ΜΑΡΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ν. SUZUKYOTO LIMITED κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 226/2014, 19/7/2016

(1)του περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου (Ν.24/67), όπως διαμορφώθηκε από τον Τροποποιητικό Νόμο 6/73 (ο «Νόμος»), καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμήριο υπέρ του εργοδοτούμενου δυνάμει του οποίου: «...ο υπό εργοδότου τερματισμός απασχολήσεως τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ως μη γενόμενος δια τινά των εν τω άρθρω 5 εκτιθεμένων λόγων», δηλαδή των λόγων που καθιστούν νόμιμη και δικαιολογημένη την απόλυση και δεν παρέχουν στον εργοδο-τούμενο δικαίωμα αποζημίωσης. Συνεπώς, στην Εργοδότρια Εταιρεία απόκειται να ανατρέψει το καθιερωμένο από το Νόμο μαχητό τεκμήριο και να αποδείξει ότι δικαιολογημένα απόλυσε την Αιτήτρια για τους λόγους που επικαλείται. Προς ανατροπή του εν λόγω τεκμηρίου κατέθεσαν ο ένας εκ των διευθυντών της Εργοδότριας Εταιρείας κ. Ανδρέας Χαραλάμπους και η λογίστρια στον ελεγκτικό οίκο Deloitte Ltd κα Άνδρη Πιτσιλλή. Η Αιτήτρια και το Ταμείο δεν προσέφεραν μαρτυρία. Παράλληλα κατατέθηκαν ως Τεκμήρια διάφορα έγγραφα στα οποία θα αναφερθούμε όπου κρίνεται σκόπιμο κατά την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας. Προτού αναφερθούμε στην προσαχθείσα μαρτυρία κρίνουμε σκόπιμο να παραθέσου-με τα παραδεκτά και ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα της υπόθεσης όπως προκύπτουν από τις έγγραφες προτάσεις, τις δηλώσεις των μερών και το ενώπιον μας μαρτυρικό υλικό που είναι τα ακόλουθα: Η Εργοδότρια Εταιρεία κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με την εισαγωγή και πώληση υλικών για την κατασκευή μπιζού, φτηνών κοσμημάτων. Η Αιτήτρια προσλήφθηκε στην υπηρεσία της Εργοδότριας Εταιρείας την 1.6.2005 και εργάστηκε ως πωλήτρια μέχρι τις 31.12.2012 που η απασχόληση της τερματίστηκε με προειδοποιητική επιστολή ημερομηνίας 22.10.2012 (Τεκ.2), όπου προβάλλεται ως λόγος η «μείωση του κύκλου εργασιών». Κατόπιν παρακλήσεως της Εργοδότριας Εταιρείας, η Αιτήτρια εργάστηκε μέχρι τις 15.1.2013, για μερικές ώρες κάθε μέρα, ούτως ώστε να βοηθήσει ή και εκπαιδεύσει την άλλη υπάλληλο σε θέματα δικής της αρμοδιότητας. Οι τελευταίες απολαβές της Αιτήτριας ήταν αυτές που αναφέρει το Ταμείο. Ανέρχονταν στα €189,31 εβδομαδιαίως συμπεριλαμβανομένου και 13ου μισθού. Σύμφωνα με τον κ. Α. Χαραλάμπους, λόγω μείωσης του κύκλου εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας για το δεύτερο εξάμηνο του 2012, έδωσαν στην Αιτήτρια την επιστολή απόλυσης. Για να επιβεβαιώσει τη θέση του παρέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου καταστάσεις συνολικών εισοδημάτων της Εταιρείας που εμπεριέχονται στις οικονομικές καταστάσεις των ετών 2011 έως 2014, από τα οποία προκύπτει η πιο κάτω εικόνα: 2011 2012 2013 2014 Κύκλος εργασιών €1.259.498 €1.249.061 €716.543 €596.934 Είναι η θέση του μάρτυρα ότι μετά την απόλυση της Αιτήτριας η Εργοδότρια Εταιρεία δεν προέβη σε νέες προσλήψεις. Αναφέρθηκε ωστόσο στα αρχεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων από τα οποία φαίνεται ότι μετά την απόλυση της Αιτήτριας προσελήφθη ο Κώστας Χαραλάμπους, ο οποίος καθώς ισχυρίστηκε ήταν ο ιδρυτής και διευθυντής της Εταιρείας που συνταξιοδοτήθηκε και επαναπροσλήφθηκε υπό νέο καθεστώς, η Γαλήνη Δαμιανίδη, που φαίνεται να προσλήφθηκε την 1.5.2013, ενώ επρόκειτο για εργοδοτούμενη που επέστρεψε στην εργασία της μετά από άδεια μητρότητας και η Κατερίνα Καλογερίδου η οποία προσλήφθηκε την 1.4.2013 ως βοηθός του συνταξιοδοτηθέντα Κ. Χαραλάμπους στα γραμματειακά και λογιστικά του καθήκοντα και ως σχεδιάστρια κοσμημάτων, τομέας καινούργιος για την Εταιρεία. Αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι κατέθεσε τους λογαριασμούς του 2013 και 2014 για να καταδείξει τις προβλέψεις που είχαν σε σχέση με τη μείωση του κύκλου εργασιών της Εταιρείας. Για τα προηγούμενα χρόνια και δη από το 2009 ανέφερε ότι ο κύκλος εργασιών της Εταιρείας παρουσίαζε μια συνεχή ανοδική πορεία με αποκορύφωμα το 2011 και 2012 χωρίς ωστόσο να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε στοιχεία για τα συγκεκριμένα έτη. Ο μάρτυρας δεν αρνήθηκε ότι τέσσερεις μήνες πριν την απόλυση της Αιτήτριας η Εργοδότρια Εταιρεία προσέλαβε νέα πωλήτρια για τις ανάγκες του νέου καταστήματος που άνοιξε τον Νοέμβριο

1. Ερωτηθείς γιατί δεν απέλυσαν τη νέα πωλήτρια αντί την Αιτήτρια αρκέστηκε να πει ότι η νέα πρόσληψη έγινε για το νέο κατάστημα χωρίς να δώσει περαιτέρω εξήγηση. Καταθέτοντας η κα Α. Πιτσιλλή ανέφερε ότι υπηρετεί ως υπηρεσιακή διευθύντρια της Deloitte Ltd στη Λάρνακα και ότι η Εργοδότρια Εταιρεία είναι πελάτης τους από το
2. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012 ο κύκλος εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας μειώθηκε σημαντικά και οπωσδήποτε θα έπρεπε να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για μείωση των λειτουργικών της εξόδων όπως ενοίκια και μισθοδοσία. Για να υποστηρίξει τη θέση της αναφέρθηκε λεπτομερώς στα αποτέλεσμα του 2012 και ακολούθως, κατά την αντεξέταση της, κατάθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου «εξαμηνιαία συγκριτική κατάσταση πωλήσεων 2012», σημειώνοντας ότι η μείωση των πωλήσεων που παρουσίαζε η Εταιρεία το δεύτερο εξάμηνο σε συνάρτηση με το πρώτο εξάμηνο του 2012 ήταν εμφανής, καθώς το πρώτο εξάμηνο οι πωλήσεις ανέρχονταν στα €808.596,18 και το δεύτερο εξάμηνο στα €440.464,40, υπολογίζοντας μείωση της τάξης του 45.5%. Περαιτέρω η μάρτυς παρέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου «μηνιαία συγκριτική κατάσταση πωλήσεων 2011 -2012» από την οποία προκύπτει η πιο κάτω εικόνα: 2011 2012 Αύξηση/(Μείωση) € € € % Ιανουάριος 96.602,03 88.041,17 (8.560,86) (8,9%) Φεβρουάριος 89.480,17 87.901,35 (1.578,82) (1,8%) Μάρτιος 101.265,83 158.375,94 57.110,11 56,4% Απρίλιος 113.695,82 163.465,45 49.769,63 43,7% Μάιος 128.842,76 174.349,51 45,506,75 35,3% Ιούνιος 131.743,26 136.462,76 4.728,50 3,6% Ιούλιος 108.461,99 113.574,81 5.112,82 4,7% Αύγουστος 62.900,41 44.712,25 (18.188,16) (28,9%) Σεπτέμβριος 107.931,29 78.493,77 (29.437,52) (27,2%) Οκτώβριος 88.206,00 66.112,85 (22.093,15) (25%) Νοέμβριος 101.620,31 72.996,07 (28,624,24) (28,1%) Δεκέμβριος 128.756,94 64.574,65 (64.182,29) (49,8%) Σύνολο 1.259.497,81 1.249.060,58 Αντεξεταζόμενη δεν αρνήθηκε ότι ο κύκλος μιας επιχείρησης παρουσιάζει οπωσδήποτε σκαμπανεβάσματα και ότι στην προκείμενη περίπτωση αυτό που υπέδειξαν στους πελάτες τους ήταν η μείωση των λειτουργικών εξόδων και όχι η απόλυση προσωπικού. Ανάλυση - Συμπεράσματα Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18 του Νόμου, εργοδοτούμενος είναι πλεονάζων, και κατά συνέπεια δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο όταν η απασχόληση του ετερματίσθη: (α).............................................................................................................................................................................. (β).............................................................................................................................................................................. (γ) Ένεκα οιουδήποτε των ακολούθων άλλων λόγων σχετιζομένων προς την λειτουργίαν της επιχειρήσεως: (i) εκσυγχρονισμού, μηχανοποιήσεως ή οιασδήποτε άλλης αλλαγής εις τας μεθόδους παραγωγής ή οργανώσεως η οποία ελαττώνει τον αριθμόν των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων. (ii) αλλαγών εις τα προϊόντα ή εις τα μεθόδους παραγωγής ή εις τας αναγκαιούσας ειδικότητας των εργοδοτουμένων (iii) καταργήσεις τμημάτων (iv) δυσκολιών εις την τοποθέτησιν προϊόντων εις την αγοράν ή πιστωτικών δυσκολιών (v) ελλείψεων παραγγελιών ή πρώτων υλών (vi) σπάνεως μέσων παραγωγής, και περιορισμού του όγκου της εργασίας ή της επιχειρήσεως Στην προκείμενη περίπτωση, ο λόγος απόλυσης που επικαλείται η Εργοδότρια Εταιρεία είναι «η μείωση του όγκου εργασιών της επιχείρησης της, που οδήγησε στη μείωση των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων στον τομέα όπου εργαζόταν η Αιτήτρια». Σύμφωνα με την επικρατούσα νομολογία, για τον καθορισμό του όγκου εργασίας μιας επιχείρησης και της κατ' ισχυρισμό μείωσης του, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο συνήθης κύκλος εργασιών της επιχείρησης στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων πριν την απόλυση. Το Δικαστήριο στηριζόμενο πάντοτε επί αντικειμενικών κριτηρίων θα πρέπει να διαπιστώσει μέσα από τα γεγονότα της υπόθεσης την ύπαρξη ουσιαστικής μείωσης του συνήθους κύκλου εργασιών της επιχείρησης κατά τον ουσιώδη χρόνο, σε βαθμό που λογικά να κρίνεται δικαιολογημένη η απόλυση λόγω πλεονασμού. Το πότε υπάρχει περιορισμός του όγκου εργασίας μίας επιχείρησης έχει εξεταστεί σε αρκετές αποφάσεις του Δικαστηρίου, με καθοδηγητική την Α. Ιάσωνος Λτδ ν. Χρίστου κ.α.

(1994)1Α.Α.Δ. 703, 706 στην οποία επισημαίνονται τα ακόλουθα: «Εποχιακή ή περιοδική μείωση του όγκου εργασίας η οποία αφήνει ανεπηρέαστο τον όγκο της εργασίας, επιμετρούμενο μέσα στο συνήθη κύκλο της εμπορικής δραστηριότητας του εργοδότη, δε συνιστά λόγο για τον τερματισμό της απασχόλησης λόγω πλεονασμού. Ο όγκος των εργασιών επιχείρησης έχει όχι μόνο εποχιακές αλλά και καθημερινές αυξομειώσεις και διακυμάνσεις. Αν γινόταν δεχτή η θέση των εφεσειόντων, θα διανοιγόταν η οδός για την καταστρατήγηση του οικοδομήματος του νόμου που συναρτά τον πλεονασμό με τα αντικειμενικά δεδομένα της επιχείρησης. Ο όγκος εργασίας προσδιορίζεται με βάση σταθερό παρονομαστή που αντανακλά τον όγκο της εργασίας του εργοδότη στο πλαίσιο του συνήθους κύκλου της επιχειρηματικής του δραστηριότητας και η σημασία που ενέχει ο όρος "όγκος εργασίας" στο πλαίσιο του Άρθρου 18 (γ) (vii) του Ν. 24/67 (όπως έχει τροποποιηθεί).» Έχουμε εξετάσει με προσοχή όλα τα στοιχεία που έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου η πλευρά της Εργοδότριας Εταιρείας. Από τα εν λόγω στοιχεία οφείλουμε να παρατη-ρήσουμε ότι δεν προκύπτει η παραμικρή ένδειξη ότι η μείωση του κύκλου εργασιών που παρουσίαζε η επιχείρησης της Εργοδότριας Εταιρείας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012 και δη κατά τον ουσιώδη χρόνο απόλυσης της Αιτήτριας, αποτέλεσε ένα μόνιμο ή έστω σύνηθες και μη προσωρινό στοιχείο που θα συνιστούσε ασφαλές έρεισμα για την εξαγωγή εύλογων συμπερασμάτων σε σχέση με τον περιορισμό του όγκου εργασιών της. Η Εργοδότριας Εταιρεία, πλην των πιο πάνω συγκριτικών στοιχείων, δεν έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου συγκεκριμένα στοιχεία που έτειναν να καταδείξουν ότι η απόφαση για απόλυση της Αιτήτριας ήταν το αποτέλεσμα των προβλέψεων της ότι η μείωση του κύκλου εργασιών της επιχείρησης της θα ήταν συνεχής και μόνιμη και όχι προσωρινή. Το Δικαστήριο θα ήταν σε θέση να έχει μια πληρέστερη εικόνα σε σχέση με τον συνήθη κύκλο εργασιών της Εργοδότρια Εταιρείας, εάν τίθεντο ενώπιον του στοιχεία και για τα έτη προ του 2011, καθώς και στοιχεία που έτειναν να καταδείξουν το μόνιμο και όχι το προσωρινό του κύκλου εργασιών που παρουσίαζε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012. Τέτοια στοιχεία μπορούσαν να είναι οι παραγγελίες που είχε η Εταιρεία, η προβλέψιμη μείωση της πελατείας κ.α. Η απλή αναφορά σε μελλοντικές προβλέψεις δεν μπορούν να αποτελέσουν ασφαλές έρεισμα στην εξαγωγή ευλόγων συμπερασμάτων, όπως επίσης δεν μπορούν να αποτελέσουν επιβεβαίωση των θέσεων τα οικονομικά αποτελέσματα των ετών 2013 και 2014 καθώς κανένα στοιχείο δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου που να επιβεβαιώνει το προβλέψιμο των εν λόγω αποτελεσμάτων. Από τα στοιχεία λοιπόν που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν προκύπτει η παραμικρή μείωση του κύκλου εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας κατά τον ουσιώδη χρόνο απόλυσης της Αιτήτριας, καθώς τα αποτέλεσμα του 2011 και 2012 κυμαίνονταν στα ίδια επίπεδα. Ενώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2012 ο κύκλος εργασιών της Εταιρείας παρουσίαζε μια εμφανή αύξηση σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2011, εν τούτοις η Εργοδότρια Εταιρεία λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των μηνών Αυγούστου και Σεπτεμβρίου 2012, όπου οι πωλήσεις παρουσίαζαν μείωση σε σύγκριση με τους αντίστοιχους μήνες του 2011, προχώρησε χωρίς άλλο στην απόφαση για απόλυση της Αιτήτριας επικαλούμενη μείωση του κύκλου εργασιών της. Επί τούτου, υιοθετώντας το σκεπτικό προηγούμενων αποφάσεων του Δικαστηρίου μας, σημειώνουμε ότι οι μειωμένες εισπράξεις δύο ή και περισσοτέρων μηνών σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν σταθερό βάθρο στήριξης απόφασης για τερματισμό της απασχόλησης εργοδοτούμενου για λόγους πλεονασμού. Η διάγνωση και διαπίστωση περιορισμού του κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης και κατά συνέπεια η απόφαση για απόλυση ενός εργοδοτούμενου, δεν μπορεί να στηριχθεί στα οικονομικά πεπραγμένα μιας σύντομης χρονικής διάρκειας. Αν οι εισπράξεις μιας επιχείρησης δεν ήταν οι αναμενόμενες για τον εργοδότη για κάποια χρονική περίοδο, αυτό από μόνο του δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο αντικειμενικό στη βάση του Νόμου που θα δικαιολο-γούσε απόφαση τερματισμού και απώλειας εργασίας εργοδοτούμενου. Αν αυτό γίνει δεκτό, τότε όλοι οι εργοδότες έχουν στην επιχείρηση τους μια τέτοια μέρα που θα μπορούν να την επικαλεστούν ως νόμιμο λόγο τερματισμού απασχόλησης εργοδο-τούμενου για λόγους πλεονασμού. Εν κατακλείδι ομόφωνα καταλήγουμε ότι η Εργοδότρια Εταιρεία απέτυχε να αποσεί-σει το βάρος απόδειξης που τη βαρύνει και κατ' επέκταση δεν κατάφερε να αποδείξει στη βάση του Νόμου οποιοδήποτε λόγο που θα δικαιολογούσε την απόλυση της Αιτήτριας λόγω πλεονασμού. Υπολογισμός των Αποζημιώσεων Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Νόμου, όπως τροποποιήθηκε από το Ν.92/79, όταν εργοδότης τερματίσει παράνομα την απασχόληση εργοδοτούμενου που έχει απασχο-ληθεί συνεχώς από αυτόν επί 26 τουλάχιστον εβδομάδες, ο εργοδοτούμενος έχει δικαίωμα σε αποζημίωση που υπολογίζεται σύμφωνα με τον Πρώτο Πίνακα του Νόμου. Η αποζημίωση εργοδοτούμενου επαφίεται, σύμφωνα με το άρθρο 4 του Πρώτου Πίνακα του Νόμου, στην απόλυτο διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Στην άσκηση της εξουσίας αυτής ορίζεται από το ίδιο άρθρο του Νόμου, ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ορισμένοι παράγοντες που είναι οι ακόλουθοι: (α) τα ημερομίσθια και πάσας τας άλλας απολαβάς του εργοδοτούμενου (β) την διάρκεια της υπηρεσίας του εργοδοτουμένου (γ) την απώλειαν προοπτικής σταδιοδρομίας του εργοδοτουμένου (δ) τας πραγματικάς συνθήκας του τερματισμού των υπηρεσιών του εργοδοτουμένου (ε) την ηλικίαν του εργοδοτουμένου Από τα γεγονότα της υπόθεσης προκύπτει ότι η Αιτήτρια εργάστηκε στην υπηρεσία της Εργοδότρια Εταιρείας για 8 σχεδόν έτη. Λαμβάνοντας επομένως υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τερματίστηκε η απασχόληση της, τις απολαβές της, την περίοδο απασχόλησης της, ως και τους υπόλοιπους παράγοντες που απαριθμούνται στην παράγραφο 4 του Πρώτου Πίνακα του Νόμου και για τους οποίους δεν τεθήκαν ενώπιον μας οποιαδήποτε στοιχεία, κρίνουμε υπό τις περιστάσεις εύλογο να της επιδικάσουμε ως αποζημίωση το ποσό των €3.407,58 που αντιστοιχεί με τις απολαβές 18 εβδομάδων. Εκδίδεται επομένως απόφαση υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας για το ποσό των €3.407,58 πλέον νόμιμο τόκο. Περαιτέρω επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας δικηγορικά έξοδα €1000 πλέον ΦΠΑ. Η Αίτηση εναντίον του Ταμείου Πλεονάζοντος Προσωπικού απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα. (υπ)................... Ι.Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Γ. Στυλιανού, Μέλος Κ. Χρίστου, Μέλος ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο