← Κύπρος

Τσαγγάρη Μάριου ν. PROVIDENT FUND for the employees of MARLOW NAVIGATION CO LTD, Αρ. Υπόθεσης: 299/2009, 8 Σεπτεμβρίου, 2011

Τσαγγάρη Μάριου ν. PROVIDENT FUND for the employees of MARLOW NAVIGATION CO LTD, Αρ. Υπόθεσης: 299/2009, 8 Σεπτεμβρίου, 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

  1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DEDLEM:2011:29 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ - ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ε. Κωνσταντίνου, Δ. Μ. Μιλτιάδου } Δ. Χριστοδούλου } Μελών Αρ. Υπόθεσης: 299/2009 Μεταξύ: Τσαγγάρη Μάριου Αιτητή και PROVIDENT FUND for the employees of MARLOW NAVIGATION CO. LTD. Καθ' ων η αίτηση -------------------------- Ημερομηνία: 8 Σεπτεμβρίου, 2011 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Αιτητή: κα Χριστοδούλου για Χαβιαρά & Φιλίππου Δ.Ε.Π.Ε. Για τους Καθ' ων η αίτηση: κα Διονυσίου με κα Χ''Παπά για Chrysses Demetriades & Co. LLC ---------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Αιτητής ήταν εργοδοτούμενος της εταιρείας «Marlow Navigation Ltd» από την 1.1.2000 μέχρι τις 12.9.2008, ημερομηνία κατά την οποία παραιτήθηκε από την εργασία του. Ήταν μέλος των Καθ' ων η αίτηση, δηλαδή του ταμείου προνοίας των εργοδοτουμένων της πιο πάνω εταιρείας, από την 1.7.2000 μέχρι και τις 12.9.2008, ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε να είναι μέλος των Καθ' ων η αίτηση λόγω της παραίτησης του από την εργασία του στην πιο πάνω εταιρεία. Με επιταγή ημερομηνίας 11.2.2009 (Τεκμήριο 8), οι Καθ' ων η αίτηση κατέβαλαν στον Αιτητή το ποσό των €27.385,10. Ο Αιτητής στις 8.9.2008 ενώ ήταν ακόμη υπάλληλος της «Marlow Navigation Ltd», ζήτησε από τη γραμματέα των Καθ' ων η αίτηση κατάσταση του ατομικού λογαριασμού του στους Καθ' ων η αίτηση. Η γραμματέας του παρέδωσε μία κατάσταση ημερομηνίας 8.9.2008 (Τεκμήριο 2), στην οποία φαινόταν ότι στο λογαριασμό του υπήρχε εις πίστη του το ποσό των €29.660,84. Ο Αιτητής με την παρούσα αίτηση του ζητά από τους Καθ' ων η αίτηση την καταβολή του ποσού των €2.275,74 το οποίο σύμφωνα με τις θέσεις του παράνομα και/ή κατά παράβαση του καταστατικού των Καθ' ων η αίτηση, του απεκόπηκε και/ή δεν του αποδόθηκε από τους Καθ' ων η αίτηση. Είναι η θέση του Αιτητή ότι κατά την ημερομηνία που έπαυσε να είναι μέλος των Καθ' ων η αίτηση το οφειλόμενο ποσό προς αυτόν από τους Καθ' ων η αίτηση, δυνάμει του καταστατικού των Καθ' ων η αίτηση και/ή το ποσό που δικαιούτο, ανέρχετο σε €29.660,84. Οι Καθ' ων η αίτηση με την έγγραφο εμφάνιση τους αμφισβητούν την αξίωση του Αιτητή, ισχυριζόμενοι ότι ο Αιτητής «πήρε όσα δικαιούτο με βάση την αξιολόγηση των αξιών του Ταμείου Προνοίας του και/ή του λογαριασμού του». Ανάλυση Μαρτυρίας - Γεγονότα Αξιολογώντας το ενώπιον μας μαρτυρικό υλικό, παρατηρούμε ότι προκύπτουν ως παραδεκτά και/ή μη αμφισβητούμενα γεγονότα τα ακόλουθα: (α) Οι Καθ' ων η αίτηση είναι εγγεγραμμένο ταμείο (στο εξής « το Ταμείο») με βάση τις πρόνοιες του Περί της Ίδρυσης των Δραστηριοτήτων και της Εποπτείας των Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών Νόμος του 2006, Ν.146(Ι)/2006, με αριθμό εγγραφής ΕΣΤ/Α/9 και η λειτουργία του διέπετο από τους Κανόνες που περιέχονται στο καταστατικό του (Τεκμήριο 1 - Έγγραφο που φέρει τον τίτλο «Rules of the Provident Fund» μαζί με συνημμένες τροποποιήσεις) (στο εξής «το Καταστατικό»). (β) Στο Καταστατικό των Καθ' ων η αίτηση περιέχονται, μεταξύ άλλων και, οι ακόλουθοι κανόνες: «Contributions 16 (
  2. a)Each member shall contribute to the fund at the rate of 1 - 10% of his salary, (to be specified annually), as from the day on which he becomes member until the date of ceasing to be qualified for membership. (
  3. b)The Employer shall contribute to the fund in respect of each contributor as from the day on which he or she becomes a member until the date of ceasing to be qualified for membership at the rate of 8% of his salary. (
  4. c)The contributions of each member shall be deducted at the end of each month from salary or wages by the employers and shall be paid together with the employer's contributions to the Administrative Committee of the fund. 17 The Administrative Committee may accept donations or bequests from any person or body for the purposes of the fund. Application of funds 18 (
  5. a)The employee's contributions are credited to the account "A" of each member of the fund. (
  6. b)The employer's contributions are credited to the account "B" of each member of the fund. (
  7. c)Investment income and any donations or bequests to the fund are credited to a general account "C". 19 At the end of each year any balance in account "C" after deducting any expenses of the fund is transferred to the individual members account "B" on a monthly prorata basis of "A" and "B" to the funds credited therein. 20 Members leaving during the course of a year are entitled to the funds standing in their account as provided in article 28 below, plus interest thereon for the period, calculated at the official bank rate. Accounting and other records 21 The Administrative Committee is responsible for the keeping of accounting records showing details of the transactions of the fund and its assets and liabilities and any such other records as required by the Provident Funds Law 1981 and the Provident Funds Rules 1981 and any amendments thereof. These duties may be executed by paid professional adviser. Annual accounts 22 Not later than six months from the end of the accounting year the Administrative Committee shall prepare and present to the members at a general meeting audited annual accounts of the fund for their approval. Such accounts to include information as to the totals standing to the credit of members accounts "A" and "B", details of any amounts credited to account "C" and their application and the nature of the investments of the fund. 23 The Administrative Committee may decide as to the distribution of copies of the accounts to the members. Copy of the annual accounts should be available by the Administrative Committee for inspection by any member on request. 24 Immediately after the issue of the annual accounts the Administrative Committee shall prepare and distribute to each member a statement of his/her accounts "A" and "B" showing also the total contributions for the year and the amount transferred from/to account "C". .................................. Resignation/Dismissal or leaving service 28 (
  8. a)Subject to the provisions of these rules if a member resigns or leaves the service on any of the following grounds that is to say: (
  9. i)satisfactory completion of a written contract for a specified period of not less than five years; (
  10. ii)on medical evidence satisfactory to the trustees that he is incapable by reason of some infirmity of mind or body of carrying on his work efficiently and satisfactorily; (iii) voluntary retirement of reaching the age of 50 both for male and female employee and if he or she has completed at least seven

(7)years service immediately before his or her retirement. It is to be noted that the member who resigns or leaves the service as provided above in sub-paragraphs (i), (
  1. ii)and (iii) will not be re-employed. (
  2. iv)dismissal by the employer due to abolition of post or for reasons of economy and efficiency. If in any case the said member will be re-employed, then all funds received by him/her should be returned to the Provident Fund. (
  3. v)in case of dissolution of the fund. The total cash value of the benefits standing to the credit of the member in the fund as described in rules 16, 17, 18 and 19 shall be payable to the member. (
  4. b)Subject to the provisions of these rules if a member resigns or leaves the service on any grounds other than those set out under rules 25, 26, 27 and 28 hereof shall be entitled to the cash value of the benefits standing to his credit in the fund, in accordance with the following table: - Less than three years service only the fund under account "A" - Three years service but less than four, all Account A + 50% of Account B - Four " " " " " five, " " A + 60% " " B - Five " " " " " six, " " A + 70% " " B - Six " " " " " seven " " A + 80% " " B - Seven " " " " " eight, " " A + 90% " " B - Eight " " and over , " " A + 100% " " B» (γ) Στο ποσό των €29.660,85 που αναγράφεται στο Τεκμήριο 2 δεν είχαν ληφθεί υπόψη τα έσοδα και τα έξοδα από τις επενδύσεις των Καθ' ων η αίτηση οι οποίες καταχωρούνταν στο λογαριασμό Γ των Καθ' ων η αίτηση. Το εν λόγω έγγραφο (Κατάσταση Λογαριασμού) παρουσίαζε μόνο τις εισφορές της «Marlow Navigation Ltd» ως εργοδότη και του Αιτητή ως εργοδοτούμενου, δηλαδή τα ποσά που βρίσκονταν εις πίστη του στους ατομικούς λογαριασμούς του Αιτητή «Α» και «Β» μέχρι τις 31.8.2008 χωρίς να παρουσιάζει τον καταμερισμό εσόδων-εξόδων και την εκτίμηση των επενδύσεων του Ταμείου για το έτος 2008. Ο Αιτητής καταθέτοντας, υποστήριξε ότι σύμφωνα με τα άρθρα 20 και 28 (β) του Καταστατικού των Καθ' ων η αίτηση, οι Καθ' ων η αίτηση όφειλαν να του καταβάλουν το συνολικό ποσό που ήταν εις πίστη του στους ατομικούς λογαριασμούς του «Α» και «Β» όπως αυτό παρουσιαζόταν στο Τεκμήριο 2. Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 5, κατάσταση λογαριασμού στην οποία φαίνεται ότι το ποσό που του οφείλουν οι Καθ' ων η αίτηση ανέρχεται σε €4.095,23 πλέον τόκους από τις 11.02.09 μέχρι εξοφλήσεως. Με βάση τους υπολογισμούς του κατέληξε στο πιο πάνω ποσό λαμβάνοντας υπόψη τους τόκους που έπρεπε να υπολογιστούν πάνω στα ποσά τόσο των δικών του εισφορών όσο και του εργοδότη από την 1.1.2008 μέχρι τις 31.8.2008 καθώς και επί των ποσών που υπήρχαν στους ατομικούς λογαριασμούς του, «Α» και «Β» την 1.1.2008 (€ 1.050,00) καθώς και τους τόκους επί του συνολικού ποσού από τις 1.09.2008-11.2.2009 (€769,48). Κατέληξε στο ποσό των €4.095,23 αφού πρώτα πρόσθεσε στο ποσό των €29.660,84 το ποσό των €1.050 και των €769,48 και ακολούθως αφαίρεσε το ποσό των €27.385,10 το οποίο του δόθηκε από του Καθ' ων η αίτηση στις 11.2.2009. Κατά την αντεξέταση του ενώ παραδέχθηκε ότι η διαδικασία που ακολουθείτο από τους Καθ' ων η αίτηση για την πληρωμή ωφελημάτων σε ένα μέλος όταν έπαυε να είναι μέλος τους ήταν ότι η πληρωμή των ωφελημάτων γινόταν μετά την έγκριση των εξελεγμένων λογαριασμών τους από την Γενική Συνέλευση των μελών των Καθ' ων η αίτηση, ισχυρίστηκε ότι επειδή δεν υπάρχει τέτοια πρόνοια στο Καταστατικό αυτή η πρακτική που ακολουθείτο από τους Καθ' ων η αίτηση είναι λανθασμένη. Αναφορικά με το Τεκμήριο 5 σημείωσε ότι: (α) κατά την ετοιμασία του δεν έλαβε υπόψη του το λογαριασμό «Γ», (β) τα υπόλοιπα με τα οποία ξεκινούν οι στήλες Α και Β κατά την 1.1.2008 προέκυψαν μετά την κατανομή του λογαριασμού «Γ», (γ) ότι δεν ήταν σίγουρος αν το επιτόκιο που καθορίστηκε από τη Διαχειριστική Επιτροπή για το έτος 2008, δηλαδή από 1.1.2008-31.12.2008, ήταν 5.5%. Αυτό που ήξερε ήταν ότι η γραμματέας των Καθ' ων η Αίτηση, σε χειρόγραφη σημείωση της ανέγραψε ότι το επιτόκιο από 1.1.2009-11.2.2009 ήταν 5.5% (Τεκμήριο 7), και (δ) ότι λανθασμένα δεν αφαίρεσε ένα ποσοστό 3% από τον τόκο ως φόρο άμυνας. Από την πλευρά των Καθ' ων η αίτηση, προς υποστήριξη της θέσης τους, κατέθεσε ο κ. Ηλίας Σαρρής, ταμίας των Καθ' ων η αίτηση. Ήταν η θέση του κ. Σαρρή ότι σύμφωνα με το Καταστατικό των Καθ' ων η αίτηση, τηρούνται τρεις λογαριασμοί: (α) ο «Α» ο οποίος αφορά τις εισφορές των εργοδοτουμένων, (β) ο «Β» ο οποίος αφορά τις εισφορές του εργοδότη και (γ) ο «Γ» στον οποίο καταχωρούνται τα έσοδα - έξοδα από τις επενδύσεις. Κάθε τέλος του χρόνου τα υπόλοιπα του λογαριασμού «Γ» διανέμονται μετά από υπολογισμό στη μερίδα του λογαριασμού «Β». Σε περίπτωση ζημιάς από επενδύσεις που καταχωρούνται στο λογαριασμό «Γ», ανάλογο ποσό αφαιρείται από τον «Β», σε περίπτωση δε κέρδους, ανάλογο ποσό πιστώνεται στο λογαριασμό «Β». Οι Καθ' ων η αίτηση ακολουθούν την πιο κάτω διαδικασία κάθε χρόνο. Μετά την ετοιμασία των ετήσιων λογαριασμών από το λογιστή τους, αυτοί αποστέλλονται στους εξωτερικούς ελεγκτές τους οι οποίοι αφού ελέγξουν την ορθότητα τους, τους εγκρίνουν. Μετά την έγκριση των εκάστοτε ετήσιων λογαριασμών από τους εξωτερικούς ελεγκτές αυτοί αποστέλλονται στους Καθ' ων η αίτηση οι οποίοι, σύμφωνα τόσο με το Καταστατικό όσο και με την πρακτική που ακολουθείται από την ίδρυση τους συγκαλούν ετήσια Γενική Συνέλευση με σκοπό την έγκριση των ετήσιων λογαριασμών από τα μέλη τους. Συνήθως η Γενική Συνέλευση συγκαλείται είτε Μάρτιο είτε Απρίλιο ανάλογα με το πότε είναι έτοιμοι οι λογαριασμοί και καλούνται γραπτώς όλα τα μέλη να παρευρεθούν στη Γενική Συνέλευση. Μαζί με τη γραπτή ειδοποίηση δίνεται στο κάθε μέλος κατάσταση του προσωπικού του λογαριασμού με το ποσό που προκύπτει από τη διανομή των εσόδων και εξόδων του Ταμείου και την εκτίμηση των επενδύσεων. Η διαδικασία αυτή ήταν γνωστή στον Αιτητή. Ο κ. Σαρρής υποστήριξε το άρθρο 20 του Καταστατικού αναφέρει ότι σε περίπτωση που κάποιο μέλος αποχωρήσει κατά τη διάρκεια του έτους, δικαιούται το ποσό που υπάρχει στο λογαριασμό του σύμφωνα με το άρθρο 28 πλέον τον σχετικό τόκο ο οποίος υπολογίζεται με βάση τις πρόνοιες του Καταστατικού. Το άρθρο 28 (α) αναφέρει ότι όταν ένα μέλος αποχωρήσει για τους λόγους που αναφέρονται σε αυτό, τότε δικαιούται το ποσό που υπάρχει στο λογαριασμό του όπως αυτό περιγράφεται στα Άρθρα 16, 17, 18 και 19, δηλαδή μετά τον καταμερισμό των εσόδων και εξόδων του Ταμείου και της εκτίμησης των επενδύσεων. Το άρθρο 28 (β) αφορά τις περιπτώσεις, όπως την προκειμένη, όπου μέλος αποχωρεί για λόγους άλλους από αυτούς που αναφέρονται στο άρθρο 28 (α). Συγκεκριμένα η εν λόγω υποπαράγραφος αναφέρει ότι με την επιφύλαξη αυτών των κανονισμών ("subject to these rules"), μέλος που αποχωρεί για άλλους λόγους εκτός από τους πιο πάνω (δηλαδή αυτούς που αναφέρονται στην υποπαράγραφο (α) του άρθρου 28) δικαιούται το ποσό που του αναλογεί από τους λογαριασμούς «Α» και «Β» με βάση τα χρόνια υπηρεσίας του. Όσον αφορά την περίπτωση του Αιτητή, μετά την ετοιμασία των ετήσιων λογαριασμών των Καθ' ων η αίτηση για το έτος 2008, ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι αφού έλαβε υπόψη τα ποσά που ήταν κατατεθειμένα λογαριασμό «Α» και τα ποσά που ήταν κατατεθειμένα στο λογαριασμό «Β» μέχρι τις 31.8.2008 που ήταν ο τελευταίος μήνας εισφορών του Αιτητή, καθώς και τα ποσά που προέκυψαν μετά την εκτίμηση των επενδύσεων του Ταμείου μέχρι τις 31.12.2008 (λαμβάνοντας υπόψη την εκτίμηση των επενδύσεων κατά τις 31.12.2008), κατέληξε ότι το ποσό που αναλογούσε στον Αιτητή ήταν €27.385,10 (Τεκμήριο 10). Σημείωσε ότι για τον υπολογισμό του τόκου, χρησιμοποίησε το επιτόκιο το οποίο αποφασίζεται από τη Διαχειριστική Επιτροπή του Ταμείου στην αρχή κάθε έτους το οποίο για το έτος 2008 ήταν 4.50% και ότι μετά τον υπολογισμό του τόκου αφαίρεσε ποσοστό 3% ως φόρο άμυνας. Για σκοπούς της παρούσας διαδικασίας, υπολόγισε και το ποσό που θα δικαιούταν ο Αιτητής αν γινόταν εκτίμηση των επενδύσεων τις 30.9.2008. Το εν λόγω ποσό θα ήταν €26.542,80 (Τεκμήριο 11). Ήταν η θέση του ότι επειδή οι τιμές επενδύσεων των Καθ΄ων η αίτηση δίδονται από τους επενδυτικούς συμβούλους των Καθ' ών η Αίτηση κάθε τέλος έκαστου μηνός, υπολόγισε το ποσό που θα δικαιούταν ο Αιτητής με βάση την ημερομηνία 30.9.2008 και όχι με βάση την ημερομηνία 12.9.2008 που αποχώρησε ο Αιτητής. Ο λόγος που το ποσό που προέκυψε στις 31.12.2008 ήταν μεγαλύτερο από αυτό που προέκυψε στις 30.9.2008 ήταν γιατί κατατέθηκε στους Καθ' ων η αίτηση ένα μεγάλο ποσό από το προϊόν πώλησης των μετοχών που διέθετε το Ταμείο στις εταιρείες Lehman Brothers και General Motors μετά τις 30.9.2008. Κατά την αντεξέταση του προέβαλε τη θέση ότι το Τεκμήριο 2 αποτελούσε μια προσωρινή κατάσταση των ατομικών λογαριασμών «Α» και «Β» του Αιτητή στην οποία δεν συμπεριλαμβάνονταν όλες οι σχετικές εγγραφές (όπως τόκοι, επιμερισμός κερδών/ζημιών των επενδύσεων του Ταμείου, έξοδα). Αξιολόγηση των επενδύσεων του Ταμείου γινόταν κάθε 3-4 μήνες για να διαπιστώνεται η οικονομική κατάσταση του Ταμείου και όχι για σκοπούς απόδοσης ανάλογων μεριδίων στα αποχωρούντα μέλη. Αναφορικά με το περιεχόμενο της μαρτυρίας του Αιτητή, παρατηρούμε ότι η θέση που προέβαλε ότι το ποσό που του οφείλεται ανέρχεται σε €4.095,23 πλέον τόκους από 11.2.2009 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή καθ' ότι (α) είναι σε διάσταση με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς του που περιέχονται στους γενικούς λόγους της αίτησης του (ότι το ποσό που του οφείλεται ανέρχεται σε €2.275,74 πλέον τόκους από 9% από 12.9.08) και (β) οι υπολογισμοί του Αιτητή (
  5. i)βασίζονται σε δεδομένα όπως εφαρμογή επιτοκίου 5.5% αντί 4.5% για το έτος 2008 τα οποία δεν αποδείχθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ότι ίσχυαν κατά τον ουσιώδη χρόνο και (
  6. ii)δεν συμπεριέλαβαν την αφαίρεση του φόρου άμυνας. Περαιτέρω οι ισχυρισμοί του Αιτητή αναφορικά με την ερμηνεία των όρων του Καταστατικού δεν μπορεί να γίνουν αποδεκτοί καθ' ότι δεν αποτελούν θέματα πραγματικών γεγονότων αλλά νομικά θέματα που εμπίπτουν στο έργο του Δικαστηρίου. Η μαρτυρία του κ. Σαρρή, με εξαίρεση τις θέσεις του αναφορικά με την ερμηνεία των όρων του Καταστατικού, γίνεται δεκτή ως αξιόπιστη. Πιο συγκεκριμένα οι θέσεις του σχετικά με τη διαδικασία και την πρακτική που ακολουθούσαν οι Καθ' ων η αίτηση και με τους υπολογισμούς αναφορικά με τα ποσά που καταμερίστηκαν στους ατομικούς λογαριασμούς του Αιτητή στις 30.9.2008 και στις 30.12.2008 αφού λήφθηκε υπόψη και ο λογαριασμός «Γ» των Καθ' ων η αίτηση στις πιο πάνω ημερομηνίες γίνονται δεκτές εφόσον τέθηκαν ενώπιον μας με λεπτομέρεια και σαφήνεια, με στοιχεία που τις υποστήριζαν και δεν αμφισβητήθηκαν κατά την αντεξέταση του από την πλευρά του Αιτητή. Αγορεύσεις Η συνήγορος του Αιτητή στην αγόρευση της εισηγήθηκε ότι με βάση το άρθρο 20 και την παράγραφο (β) του άρθρου 28 του Καταστατικού, ο Αιτητής δικαιούται το συνολικό ποσό που υπήρχε στους ατομικούς λογαριασμούς του «Α» και «Β» κατά το χρόνο της αποχώρησης του. Υποστήριξε ότι στις πιο πάνω πρόνοιες του Καταστατικού πουθενά δεν αναφέρεται ότι για να υπολογιστεί το ποσό που δικαιούται ένα μέλος που αποχωρεί κατά τη διάρκεια του έτους θα πρέπει να γίνει πρώτα ο καταμερισμός του λογαριασμού «Γ» στο λογαριασμό «Β» στο τέλος του χρόνου. Από την άλλη πλευρά η συνήγορος των Καθ' ων η αίτηση με την αγόρευση της εισηγήθηκε ότι δεν πρέπει να εξεταστούν οι όροι των άρθρων 20 και 28(β) απομονωμένα από το σύνολο του Καταστατικού. Ήταν η θέση της ότι για τον καθορισμό του ωφελήματος που δικαιούται ένα μέλος θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το σύνολο των προνοιών του Καταστατικού των Καθ' ών η αίτηση ώστε να αποδοθεί το ακριβές και πραγματικό νόημα των εν λόγω προνοιών. Παρέπεμψε το Δικαστήριο στο άρθρο 19 του Καταστατικού και ισχυρίστηκε ότι ενόψει του ότι στο άρθρο 28(β) αναφέρεται ότι το εν λόγω άρθρο είναι «Subject to the provisions of these rules..», οι πρόνοιες του άρθρου 19 λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του ωφελήματος που δικαιούται ένα μέλος που αποχωρεί δυνάμει του άρθρου 28(β). Δηλαδή για να υπολογιστεί το ποσό που δικαιούται ένα μέλος που αποχωρεί θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν και ο λογαριασμός «Γ» του Ταμείου. Η διαδικασία αυτή ακολουθείται σύμφωνα με το Τεκμήριο 1 σε όλες τις περιπτώσεις μέλους που αποχωρεί για τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 28(α). Σύμφωνα με την κα Διονυσίου ο σκοπός του άρθρου 28(β) δεν είναι να καθοριστεί ότι όταν κάποιο μέλος αποχωρήσει για άλλο λόγο από αυτό που αναφέρεται στο άρθρο 28(α), δεν θα ληφθεί υπόψη ο λογαριασμός «Γ» για τον υπολογισμό του ωφελήματος του αλλά για να καθορίσει (ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας του) το ποσοστό του ποσού που βρίσκεται εις πίστην του στους λογαριασμούς «Α» και «Β» το οποίο δικαιούται να εισπράξει. Συνακόλουθα με τα πιο πάνω υποστήριξε ότι οι Καθ' ων η Αίτηση ενήργησαν υπολογίζοντας το ωφέλημα του Αιτητή σύμφωνα με τις πρόνοιες του Καταστατικού, και ως εκ τούτου η αξίωση του Αιτητή θα πρέπει να κριθεί ως βάσιμη και αδικαιολόγητη. Νομική Πτυχή Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει το Δικαστήριο στην προκειμένη περίπτωση είναι ποιο είναι το ποσό του ωφελήματος που δικαιούτο ο Αιτητής κατά την αποχώρηση του από τους Καθ' ων η αίτηση (δηλαδή αν σωστά ενήργησαν οι Καθ' ων η αίτηση στον υπολογισμό του ποσού που δικαιούταν ο Αιτητής κατά την ημέρα της αποχώρησης του). Ο Ν.146 (I)/2006 ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, την ίδρυση, λειτουργία και εγγραφή Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών (στο εξής «Ταμείων»). Το άρθρο 8
(1)του Ν. 146 (Ι)/2006 προνοεί: «8
(1)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου, κάθε Ταμείο διέπεται από τους Κανόνες λειτουργίας του που περιέχονται στο Έγγραφο Εγκαθίδρυσης του». Σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του πιο πάνω νόμου, ««Έγγραφο Εγκαθίδρυσης» σημαίνει τη νομοθεσία, σύμβαση, συμφωνία, έγγραφο καταπιστεύματος, καταστατικό, κανόνες λειτουργίας ανάλογα με την περίπτωση βάσει των οποίων έχει ιδρυθεί και λειτουργεί το Ταμείο». Περαιτέρω, ο εν λόγω νόμος προβλέπει ότι οι κανόνες λειτουργίας του Ταμείου μεταξύ άλλων καθορίζουν τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των μελών και την τήρηση και έλεγχο των λογαριασμών του Ταμείου. Ακόμη το άρθρο 27
(1)του εν λόγω νόμου προβλέπει: «27
(1)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου τα ωφελήματα, τα οποία καταβάλλονται από το Ταμείο καθορίζονται από τους κανόνες λειτουργίας του». Με βάση τα πιο πάνω θα πρέπει να ερμηνευθούν οι όροι του Καταστατικού των Καθ' ων η αίτηση για να καταλήξουμε στον καθορισμό του ποσού του ωφελήματος που δικαιούται ο Αιτητής λόγω της αποχώρησης του από τους Καθ' ων η αίτηση. Ως προς τις αρχές που διέπουν την ερμηνεία εγγράφων, μελετήσαμε και λάβαμε υπόψη τη σχετική νομολογία και συγγράμματα. Βλέπε Chitty on Contracts, 25η Έκδοση, Τόμος Ι, σελ. 420 έως 430, παρ. 765 έως 785 και σελ. 437 έως 450, παρ. 802 έως 833, Γ.Π. Κακογιάννη, «Η Απόδειξη», σελ. 717 έως 730, Saab and Another v. Holy Monastery of Ayios Neophytos
(1982)1 C.L.R. 499, Γεωργική Εταιρεία Δ.Γ. Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος, Έμποροι Γεωργικών Προϊόντων Λτδ
(1993)1 Α.Α.Δ. 168, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 Α.Α.Δ., 168, Θεολόγου ν. Κτηματική Εταιρεία Νέμεσης
(1998)1 Α.Α.Δ. 407, Stefanos & Andreas Cold Stores Trading Ltd v. Εταιρεία Αναψυκτικών ΚΕΑΝ Λίμιτεδ
(1998)1 Α.Α.Δ. 1806, Τάκη Λευκαρίτη κ.ά. ν. Long Beach Hotels Ltd κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 168, Μεταλλικά Ηράκλης Μιχαηλίδης Λτδ ν. G. & C. Exhaust Systems Ltd
(2001)1(Α) Α.Α.Δ. 500, Χ.Π.Θ. Αλεξάνδρου Λτδ ν. Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίας
(1999)1 Α.Α.Δ. 630, Γιολάντα Σωτηρίου ν. Κυπριακές Αερογραμμές Δημόσια Εταιρεία Λτδ, Πολιτική Έφεση Αρ. 357/2008 ημερ. 14.7.2011. Από τις πιο πάνω αυθεντίες σημειώνουμε τις πιο κάτω αρχές και κανόνες που διέπουν την ερμηνεία εγγράφων: - Η ερμηνεία εγγράφων είναι γενικά νομικό ζήτημα το οποίο αποφασίζεται από το Δικαστήριο. - Ο σκοπός της ερμηνείας ενός εγγράφου είναι η ανεύρεση της πραγματικής πρόθεσης των μερών όπως αυτή διακηρύττεται στο έγγραφο. Γι' αυτό το λόγο η ερμηνεία του εγγράφου έχει ως αφετηρία το πλαίσιο του εγγράφου της σύμβασης και οδηγό την πρόθεση των μερών όπως προκύπτει από το κείμενο του. - Βασική αρχή είναι ότι η πρόθεση των συμβαλλομένων είναι όπως εκφράστηκε με τις λέξεις που περιέχονται στο έγγραφο και γι' αυτό η πρόθεση τους εξάγεται από τη γλωσσική αποτύπωση του εγγράφου, δηλαδή των σκέψεων των συμβαλλομένων, που γι' αυτό το σκοπό εξετάζεται συνολικά το κείμενο του εγγράφου. - Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται στο έγγραφο πρέπει να ερμηνεύονται κατά γράμμα (literal meaning) όπως είναι γενικά κατανοητές αποδίδοντας σε αυτές την απλή και συνηθισμένη ερμηνεία τους. - Αντικείμενο της ερμηνείας παραμένει πάντοτε η έννοια των όρων της συμφωνίας κατά το μέσο λογικό άνθρωπο. Για το σκοπό αυτό μπορεί να δοθεί μαρτυρία για την αποκάλυψη του υπόβαθρου της συμφωνίας, εξαιρουμένων των διαπραγματεύσεων, των μονομερών δηλώσεων και των υποκειμενικών προθέσεων των συμβαλλομένων. - Εάν οι πρόνοιες του εγγράφου είναι ξεκάθαρες, δηλαδή η εξακρίβωση της πρόθεσης των συμβαλλομένων βρίσκει έκφραση στη δήλωση τους στη γραπτή συμφωνία, είναι επιτρεπτή μόνο η αντικειμενική ερμηνεία της δήλωσης. Αν όμως υπάρχουν φράσεις και αντιφατικές πρόνοιες και αν υπάρχουν λόγοι οι οποίοι φαίνονται στην όψη του εγγράφου οι οποίοι προσφέρουν απόδειξη της πραγματικής πρόθεσης των μερών, τότε εκείνη η πρόθεση θα επικρατήσει έναντι της φανερής και συνήθους έννοιας των λέξεων. - Όπου υπάρχει γραπτή συμφωνία, προφορική μαρτυρία δεν γίνεται αποδεκτή για να προσθέσει, να αφαιρέσει ή άλλως πώς να τροποποιήσει τη γραπτή συμφωνία (parol evidence rule) εκτός από τις ακόλουθες περιπτώσεις: (α) όπου δεν υπάρχει η πρόθεση το γραπτό κείμενο να περιλαμβάνει ολόκληρη τη συμφωνία μεταξύ των μερών, (β) όπου υπάρχει συνακόλουθη συμφωνία (collateral contract), (γ) όπου υπάρχει προφορική υπόσχεση ότι η γραπτή συμφωνία δεν θα εφαρμοστεί σύμφωνα με τους όρους της και (δ) όπου υπάρχει κενό στη γραπτή συμφωνία. (Σημειώνουμε ότι δεν προσήχθη ενώπιον μας μαρτυρία που να αποδεικνύει ότι η παρούσα υπόθεση εμπίπτει σ' αυτές τις κατηγορίες.) - Μαρτυρία σχετικά με τις πράξεις και τις ενέργειες των συμβαλλομένων μερών μετά την σύναψη της σύμβασης δεν γίνεται αποδεκτή για να καταδείξει την πρόθεση των συμβαλλομένων ώστε να ερμηνευτεί με τον ανάλογο τρόπο το λεκτικό της σύμβασης. Τέτοια μαρτυρία μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο προς απόδειξη νέας συμφωνία ή της ύπαρξης κωλύματος (estoppel) Αντλώντας καθοδήγηση από τις πιο πάνω αρχές, βρίσκουμε ότι στην παρούσα περίπτωση οι επίμαχοι όροι των άρθρων 20 και 28 (β) θα πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο του Καταστατικού ως σύνολο και όχι απομονωμένα. Το Δικαστήριο θα πρέπει να ερμηνεύσει τους δύο πιο πάνω όρους σύμφωνα με το λεκτικό τους με τρόπο που να πραγματοποιείται η πρόθεση των συμβαλλομένων όπως αυτή συνάγεται από το σύνολο των όρων του Καταστατικού λαμβάνοντας υπόψη το υπόβαθρο του Καταστατικού (βλέπε Ταμείο Προνοίας των Διευθυντών Συμβούλων των Π.Κ. Ορεινός Λτδ και Σάδολιν Πείντς (ΚΥΠΡΟΣ) Λτδ κ.α. ν. Φρίξος Φιλίππου
(2004)1 Γ Α.Α.Δ. 2013). Στην παρούσα περίπτωση βρίσκουμε κατ' αρχήν ότι στο Καταστατικό των Καθ' ων η αίτηση περιέχεται σαφής ρύθμιση αναφορικά με τον καταμερισμό των ποσών που βρίσκονται στο λογαριασμό «Γ» στον ατομικό λογαριασμό «Β» των μελών στο τέλος κάθε χρόνου. Το άρθρο 19 του Καταστατικού προβλέπει ξεκάθαρα ότι ο χρόνος υπολογισμού των ποσών του λογαριασμού «Γ» για σκοπούς απόδοσης του αναλογούντος μεριδίου στα μέλη θα γίνεται στο τέλος κάθε χρόνου. Η εν λόγω πρόνοια δεν αναφέρεται στο Καταστατικό μόνο για καθαρά λογιστικούς σκοπούς αφού περιέχεται στο μέρος του Καταστατικού κάτω από τον τίτλο «Application of Funds» και όχι στα μέρη που αφορούν τη λογιστική του Ταμείου με τίτλο «Accounting and other records/Annual Accounts». Όσο αφορά το ωφέλημα που δικαιούται ένα μέλος που αποχωρεί κατά τη διάρκεια του έτους, το άρθρο 20 του Καταστατικού προβλέπει ότι το εν λόγω αποχωρών μέλος δικαιούται στα ωφελήματα που βρίσκονται στο λογαριασμό του όπως προνοείται στο άρθρο 28 του Καταστατικού. Στο άρθρο 28 (α) σημειώνεται ρητά και σαφέστατα ότι το αποχωρών μέλος δικαιούται τη συνολική αξία σε μετρητά των ωφελημάτων που βρίσκονται εις πίστη του στο Ταμείο όπως αυτά περιγράφονται στους όρους των άρθρων 16, 17, 18 και 19 του Καταστατικού. Το ωφέλημα που δικαιούται ένα αποχωρών μέλος το οποίο καλύπτεται από τις πρόνοιες του άρθρου 28(α) υπολογίζεται με βάση και τις πρόνοιες του άρθρου
  1. Δηλαδή για τον υπολογισμό του ποσού που δικαιούται το αποχωρών μέλος και πιο συγκεκριμένα του ποσού (την αξία σε μετρητά) που είναι εις πίστη του στο λογαριασμό «Β» του Ταμείου θα πρέπει να του αποδοθεί το ανάλογο μερίδιο από το ποσό (την αξία σε μετρητά) που υπάρχει εις πίστη του λογαριασμού «Γ» στο τέλος του χρόνου που αποχωρεί το μέλος. Το άρθρο 28 (β), το οποίο καλύπτει την περίπτωση του Αιτητή, προβλέπει ότι με την επιφύλαξη των κανονισμών του Καταστατικού, ένα αποχωρών μέλος, που η αποχώρηση του δεν καλύπτεται από άλλες πρόνοιες του Καταστατικού, δικαιούται την αξία σε μετρητά των ωφελημάτων που βρίσκονται εις πίστη του στο Ταμείο (α) στον ατομικό του λογαριασμό «Α» και (β) στον ατομικό του λογαριασμό «Β» σε ποσοστά ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας του στην «Marlow Navigation Ltd». Στην παρούσα περίπτωση, κατά την κρίση μας, βρίσκουμε ότι η φράση «the cash value of the benefits standing to his credit in the fund» σε συνδυασμό με την επιφύλαξη που περιέχεται στο άρθρο 28 (β) ότι οι πρόνοιες του είναι με επιφύλαξη και τηρουμένων των υπόλοιπων κανονισμών του Καταστατικού, οδηγεί στη διαπίστωση του πραγματικού σκοπού της πρόνοιας του άρθρου 28 (β) ως προς τον υπολογισμό του ωφελήματος που δικαιούται ένα αποχωρών μέλος κατά τη διάρκεια του έτους. Είμαστε της γνώμης ότι το λεκτικό που αναφέρεται σε αξία σε μετρητά των ωφελημάτων που βρίσκονται σε πίστη του αποχωρούντος μέλος παραπέμπει και στα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και/ή ζημιές από τις επενδύσεις του Ταμείου καθώς και τα έξοδα και έσοδα του Ταμείου που αναλογούν στο αποχωρών μέλος κατά τη διάρκεια του έτους που απεχώρησε και όχι μόνο στα μετρητά που κατατέθηκαν στους λογαριασμούς «Α» και «Β» κατά τη διάρκεια του έτους από τον ίδιο και τον εργοδότη του. Τα έσοδα-έξοδα καθώς και τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημιές από τις επενδύσεις των Καθ΄ ων η αίτηση κατά τη διάρκεια του έτους καταχωρούνται στο λογαριασμό «Γ». Κατά συνέπεια για τον υπολογισμό του ωφελήματος ενός αποχωρούντος μέλος των Καθ' ων η αίτηση θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και ο λογαριασμός «Γ». Το άρθρο 19 καθορίζει ποια ημερομηνία λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του ποσού που δικαιούται το αποχωρών μέλος από τον λογαριασμό «Γ»(η 31η Δεκεμβρίου του έτους αποχώρησης) και πως υπολογίζεται το εν λόγω ποσό. Η επιφύλαξη του άρθρου 28 (β) παραπέμπει κατά τη γνώμη μας στις πρόνοιες του άρθρου 19 που καθορίζουν πώς και πότε υπολογίζεται η αξία σε μετρητά στο λογαριασμό «Β» του μέλους. Δηλαδή το ποσό που βρίσκεται εις πίστην του λογαριασμού «Β» υπολογίζεται αφού ληφθούν υπόψη και τα ποσά που βρίσκονται εις πίστην του λογαριασμού «Γ» . Οι υπόλοιπες πρόνοιες του άρθρου 28 (β) καθορίζουν απλώς το ποσοστό του λογαριασμού «Β» (αφού προηγουμένως επιμεριστούν σε αυτόν τα ποσά που του αναλογούν από τον λογαριασμό «Γ» ) που δικαιούται το αποχωρών μέλος κατά την αποχώρηση του ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας του. Κατά τη γνώμη μας θα ήταν πιο δίκαιο να υπάρχει πρόνοια στο Καταστατικό για υπολογισμό και προσαρμογή των ποσών του λογαριασμού «Β» σε συνάρτηση με τον λογαριασμό «Γ» κατά το χρόνο αποχώρησης του μέλους του. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγεται οποιαδήποτε αδικία τόσο στο αποχωρών μέλος όσο και στα εναπομείναντα μέλη διότι σε τέτοια περίπτωση το αποχωρών μέλος παίρνει τα ποσά (κέρδη, ζημιές , έσοδα και έξοδα) που του αναλογούν για όσο καιρό ήταν μέλος του Ταμείου και δεν υπάρχει κίνδυνος να του επιμεριστούν (α) ζημιές/κέρδη από τυχόν επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά την αποχώρηση του από το Ταμείο και (β) τυχόν έσοδα και/ή έξοδα που πραγματοποιήθηκαν μετά την αποχώρηση του. Με βάση τα πιο πάνω κρίνουμε ότι οι Καθ' ων η αίτηση ορθά ενήργησαν υπολογίζοντας με τον τρόπο που υπολόγισαν το ωφέλημα που δικαιούτο ο Αιτητής όταν αποχώρησε από το Ταμείο. Σημειώνουμε ότι στην υπόθεση Ταμείο Προνοίας των Διευθυντών Συμβούλων των Π.Κ. Ορεινός Λτδ και Σάδολιν Πείντς (ΚΥΠΡΟΣ) Λτδ κ.α. ν. Φρίξος Φιλίππου (πιο πάνω) όπου οι πρόνοιες του καταστατικού του διάδικου ταμείου προνοίας όσον αφορά την τήρηση (i) για κάθε μέλος λογαριασμών «Α» και «Β» και (ii) ιδιαίτερου λογαριασμού με την επωνυμία «Ειδικό Ταμείο» στον οποίο πιστώνονταν όλα τα έσοδα/έξοδα/κέρδη και ζημιές του Ταμείου και τη μεταφορά του ποσού του Ειδικού Ταμείου στους λογαριασμούς «Β» των μελών ήταν παρόμοιες με αυτές του Καταστατικού των Καθ' ων η αίτηση αποφασίστηκε ότι ο όρος «πρόσοδοι» κάλυπτε και το μη πραγματοποιηθέν κέρδος από τις επενδύσεις του Ταμείου( το οποίο υπολογίζεται με βάση την αξία των επενδύσεων του Ταμείου) αναγνωρίζοντας έτσι το δικαίωμα κάθε αποχωρούντος μέλους σε αναλογισμό ποσού από τα ποσά που του λογαριασμού «Ειδικού Ταμείου». Αναφορικά με το ποια ήταν η ημερομηνία που έπρεπε να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό του ποσού που δικαιούτο ο Εφεσίβλητος από το Ειδικό Ταμείο, το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε την απόφαση του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών ότι η σχετική ημερομηνία στην εν λόγω περίπτωση ήταν η ημερομηνία αποχώρησης του μέλους. Το Ανώτατο Δικαστήριο σημείωσε ότι η απάντηση στο ερώτημα ποιο είναι το χρονικό σημείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον καθορισμό της αξίας των επενδύσεων του ταμείου για σκοπούς απόδοσης μεριδίου στα αποχωρούντα μέλη εξαρτάται από τους όρους του καταστατικού που αφορούν τον χρόνο υπολογισμού του μη πραγματοποιηθέντος κέρδους. Στην εν λόγω περίπτωση κρίθηκε ότι η ημερομηνία 31.12 που αναφερόταν στο καταστατικό ως η ημερομηνία μεταφοράς του ποσού του λογαριασμού του Ειδικού Ταμείου στους λογαριασμούς «Α» και «Β» αφορούσε μόνο σκοπούς λογιστικής του ταμείου και όχι σκοπούς καθορισμού τις αξίας των επενδύσεων για αναλογισμό στα αποχωρούντα μέλη. Συνακόλουθα επειδή δεν υπήρχε σαφής ρύθμιση αναφορικά με τον χρόνο υπολογισμού της αξίας των επενδύσεων του ταμείου για σκοπούς απόδοσης του αναλογούντος μεριδίου στα αποχωρούντα μέλη κατά τη διάρκεια του έτους, αποφασίστηκε ότι ο χρόνος αποχώρησης του μέλους ήταν ο χρόνος που έπρεπε να ληφθεί υπόψη στον καθορισμό του ποσού που δικαιούτο το αποχωρών μέλος. Αντλώντας καθοδήγηση από την πιο πάνω υπόθεση σημειώνουμε ότι και στη περίπτωση που καταλήγαμε στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 19 του Καταστατικού των Καθ' ων η αίτηση αφορά μόνο τη λογιστική του Ταμείου και δεν αφορά τον καθορισμό των ωφελημάτων που δικαιούται ένα αποχωρών μέλος κατά τη διάρκεια του έτους και ότι στο Καταστατικό δεν υπάρχει σαφής πρόνοια αναφορικά με το χρόνο υπολογισμού των αξιών των επενδύσεων του Ταμείου για σκοπούς απόδοσης του αναλογούντος μεριδίου στα αποχωρούντα μέλη και κατά συνέπεια η ημερομηνία αποχώρησης του είναι η ημερομηνία που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον καθορισμό του ποσού που δικαιούται ο Αιτητής, η αξίωση του Αιτητή δεν θα μπορούσε να επιτύχει καθ' ότι (α) δεν λαμβάνει υπόψη του το ποσό του λογαριασμού «Γ» που θα πρέπει να του επιμεριστεί για τη περίοδο του 2008 που ήταν μέλος του Ταμείου και (β) δεν προσκομίστηκε ενώπιον μας συγκεκριμένη μαρτυρία ως προς το ποσά που τυχόν θα δικαούτο ο Αιτητής αν του αποδίδετο η σχετική αναλογία από τα ποσά που ήταν εις πίστη του λογαριασμού «Γ» στις 12.9.2008 αφού γινόταν η εκτίμηση των αξιών των επενδύσεων του Ταμείου κατά τις 12.9.
  2. Κατάληξη Συνακόλουθα κρίνουμε ότι ο Αιτητής δεν δικαιούται το ποσό που αξιώνει με την παρούσα αίτηση. Η αίτηση απορρίπτεται. Υπό τις περιστάσεις δεν εκδίδουμε οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. (Υπ.) ................ Ελ. Κωνσταντίνου, Δικαστής (Υπ.) ............ (Υπ.) ............. Μ. Μιλτιάδου, Μέλος Δ. Χριστοδούλου, Μέλος Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: (Industrial/Final) (Αναφορά: καθορισμός ωφελήματος ταμείου προνοίας) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.