ΑΝΤΩΝΑΚΗ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ κ.α. ν. ΤΑΜΕΙΟΥ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΕΛΤΑ ΛΤΔ, Αρ. Υπόθεσης: 42/2011, 7/7/2016

(1)Με την προσθήκη νέας παραγράφου με την αρίθμηση 23 ως ακολούθως: «Οι Καθ' ων η αίτηση περαιτέρω και ή διαζευκτικά αιτούνται απόρριψη της αίτησης λόγω του ότι αυτή έχει παραγραφεί σύμφωνα με τον Νόμο ή/και η Αίτηση είναι εκπρόθεσμη ή/και το Δικαστήριο στερείται αρμοδιότητας να την εξετάσει αφού καταχωρήθηκε μετά την εκπνοή της προθεσμίας των δώδεκα μηνών από την ημερομηνία που προέκυψε το ισχυριζόμενο δικαίωμα των Αιτητών. Οι Καθ' ων η αίτηση επιφυλάσσουν το δικαίωμα τους να αναφερθούν λεπτομερώς κατά τη δικάσιμο».

(2)Με την αναρίθμηση των παραγράφων 23 και 24 της Ανταπαίτησης των Καθ' ων η αίτηση σε 24 και 25 αντίστοιχα. (Β) Περαιτέρω ή άλλη θεραπεία. (Γ) Έξοδα πλέον ΦΠΑ. Η αίτηση βασίζεται στον περί Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών Διαδικαστικό Κανονισμό του 1999, όπως έχει τροποποιηθεί, Κ.11, 12, και 17, στον περί Ετησίων Αδειών Μετ' απολαβών Νόμο 8/67, όπως έχει τροποποιηθεί, άρθρο 12, στον περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμο 24/67, όπως έχει τροποποιηθεί, άρθρο 30, στους περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμούς Δ.25 Θ.1-5, Δ.48 Θ.1-4, 8 και 9, στη διακριτική ευχέρεια και στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου και στη σχετική Νομολογία. Η αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του κ. Ανδρέα Καρταμπή ο οποίος δηλώνει γραμματέας της Διαχειριστικής Επιτροπής των Καθ' ων η αίτηση και δεόντως εξουσιοδοτημένος να προβεί σ' αυτή προς υποστήριξη της παρούσας αίτησης. Σύμφωνα με τη δήλωση του μετά την απόφαση του Δικαστηρίου ημερ. 23.12.2014 με την οποία απερρίφθη το προφορικό προδικαστικό αίτημα των Καθ' ων η αίτηση για παραγραφή του δικαιώματος των Αιτητών να προσφύγουν στο Δικαστήριο, προχώρησαν στην καταχώρησης αίτησης τροποποίησης την οποία απέσυραν και ακολούθως στην καταχώρηση της παρούσας αίτησης, ούτως ώστε να συμπεριληφθεί η νομοθετική υπεράσπιση της παραγραφής στους γενικούς λόγους εμφάνισης. Δηλώνει ότι οι Καθ' ων η αίτηση προσήλθαν ενώπιον του Δικαστηρίου με καθαρά χέρια, δίδοντας την πλήρη εικόνα των γεγονότων στο Δικαστήριο, ότι ενέργησαν με καλή πίστη και ότι ουδεμία ζημιά θα υποστούν οι Αιτητές από την τροποποίηση αφενός γιατί θα έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν και να υποβάλουν όλες τις θέσεις και ισχυρισμούς τους ενώπιον του Δικαστηρίου και αφετέρου τα έξοδα θα επιδικαστούν υπέρ τους. Η αίτηση αντίκρισε την ένσταση των Αιτητών με την οποία προβάλλονται οι πιο κάτω λόγοι: (α) η αίτηση καταχωρήθηκε χωρίς την εξουσιοδότηση των Καθ' ων η αίτηση, (β) η αίτηση καταχωρήθηκε με μεγάλη καθυστέρηση η οποία δεν έχει δικαιολογηθεί, (γ) η ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση καταχωρήθηκε από αναρμόδιο πρόσωπο το οποίο, επιπροσθέτως, δεν αποκαλύπτει την πηγή της γνώσης του για τα θέματα στα οποία αναφέρεται, (δ) τυχόν έγκριση του αιτήματος θα παραβιάσει τα συνταγματικά δικαιώματα των Αιτητών σε σχέση με το δικαίωμα τους για εκδίκαση της υπόθεσης εντός ευλόγου χρόνου, (ε) οι Καθ' ων η αίτηση έχουν αποποιηθεί του δικαιώματος τους να εγείρουν θέμα αναφορικά με τη δικαιο-δοσία του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών και ή κωλύονται να εγείρουν τέτοιο θέμα στο παρόν στάδιο. Θα μπορούσαν να εγείρουν το θέμα σε προγενέστερο στάδιο κάτι που δεν έπραξαν. (στ) η αναφορά στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση ότι οι Αιτητές δεν θα υποστούν οποιαδήποτε ζημιά εάν εγκριθεί η αίτηση διότι τα έξοδα θα επιδικαστούν υπέρ τους είναι κακόπιστη. Ο λόγος είναι ότι τα δικηγορικά έξοδα πληρώνονται από το Ταμείο δικαιούχοι του οποίου είναι ούτως ή άλλως οι Αιτητής. Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του Αιτητή Αντωνάκη Παπανικολάου στην οποία επαναλαμβάνονται οι πιο πάνω λόγοι ένστασης. Μέσα από τις αγορεύσεις των συνηγόρων αποτυπώνονται και οι εκατέρωθεν προσεγγίσεις τους ως προς την όλη διάσταση του θέματος, τις οποίες έχουμε εξετάσει. Έχουμε επίσης διεξέλθει του φακέλου της υπόθεσης. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών ρυθμίζεται από τους περί Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών Διαδικαστικούς Κανονισμούς του 1999 «Οι Κανονισμοί». Με το άρθρο 11 των Κανονισμών παρέχεται στο Δικαστήριο η διακριτική ευχέρεια «να εκδώσει οποιοδήποτε διάταγμα αναγκαίο για τους σκοπούς της υπόθεσης ή την ολοκλήρωση της». Σύμφωνα με τον Κ.12

(1)των Κανονισμών «ενδιάμεση αίτηση υποβάλλεται εγγράφως, είναι σύμφωνη και περιέχει τις λεπτομέ-ρειες που περιγράφονται στον Τύπο 6». Στη νομική βάση του Τύπου 6 αναφέρεται ότι θα πρέπει να προσδιορίζονται τα άρθρα του Νόμου ή και του Κανονισμού στα οποία βασίζεται η αίτηση. Για το ζήτημα της τροποποίησης δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση στους Κανονισμούς. Προς συμπλήρωση ωστόσο του θεσμικού πλαισίου που καθιερώνουν οι εν λόγω Κανονισμοί στον Κ.17 προβλέπεται ότι, «Για οποιοδήποτε ζήτημα για το οποίο δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση στον παρόντα Κανονισμό για την ακολουθητέα διαδικασία και λαμβανομένου πάντοτε υπόψη του συνοπτικού χαρακτήρα της διαδικασίας που προβλέπεται στον παρόντα Κανονισμό, θα εφαρμόζονται, τηρουμένων των αναλογιών, οι σχετικές διατάξεις του περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικού Κανονισμού.» Σύμφωνα με τη Δ.25 θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, το Δικαστήριο έχει εξουσία, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, να επιτρέψει την τροποποίηση δικογράφων κατά τέτοιο τρόπο και υπό τέτοιους όρους, με σκοπό τον καθορισμό των πραγματικών επίδικων θεμάτων μεταξύ των διαδίκων. Όπως έχει τεθεί από τον κ. Πική, Δ. (όπως ήταν τότε) στην Σ. Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd και άλλων

(1989)1 Α.Α.Δ (Ε) 33: «

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο, δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case 28 Ch. D. 361 υπεδείχθη ότι το δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη.» Σχετικά αναφορά γίνεται στην Ευριπίδου ν. Καννάουρου

(1985)1 Α.Α.Δ. 24 και Άννα Latouf Agini v. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος

(1999)1 Α.Α.Δ. 11. Στην πρόσφατη απόφαση Ανδριανή Αρακελιάν, Διαχειρίστρια της Περιουσίας του Αποβιώσαντος Hurutune L. Arakelian ν. Ταμείου Προνοίας του Προσωπικού της Marfin Λαϊκής Τράπεζας Δημόσια Εταιρεία Λτδ και των Εξαρτημένων της Εταιρειών κ.α (απόφαση ημερ. 11.2.16 στην Πολιτική Έφεση Αρ.51/2012), το Ανώτατο Δικαστήριο αναφερόμενο σε παλαιότερη νομολογία του επισήμανε τα ακόλουθα αναφορικά με την τροποποίηση δικογράφων: Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου δυνάμει της Δ.25 (ως εφαρμόζεται στην παρούσα περίπτωση), είναι πλατιά. Κυρίαρχο στοιχείο για την άσκησή της είναι τα καλώς νοούμενα συμφέροντα της δικαιοσύνης. Όπως τονίστηκε στην Ε. Φιλίππου Λτδ ν. Compass Insurance Co. Ltd (Αρ. 1)

(1990)1 AAΔ 24, στη σελ. 26:- «Τα συμφέροντα της δικαιοσύνης είναι ο παράγων ο οποίος δεσπόζει στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν και προσδιορίζουν τα συμφέροντα της δικαιοσύνης εξισορρο-πούνται μετά από την συνεκτίμηση των συμφερόντων των διαδίκων και των ευρύτερων συμφερόντων της δικαιοσύνης για τελεσφόρο επίλυση όλων των συναφών διαφορών μεταξύ τους καθώς και των συμφερόντων του δημοσίου στην εξασφάλιση της ταχείας απονομής της δικαιοσύνης.» Οι αρχές που διέπουν το θέμα δεν είναι τίποτε άλλο από εργαλεία προς υποβοήθηση του Δικαστηρίου για να ασκήσει ορθά τη διακριτική του ευχέρεια. Κατά κανόνα παρέχεται άδεια για τροποποίηση εκτός αν το Δικαστήριο καταλήξει ότι ο Αιτητής ενεργεί κακόπιστα ή ότι με την τροποποίηση, αν επιτραπεί, θα επηρεαστεί η αντίδικη πλευρά σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην είναι δυνατή η αποζημίωση της με την καταβολή εξόδων. Άδεια για τροποποίηση μπορεί να δοθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης ώστε όλα τα επίδικα ζητήματα μεταξύ των διαδίκων για το ίδιο θέμα να εκδικαστούν σε μια διαδικασία. Με βάση τη λεγόμενη σύγχρονη τάξη της νομολογίας, επιτρέπονται τροποποιήσεις ακόμη και όταν η τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία η οποία να μην μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα. Τελικά με την πάροδο των χρόνων η προσέγγιση της νομολογίας στο θέμα της τροποποίησης έγινε αρκετά φιλελεύθερη ώστε να εξυπηρετείται το συμφέρον της δικαιοσύνης με βάση το σύνολο των περιστατικών της κάθε υπόθεσης. Οι πιο πάνω αρχές προκύπτουν, μεταξύ άλλων, από τις αποφάσεις Courtis a.o. v. Iasonides

(1970)1 CLR 180, Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου κ.α.

(1991)1 ΑΑΔ 934, Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd κ.α.

(1989)1Ε ΑΑΔ 33, Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Παύλου

(1995)1 ΑΑΔ

1. Μελετώντας με προσοχή τα ενώπιον μας τιθέμενα στοιχεία υπό το φως των πιο πάνω αρχών και αυθεντιών προβαίνουμε στις πιο κάτω παρατηρήσεις και συμπε-ράσματα: Ο ουσιαστικός λόγος ένστασης που προβάλλεται μέσα από την ειδοποίηση ενστάσεως των Αιτητών αφορά τον παράγοντα καθυστέρησης στην υποβολή της παρούσας αίτησης. Ισχυρίζονται οι Αιτητές ότι το αίτημα αυτό θα μπορούσε να υποβληθεί σε προγενέστερο στάδιο και δη στις 3.2.2014 με την ένσταση που οι Καθ' ων η αίτηση καταχώρησαν στην αίτηση για προσωρινό διάταγμα, στις 13.2.2014 με τους γενικούς λόγους εμφάνισης που καταχώρησαν στους τροποποιη-μένους γενικούς λόγους της Αίτησης και στις 10.4.2014 κατά την αγόρευση τους στην αίτηση αντεξέτασης του Ανδρέα Καρταμπή, αναφορικά με την ένορκη δήλωση του ημερ. 3.2.
2. Ωστόσο, με βάση τους ισχυρισμούς τους, το αίτημα ηγέρθη στις 22.5.2014, τρία χρόνια μετά την καταχώρηση της κύριας Αίτησης, όταν η υπόθεση ήταν ορισμένη για ακρόαση. Από τα γεγονότα της υπόθεσης διαπιστώνουμε ότι από την καταχώρηση της Αίτησης Εργατικής Διαφοράς μέχρι την παρούσα αίτηση πέρασαν τρία χρόνια. Είναι επίσης γεγονός ότι του αιτήματος για τροποποίηση προηγήθηκαν οι πιο πάνω διαδικασίες χωρίς ποτέ να εγερθεί το προδικαστικό θέμα της παραγραφής παρά μόνο στις 22.5.2014 που η υπόθεση ήταν ορισμένη για ακρόαση. Δεν αγνοούμε ότι το θέμα της παραγραφής αποτελεί διαδικαστικό θέμα που συνδέεται άμεσα με την ουσία της υπόθεσης. Ως διαδικαστικό θέμα οι Καθ' ων η αίτηση θεώρησαν ότι μπορούσαν να το εγείρουν προφορικά ενώπιον του Δικαστηρίου και αυτό έπραξαν κατά την ημέρα της ακρόασης. Με την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου και την απόρριψη του αιτήματος με βάση την ισχύουσα νομολογία, όπου επιβάλλει τη δικογράφηση της νομοθετικής υπεράσπισης της παραγραφής, οι Καθ' ων η αίτηση μία βδομάδα μετά καταχώρησαν αίτηση τροποποίησης την οποία απέσυραν στις 11.3.2015 και επανήλθαν με την καταχώρηση της παρούσας αίτησης στις 19.3.
3. Από την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου, που κατά την κρίση μας αποτελεί σημαντικό γεγονός, μέχρι την καταχώρηση της παρούσας αίτησης τροποποίησης η καθυστέρηση είναι μόνο τρεις μήνες και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι προηγήθηκε άλλη αίτηση που απεσύρθη, ο χρόνος είναι ακόμα μικρότερος. Ως επακόλουθο δεν βρίσκουμε να υπήρξε οποιαδήποτε υπέρμετρη καθυστέρηση που θα μπορούσε αφ' εαυτής να αποκλείσει τη δυνατότητα επιτυχίας της παρούσας αίτησης για τροποποίηση. Εν πάση περιπτώσει, όπως τονίστηκε στην Astor Manufacturing & Exporting Co κ.α. ν. A. & G. Leventis & Company (Nigeria) Ltd κ.α.

(1993)1 ΑΑΔ 726 ο παράγοντας χρόνος είναι μεν σχετικός, αλλά δεν είναι «εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας». Στην απόφαση Federal Bank of Lebanon (S.A.L.) v. Νίκου Σιακόλα,

(1999)1 Α.Α.Δ. 44, 53, τονίστηκε ότι η καθυστέρηση από καμιά άποψη δεν θα μπορούσε αφ' εαυτής να αποκλείσει τη δυνατότητα έγκρισης του αιτήματος για τροποποίηση και μάλιστα όταν δεν υπήρχε καμία απολύτως ένδειξη ότι η καθυστέρηση δεν ήταν καλόπιστη κάτι που διαπιστώνουμε και στην προκείμενη περίπτωση. Η θέση των Αιτητών ότι η παρούσα αίτηση καταχωρήθηκε χωρίς την έγκριση του Ταμείου και ότι η ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση καταχωρήθηκε από αναρμόδιο πρόσωπο το οποίο, πρόσθετα, δεν αποκαλύπτει την πηγή γνώση του επί των θεμάτων που αναφέρεται, επίσης δεν βρίσκουμε να ευσταθεί. Καταρχάς ο ομνύων κ. Καρταμπής, δηλώνει ότι έχει προσωπική γνώση των γεγονότων της υπόθεσης και προβαίνει στην ένορκη δήλωση υπό την ιδιότητα του ως γραμματέας της Διαχειριστικής Επιτροπής των Καθ' ων η αίτηση από τους οποίους είναι δεόντως εξουσιοδοτημένος. Όπως τονίστηκε στην απόφαση Τράπεζα Κύπρου Λτδ ν. Βασίλη Χαραλάμπους κ.α.

(2010)1Β ΑΑΔ 829 «εκείνο που έχει σημασία σε μία τέτοια περίπτωση δεν είναι αν ο ομνύων είχε ή όχι προσωπική εμπλοκή ή γνώση σε κάθε στάδιο της εξελικτικής πορείας της δικαιοπραξίας, αλλά το σημαντικό είναι το κατά πόσο παρουσιάζει στο Δικαστήριο μαρτυρία η οποία είναι αποδεκτή κατά το δίκαιο της απόδειξης». Και στην προκείμενη περίπτωση η δήλωση του ομνύοντος κ. Καρταμπή δεν βρίσκουμε ότι μπορεί να τεθεί έξω από τα πλαίσια της αποδεκτότατης. Περαιτέρω η αναφορά των Καθ' ων η αίτηση, ότι οι Αιτητές δεν θα υποστούν οποιαδήποτε ζημιά από την τροποποίηση, γιατί τα έξοδα θα επιδικαστούν υπέρ τους δεν μπορεί να θεωρηθεί κακόπιστη, καθώς η θέση των Αιτητών ότι τα δικηγο-ρικά έξοδα θα πληρωθούν από το Ταμείο, δικαιούχοι του οποίου είναι οι ίδιοι, αποτελεί την ουσία της Αίτησης Εργατικής Διαφοράς που καλείται το Δικαστήριο να αποφασίσει. Επίσης από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μας δεν φαίνεται ότι η τροποποίηση θα επιφέρει οποιαδήποτε αδικία στους Αιτητές που δεν μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα. Σημειώνουμε ότι η αιτούμενη τροποποίηση ζητείται σε στάδιο προ της ενάρξεως της ακροαματικής διαδικασίας και μετά που το Δικαστήριο απέρριψε προφορικό αίτημα παραγραφής καθώς τέτοια νομοθετική υπεράσπιση δεν περιλα-μβανόταν στους γενικούς λόγους εμφάνισης. Συνεκτιμώντας λοιπόν όλα τα πιο πάνω στοιχεία κρίνουμε ότι είναι ορθό και δίκαιο να εγκρίνουμε το αίτημα τροποποίησης. Παραχωρείται άδεια τροποποίησης των γενικών λόγων εμφάνισης ως η αιτούμενη θεραπεία. Η τροποποίηση να γίνει εντός δύο βδομάδων από σήμερα. Τα έξοδα που θα προκύψουν από την τροποποίηση ως και τα έξοδα της αίτησης επιδικάζονται υπέρ των Αιτητών και εναντίον των Καθ' ων η αίτηση. Τα έξοδα να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. (υπ)............................................................... Ι. Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Γ. Στυλιανού, Μέλος Κ. Χρίστου, Μέλος Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο