ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΤΥΛΛΗΡΟΥ ν. ΚΕΡΜΙΑ ΛΤΔ κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 796/2011, 30/6/2015

(1)του περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου (Ν.24/67), όπως διαμορφώθηκε από τον Τροποποιητικό Νόμο 6/73 (ο «Νόμος»), καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμήριο υπέρ του εργοδοτούμενου σύμφωνα με το οποίο: «...ο υπό εργοδότου τερματισμός απασχολήσεως τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ως μη γενόμενος δια τινά των εν τω άρθρω 5 εκτιθεμένων λόγων», δηλαδή των λόγων που καθιστούν νόμιμη και δικαιολογημένη την απόλυση και δεν παρέχουν στον εργοδοτούμενο δικαίωμα αποζημίωσης. Συνεπώς, στην Εργοδότρια Εταιρεία απόκειται να ανατρέψει το καθιερωμένο από το Νόμο μαχητό τεκμήριο και να αποδείξει ότι δικαιολογημένα απόλυσε τον Αιτητή για τους λόγους που επικαλείται. Προς υποστήριξη των θέσεων της κατέθεσαν δύο μάρτυρες. Κατέθεσε επίσης ο Αιτητής. Το Ταμείο δεν προσκόμισε μαρτυρία. Ενώπιον του Δικαστηρίου υπάρχει επίσης η πραγματική μαρτυρία που είναι τα διάφορα έγγραφα που κατατέθηκαν ως τεκμήρια, στα οποία θα αναφερθούμε όπου κρίνεται σκόπιμο κατά την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας. Προτού όμως γίνει αναφορά στην προσαχθείσα μαρτυρία, θα 'ταν χρήσιμο να σημειώσουμε τα παραδεχτά και ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα όπως αυτά προκύπτουν από τις έγγραφες προτάσεις και τις δηλώσεις των μερών: Η Εργοδότρια Εταιρεία, κατά πάντα ουσιώδη για την παρούσα Αίτηση χρόνο, ασχολείτο κυρίως με την ανάληψη και εκτέλεση οικοδομικών έργων. Ο Αιτητής προσλήφθηκε στην υπηρεσία της Εργοδότριας Εταιρείας στις 22.9.1986 ως κτίστης. Με επιστολή ημερ. 25.10.2010, η Εργοδότρια Εταιρεία πληροφόρησε τον Αιτητή ότι η απασχόληση του θα τερματιζόταν στις 24.12.2010, λόγω έλλειψης εργασίας, παρέχοντας του προειδοποίηση οκτώ βδομάδων με ισχύ από 1.11.

1. Οι ακαθάριστες απολαβές του Αιτητή κατά τον χρόνο τερματισμού της απασχόλησης του ανέρχονταν στις €520,79 εβδομαδιαίως. Μαρτυρία Ο Σταύρος Σταυρινίδης εργάζεται στην υπηρεσία της Εργοδότριας Εταιρείας ως γενικός διευθυντής. Καταθέτοντας αναφέρθηκε τόσο στο περιεχόμενο της επιστολής απόλυσης και τις συνθήκες υπό τις οποίες τερματίστηκε η απασχόληση του Αιτητή όσο και στην ενημέρωση που προέβη η Εταιρεία προς το Υπουργείο Εργασίας και τις διάφορες συντεχνίες σχετικά με τον τερματισμό της απασχόλησης 7 εργοδοτουμένων συμπεριλαμβανομένου του Αιτητή. Ο τερματισμός της απασχόλησης του Αιτητή, καθώς είπε, έγινε κάτω από πραγματικές συνθήκες πλεονασμού που οφείλονταν στην απεμπλοκή της Εταιρείας από τον οικοδομικό τομέα, στον περιορισμό και τη σημαντική μείωση του όγκου εργασιών της. Από το τέλος του 2006 είχε αρχίσει η σταδιακή μείωση των εργασιών και του προσωπικού της Εργοδότριας Εταιρείας ως επακόλουθο της απόφασης της Ανωτάτης Εκτελεστικής Επιτροπής του Συγκροτήμα-τος της Τράπεζας Κύπρου, που είναι η μητρική εταιρεία της Εργοδότριας Εταιρείας, για απεμπλοκή από κτηματικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Εργοδότριας Εταιρείας μέσω αγοράς και αξιοποίησης περιορισμένου αριθμού κτημάτων με βραχυπρόθεσμο μέλλον μέχρι την εξεύρεση αγοραστή. Λόγω της μείωσης κερδών που παρουσίαζε η Εταιρεία ως αποτέλεσμα της ύφεσης στον τομέα ανάπτυξης γης και της περιορισμένης λειτουργίας της, στην Ετήσια Γενική Συνέλευση που έγινε στις 19.2.2009 αποφασίστηκε όπως η Εργοδότρια Εταιρεία αναλάβει τη διαχείριση και αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων για τις περιουσίες που έχει ή αποκτά η Τράπεζα Κύπρου και περαιτέρω να μην προβαίνει σε νέες κατασκευές πέραν των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευση του επόμενου χρόνου διαπιστώθηκε για πρώτη φορά η ύπαρξη ζημιάς λόγω της κατακόρυφης μείωσης των πωλήσεων κατά το
2. Σε συνεδρία έγινε στις 5.10.2010 αποφασίστηκε μεταξύ άλλων η ολοκλήρωση των έργων που βρίσκονταν υπό ανέγερση και παράλληλα ο τερματισμός των εργασιών ανάπτυξης νέων ακινήτων της Εργοδότριας Εταιρείας και της Kermia Property & investments (ΚΡΙ). Ακολούθως σε συνεδρία του Δ.Σ. του Συγκροτήματος της Τράπεζας Κύπρου που έγινε στις 14.10.2010 εγκρίθηκε εισήγηση για απεμπλοκή του Συγκροτήματος από τον τομέα ακινήτων και μεταξύ άλλων αποφασίστηκε όπως τα υπό ανέλιξη έργα συνεχίσουν μέχρι την αποπεράτωση τους και σταδιακά να πωληθούν, η δε Εταιρεία να μην προχωρήσει στην έναρξη νέων έργων. Η εν λόγω εισήγηση εγκρίθηκε και από το Δ.Σ. της Εργοδότριας Εταιρείας σε συνεδρία που έγινε στις 25.10.
3. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, κατά τα έτη 2008 -2010 επήλθε σημαντική μείωση του κύκλου εργασιών της Εταιρείας. Ο μάρτυρας παρουσίασε ενώπιον του Δικαστηρίου πίνακα με τα έργα που βρίσκονταν σε εξέλιξη από το 2007, σημειώνοντας ότι πριν το 2006 η Εταιρεία διατηρούσε συνεχώς υπό ανάπτυξη 8 με 10 έργα και απασχολούσε γύρω στα 30 άτομα. Ωστόσο μετά την απόφαση για απεμπλοκή από τον κατασκευαστικό τομέα σταδιακά από το 2007 τα έργα που αναλάμβανε η Εταιρεία περιορίστηκαν σημαντικά με αποτέλεσμα να οδηγηθεί στην απόφαση για σταδιακές απολύσεις προσωπικού λόγω πλεονασμού. Από τον πίνακα που έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ο μάρτυρας φαίνεται ότι από τα έξι έργα που υπήρχαν ή άρχισαν το 2007, τρία αποπερατώθηκαν το 2007, δύο το 2008 και ένα το
4. Ένα έργο που άρχισε αρχές του 2008 αποπερατώθηκε το 2011και άλλο έργο που άρχισε στα τέλη του 2011 ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο
5. Μια κατοικία που άρχισε στον Αρχάγγελο/Λακατάμια τον Οκτώβριο 2009 παραμένει ημιτελής. Ως επακόλουθο το 2006 και 2007 απολύθηκαν λόγω πλεονασμού έντεκα άτομα (εργάτες και κτίστες) και αφυπηρέτησαν τρία άτομα, το 2010 απολύθηκαν για τον ίδιο λόγο επτά άτομα μεταξύ των οποίων και ο Αιτητής (εργάτες και κτίστες), το 2011 δύο κτίστες και το 2012 έξι άτομα. Επίσης από τα δεκατρία άτομα γραφειακού προσωπικού που απασχολούσε η Εταιρεία απασχολεί σήμερα πέντε άτομα. Δήλωσε περαιτέρω ο μάρτυρας, ότι κύριες ασχολίες της Εργοδότριας Εταιρείας παραμένουν σήμερα η πώληση ακινήτων και η διαχείριση της περιουσίας του Συγκροτήματος, ενώ δεν ασχολείται με τον οικοδομικό / κατασκευαστικό τομέα και τον τομέα ανάπτυξης γης. Σημείωσε τέλος ότι με τον Αιτητή απολύθηκαν ακόμα έξι άτομα, τα οποία όπως γνωρίζει έχουν λάβει πληρωμή λόγω πλεονασμού. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας αναφέρθηκε στα πρακτικά των συνεδριάσεων λέγοντας ότι φυλάγονται στο αρχείο της Εταιρείας όπου ο ίδιος έχει πρόσβαση λόγω της θέσης του ως γενικός διευθυντής. Σε σχέση με την απόφαση του Συγκροτήματος της Τράπεζας Κύπρου περί σταδιακής απεμπλοκής από τον κατασκευαστικό τομέα ο μάρτυρας εξήγησε ότι η απόφαση λήφθηκε και μετά από πιέσεις της Κεντρικής Τράπεζας ότι δεν συστήνετο οι Τράπεζες να ασχολούνται με κτηματικές εργασίες. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι κατά τον χρόνο απόλυσης του Αιτητή δεν υπήρχαν άλλα περιθώρια παραμονής του στην Εταιρεία καθότι ήταν από τους τελευταίους που είχαν απολυθεί. Επίσης κατά τη λήψη της απόφασης έλαβαν υπόψη και τις ειδικότητες των διαφόρων εργοδοτουμένων, μεριμνώντας να κρατήσουν ενήμερες και τις συντεχνίες για τις ενέργειες τους. Η Μαρία Θεοχάρους κατέχει από το 1994 τη θέση λογιστικού λειτουργού στο Λογιστήριο της Εργοδότριας Εταιρείας. Ανάμεσα στα καθήκοντα της είναι η τήρηση των λογιστικών βιβλίων, η ταξινόμηση, καταχώρηση και φύλαξη εγγράφων σχετικών με τη τήρηση των λογιστικών βιβλίων ως ο έλεγχος και η εποπτεία των εσόδων και εξόδων της Εταιρείας. Μέσα στα πλαίσια των καθηκόντων της είναι η ετοιμασία και παρουσίαση των βιβλίων της Εταιρείας στους ανεξάρτητους ελεγκτές που διορίζονται με απόφαση του Δ.Σ. Οι εν λόγω ελεγκτές προβαίνουν σε έλεγχο των βιβλίων και συντάσσουν την Ετήσια Έκθεση και τις Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας για τη χρήση που λήγει στο τέλος κάθε έτους. Ακολούθως η εν λόγω έκθεση κατατίθεται από το Λογιστήριο της Εταιρείας στον Έφορο Εταιρειών. Επιβεβαιώνοντας τα όσα κατέθεσε ο προηγούμενος μάρτυρας, σε σχέση με τους λόγους απόλυσης του Αιτητή, παρέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου τις ελεγμένες Ετήσιες Εκθέσεις και Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας για τα έτη 2008 έως 2012 σημειώνοντας ότι κατά τα έτη 2008 - 2010 επήλθε σημαντική μείωση του κύκλου εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας. Με βάση επίσης τις εν λόγω Ετήσιες Εκθέσεις παρέθεσε Πίνακα στον οποίο εμφαίνεται η διαφοροποίηση του κύκλου εργασιών της Εταιρείας κατά τα έτη 2007 έως 2012, που έχει ως ακολούθως: 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Κύκλος εργασιών €6.511.224 €3.672.568 €661.958 €0 €2.284.630 €463.044 Διαφοροποίηση κύκλου εργασιών -€2.838.655 -€3.010.610 -€661.958 €2.284.630 -€1.821.586 Μεικτό κέρδος / ζημία επί των πωλήσεων €3.189.111 €1.612.971 €309.990 €0 €509.518 €353.202 Κέρδος(+)/ζημιά (-) €2.928.296 €1.331.839 -€481.543 -€479.365 -€67.810 €697.270 Για τα έτη 2011 και 2012 σημείωσε ότι το κέρδος που είχε η Εταιρεία επί των πωλήσεων προέκυψε από πωλήσεις ετοιμοπαράδοτων διαμερισμάτων που έγιναν κατόπιν Εκστρατείας διαφήμισης από την Εταιρεία για πώληση όλων των έργων με έκπτωση μέχρι 20% και εξαίρεση πληρωμής από τον αγοραστή των μεταβιβαστικών δικαιωμάτων όπως ίσχυε από 1.12.
6. Ο «κύκλος εργασιών», όπως εμφαίνεται στον Πίνακα, διευκρίνισε ότι αφορά τις πωλήσεις της Εταιρείας, «η διαφοροποίηση» τη μείωση και αύξηση από το ένα έτος στο άλλο, «το μικτό κέρδος / ζημιά» το κέρδος και τη ζημιά από τον κατασκευαστικό τομέα αφαιρουμένου του κόστους κατασκευής και το «κέρδος / ζημία» το τελικό αποτέλεσμα για την Εταιρεία αφού αφαιρεθούν τα έξοδα, οι φορολογίες κ.α. Ερωτηθείσα κατά την αντεξέταση της, εάν ο κύκλος εργασιών αφορά πωλήσεις και κατά πόσο τα εισοδήματα προέρχονται μόνο από πωλήσεις, εξήγησε ότι η κύρια εργασία της Εταιρείας είναι οι πωλήσεις. Επίσης ότι λειτουργεί και ως σύμβουλος επ' αμοιβή σε άλλες εταιρείες του Συγκροτήματος με πολύ μικρή αμοιβή που εμφανίζεται στους ελεγμένους λογαριασμούς όταν υπάρχουν αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται στο κύκλο εργασιών. Ανέφερε επίσης ότι η Εργοδότρια Εταιρεία έχει θυγατρικές εταιρείες που είναι αδρανείς, εκτός από την Kermia Beach Ltd τα αποτελέσματα της οποίας δεν εμφαίνονται στους λογαριασμούς της Εταιρείας. Από τη θέση που η ίδια κατέχει ενημερώνει τα βιβλία της Εταιρείας, τα οποία στο τέλος έκαστου έτους ελέγχονται από τους εξωτερικούς ελεγκτές, οι οποίοι ετοιμάζουν και τις σχετικές καταστάσεις. Σύμφωνα με τη μάρτυρα το 2010 στο λογιστήριο της Εργοδότριας Εταιρείας απασχολούνταν τέσσερα άτομα ενώ σήμερα δύο με υπεύθυνο λογιστηρίου αποσπασμένο υπάλληλο της Τράπεζας Κύπρου που εργάζεται εκεί δύο φορές τη βδομάδα. Ενώ γνώριζε ότι ο Αιτητής απολύθηκε στις 25.10.2010 με επιστολή απόλυσης που επεγράφη από τον γενικό διευθυντή, εντούτοις δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει πότε ετοιμάστηκε η εν λόγω επιστολή και πότε δόθηκε στον Αιτητή. Σε σχέση με την απόφαση για σταδιακή μείωση του προσωπικού και των εργασιών της Εταιρείας τόνισε ότι λήφθηκε πολύ πιο πριν από τις 25.10.
7. Επίσης ενώ το 2007 το προσωπικό ανερχόταν στα 30 άτομα, σταδιακά μειώθηκε λόγω μείωσης του κύκλου εργασιών. Ερωτηθείσα για την Kermia Property & Investments (KPI) ανέφερε ότι αποτελεί ξεχωριστή εταιρεία που εδρεύει στη Λεμεσό και ότι λειτουργούσε με υπεργολαβίες και δεν απασχολούσε εργατικό δυναμικό. Για τις Ετήσιες Εκθέσεις που έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου επιβεβαίωσε ότι ετοιμάζονταν στο τέλος κάθε έτους και κατατίθεντο στον Έφορο Εταιρειών. Εξήγησε ότι οι εν λόγω Εκθέσεις αφορούν αποκλειστικά την Εργοδότρια Εταιρεία και ότι οι λογαριασμοί για το Kermia Beach είναι διαφορετικοί και αφορούν άλλη ξεχωριστή εταιρεία. Για τους λογαριασμούς του Συγκροτήματος της Τράπεζας Κύπρου η μάρτυς δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί. Σε υποβολή μάλιστα ότι δεν παρουσιάζουν την πραγματική εικόνα του Συγκροτήματος, η μάρτυς αναφέρθηκε ξανά στη διαδικασία ετοιμασίας και κατάθεσης τους στον Έφορο Εταιρειών. Στο στάδιο αυτό, ενώ παραδέχθηκε ότι εργαζόταν στην Εταιρεία κάποιος ονόματι Ανδρέας Πιτσιλλίδης ωστόσο δεν παραδέχθηκε ότι προσέλαβαν άτομο με μερική απασχόληση. Σύμφωνα με τον Αιτητή, η επιστολή απόλυσης του δόθηκε στις 25.10.2010, στις 1:15μ.μ., από τον κλητήρα της Εταιρείας ενώ εργαζόταν σε εργοτάξιο στην περιοχή Αρχάγγελος σε υπό ανέγερση κατοικία. Υπήρχαν επίσης υπό ανέγερση πολυκα-τοικίες στη Λακατάμια και ανάλογα με τη φύση της δουλειάς πήγαιναν και στα δύο εργοτάξια. Επιστολή απόλυσης δόθηκε και στους έξι εργάτες που δούλευαν μαζί του. Ισχυρίστηκε ότι για την απόλυση του δεν ενημερώθηκε προηγουμένως ούτε η συντεχνία ΔΕΟΚ της οποίας ήταν μέλος και εκπρόσωπος της στην Εταιρεία, αλλά ούτε και εξηγήθηκαν στον ίδιο οι λόγοι απόλυσης. Ισχυρίστηκε ότι οι εργασίες της Εταιρείας ήταν ατέλειωτες. Ακολούθως, αφού αναφέρθηκε στο έντυπο για πλεονα-σμό, ανέφερε ότι συμφώνησε με τον λόγο απόλυσης, που ήταν η έλλειψη εργασίας, γιατί δεν ήξερε τι να γράψει. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι υπήρχαν σε εξέλιξη εργασίες τις οποίες συνέχιζαν να κάνουν άλλοι. Αναφέρθηκε επίσης σε κάποιο Θεόδωρο Αριστείδη, ο οποίος, καθώς είπε, ενώ ήταν συνταξιούχος και εργαζόταν στην Εταιρεία, μετά την απόλυση του έλαβε πληρωμή από το Ταμείο. Επίσης ότι ενημερώθηκε από κάποιο Ανδρέα Πιτσιλλίδη που ήταν υπάλληλος της Εταιρείας και είχε ήδη βγει με σύνταξη, ότι συνέχιζε να εργάζεται με μερική απασχόληση. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι γεννήθηκε στις 11.8.1948, ότι εργάστηκε στην Εταιρεία από το 1986 και ότι μέχρι που έφυγε η Εταιρεία άρχιζε 5-6 πολυκατοικίες ή σπίτια κάθε χρόνο. Ανάφερε επίσης ότι το 2010 υπήρχαν τέσσερα έργα που επρόκειτο να ολοκληρωθούν και δεν άρχισαν νέα έργα. Ακολούθως υποστήριξε ότι στις 9.6.2010 υπέβαλε αίτημα για σύνταξη γήρατος ως μεταλλωρύχος το οποίο εγκρίθηκε στις 11.7.
8. Η αντεξέταση που δέχθηκε από πλευράς Ταμείου περιορίστηκε στην υπόδειξη και αναφορά σε διάφορα έγγραφα που αφορούν το αίτημα του για σύνταξη γήρατος ως και τη αίτηση που υπέβαλε στο Ταμείο για πληρωμή λόγω πλεονασμού. Ανάλυση - Συμπεράσματα Παρακολουθήσαμε με ιδιαίτερη προσοχή τόσο τους μάρτυρες της Εργοδότριας Εταιρείας όσο και τον Αιτητή να καταθέτουν ενώπιον του Δικαστηρίου και με την ίδια προσοχή εξετάσαμε και τη μαρτυρία τους, έχοντας συνεχώς κατά νου τις έγγραφες προτάσεις, το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας, τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα που αφορούν την υπόθεση καθώς και τα επιχειρήματα των ευπαιδεύτων συνηγόρων. Δεν έχουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι τα όσα με σταθερότητα, απλότητα και σαφήνεια κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου οι μάρτυρες της Εργοδότριας Εταιρείας ανταποκρίνονται πλήρως στην αλήθεια. Πέραν της θετικής εικόνας που άφησαν στο Δικαστήριο, τα όσα κατέθεσαν υποστηρίζονται πλήρως και από την ενώπιον μας πραγματική μαρτυρία που είναι τα διάφορα έγγραφα που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια. Σε αντίθεση με τους εν λόγω μάρτυρες η μαρτυρία του Αιτητή δεν έριξε ιδιαίτερο φως στην υπόθεση αλλά ούτε και έθεσε υπό αμφισβήτηση τα όσα οι μάρτυρες της Εργοδότριας Εταιρείας παρέθεσαν στο Δικαστήριο. Για όλα τα πιο πάνω η μαρτυρία των μαρτύρων της Εργοδότριας Εταιρείας κρίνεται αξιόπιστη, ενώ η μαρτυρία του Αιτητή αναξιόπιστη. Αποδεχόμαστε, επομένως ότι η μαρτυρία που έθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου ο κ. Στ. Σταυρινίδης και η κα Μ. Θεοχάρους αποδίδει πλήρως την αλήθεια και ανάλογα είναι και τα ευρήματα του Δικαστηρίου. Έχοντας καταλήξει όπως πιο πάνω προχωρούμε στην εξέταση του ερωτήματος που έχει ήδη τεθεί. Αν δηλαδή η απόφαση απόλυσης του Αιτητή για λόγους πλεονασμού ήταν δικαιολογημένη. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18 του Νόμου, εργοδοτούμενος είναι πλεονάζων, και κατά συνέπεια δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο όταν η απασχόληση του ετερματίσθη: (α) διότι ο εργοδότης έπαυσεν ή προτίθεται να παύση να διεξάγη την επιχείρησιν εν τη οποία ο εργοδοτούμενος απησχολείτο, ή (β) διότι ο εργοδότης έπαυσεν ή προτίθεται να παύση να διεξάγη επιχείρησιν εις τον τόπον όπου ο εργοδοτούμενος απησχολείτο: ........................................ (γ) Ένεκα οιουδήποτε των ακολούθων άλλων λόγων σχετιζομένων προς την λειτουργίαν της επιχειρήσεως: (i) εκσυγχρονισμού, μηχανοποιήσεως ή οιασδήποτε άλλης αλλαγής εις τας μεθόδους παραγωγής ή οργανώσεως η οποία ελαττώνει τον αριθμόν των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων. (ii) αλλαγών εις τα προϊόντα ή εις τα μεθόδους παραγωγής ή εις τας αναγκαιούσας ειδικότητας των εργοδοτουμένων (iii) καταργήσεις τμημάτων (iv) δυσκολιών εις την τοποθέτησιν προϊόντων εις την αγοράν ή πιστωτικών δυσκολιών (v) ελλείψεων παραγγελιών ή πρώτων υλών (vi) σπάνεως μέσων παραγωγής, και (vii) περιορισμού του όγκου της εργασίας ή της επιχειρήσεως Καθίσταται φανερό μέσα από τα γεγονότα της υπόθεσης ότι από το 2006 με απόφαση της Ανωτάτης Εκτελεστικής Επιτροπής του Συγκροτήματος της Τράπεζας Κύπρου είχε τροχοδρομηθεί η απεμπλοκή του Συγκροτήματος από κτηματικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και η συνέχεια των εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας μέσω αγοράς και αξιοποίησης περιορισμένου αριθμού κτημάτων με βραχυπρόθεσμο μέλλον μέχρι εξευρέσεως αγοραστή για την Εταιρεία. Για το 2008 επιβεβαιώθηκε η μείωση κερδών για την Εταιρεία λόγω μειωμένων πωλήσεων ως επακόλουθο της ύφεσης στον τομέα ανάπτυξης γης, της περιορισμένης λειτουργίας της Εταιρείας και της μη ανάληψης νέων έργων. Για το 2009 διαπιστώθηκε για πρώτη φορά η πραγματοποίηση ζημίας λόγω της κατακόρυφης μείωσης των πωλήσεων. Ως επακόλουθο κατά τον Οκτώβριο 2010 αποφασίστηκε μεταξύ άλλων η αποπεράτωση των υπό εξέλιξη έργων και παράλληλα ο τερματισμός των εργασιών ανάπτυξης νέων ακινήτων της Εργοδότριας Εταιρείας. Αποτέλεσμα των πιο πάνω αποφάσεων και της πολιτικής που ακολούθησε η Εταιρεία, από το 2007 τα έργα που αναλάμβανε περιορίστηκαν σημαντικά. Έτσι από τα έξι έργα που υπήρχαν ή άρχισαν το 2007, τρία αποπερατώθηκαν το 2007, δυο το 2008 και ένα το
9. Ένα έργο που άρχισε αρχές του 2008 αποπερατώθηκε το 2011 και άλλο έργο που άρχισε στα τέλη του 2011 ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο
10. Τέλος μια κατοικία που άρχισε τον Οκτώβριο 2009 στην περιοχή Αρχάγγελος / Λακατάμια παραμένει ημιτελής. Σημειωτέον ότι η Εργοδότρια Εταιρεία πριν το 2006 διατηρούσε συνεχώς υπό ανάπτυξη 8 με 10 έργα και εργοδοτούσε γύρω στα 30 άτομα. Επακόλουθο της πιο πάνω πολιτικής ήταν και οι σταδιακές απολύσεις εργατικού προσωπικού λόγω πλεονασμού. Ο Αιτητής, όπως και ο ίδιος παραδέχθηκε ήταν από τους τελευταίους που απολύθηκε, όταν απέμειναν για ολοκλήρωση δύο έργα, εκ των οποίων το ένα ήταν η ημιτελής κατοικία στον Αρχάγγελο. Έτσι με την απεμπλοκή της Εταιρείας από τον οικοδομικό / κατασκευαστικό τομέα και τον τομέα ανάπτυξης γης, κύριες ασχολίες της παραμένουν η πώληση ακινήτων και η διαχείριση της περιουσίας του Συγκροτήματος. Καθώς έχει αναφερθεί στην απόφαση Α/φοι Γαλαταριώτη Λτδ ν. Παρασκευής Γρηγορά κ.α.

(2001)1 Α.Α.Δ. 1985, 1990: «Σε περιπτώσεις όπως η παρούσα, ο εκσυγχρονισμός ή αναδιοργάνωση ή οποιαδήποτε αλλαγή της επιχείρησης για να συνιστά βάσιμο λόγο πλεονασμού πρέπει να είναι τέτοιου βαθμού, σε έκταση και σοβαρότητα, ώστε να επιφέρει μεταβολή στη φύση των καθηκόντων του εργοδοτουμένου ή την κατάργησή τους ώστε το αποτέλεσμα να συνεπάγεται "ελάττωση του αριθμού των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων" κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 18(γ)(i) του Νόμου. Μια μέθοδος εξακρίβωσης του αν υπάρχει ή όχι πλεονασμός καθορίστηκε στην υπόθεση Hindle -v- Percival Boats Ltd

(1969)1All ER 836. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης αυτής, σε κάθε περίπτωση για να δικαιολογηθεί πλεονασμός πρέπει να διακριβωθούν οι πραγματικές απαιτήσεις της επιχείρησης και κατά πόσο αυτές μειώθηκαν κατά τον ουσιώδη χρόνο. Στη συνέχεια πρέπει να διακριβωθεί κατά πόσο οι συγκεκριμένες μειωμένες απαιτήσεις συνδέονται με τα καθήκοντα του εργοδοτού-μενου που θα απολυθεί ως πλεονάζον. Αν στη διαδικασία αυτή, με αντικειμενικά κριτήρια επιβεβαιωθεί ο επηρεασμός της εργασίας του εργοδοτούμενου, αυτός θεωρείται πλεονάζον προσωπικό. Στην ίδια απόφαση κρίθηκε επίσης ότι η στοιχειο-θέτηση πλεονασμού δεν εξαρτάται από το πώς ο ίδιος ο εργοδότης χαρακτηρίζει την πράξη του. Το Δικαστήριο παρατήρησε ότι το θέμα ήταν: «εντελώς αντικειμενικό υπό την έννοια ότι το εφαρμοζόμενο κριτήριο αναφέρεται στις πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης και όχι τη γνώμη των εργοδοτών ή οποιουδήποτε άλλου επί του σημείου εκείνου.» (Βλ. και United Hotels (Lordos) Ltd v. Ανδρούλας Σταύρου κ.α.

(2003)1 Α.Α.Δ. 515.) Στην προκείμενη περίπτωση, οι αλλαγές που επέφερε η απόφαση της Εργοδότριας Εταιρείας για αγορά και αξιοποίηση περιορισμένου αριθμού κτημάτων ήταν τέτοιας σοβαρότητας και έκτασης που οδήγησε σε περιορισμό των οικοδομικών και κατασκευαστικών εργασιών και συγχρόνως στη σταδιακή μείωση των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων και δη εργατών και κτιστών με τις οποίες συνδέονταν άρρηκτα τα καθήκοντα τους. Η δε Εταιρεία σε τελικό στάδιο έπαυσε να ασχολείται με τον οικοδομικό / κατασκευαστικό τομέα και την ανάπτυξη γης και περιορίστηκε στην πώληση ακινήτων και στη διαχείριση της περιουσίας του Συγκροτήματος. Η πλευρά της Εργοδότριας Εταιρείας αναφέρθηκε εισέτι και σε κατακόρυφη μείωση του κύκλου εργασιών της ως αποτέλεσμα των πιο πάνω αλλαγών. Σύμφωνα με την επικρατούσα νομολογία, για να διαπιστωθεί η πραγματική μείωση του όγκου εργασίας μίας επιχείρησης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο συνήθης κύκλος των εργασιών της επιχείρησης στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων πριν την απόλυση. Το Δικαστήριο στηριζόμενο πάντοτε επί αντικειμενικών κριτηρίων θα πρέπει να διαπιστώσει μέσα από τα γεγονότα της υπόθεσης εάν υπήρξε ουσιαστική μείωση του συνήθους κύκλου εργασιών της επιχείρησης κατά τον ουσιώδη χρόνο, σε βαθμό που λογικά να κρίνεται δικαιολογημένη η απόλυση λόγω πλεονασμού. Για τον προσδιορισμό του όγκου εργασίας μιας επιχείρηση στην Α. Ιάσωνος Λτδ ν. Χρίστου κ.α.

(1994)1Α.Α.Δ. 703, 706 επισημαίνονται τα ακόλουθα: «Ο όγκος εργασίας προσδιορίζεται με βάση σταθερό παρονομαστή που αντανακλά τον όγκο της εργασίας του εργοδότη στο πλαίσιο του συνήθους κύκλου της επιχειρηματικής του δραστηριότητας και η σημασία που ενέχει ο όρος 'όγκος εργασίας' στο πλαίσιο του άρθρου 18 (γ) (vii) του Ν. 24/67 (όπως έχει τροποποιηθεί).» Από τα στοιχεία που έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου η κα Θεοχάρους και τα οποία υποστήριξε με τη μαρτυρία της, φαίνεται ότι από το 2007 μέχρι και το 2010 που τερματίστηκε η απασχόληση του Αιτητή ο κύκλος εργασιών της Εταιρείας παρουσίαζε μια κατακόρυφη πτώση σε βαθμό που το 2010 είχε μηδενιστεί. Ομόφωνα λοιπόν, καταλήγουμε ότι ο τερματισμός της απασχόληση του Αιτητή έγινε κάτω από πραγματικές συνθήκες πλεονασμού, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18(γ)(i) (ii)(vii) του Νόμου. Το Ταμείο με τους γενικούς λόγους εμφάνισης, δεν αρνείται την ύπαρξη λόγων πλεονασμού. Ισχυρίζεται ωστόσο ότι ο Αιτητής δεν δικαιούται πληρωμής από το Ταμείο γιατί πριν τον τερματισμό της απασχόλησης του συμπλήρωσε τη συντάξιμη ηλικία ως μεταλλωρύχος. Μέσα από τη μαρτυρία του Αιτητή αλλά και από έγγραφα που τέθηκαν ως Τεκμήρια (Τεκ.16-18), φαίνεται ότι ο Αιτητή γεννήθηκε στις 11.8.1948 και ότι για διάστημα πέντε χρόνων, από το 1969 έως 1974, εργάστηκε ως μεταλλωρύχος. Επίσης από τις 11.7.2010 λαμβάνει σύνταξη γήρατος ως μεταλλωρύχος. Εξέταση του Νόμου καταδεικνύει, χωρίς περιθώρια σοβαρής αμφισβήτησης, πως πρωταρχικός σκοπός του είναι η προστασία του εργοδοτούμενου από τον μονομερή τερματισμό της απασχόλησης του ως μέτρο κοινωνικής ασφάλειας [Στέλιος Στυλιανίδης v. British American Insurance Co Ltd,

(1990)1 Α.Α.Δ., 517, 527]. Είναι κεντρικό χαρακτηριστικό του Νόμου ο καθορισμός δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που συναρτώνται προς τον τερματισμό της απασχόλησης εργοδοτούμενου. Καθορίζει τα περί την αποζημίωση για παράνομο τερματισμό της απασχόλησης, για πληρωμή αντί προειδοποίησης για τερματισμό της απασχόλησης και για πληρωμή λόγω πλεονασμού. [Χριστόδουλου Κυριάκου κ.α. ν. Ταμείου δια Πλεονάζον Προσωπικό

(1993)1 Α.Α.Δ. 1027]. Ο ίδιος ο Νόμος καθορίζει το πλαίσιο εφαρμογής του. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Νόμου: «Εργοδοτούμενος δεν δικαιούται εις αποζημίωσιν λόγω τερματισμού της απασχο-λήσεως του δυνάμει του παρόντος Νόμου εάν προ της ημερομηνίας του τερματισμού της απασχολήσεως του συνεπλήρωσε τη συντάξιμη ηλικία». Σύμφωνα με το άρθρο 19

(1)του Νόμου: «Εργοδοτούμενος δεν δικαιούται σε πληρωμή λόγω πλεονασμού, αν πριν από την ημερομηνία του τερματισμού της απασχόληση του συμπλήρωσε τη συντάξιμη ηλικία» Η ερμηνευτική έννοια της «Συντάξιμης Ηλικίας» όπως προσδιορίζεται στο άρθρο 2 του Νόμου, «σημαίνει τη συντάξιμη ηλικία όπως αυτή ορίζεται στους περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμους του 1980 μέχρι 2009». Ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμος του 1980 μέχρι 2009 έχει καταργηθεί και αντικατασταθεί από τον Νόμο 59(Ι)/

1. Σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του Νόμου αυτού: «
2. Ασφαλισμένος ή δικαιούχος δυνάμει του νόμου που καταργήθηκε λογίζεται ως ασφαλισμένος ή δικαιούχος δυνάμει του παρόντος Νόμου και τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του, από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου, διέπονται από τον παρόντα Νόμο». «Συντάξιμη ηλικία», σύμφωνα με το άρθρο 2 των περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμων 59(Ι)/2010 - «σημαίνει την ηλικία των εξήντα πέντε

(65)ετών, σε περίπτωση όμως προσώπου που δικαιούται σύνταξη γήρατος με βάση το άρθρο 36, σημαίνει την ηλικία των εξήντα τριών

(63)ετών και αυτή αναπροσαρμόζεται από το 2018, με τρόπο που θα καθορίζεται με Κανονισμούς, κάθε πέντε

(5)χρόνια με βάση τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής κατά τη συντάξιμη ηλικία, με πρώτη αναπροσαρμογή που θα αντιστοιχεί στη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής της πενταετίας 2018 μέχρι 2023∙» Σύμφωνα με το άρθρο 36 του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου 59(Ι)/2010 ως έχει τροποποιηθεί με τον Ν.126(Ι)/2010:- «36.-

(1)Τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 35, στην περίπτωση προσώπου που απασχολήθηκε ως μεταλλωρύχος μετά τις 7 Ιανουαρίου 1957 για χρονικό διάστημα τριών

(3)τουλάχιστον ετών, η συντάξιμη ηλικία μειώνεται κατά ένα

(1)μήνα για κάθε πέντε

(5)μήνες τέτοιας απασχόλησης, σε καμιά όμως περίπτωση, δεν μειώνεται κάτω των πενήντα οκτώ

(58)ετών.

(2)Η κατά το εδάφιο

(1)μείωση της συντάξιμης ηλικίας ισχύει μόνο στην περίπτωση προσώπου που έπαυσε να εργάζεται σε μεταλλείο.

(3)Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου- «μεταλλείο» έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από το άρθρο 3 τον περί Ρυθμίσεως Μεταλλείων και Λατομείων Νόμου, όπως αυτός εκάστοτε τροποποιείται ή αντικαθίσταται και ∙ «μεταλλωρύχος» σημαίνει μισθωτό, απασχολούμενο υπογείως ή επιφανειακώς σε μεταλλείο, σε εργασία που έχει άμεση σχέση με την παραγωγή ή τον εμπλουτισμό του μεταλλεύματος.» Το δικαίωμα λοιπόν ενός εργοδοτούμενου να επωφεληθεί αποζημίωσης ή πληρωμής λόγω πλεονασμού από το Ομώνυμο Ταμείο δεν είναι απεριόριστο. Τίθεται κάτω από συγκεκριμένους περιορισμούς που σχετίζονται είτε με την ηλικία ή την περίοδο απασχόλησης του εργοδοτούμενου. Για πρόσωπο που έχει απασχοληθεί ως μεταλ-λωρύχος για χρονικό διάστημα τριών τουλάχιστον ετών συντάξιμη ηλικία λογίζεται το 63ο έτος της ηλικίας του, μειωμένο κατά ένα μήνα για κάθε πέντε μήνες απασχόλη-σης σε μεταλλείο. Συνεπώς ένας μεταλλωρύχος ανάλογα με τα χρόνια απασχόλησης του δύναται να αποκτήσει το δικαίωμα σε σύνταξη γήρατος μεταξύ του 58ου και 65ου έτους της ηλικίας του. Ο νόμος ωστόσο δεν αναφέρεται απλώς σε δικαίωμα για σύνταξη γήρατος όπως συμβαίνει στις προβλεπόμενες στο άρθρο 35 περιπτώσεις, αλλά σε μείωση συντάξιμης ηλικίας. Συνεπώς η συντάξιμη ηλικία μεταλλωρύχου μειώνεται κάτω από το 63ο έτος της ηλικίας του ανάλογα με τα χρόνια απασχόλησης του σε μεταλλείο, με τις ίδιες ασφαλιστικές προϋποθέσεις που ισχύουν για το 65ο έτος συνταξιοδότησης. Στην προκείμενη περίπτωση φαίνεται ότι με την απόκτηση σύνταξης γήρατος μεταλλωρύχου η συντάξιμη ηλικία του Αιτητή μειώθηκε ανάλογα. Συνεπώς ο Αιτητής κατά τον χρόνο τερματισμού της απασχόλησης του είχε ήδη συμπληρώσει τη συντάξιμη ηλικία. Θέτοντας λοιπόν τα γεγονότα της υπόθεσης υπό το πρίσμα των πιο πάνω νομοθετικών διατάξεων, καταλήγουμε ότι ο Αιτητής, ως συνταξιούχος, εξαιρείται του πεδίου εφαρμογής των προστατευτικών διατάξεων του Νόμου και επομένως δεν δικαιούται σε αποζημίωση ή πληρωμή λόγω πλεονασμού. Ως αποτέλεσμα η Αίτηση απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα. (υπ).............. Ι.Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Γ. Στυλιανού, Μέλος Μ. Μιχαήλ, Μέλος ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο