α.Δ 1480. [12] Δείτε: Ηλία ν. Τσαντίδη

(2009)1Α Α.Α.Δ. 373. [13]Δείτε: Petsas v. Pavlides

(1980)3 C.L.R. 158, Efthymiadou v. Zoudros and Others

(1986)1 C.L.R. 341, Papageorghiou v. Karayiannis

(1988)1 C.L.R. 571, Cedrus Estates Ltd v. Πισσαρίδη

(1994)1 Α.Α.Δ. 590, Έλλη G. Mayes κ.α. ν. Θ. Παπαδοπούλου

(1995)1 Α.Α.Δ 652, Ιωάννης Κότσαπα & Υιοί ν. Φ. Κυπριανού κ.α.

(2001), και Π. Παρλάτα ν. Σ. Δημητρίου Πολιτική Έφεση Αρ. 387/2009, ημερομηνίας 21/05/2014. [14] To σχετικό άρθρο έχει ως εξής: «Όροι θέσμιας ενοικιάσεως: 27

(1)Ενοικιαστής όστις, δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, διατηρεί κατοχήν οιασδήποτε κατοικίας ή καταστήματος, εν όσω διατηρεί την τοιαύτην κατοχήν, τηρεί πάντας τους όρους και προϋποθέσεις του τελευταίου ενοικιαστηρίου συμβολαίου, έστω και αν έχει λήξει η ισχύς του και δικαιούται εις τα εξ αυτών απορρέοντα οφέλη, εφ' όσον ούτοι είναι σύμφωνοι προς τας διατάξεις του παρόντος Νόμου, δικαιούται να παραιτηθή της κατοχής της κατοικίας ή του καταστήματος μόνον κατόπιν επιδόσεως τοιαύτης ειδοποιήσεως οία θα απητείτο δυνάμει του ενοικιαστηρίου συμβολαίου και σε περίπτωση που δεν απαιτείται τέτοια ειδοποίηση, μόνο κατόπιν γραπτής προειδοποίησης, έναν τουλάχιστο μήνα προηγουμένως: Νοείται ότι εις την περίπτωσιν καθ' ην υπενοικιαστής καθίσταται θέσμιος ενοικιαστής ο τοιούτος θέσμιος ενοικιαστής κατέχει την κατοικίαν ή το κατάστημα τηρουμένων επιπροσθέτως οιωνδήποτε υφισταμένων περιοριστικών συμφωνιών περιεχομένων εις τους μεταξύ του ιδιοκτήτου και του ενοικιαστού όρους και προϋποθέσεις ενοικιάσεως.

(2)Αν δεν υπάρχει ενοικιαστήριο συμβόλαιο ή αν το συμβόλαιο δεν αναφέρει το αντίθετο, ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να επιδιορθώσει ελαττώματα που δεν είναι εμφανή (latent defects), το υδατοστεγές της οροφής, την ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση και από τις φυσικές φθορές όσες δημιουργούν κίνδυνον για τη ζωή του ενοίκου ή περιοίκου.

(3)Με την επιφύλαξη των διατάξεων των προηγούμενων εδαφίων του παρόντος άρθρου, ο ενοικιαστής υποχρεούται να προστατεύει το ακίνητο από ζημιές που μπορούν να προκληθούν από τον ίδιο, από τους ενοίκους, από αντιπροσώπους ή προσκεκλημένους του και υποχρεούται να τις επιδιορθώνει χωρίς καθυστέρηση. Ο ενοικιαστής υποχρεούται να επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να επιθεωρεί το ενοικιαζόμενο ακίνητο σε λογικά χρονικά διαστήματα και ύστερα από προειδοποίηση.

(4)Για την εφαρμογή των προηγούμενων εδαφίων του παρόντος άρθρου ο ενοικιαστής ακινήτου μπορεί να ειδοποιήσει τον ιδιοκτήτη για τις αναγκαίες επιδιορθώσεις ή για την αναγκαία συντήρηση και ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να προβεί σ' αυτές χωρίς καθυστέρηση. Το παρόν εδάφιο εφαρμόζεται κατ' αναλογίαν και σε περίπτωση παράλειψης εκπλήρωσης της υποχρέωσης του ενοικιαστή βάσει του προηγούμενου εδαφίου. Παράλειψη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων για επιδιόρθωση ή συντήρηση δημιουργεί αγώγιμο δικαίωμα.

(5)Αν δεν υπάρχει αντίθετη συμφωνία, ο ενοικιαστής υποχρεούται να πληρώνει το ποσό των κοινοχρήστων που αναλογεί στο ακίνητο περιλαμβανομένων μικροεξόδων συντήρησης κοινόχρηστων χώρων και κοινόχρηστων εγκαταστάσεων και εξαιρουμένων σοβαρών εξόδων συντήρησης, τροποποίησης ή αντικατάστασης τους.

(6)Ο ενοικιαστής ακινήτου υποχρεούται να δέχεται τη διενέργεια από τον ιδιοκτήτη λογικών επιδιορθώσεων, ανακαινίσεων και μετατροπών για τη συντήρηση ή τη βελτίωση του ακινήτου. » [15] Στη Proudfoot v Hart

(1890)25 QBD λέχθηκε: «"'Good tenantable repair' is such repair as, having regard to the age, character and locality of the house, would make it reasonably fit for the occupation of a reasonably-minded tenant of the class who would be likely to take it".» [16] Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, Landlord and Tenant (Volume 62

(2016), paras 1-560; 327. Extent of tenant's liability for waste, υποδεικνύονται τα ακόλουθα: «Certainly, a tenant from year to year must not commit any waste; but he is not liable to do substantial repairs (such as to reroof the house, or to renew main timbers), nor need he make good the results of ordinary wear and tear (as, for example, by replacing doors, windows or stairs worn out with age)» [17] Σχετικά, δείτε σύγγραμμα Halsbury's Laws of England - Landlord and Tenant, Τόμος 62

(2016)παρ. 1-560; Repair, Fitness and Alteration, όπου αναφέρεται: «[.] there is implied a covenant by the lessor that the dwelling is fit for human habitation at the time the lease is granted or otherwise created or, if later, at the beginning of the term of the lease, and will remain fit for human habitation during the term of the lease.» [18] Δείτε: Woodfall's Law on Landlord and Tenant, κεφάλαιο - Τόμος 1- working order -παρ. 13.0095. Συναφώς, στη O'Connor and others v Old Etonian Housing Association Ltd - [2002] 2 All ER 1015, λέχθηκαν τα εξής: «An installation cannot be said to be in proper working order if, by reason of a defect in construction or design, it is incapable of working properly. [..] Our conclusion is that, in so far as installations for the supply of water, gas and electricity are concerned an installation will be in proper working order if it is able to function under those conditions of supply that it is reasonable to anticipate will prevail.» [19] Δείτε συναφώς: Δείτε: Χρ. Ροδοσθένους ν. Γ. Ο. Φουρουκλά

(2010)1Β Α.Α.Δ. 1154 και Γεωργία Χριστοφόρου ν. Μαρίας Τρακκούδη Κυπριανού, Πολιτική Έφεση αρ. 68/2012, ημερομηνίας 27/3/2018, ECLI:CY:AD:2018:A

1. Επίσης σύγγραμμα The Law of Real Property των Megarry & Wade, 8η έκδοση, σελ 868 - 870, Κεφάλαιο «Common obligations of Landlord and Tenant», καθώς και το σύγγραμμα Woodfall' s Law on Landlord and Tenant, κεφάλαιο «Covenants for quiet enjoyment - breach of Covenant», παρ. 11.
2. [20] Δείτε: Marsden v Edward Heyes Ltd [1926] All ER Rep 329 [21] Δείτε: Warren v Keen [1953] 2 All ER
3. [22] Δείτε: Warren v Keen (ανωτέρω). [23] Δείτε: Woodfall, Τομός 1, παρ. 13.
4. Section 4: Waste (A) What is Waste. [24] Μεταξύ άλλων: Χρίστου v. Ηροδότου κ.ά.

(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ. 288, Χρίστου ν. Ηροδότου κ.α.

(2008)1Α Α.Α.Δ 676, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056, Χατζηπαύλου v. Κυριάκου κ.ά.

(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 236,Τσιαττές v. Kokis Solomonides (Cartridges Industries) Ltd.

(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 974), Wynne v. Mavronicola κλπ

(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1138, Κάτσου ν. Global Capital Ltd, Πολ. Έφ. αρ. 119/2011, ημερ. 12.12.2016, Αργυρίδης ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολ. Έφ. αρ. 56/2012, ημερ. 06/02/2018. [25] Μεταξύ άλλων, δείτε: Αυγουστή κ.ά. v. Ιωάννου

(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1498. [26] Η εν λόγω μαρτυρία αποτελεί την κλασσικότερη εξαίρεση του κανόνα που επιβάλλει στους μάρτυρες να παρουσιάζουν γεγονότα (facts) και όχι τις υποκειμενικές τους απόψεις (opinions) επί των επίδικων θεμάτων. [27] Δείτε: Ανδρονίκου ν. Δημοκρατίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 486 [28] Δείτε: Σχετικά: Φοίβος Μαυρίδης v. Rima J. Dharaghji κ.ά.

(1990)1 Α.Α.Δ. 1013 [29] Δείτε: Σύγγραμμα Phipson on Evidence, 16η Έκδοση, expert opinion, σελ. 973. [30] Δείτε: Muskita Aluminium Industries Ltd. κ.ά. v. Alsako Aluminium Ltd. κ.ά.,

(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1481. [31] Όπως λέχθηκε στη ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΔΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΣΙΕΣΤΕΡΗΣ ΦΙΛΗΣ ΤΟΥ ΜΥΡΙΑΝΘΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ν. ΚΛΕΑΝΘΗ ΣΤΑΥΡΟΥ

(1992)1Β Α.Α.Δ 746: «Ο πραγματογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει ο δικαστής να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία.» [32] Μεταξύ άλλων: Χρίστου v. Ηροδότου κ.ά.

(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.ά.

(2009)1 Α.Α.Δ. 288, Χρίστου ν. Ηροδότου κ.α.

(2008)1Α Α.Α.Δ 676, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056, Χατζηπαύλου v. Κυριάκου κ.ά.

(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 236,Τσιαττές v. Kokis Solomonides (Cartridges Industries) Ltd.

(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 974), Wynne v. Mavronicola κλπ

(2009)1(Β) Α.Α.Δ. 1138, Κάτσου ν. Global Capital Ltd, Πολ. Έφ. αρ. 119/2011, ημερ. 12.12.2016, Αργυρίδης ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολ. Έφ. αρ. 56/2012, ημερ. 06/02/

1. [33] Όπως λέχθηκε στη Στέλιος Σάββα και Υιοί Λίμιτεδ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακης Δημοκρατιας, Αγωγή Αρ. 1/2019, ημερομηνίας 28/05/2020: «Όπως είναι άλλωστε παγίως καθιερωμένο η τελική αγόρευση η οποία δεν επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο επίδικο θέμα, θεωρείται ότι περιορίζει τα προς απόφαση ζητήματα και όσα δεν αναπτύχθηκαν με την αγόρευση, κρίνονται ότι έχουν εγκαταλειφθεί.» [34] Δείτε: The Pacific Concord [1961] 1 ALL ER
2. [35] Δείτε: Bryan v. MacKlin [2005] ALL ER (D)
3. [36] Δείτε: Ανωτέρω, υπό το νομικό πλαίσιο. [37] Για περισσότερα, δείτε το σύγγραμμα Woodfall, Τομός 1, Μέρος 13, Section 5 - Fixtures παρ. 13130 κ.ε., Elitestone Ltd v Morris and another [1997] 2 All ER 513 και Wessex Reserve Forces & Cadets Association v White and another [2006] 1 EGLR
4. [38] Στο άρθρο 73 του περί Συμβάσεων Νόμου αναφέρεται: «Καμία αποζημίωση δεν καταβάλλεται για απομακρυσμένη και έμμεση απώλεια ή ζημιά που προξενήθηκε συνεπεία παράβασης της σύμβασης.» [39] Στο σύγγραμμα Clerk and Lindsell on Tords, 19η Έκδοση, Causation in Tort: General Principles -
5. Remoteness of Damages εξηγείται: «The faction of the test of remoteness is to set an outer limit to the damage for which the defendant will be held responsible. The possible consequences of any human contact are potentially endless [..] The law does not, however, impose indefinite liability. A line must be drawn to confine the responsibility of the defendant to those consequences of this wrongdoing which it is proper for him to shoulder. » [40] Δείτε: Κολάνη ν. Ταμπούρα

(2010)1 Α.Α.Δ.

1. [41] Δείτε επίσης: Design Progression Ltd v Thurloe Properties Ltd [2004] 1 EGLR 121 καθώς και κατ' αναλογία, Woodfall's Law on Landlord and Tenant, Τόμος 1, Κεφ. 15, Rights and Liabilities as Between Landlord or Tenant and third parties, Measure of damages and apportionment, par. 15.
2. [42] Διευκρινίζεται ότι οι πιο πάνω αναφορές, τέθηκαν για σκοπούς πληρότητας του σκεπτικού του Δικαστηρίου ως προς τη νομική διάσταση του επίδικου θέματος. Ούτε οι Καθ' ων ισχυρίζονται ότι η Αιτήτρια εμποδίζεται να αξιώνει οποιοδήποτε ποσό λόγω της μη πληρωμής, ούτε όμως η ίδια αξιώνει οποιοδήποτε επιπρόσθετο ποσό λόγω αύξησης υλικών. [43] Σχετικά, στο σύγγραμμα Woodfall, Τομός 1, παρ. 13.171, Repairs, Remedies Respecting Fixtures, αναφέρεται:«The measure of damages is the value of the fixtures as chattels in their severed state, and not their value when annexed to the freehold.» [44] Δείτε: The Law of Damages, 2η Έκδοση, Κεφ. 12, Physical damage to Land, Consequential Loss, παρ. 12.33 και 12.14, Dodd Properties (Kent) Ltd v. Canterbury City Council [1980] 1 ALL ER 928 κ.α. [45] Διότι, με βάση την παρουσιασθείσα μαρτυρία, το πρόσωπο που διέπραξε τις καταστροφικές πράξεις στην περιουσία της Ιδιοκτήτριας φαίνεται να ήταν αποκλειστικά ο Καθ' ου
3. Η εμπλοκή της Καθ' ης 3 δεν έχει αποδειχθεί. Ως προς τον Καθ' ου 1, αν και παραδέχθηκε, μέσω του δικηγόρου του, ότι δόλια δεν επέστρεψε την κατοχή, ο εξαιρετικός χαρακτήρας τούτης της επιδίκασης, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είναι ο πατέρας του, ο Καθ' ου 2, που είχε τον πρώτο λόγο στις σχετικές αποφάσεις, αποτρέπουν το Δικαστήριο να ενεργήσει ανάλογα για εναντίον του Καθ' ου
4. [46] Δείτε: Δοκίμια (Essays) του 1625, σελ. 15, «οf Revenge». [47] Όπως επιβεβαιώθηκε και στην Π. Ι. ν. Αριστοκλέους, Πολιτική Έφεση αρ. 14/2016, ημερ. 18/10/2024, όπου επιτράπηκε η επιδίκαση αποζημιώσεων, με διαφορετικό νομικό περίβλημα από το αξιούμενο στην Έκθεση Απαίτησης. [48] Όπως και σε άλλες χώρες που εφαρμόζεται το κοινοδίκαιο, όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία. [49] Για το τι ισχύει στην Αγγλία, ως προς τούτο το ζήτημα δείτε: McGregor on Damages, 20η Έκδοση, σελ. 422, παρ. 13-017 [50] Για παράδειγμα, στην Design Progression Ltd n. Thurloe Properties Ltd [2004] EWHC 324 (Ch) επιδικάστηκαν παραδειγματικές αποζημιώσεις εναντίον Ιδιοκτήτη, για παράβαση του εκ του Landlord and Tenant Act του 1988, θέσμιου καθήκοντος του (statutory duty) παρόλο μάλιστα που το δόλιο σχέδιο του για την έξωση του Ενοικιαστή, εν τέλει απέτυχε. [51] Δείτε: Για παράδειγμα, στην Whitham v Kershaw [1886-90] All ER Rep 295, όπου αφορούσε καταστροφή γης από ενοικιαστή λέχθηκε: «In deciding this case we do not in any way derogate from the principle that where a wrongful act is done and the circumstances call for vindictive damages, a jury may give such damages». Ομοίως, στο σύγγραμμα Hill and Redman's Law of Landlord and Tenant Division, A General Law, Chapter 10, The maintenance of the physical condition and management of the demised premises, E Obligations of tenants concerning the fabric of demised premises, 2 Waste αναφέρεται: «It has been held that 'vindictive' (in other words, exemplary or aggravated) damages may be awarded in appropriate cases». [52] Δείτε: Lamarco Ltd v.Kranos CLR
5. [53] Απόφαση Ολομέλειας στη Βύρωνας ν. Δημοκρατίας

(1999)3 Α.Α.Δ.

1. [54] Δείτε: PAPHOS STONE C. ESTATES LTD ν.
2. VICTORIA ANN ΖΑΒΡΟΥ κ.α.

(1998)1Γ Α.Α.Δ 1854. [55] Δείτε: McGregor on Damages, 20η Έκδοση, σελ. 432, παρ. 13-031 κ. ε. [56] Ενδεικτικά, στην Mehta v. Royal Bank of Scotland [1999] 3 E.G.L.R. 153, επιδικάστηκαν £7.500 παραδειγματικές, £10.000 γενικές και £15.000 επαυξημένες. Ομοίως, στην Daley v. Mahmood [2006] 1 P & CR D6.10, €16.000 επαυξημένες αποζημιώσεις και €30.000 παραδειγματικές. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο