ΚΩΣΤΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ν. ΧΡΥΣΟΔΑΛΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΛΤΔ, Αρ. Υπόθεσης: 122/2014, 22/12/2016

(1)του περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου (Ν.24/67), όπως διαμορφώ-θηκε από τον Τροποποιητικό Νόμο 6/73 (ο «Νόμος»), καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμή-ριο υπέρ του εργοδοτούμενου δυνάμει του οποίου: «...ο υπό εργοδότου τερματισμός απασχολήσεως τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ως μη γενόμενος δια τινά των εν τω άρθρω 5 εκτιθεμένων λόγων», δηλαδή των λόγων που καθιστούν νόμιμη και δικαιολογημένη την απόλυση και δεν παρέχουν στον εργοδοτούμενο δικαίωμα αποζημί-ωσης. Συνεπώς, στην Εργοδότρια Εταιρεία απόκειται να ανατρέψει το καθιερωμένο από το Νόμο μαχητό τεκμήριο και να αποδείξει ότι δικαιολογημένα απόλυσε τον Αιτητή για τους λόγους που επικαλείται. Προς ανατροπή του εν λόγω τεκμηρίου κατέθεσε για την Εργοδότρια Εταιρεία ο Διευθυντής Πωλήσεων κ. Λοΐζος Παπαλοΐζου. Ο Αιτητής και το Ταμείο δεν προσκόμισαν μαρτυρία. Παράλληλα κατατέθηκαν ως Τεκμήρια διάφορα έγγραφα στα οποία θα αναφερθούμε όπου κρίνεται σκόπιμο κατά την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας. Προτού αναφερθούμε στην προσαχθείσα μαρτυρία κρίνουμε σκόπιμο να παραθέσουμε τα παραδεκτά και ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα της υπόθεσης όπως προκύπτουν από τις έγγραφες προτάσεις και τις δηλώσεις των μερών που είναι τα ακόλουθα: Η Εργοδότρια Εταιρεία είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης η οποία κατά τον ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με την παραγωγή, εμπορία και διανομή αλλαντικών και ή άλλων τροφίμων. Ο Αιτητής προσλήφθηκε στην υπηρεσία της Εργοδότρια Εταιρείας στις 13.6.2005 και εργάστηκε ως διανομέας τροφίμων μέχρι τις 7.2.2014 που η απασχόληση του τερματί-στηκε με σχετική προειδοποιητική επιστολή ημερ. 12.12.2013 (Τεκ.1), το περιεχόμενο της οποίας παραθέτουμε αυτούσιο: «Αγαπητέ Κώστα, Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας Χρυσοδάλιας Βιομηχανίας Τροφίμων Λτδ αποφάσισε να συμπτύξει τα δρομολόγια Λευκωσίας από τέσσερα σε τρία λόγω μείωσης του κύκλου εργασιών του συγκεκριμένου δρομολογίου. Γι' αυτό τον λόγο το δρομολόγιό σας θα συμπτυχθεί στα υπόλοιπα. Μετά λύπης μας είμαστε υποχρεωμένοι να τερματίσουμε τις υπηρεσίες σας στις 7 Φεβρουαρίου 2014 λόγω κατάργησης του δρομολογίου σας. Σας ευχαριστούμε πολύ για τις μέχρι σήμερα υπηρεσίες σας και λυπούμαστε για τυχόν ταλαιπωρίες που θα σας δημιουργήσουμε. Με εκτίμηση, Νεόφυτος Χρυσοστόμου, Διευθυντής. Ο τελευταίος εβδομαδιαίος μισθός του Αιτητή συμφωνήθηκε στο ποσό των €358,89 συμπεριλαμβανομένου 13ου μισθού, που είναι το ποσό που παραθέτει το Ταμείο στους γενικούς λόγους εμφάνισης. Μαρτυρία Η κυρίως εξέταση του κ. Λ. Παπαλοΐζου, μοναδικού μάρτυρα για την Εργοδότρια Εταιρεία, περιέχεται σε γραπτή του δήλωση (Τεκ. Α) και με αυτή ουσιαστικά επαναλαμβάνει τις θέσεις που διατυπώνει η Εργοδότρια Εταιρεία στους γενικούς λόγους εμφάνισης. Αναφερόμενος στο περιεχόμενο της επιστολής απόλυσης ισχυρίζεται ότι πέραν της γενικής μείωσης του κύκλου εργασιών της Εταιρείας υπήρξε και συγκεκριμένη μείωση των πωλήσεων στο πελατολόγιο του Αιτητή και ότι η Εταιρεία θα προέβαινε σε σύμπτυξη των δρομολογίων της Επαρχίας Λευκωσίας από 4 σε 3 δρομολόγια και συγκεκριμένα θα αφαιρούσε το δρομολόγιο του Αιτητή, αφού σ' αυτό υπήρξε και η πιο σημαντική μείωση. Ειδικότερα αναφέρει ότι ενώ τα εισοδήματα της Εταιρείας κατά τα έτη 2011-2012 είχαν αυξηθεί κατά €625.534, τα επόμενα έτη μειώθηκαν κατά €832.

1. Επίσης ο κύκλος εργασιών της Εταιρείας από €11.779.946 που ήταν το 2012, το 2013 μειώθηκε σε €10.947.
2. Προς επιβεβαίωση των ισχυρισμό του κατέθεσε αντίγραφα οικονομικών καταστάσεων για τα έτη 2011 έως
3. Επιπρόσθετα, σε σχέση με τη μείωση των πωλήσεων και δη του πελατολογίου που εξυπηρετούσε ο Αιτητής, ισχυρίζεται ότι για τα έτη 2011-2012 υπήρξε ποσοστιαία μείωση κατά 13.35% και για τα έτη 2012-2013 κατά 9.31%, παρουσιάζοντας προς τούτο κατάσταση με τα δρομολόγια των διανομέων Λευκω-σίας (Τεκ.5). Είναι η θέση του μάρτυρα ότι από τα πιο πάνω προκύπτει καθαρά η μείωση του κύκλου εργασιών που παρουσίαζε η Εταιρεία από το 2011 μέχρι το 2013 και ότι αυτή η μείωση προέκυπτε από τις πωλήσεις που ενέπιπταν στα δρομολόγια του Αιτητή και ως εκ τούτου η Εργοδότρια Εταιρεία απόλυτα δικαιολογημένα αναγκάστηκε να συμπτύξει τα δρομολόγια της από 4 σε 3 και να τερματίσει την απασχόληση του Αιτητή. Αντεξεταζό-μενος, ανέφερε ότι το πελατολόγιο του Αιτητή αποτελείτο από σαράντα περίπου πελάτες από τους οποίους κάποιοι είχαν κλείσει. Αφού του υπεβλήθη ότι ο Αιτητής εξυπηρετούσε και άλλες επαρχίες εκτός από την επαρχία Λευκωσίας, ο μάρτυρας αρκέστηκε να πει ότι ήταν λογικό να του ανατεθεί η εξυπηρέτηση κάποιου πελάτη σε άλλη επαρχία από τη στιγμή που το πελατολόγιο του στη Λευκωσία είχε μειωθεί. Συμφώνησε ότι το 2013 η Εταιρεία προέβη σε μείωση των μισθών του προσωπικού με σκοπό να μην υπάρξουν απολύσεις και ότι ο Αιτητή ήταν τελικά το μόνο άτομο που απολύθηκε από το τμήμα πωλήσεων, καθώς απασχολούνταν τέσσερα άτομα στη Λευκωσία και υπήρχε αυτή η δυνατότητα. Αντεξεταζόμενος από την εκπρόσωπο του Ταμείου συμφώνησε ότι με βάση τους ελεγχόμενους λογαριασμούς του 2010 τα εισοδήματα της Εταιρείας ανέρχονταν στο ποσό των €10.135.
4. Αφού του υποδείχτηκε το Τεκ.5 και του υπεβλήθηκε ότι τα εισοδήματα της επαρχίας Λευκωσίας ευρίσκονταν ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα όλα αυτά τα χρόνια, ο μάρτυρας επέμενε ότι υπήρχε ξεκάθαρη μείωση συνδέοντας τις πωλήσεις με την τιμή του κρέατος και τα άλλα κόστη που ανέβαιναν συνεχώς. Ανάλυση - Συμπεράσματα Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18 του Νόμου, εργοδοτούμενος είναι πλεονάζων, και κατά συνέπεια δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο όταν η απασχόληση του ετερματίσθη: (α).............................................................................................................................................................................. (β).............................................................................................................................................................................. (γ) Ένεκα οιουδήποτε των ακολούθων άλλων λόγων σχετιζομένων προς την λειτουργίαν της επιχειρήσεως: (i) εκσυγχρονισμού, μηχανοποιήσεως ή οιασδήποτε άλλης αλλαγής εις τας μεθόδους παραγωγής ή οργανώσεως η οποία ελαττώνει τον αριθμόν των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων, (ii) αλλαγών εις τα προϊόντα ή εις τα μεθόδους παραγωγής ή εις τας αναγκαιούσας ειδικότητας των εργοδοτουμένων, (iii) καταργήσεις τμημάτων, (iv) δυσκολιών εις την τοποθέτησιν προϊόντων εις την αγοράν ή πιστωτικών δυσκολιών, (v) ελλείψεων παραγγελιών ή πρώτων υλών, (vi) σπάνεως μέσων παραγωγής, και (vii) περιορισμού του όγκου της εργασίας ή της επιχειρήσεως Στην επιστολή ημερ. 12.12.2013 (Τεκ.2) η Εργοδότρια Εταιρεία ουσιαστικά επικαλείται ως λόγο τερματισμού της απασχόλησης του Αιτητή τον περιορισμό του όγκου της εργασίας ή της επιχείρησης της και ειδικότερα τη μείωση του κύκλου εργασιών του συγκεκριμένου δρομολογίου που εξυπηρετούσε ο Αιτητής και το οποίο συμπτύχθηκε στα υπόλοιπα τρία δρομολόγια. Πότε υπάρχει περιορισμός του όγκου εργασίας μιας επιχείρησης έχει εξεταστεί σε αρκετές αποφάσεις του Δικαστηρίου με καθοδηγητική την απόφαση Α. Ιάσωνος Λτδ ν. Χρίστου κ.α.

(1994)1Α.Α.Δ. 703, 706 στην οποία επισημαίνονται τα ακόλουθα: «Εποχιακή ή περιοδική μείωση του όγκου εργασίας η οποία αφήνει ανεπηρέαστο τον όγκο της εργασίας, επιμετρούμενο μέσα στο συνήθη κύκλο της εμπορικής δραστηριότητας του εργοδότη, δε συνιστά λόγο για τον τερματισμό της απασχόλησης λόγω πλεονασμού. Ο όγκος των εργασιών επιχείρησης έχει όχι μόνο εποχιακές αλλά και καθημερινές αυξομειώσεις και διακυμάνσεις. Αν γινόταν δεχτή η θέση των εφεσειόντων, θα διανοιγόταν η οδός για την καταστρατήγηση του οικοδομήματος του νόμου που συναρτά τον πλεονασμό με τα αντικειμενικά δεδομένα της επιχείρησης. Ο όγκος εργασίας προσδιορίζεται με βάση σταθερό παρονομαστή που αντανακλά τον όγκο της εργασίας του εργοδότη στο πλαίσιο του συνήθους κύκλου της επιχειρηματικής του δραστηριότητας και η σημασία που ενέχει ο όρος "όγκος εργασίας" στο πλαίσιο του Άρθρου 18 (γ) (vii) του Ν. 24/67 (όπως έχει τροποποιηθεί).» Όπως εντοπίζεται στην απόφαση Κώστας Χατζηχριστοφή ν. Πιερή Γεωργίου κ.α

(2002)1Β Α.Α.Δ. 873, όταν ο Νόμος αναφέρεται σε «περιορισμό του όγκου εργασίας» σαφώς εννοεί περιορισμό ή μείωση του όγκου εργασίας του συγκεκριμένου εργοδότη, δηλαδή της επιχείρησης και όχι μείωση του όγκου εργασίας του εργοδοτούμενου. Επομένως, με βάση την κρατούσα νομολογία, για να διαπιστωθεί η πραγματική μείωση του όγκου εργασίας μίας επιχείρησης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο συνήθης κύκλος των εργασιών της στη διάρκεια των τελευταίων ετών πριν από την απόλυση. Το Δικαστήριο στηριζόμενο πάντοτε επί αντικειμενικών κριτηρίων, πρέπει να διαπιστώσει μέσα από τα γεγονότα της υπόθεσης εάν υπήρξε ουσιαστική μείωση του συνήθους κύκλου εργασιών της επιχείρησης κατά τον ουσιώδη χρόνο, σε βαθμό που λογικά να κρίνεται δικαιολο-γημένη η απόλυση λόγω πλεονασμού. Παρακολουθήσαμε με ιδιαίτερη προσοχή τον μάρτυρα της Εργοδότριας Εταιρείας όσο να καταθέτει ενώπιον του Δικαστηρίου και με την ίδια προσοχή εξετάσαμε και τη μαρτυρία του, έχοντας συνεχώς κατά νου τις έγγραφες προτάσεις το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας, τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα που αφορούν την υπόθεση καθώς και τα επιχειρήματα των ευπαιδεύτων συνηγόρων. Από την ενώπιον του Δικαστηρίου πραγματική μαρτυρία και δη τα αποτελέσματα των οικονομικών καταστάσεων (Τεκ.2,3 και 6), προκύπτει η πιο κάτω εικόνα αναφορικά με τα εισοδήματα και τα κέρδη που παρουσίαζε η Εργοδότρια Εταιρεία κατά τα έτη 2010 μέχρι 2013: 2010 2011 2012 2013 € € € € Εισοδήματα 10.135.827 11.124.412 11.779.946 10.947.183 Καθαρό Κέρδος/ (Ζημιά) 270.801 322.701 194.428 131.231 Επίσης με βάση την κατάσταση των δρομολογίων διανομής της Επαρχίας Λευκωσίας (Τεκ.5) προκύπτουν ανά έτος τα πιο κάτω συγκεντρωτικά αποτελέσματα: Συγκεντρωτικά Λευκωσίας 2010 2011 2012 2013 € € € € Πωλήσεις 2.280.379 2.322.572 2.191.413 2.162.413 Αξιολογώντας το ενώπιον μας μαρτυρικό υλικό βρίσκουμε κατ' αρχάς ότι ο ισχυρισμός της Εργοδότριας Εταιρείας για μείωση του όγκου εργασιών της δεν επαληθεύεται από τις οικονομικές καταστάσεις που δείχνουν όχι μείωση αλλά αύξηση των εισοδημάτων της. Συγκεκριμένα από το 2011 μέχρι και το 2013, τα εισοδήματα της Εταιρείας παρουσιά-ζονται αυξημένα σε σύγκριση με το 2010. Το 2013, ενώ παρουσιάζονται μειωμένα σε σύγκριση με τα δύο προηγούμενα χρόνια εν τούτοις η μείωση αυτή, επιμετρούμενη μέσα στα πλαίσια του συνήθους κύκλου της εμπορική δραστηριότητας της Εταιρείας, δεν κρίνεται ουσιαστική, λαμβανομένου υπόψη ότι το 2010 ήταν ακόμη χαμηλότερα. Εν ολίγοις από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου δεν επιβεβαιώνεται μείωση του όγκου εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας κατά το έτος απόλυσης του Αιτητή. Ισχυρίζεται περαιτέρω η Εργοδότρια Εταιρεία ότι υπήρξε μείωση του κύκλου εργασιών του συγκεκριμένου δρομολογίου που εξυπηρετούσε ο Αιτητής, γεγονός που διαπιστώνεται από την κατάσταση των δρομολογίων της Επαρχίας Λευκωσίας. Εξετάζοντας κατ' αρχάς τις συγκεντρωτικές πωλήσεις της Επαρχίας Λευκωσίας για τα έτη 2010 μέχρι 2013, δεν φαίνεται να υπήρξε ουσιαστική μείωση στην αξία της εκτελεσθείσας εργασίας σε βαθμό που θα δικαιολογούσε συνθήκες πλεονασμού. Η θέση της Εργοδότριας Εταιρείας ότι η μείωση αυτή παρουσιαζόταν στο συγκεκριμένο δρομολόγιο που εξυπηρετούσε ο Αιτητής και πάλι δεν φαίνεται να δικαιολογεί τέτοιες συνθήκες καθώς η μείωση που επικαλείται δεν αφορά την ίδια την Εταιρεία ως εργοδότη αλλά τον Αιτητή ως εργοδοτούμενο της κατά παρέκκλιση από την κρατούσα νομολογία. Άλλωστε τα συγκεντρωτικά Λευκωσία, όπως τα παραθέτουμε ανωτέρω, δεν δικαιολογούν μια τέτοια εκδοχή καθώς κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν φαίνεται να υπήρξε μείωση των εργασιών του τμήματος πωλήσεως που απασχολείτο ο Αιτητής. Η μειωμένη κερδοφορία που παρουσίαζε η Εργοδότρια Εταιρεία με βάση τις οικονομικές καταστάσεις, σε καμία περίπτωση δεν δύναται να αποτελέσει ένδειξη ούτε απόδειξη της μείωσης του όγκου εργασιών της. Σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία σε περιπτώσεις πλεονασμού το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τον κύκλο εργασιών του εργοδότη και όχι τα κέρδη ή τη ζημία του, που μπορεί να οφείλονται σε πολλούς παράγοντας άσχετους με τον όγκο εργασιών. Όπως εντοπίζεται στην απόφαση Κώστας Τρύφωνος ν. Takis Vashiotis Ltd

(1999)1 Α.Α.Δ. 1953: «η ζημιά μιας επιχείρησης, και μάλιστα η λογιστική, μπορεί να οφείλεται σε πληθώρα λόγων άσχετων με τον όγκο εργασίας της, ενώ αν και ο όγκος εργασίας (που δεν ορίζεται στον Νόμο) επίσης είναι συνάρτηση πολλών παραμέτρων, η αξία των εργασιών που έχουν διεξαχθεί ασφαλώς συνιστά ορθή, αν όχι την ορθότερη, ένδειξη τούτου». Εν κατακλείδι ομόφωνα καταλήγουμε ότι η Εργοδότρια Εταιρεία απέτυχε να αποσείσει το βάρος απόδειξης που τη βαρύνει και κατ' επέκταση δεν κατάφερε να αποδείξει στη βάση του άρθρου 18(γ)(vii) του Νόμου ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο απόλυσης του Αιτητή παρουσίαζε περιορισμό του όγκου εργασιών της επιχείρηση της. Υπολογισμός Αποζημιώσεων Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Νόμου, όπως τροποποιήθηκε από το Ν.92/79, όταν εργο-δότης τερματίσει παράνομα την απασχόληση εργοδοτούμενου που έχει απασχοληθεί συνεχώς από αυτόν επί 26 τουλάχιστον εβδομάδες, ο εργοδοτούμενος έχει δικαίωμα σε αποζημίωση που υπολογίζεται σύμφωνα με τον Πρώτο Πίνακα του Νόμου. Η αποζημίωση εργοδοτούμενου επαφίεται, σύμφωνα με το άρθρο 4 του Πρώτου Πίνακα του Νόμου, στην απόλυτο διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Στην άσκηση της εξουσίας αυτής ορίζεται από το ίδιο άρθρο του Νόμου, ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ορισμένοι παράγοντες που είναι οι ακόλουθοι: (α) τα ημερομίσθια και πάσας τας άλλας απολαβάς του εργοδοτούμενου (β) την διάρκεια της υπηρεσίας του εργοδοτουμένου (γ) την απώλειαν προοπτικής σταδιοδρομίας του εργοδοτουμένου (δ) τας πραγματικάς συνθήκας του τερματισμού των υπηρεσιών του εργοδοτουμένου (ε) την ηλικίαν του εργοδοτουμένου Από τα γεγονότα της υπόθεσης προκύπτει ότι ο Αιτητής εργάστηκε στην υπηρεσία της Εργοδότρια Εταιρείας για 9 συναπτά έτη και ότι για σκοπούς αποζημίωσης, με βάση τις μηνιαίες απολαβές του με τις οποίες συμφώνησε η Εργοδότρια Εταιρεία, λάμβανε εβδομαδιαίως το ποσό των €358,89. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τερματίστηκε η απασχόληση του, τις μηνιαίες απολαβές του, τη διάρκεια της απασχόλησης του καθώς και όλους τους άλλους παράγοντες που απαριθμούνται στην Παράγραφο 4 του Πρώτου Πίνακα του Νόμου, κρίνουμε υπό τις περιστάσεις εύλογο να του επιδικάσουμε υπό μορφή αποζημιώσεων το ποσό των €7.357,25 που αντιστοιχεί με τις απολαβές 20,5 εβδομάδων. Εκδίδεται επομένως απόφαση υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας για το ποσό των €7.357,25 πλέον νόμιμο τόκο από 19.2.2014 μέχρι τελικής εξόφλησης. Περαιτέρω επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας δικηγορικά έξοδα €1.300 πλέον νόμιμο τόκο πλέον ΦΠΑ. Η Αίτηση εναντίον του Ταμείου απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα. (υπ).................... ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ Ι.Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Π. Παναγή, Μέλος ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Κ. Χρίστου, Μέλος cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο