ΑΝΔΡΕΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ν. THEODOROS GEORGIOU LTD, Αρ. Αίτησης: 888/12, 10/1/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:DEDLEF:2018:2 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ - ΛΕΜΕΣΟΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ε. Κωνσταντίνου, Δικαστή. Μ. Μιλτιάδου ) Δ. Χαριλάου ) Μελών. Αρ. Αίτησης: 888/12 Μεταξύ: ΑΝΔΡΕΑ ΙΩΑΝΝΟΥ Αιτητή και THEODOROS GEORGIOU LTD Καθ' ων η Αίτηση Αίτηση ημερομηνίας 16/11/2017 για τροποποίηση των Γενικών Λόγων του Εγγράφου Εμφάνισης των Καθ' ων η Αίτηση. Ημερομηνία: 10 Ιανουαρίου,
- ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Αιτητή - Καθ' ου η αίτηση: Ο κ.Στ. Στυλιανού. Για τους Καθ' ων η Αίτηση - Αιτητές: Ο κ.Α. Κουμής. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Ο Αιτητής (Καθ' ου η αίτηση στην αίτηση τροποποίησης ημερ. 16/11/2017) καταχώρησε στις 15/11/2012 την με τον πιο πάνω τίτλο και αριθμό Αίτηση Εργατικής Διαφοράς («η Αίτηση») στους Γενικούς Λόγους της οποίας ισχυρίζεται ότι στις 15/11/1999 προσελήφθηκε στην υπηρεσία των Καθ' ων η Αίτηση ως ηλεκτρολόγος μηχανικός και ότι απασχολήθηκε σε αυτούς μέχρι τις 31/8/2012 ημερομηνία κατά την οποία οι Καθ' ων η Αίτηση τερμάτισαν την απασχόλησή του χωρίς να του δώσουν προειδοποίηση. Είναι η θέση του ότι τον Ιούλιο του 2012 οι Καθ' ων η Αίτηση αυθαίρετα και μονομερώς απέκοψαν από τον μηνιαίο μισθό που ελάμβανε €1.000,00 με τη δικαιολογία ότι αντιμετώπιζαν οικονομικά προβλήματα. Ότι αυτός δεν αποδέχτηκε την εν λόγω μείωση του μισθού του και ότι στις 28/8/2012 ζήτησε όπως του καταβληθεί το ποσό των €1.000,00 που αποκόπηκε από τον μισθό του. Ότι οι Καθ' ων η Αίτηση κατά την περίοδο 28/8/2012 - 31/8/2012 τον πίεζαν όπως αποδεχτεί την πιο πάνω μείωση του μισθού του αλλά αυτός αρνείτο. Απορρίπτει τις δικαιολογίες τις οποίες επικαλέστηκαν οι Καθ' ων η Αίτηση για την απόλυσή του και ισχυρίζεται ότι αυτές έγιναν σκόπιμα και εκ του πονηρού με σκοπό να δικαιολογηθεί η απόλυσή του. Υποστηρίζει ότι ο τερματισμός της απασχόλησής του είναι παράνομος και αδικαιολόγητος. Έτσι με την Αίτηση αξιώνει εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση €2.000,00 ως οφειλόμενο υπόλοιπο των μισθών του για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο του 2012, αποζημιώσεις για παράνομη απόλυση, πληρωμή αντί προειδοποίησης, αναλογία 13ου μισθού, €935,00 για ετήσια άδεια, νόμιμους τόκους, έξοδα και Φ.Π.Α. Οι Καθ' ων η Αίτηση (Αιτητές στην αίτηση τροποποίησης ημερ. 16/11/2017) με το Έγγραφο Εμφάνισής τους απορρίπτουν τις αξιώσεις του Αιτητή ισχυριζόμενοι ότι η απασχόληση του Αιτητή τερματίστηκε νόμιμα και δικαιολογημένα λόγω του ότι ο Αιτητής επέδειξε τέτοια διαγωγή που η μεταξύ τους σχέση εργασίας δεν μπορούσε να συνεχιστεί και πιο συγκεκριμένα ότι επέδειξε απρεπή συμπεριφορά η οποία προκάλεσε σημαντικές ζημιές στην επιχείρηση των Καθ' ων η Αίτηση. Περαιτέρω ισχυρίζονται ότι η αποκοπή των €1.000,00 από τον μισθό του έγινε νόμιμα με τη συγκατάθεση του Αιτητή και ότι ο Αιτητής κωλύεται από το να ζητά τους αποκοπέντες μισθούς λόγω του ότι υπέγραψε τα έγγραφα πληρωμής των μισθών του. Συνακόλουθα με τα πιο πάνω, οι Καθ' ων η Αίτηση αιτούνται απόρριψη της Αίτησης με έξοδα εναντίον του Αιτητή. Η ακροαματική διαδικασία της Αίτησης άρχισε στις 19/9/2017 ημερομηνία κατά την οποία κατέθεσε και αντεξετάστηκε ο διευθυντής των Καθ' ων η Αίτηση κ.Γιώργος Γεωργίου. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας του διευθυντή των Καθ' ων η Αίτηση ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση δήλωσε ότι οι Καθ' ων η Αίτηση δεν θα προσφέρουν άλλη μαρτυρία. Σημειώνουμε ότι κατά την κυρίως εξέτασή του ο κ.Γεωργίου δεν αναφέρθηκε στα καθήκοντα εργασίας του Αιτητή κατά την περίοδο που απασχολείτο στους Καθ' ων η Αίτηση. Κατά την αντεξέτασή του σε ερώτηση σε σχέση με τα καθήκοντα του Αιτητή αφού ανέφερε ότι οι Καθ' ων η Αίτηση ασχολούνται με την εισαγωγή και πώληση διάφορων ηλεκτρολογικών υλικών και σημείωσε ότι οι Καθ' ων η Αίτηση προγραμμάτιζαν συγκεκριμένες συσκευές και τα συστήματα που πωλούσαν σε ηλεκτρολόγους, είπε τα εξής: «Βασικά τα καθήκοντά του ήταν να βοηθά εμένα στην προετοιμασία των προσφορών για τα διάφορα έργα που υπήρχαν στο παζάρι στα συγκεκριμένα συστήματα, να βοηθά να κλείσουμε τη συμφωνία πώλησης, συνήθως μέσω των εργολάβων, να επιβλέπει, να με βοηθά επίσης στην προώθηση των συστημάτων αυτών, προσφέροντας διάφορες εξειδικευμένες πληροφορίες στους ηλεκτρολόγους μηχανικούς και να ετοιμάζει το πρόγραμμα, να το .. που να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πελατών για να εφαρμοστεί στα συστήματα τα οποία είχαμε». Σε σχέση με τις συνθήκες πρόσληψης του Αιτητή το μόνο που ανέφερε, πάλι κατά την αντεξέτασή του, ήταν ότι ο Αιτητής πήγε το 1999 σε αυτόν για να ζητήσει πληροφορίες και αυτός του πρόσφερε δουλειά γιατί ήθελε να συνεργαστεί μαζί του επειδή ήξερε Γερμανικά. Στις 27/9/2017 συνεχίστηκε η ακροαματική διαδικασία με την κατάθεση του Αιτητή (έγινε η κυρίως εξέτασή του και άρχισε η αντεξέτασή του). Κατά την κυρίως εξέτασή του ο Αιτητής αναφέρθηκε στα καθήκοντα που εκτελούσε κατά την διάρκεια της απασχόλησης του στους Καθ΄ ων η Αίτηση. Όταν ο Αιτητής ανέφερε ότι είναι ηλεκτρολόγος μηχανικός απόφοιτος πανεπιστημίου ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση του υπέβαλε ότι δεν είναι κάτοχος πανεπιστημιακού διπλώματος. Στις 13/11/2017 συνεχίστηκε η αντεξέταση του Αιτητή από τον δικηγόρο των Καθ' ων η Αίτηση και ο Αιτητής κατέθεσε ως Τεκμήριο 12 το πιστοποιητικό αναγνώρισης ισοτιμίας τίτλου σπουδών από το ΚΥ.Σ.Α.Τ.Σ. ημερομηνίας 17/9/2013 για τον τίτλο σπουδών που κατείχε. Επειδή δεν είχε ολοκληρωθεί η αντεξέταση του Αιτητή στις 13/11/2017 το Δικαστήριο όρισε την υπόθεση για συνέχιση στις 22/11/
- Στις 16/11/2017, οι Καθ' ων η Αίτηση καταχώρησαν την υπό εξέταση αίτηση («η αίτηση») με την οποία ζητούν τα πιο κάτω: «Α. Άδειαν και/ή Διάταγμα του Σεβαστού που να επιτρέπει την Τροποποίηση των ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΟΓΩΝ με την Προσθήκη της κάτωθι νέας Παραγράφου 2.α. ως κατωτέρω: 2.α. Οι καθ ων η αίτησης ισχυρίζονται ότι ο αιτητής δεν δικαιούται να εισπράξει οποιοδήποτε ποσό και/ή οποιαδήποτε αμοιβή για υπηρεσίες προσφερθείσες και/ή ως αποζημιώσεις από οποιαδήποτε μορφή από τους καθ ων η αίτησης γιατί ο αιτητής ως Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ο οποίος ήταν υπάλληλος των καθ ων η αίτησης κατά τον ουσιώδη χρόνο της παρούσας αίτησης από τις 15.11.1999 μέχρι 31.8.2012 ήτοι για 13 χρόνια εργαζόταν παράνομα στους καθ ων η αίτησης, για τον λόγο ότι δεν ήταν εγγεγραμμένος στο Μητρώο των Μελών του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου στον Κλάδο Ηλεκτρολογικής Μηχανικής, σύμφωνα με τον Νόμο Περί Επιστημονικού Επιμελητηρίου 224/1990 όπως τροποποιήθηκε άρθρο 25[1] α, β, γ, Γ, Δ, Α 3,4,5,6,7,8,9 και 10, ο αιτητής γράφτηκε στο Μητρώο Μελών του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου για τα έτη 2014-2017 και σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να έχει αναδρομική ισχύ, σύμφωνα με άρθρο 5 του νόμου το οποίο ορίζει, ότι κανένας δεν δικαιούται να εισπράξει οποιαδήποτε αμοιβή για υπηρεσίες που προσέφερε υπό την ιδιότητα ως Επιστήμονας Μηχανικός, εκτός αν είναι εγγεγραμμένος δυνάμει του παρόντος νόμου και δεν του επιβλήθηκε η δυνάμει του άρθρου 23 [1][γ] ποινή της αναστολής. Β. Οποιονδήποτε Άλλον Διάταγμα ή θεραπεία ήθελε διατάξει το Σεβαστό Δικαστήριο. Γ. Έξοδα της παρούσας Αίτησης». Η αίτηση βασίζεται στους περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικούς Θεσμούς Δ.25 Θ.1,2,3,4,5 και 6, Δ.63 Θ.1,2 και 3, Δ.48 Θ.1,2,3,9 (j), επί του περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου Ν.24/1967, όπως τροποποιήθηκε άρθρα 5, 6, 8 και 9, επί των Κανονισμών περί Διαιτητικού Δικαστηρίου 1968, όπως τροποποιήθηκε Κανονισμό 1,2,3,4,13 και 14 και επί των Γενικών Εξουσιών και πρακτικής του Δικαστηρίου. Τα γεγονότα πάνω στα οποία βασίζεται η αίτηση εκτίθενται στην ένορκη δήλωση του κ. Γιώργου Γεωργίου, διευθυντή των Καθ' ων η Αίτηση, ημερομηνίας 16/11/2017 που συνοδεύει την αίτηση, η οποία αναφέρει ότι οι Καθ' ων η Αίτηση πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά για την αναγνώριση του διπλώματος του Αιτητή ως ηλεκτρολόγου μηχανικού στις 13/11/2017 όταν κατά την αντεξέταση του Αιτητή σε ερωτήσεις σχετικά με τους τίτλους σπουδών του Αιτητή κατατέθηκε στο Δικαστήριο το Τεκμήριο
- Βάσει της κατάθεσης του εν λόγω Τεκμηρίου ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση τους συμβούλεψε να αποταθούν στο Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (Ε.Τ.Ε.Κ.) για να τους πληροφορήσει κατά πόσον ο Αιτητής είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Μελών του Επιμελητηρίου ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Λέγει ότι οι Καθ' ων η Αίτηση με έκπληξη διαπίστωσαν ότι ο Αιτητής καθ' ολη τη διάρκεια της εργοδότησής του από τους Καθ' ων η Αίτηση δεν ήταν εγγεγραμμένος στο πιο πάνω αναφερόμενο μητρώο και ότι τόσα χρόνια εργαζόταν κοντά τους χωρίς να τους αποκαλύψει το εν λόγω γεγονός. Λέγει περαιτέρω ότι η αιτούμενη τροποποίηση είναι αναγκαία ώστε η υπεράσπιση των Καθ' ων η Αίτηση να συνάδει με τη μαρτυρία που δόθηκε και θα δοθεί. Είναι η θέση του ότι η αιτούμενη τροποποίηση γίνεται καλόπιστα με σκοπό να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου όλα τα επίδικα θέματα και αν εγκριθεί η αιτούμενη τροποποίηση ο Αιτητής δεν θα υποστεί οποιαδήποτε ανεπανόρθωτη ζημιά η οποία δεν μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα. Ο Αιτητής καταχώρησε ειδοποίηση πρόθεσης ένστασης στην αίτηση η οποία εδράζεται στους πιο κάτω λόγους: «1) Ότι η αμφισβητούμενη αίτηση είναι νομικά αβάσιμη και/ή αδικαιολόγητη και δεν αναφέρει τις νομικές διατάξεις που παρέχουν στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών την εξουσία να παράσχει τη ζητούμενη θεραπεία και είναι αντικανονική και/ή ελαττωματική και/ή παράτυπη. 2) Ότι οι Αιτητές δεν δίδουν ικανοποιητικό λόγο ή λόγους για τους οποίους δεν συμπεριέλαβαν στην Υπεράσπιση τους τα ισχυριζόμενα γεγονότα τα οποία επιθυμούν να εισάξουν. 3) Ότι η αμφισβητούμενη αίτηση υποβάλλεται πολύ καθυστερημένα και σε πολύ προχωρημένο στάδιο της υπόθεσης. 4) Ότι η πολύ μεγάλη καθυστέρηση στην υποβολή της πιο πάνω αίτησης δεν επεξηγείται ούτε δικαιολογείται ή και δεν δικαιολογείται επαρκώς και βάσιμα. 5) Ότι η αμφισβητούμενη αίτηση έχει καταχωρηθεί καταχρηστικά δόλια και σκόπιμα και αποσκοπεί στην καθυστέρηση της εκδίκασης και περατώσης της υπόθεσης του Καθ΄ ου η αίτηση/Αιτητή. 6) Ότι οι Αιτητές γνώριζαν ή εάν αυτοί επιδείκνυαν την δέουσα επιμέλεια και ενδιαφέρον, εύλογα μπορούσαν, να γνωρίζουν τα ισχυριζόμενα γεγονότα που θέλουν να εισάξουν στην υπεράσπιση τους, έγκαιρα ή και πριν τη καταχώρηση της. 7) Ότι η ζητούμενη τροποποίηση είναι ουσιαστικά και συνεπάγεται επαναπροσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και με αυτή οι Αιτητές προσπαθούν να εισαγάγουν νέα υπόθεση ή και να εγείρουν πλήρως νέους λόγους ή και βάση Υπεράσπισης. 8) Ότι η αμφισβητούμενη αίτηση δεν είναι λογικά αναγκαία, δεν έχει γίνει καλόπιστα και θα προκαλέσει αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή και θα βλάψει ή και επηρεάσει δυσμενώς την υπόθεση ή και θέση ή και συμφέροντα του Καθ΄ ου η αίτηση/Αιτητή ή και αυτός θα τεθεί σε μειονεκτική θέση. 9) Ότι η πιο πάνω βλάβη ή και επηρεασμός των δικαιωμάτων του Καθ΄ ου η αίτηση/Αιτητή δεν μπορούν να καλυφθούν αποτελεσματικά με την επιδίκαση εξόδων. 10) Ότι οι Αιτητές έχουν ήδη ακουσθεί και προβάλει την μαρτυρία τους. 11) Ότι τυχόν, παραχώρησης της ζητούμενης άδειας για τροποποίηση θα συνεπαγόταν την επανεκδίκαση της υπόθεσης και την επανακλήτευση των μαρτύρων που έχουν ήδη καταθέσει». Η ένσταση βασίζεται στο περί Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών Διαδικαστικό Κανονισμό 1999, όπως αυτός έχει τροποποιηθεί, Κανονισμοί 2,3,9,11,12,17 και 18, στους περί Πολιτικής Δικονομίας Κανονισμούς Δ.25 Κ1-5, Δ.48 Κ.1, 2, 3 και 4, Δ.64 Κ1, 2, στο άρθρο 30
(3)(β) του Συντάγματος και στις συμφυείς εξουσίες και πρακτική του Δικαστηρίου. Τα γεγονότα επί των οποίων η ένσταση βασίζεται φαίνονται στην ένορκη δήλωση του Αιτητή η οποία επισυνάπτεται στην ειδοποίηση ένστασης. Ο Αιτητής αναφέρει ότι πέραν των γεγονότων που φαίνονται στον φάκελο της υπόθεσης η αναγνώριση του τίτλου σπουδών του από το ΚΥ.Σ.Α.Τ.Σ. έγινε το 2013, ότι αυτός εργαζόταν ως υπάλληλος στους Καθ' ων η Αίτηση από το 1999 και οι Καθ' ων η Αίτηση ήταν το πρόσωπο που πρόσφερε τυχόν υπηρεσίες ηλεκτρολόγων μηχανικών σε τρίτα πρόσωπα, ότι οι Καθ' ων η Αίτηση τον προσέλαβαν με το πτυχίο που είχε και ουδέποτε του ανέφεραν ότι έπρεπε να εγγραφεί στο σχετικό μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. Αμφισβητεί τον ισχυρισμό του κ. Γεωργίου ότι με έκπληξή τους οι Καθ' ων η Αίτηση διαπίστωσαν ότι δεν ήταν εγγεγραμμένος στο μητρώο μελών του Ε.Τ.Ε.Κ. Υποστηρίζει ότι η αίτηση δεν έγινε καλόπιστα, ότι η μαρτυρία των Καθ' ων η Αίτηση έχει δοθεί και ολοκληρωθεί και σε αυτήν δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά σε τυχόν παρανομία της σύμβασης εργασίας που είχαν με αυτόν, ότι η αιτούμενη τροποποίηση είναι ουσιαστική αφού ζητείται να προστεθεί μια νέα βάση υπεράσπισης και ότι η αν εγκριθεί η αίτηση θα εκδικαστεί εκ νέου η υπόθεση αφού θα χρειαστεί να δοθεί εκ νέου μαρτυρία επί του εν λόγω νέου σημείου που θα εισαχθεί ως επίδικο και το οποίο δεν έχει σχέση με τα υφιστάμενα επίδικα θέματα. Λέγει περαιτέρω ότι αν εγκριθεί η αίτηση θα επηρεαστούν δυσμενώς τα δικαιώματά του και ότι αυτή η ζημιά του δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την επιδίκαση εξόδων προς όφελος του. Εν όψει των πιο πάνω και των νομικών λόγων που περιέχονται στην ειδοποίηση ένστασης είναι η θέση του ότι η αίτηση πρέπει να απορριφθεί. Νομική Πτυχή - Συμπεράσματα - Κατάληξη Η διαδικασία ενώπιον του Δ.Ε.Δ. ρυθμίζεται από τις πρόνοιες των Περί Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών Διαδικαστικών Κανονισμών 1999-2010 («οι Κανονισμοί»). Ο Κ.11 των Κανονισμών παρέχει στο Δικαστήριο τη διακριτική εξουσία «να εκδώσει οποιοδήποτε διάταγμα αναγκαίο για τους σκοπούς της υπόθεσης ή την ολοκλήρωση της.». Ο Κ. 12 των Κανονισμών προβλέπει ότι: «Ενδιάμεση αίτηση υποβάλλεται εγγράφως, είναι σύμφωνη και περιέχει τις λεπτομέρειες που προβλέπονται στον Τύπο 6.» Σύμφωνα με τον Τύπο 6 η ενδιάμεση αίτηση πρέπει να περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία: «
- Αιτούμενη θεραπεία.
- Γεγονότα στα οποία βασίζεται η αίτηση[1].
- Νομική βάση της αίτησης[2].» Περαιτέρω σημειώνουμε ότι σύμφωνα με τον Κ.17 των Κανονισμών: «Για οποιοδήποτε ζήτημα για το οποίο δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση στον παρόντα κανονισμό για την ακολουθητέα διαδικασία και λαμβανομένου πάντοτε υπόψη του συνοπτικού χαρακτήρα της διαδικασίας που προβλέπεται στον παρόντα κανονισμό θα εφαρμόζονται τηρουμένων των αναλογιών, οι σχετικές διατάξεις του περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικού Κανονισμού». Επειδή αναφορικά με το υπό εξέταση θέμα (το ζήτημα της τροποποίησης) δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση στους Κανονισμούς, οι θεσμοί της Πολιτικής Δικονομίας τυγχάνουν εφαρμογής στην παρούσα διαδικασία. Η Δ.25 Θ.1 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας προνοεί τ΄ ακόλουθα: «The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties». H τροποποίηση δικογράφων ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας νοουμένου ότι συντρέχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις. Ο τρόπος άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου όταν τίθεται ενώπιον του αίτημα για τροποποίηση δικογράφου υπήρξε αντικείμενο πληθώρας αποφάσεων τόσο των αγγλικών Δικαστηρίων όσο και του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κύπρου. Σύμφωνα με τη νομολογία το Δικαστήριο, κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας, λαμβάνει υπόψη σειρά παραγόντων όπως οι επιπτώσεις που θα επιφέρει η τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου, ο χρόνος και το στάδιο που υποβάλλεται το αίτημα για τροποποίηση, η δυνατότητα που είχε το αιτών μέρος για συμπερίληψη των ισχυρισμών του σε προγενέστερο στάδιο, η παροχή δυνατότητας σε κάθε διάδικο να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου το σύνολο των πραγματικών διαφορών των διαδίκων. Οι εν λόγω παράγοντες ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης έχουν ποικίλλουσα βαρύτητα (βλέπε: Αθηνόδωρος Βασιλειάδης κ.α. ν. Πετρολίνα Λτδ
(1994)1 ΑΑΔ 16, Αstor Manufacturing & Exporting Co κ.α. ν. A. G. Leventis & Company (Nigeria) Ltd κ.α.
(1983)1 ΑΑΔ 726[3], Kayat Trading Ltd v. Genzyme Corporation
(2013)1 ΑΑΔ 543). Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Cl.Preece v. Nάσω Θεοφίλου Ρωσσίδου
(2011)1 ΑΑΔ 2138 λέχθηκε ότι: «Αίτηση για τροποποίηση δικογράφου μπορεί να εγκριθεί σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις οι οποίες καθιστούν την τροποποίηση απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης. Το συμφέρον της δικαιοσύνης αποτιμάται ύστερα από συνεκτίμηση όλων των παραγόντων της κάθε υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένων και των επιπτώσεων που ενδεχομένως θα προκληθούν στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου.» Στην υπόθεση Νικολάου ν. Μιλτιάδους κ.α
(2007)1 ΑΑΔ 1005 λέχθηκαν τ΄ ακόλουθα: «Το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγων είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίνεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμη να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό της διαδικασίας , αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων». Στο Annual Practice 1958 στη σελ.621 αναφέρεται επιγραμματικά ο γενικός κανόνας αναφορικά με τις τροποποιήσεις δικογράφων: «As a general rule either party is allowed to make any such amendment as is reasonably necessary for the due presentation of his case, on payment of the costs of and occasioned by the amendment, provided there has been no undue delay on his part, and provided also the amendment will not injure or affect any vested rights of his opponent. But if the application be made mala fide, or if the proposed amendment will cause undue delay, or will in any other way unfairly prejudice the other party, or is irrelevant or useless or would raise merely a technical point, leave to amend will be refused.» Η σύγχρονη τάση όπως ξεπροβάλλει από τη νομολογία, είναι ότι τα Δικαστήρια επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όπου αυτές είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου ότι δεν προκαλείται αδικία στην άλλη πλευρά που δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα αφού θεμελιακή αρχή της εν λόγω νομολογίας είναι ότι η τροποποίηση δικογράφου είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της διαφοράς. (Βλέπε Nicolaides v. Yerolemi
(1980)1 CLR 1, Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου
(1991)1 ΑΑΔ 934, Federal Bank of Lebanon v. Ν. Σιακόλα
(1998)1 (Ε) ΑΑΔ 44, Αρτέμη Παπαχρυσοστόμου ν. Κώστα Γρηγοριάδη
(2012)1 ΑΑΔ 817). Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις που (α) η αιτούμενη τροποποίηση ζητείται κακόπιστα από τον αιτητή (Agini v. Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος Α.Ε.
(1999)1 (Α) ΑΑΔ 11), Περικτιόνη Χρίστου ν. Ανδρέα Αζά
(1992)1 (Ε) ΑΑΔ 704) και (β) οι προτεινόμενες τροποποιήσεις μεταβάλλουν πλήρως τη φύση και τη βάση της αξίωσης (Τσαγκάρη ν. Γαβριηλίδου
(2002)1 (Α) ΑΑΔ 156)). Στην Πολιτική Έφεση Αρ.51/2012 Ανδριανή Αρακελιάν, Διαχειρίστρια της περιουσίας του αποβιώσαντος Harutune L. Arakelian, ν. 1. Ταμείου Προνοίας του Προσωπικού της Marfin Λαικής Τράπεζας Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.α ημερομηνίας 11/2/2016 αναφέρθηκαν τ΄ ακόλουθα σχετικά με τις αρχές που διέπουν το θέμα της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου δυνάμει της Δ.25: «Οι αρχές που διέπουν το θέμα δεν είναι τίποτε άλλο από εργαλεία προς υποβοήθηση του Δικαστηρίου για να ασκήσει ορθά τη διακριτική του ευχέρεια. Κατά κανόνα παρέχεται άδεια για τροποποίηση εκτός αν το Δικαστήριο καταλήξει ότι ο Αιτητής ενεργεί κακόπιστα ή ότι με την τροποποίηση, αν επιτραπεί, θα επηρεαστεί η αντίδικη πλευρά σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην είναι δυνατή η αποζημίωση της με την καταβολή εξόδων. Άδεια για τροποποίηση μπορεί να δοθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης ώστε όλα τα επίδικα ζητήματα μεταξύ των διαδίκων για το ίδιο θέμα να εκδικαστούν σε μια διαδικασία. Με βάση τη λεγόμενη σύγχρονη τάξη της νομολογίας επιτρέπονται τροποποιήσεις ακόμη και όταν η τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία η οποία να μην μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα. Τελικά με την πάροδο των χρόνων η προσέγγιση της νομολογίας στο θέμα της τροποποίησης έγινε αρκετά φιλελεύθερη ώστε να εξυπηρετείται το συμφέρον της δικαιοσύνης με βάση το σύνολο των περιστατικών της κάθε υπόθεσης .............η τροποποίηση οποιουδήποτε δικογράφου, σύμφωνα με τη νομολογία, είναι εφικτή οποτεδήποτε κρίνεται αναγκαίο για να προσδιοριστεί η ουσία της διαφοράς και να αποτραπεί η πολλαπλότητα των δικαστικών διαδικασιών. Η μόνη περίπτωση που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής είναι εκεί που αν επιτραπεί η τροποποίηση θα επέλθει βλάβη στον αντίδικο ή όπου είναι φανερό ότι ο Αιτητής ενεργεί με κακή πίστη ..» Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon v. N. Σιακόλα (πιο πάνω) στη σελ.52 υιοθετήθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο το απόσπασμα της απόφασης του Δικαστή Bowen στην αγγλική υπόθεση Cropper v. Smith [1884] 26 Ch. D. 700: «. I know of no kind of error or mistake which, if not fraudulent or intended to overreach, the Court ought not to correct, if it can be done without injustice to the other party. Courts do not exist for the sake of discipline, but for the sake of deciding matters in controversy, and I do not regard such amendment as a matter of favour or grace . . It seems to me that as soon as it appears that the way in which a party has framed his case will not lead to a decision of the real matter in controversy, it is as much a matter of right on his part to have it corrected, if it can be done without injustice, as anything else in the case is a matter of right». Στην Κ. Παφίτης & Υιοί Λτδ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατίας
(2012)1 ΑΑΔ 745 λέχθηκαν τ΄ ακόλουθα σε σχέση με το πότε μια αίτηση τροποποίησης μπορεί να κριθεί ως κακόπιστη: «Για να αποδειχθεί κακοπιστία, χρειάζεται επαρκής μαρτυρία από την οποία να εξάγεται αβίαστα το σχετικό συμπέρασμα, εφόσον με τη διαπίστωση ύπαρξης κακοπιστίας, η αίτηση συνήθως οδηγείται σε απόρριψη. Όμως, στην προκειμένη περίπτωση, δεν έχουμε εντοπίσει σαφή στοιχεία που να υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς των Εφεσειόντων, περί ύπαρξης κακοπιστίας. Το μόνο στοιχείο που τέθηκε ενώπιον του πρωτόδικού δικαστηρίου, είναι ότι ο Εφεσίβλητος γνώριζε από πολλού ότι η Έκθεση Υπεράσπισης έχρηζε τροποποίησης και δεν έπραξε οτιδήποτε. Όμως ο Εφεσίβλητος εξήγησε ότι για ένα μέρος του χρόνου, ανέμενε συμπληρωματικά γεγονότα από το μηχανικό του έργου, ο οποίος ήταν άρρωστος. Όμως, ακόμη και να η καθυστέρηση οφειλόταν σε λάθος ή σε αμέλεια, με κανένα τρόπο δεν μπορούσε να εξισωθεί με κακοπιστία. Δεν έχουν τεθεί ενώπιον μας στοιχεία που να δείχνουν ή από τα οποία εμείς να συμπεράνουμε ότι σκόπιμα καθυστέρησε η καταχώρηση της αίτησης με απώτερο στόχο την καθυστέρηση της εκδίκασης της αγωγής.». Στην υπόθεση Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation Ltd κ.α.
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 33, τέθηκαν οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου σε αίτηση τροποποίησης. Στη σελίδα 36 αναφέρονται τα πιο κάτω: «Οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου μπορεί να συνοψιστούν ως εξής:
(1)H τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.
(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από τη προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case, 28 Ch. D. 361 υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη». Αναφορικά με τον χρόνο στον οποίο υποβάλλεται αίτηση για τροποποίηση παραπέμπουμε στο απόσπασμα στη σελ.707 στην απόφαση Περικτιόνη Χρίστου ν. Ανδρέα Αζά (πιο πάνω) όπου τονίστηκαν τα ακόλουθα: «Στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγων της καθυστέρησης στην υποβολή αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του άρθρου 30.2 του Συντάγματος που επιτάσσει τη διεξαγωγή και περάτωση της δίκης σε εύλογα χρονικά όρια. Βλέπε Ευριπίδου, ανωτέρω και Φοινιώτης v. Greenmar Navigation Ltd & Άλλου
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 33, Sait Electronic S.A. v. The ship "Dominique" & Others
(1992)1 A.A.Δ. 264 επισημαίνει τη σύμπτωση προσέγγισης που παρατηρείται στην αγγλική νομολογία, αναφορικά με την αναγκαιότητα για τη σύντομη ολοκλήρωση της δίκης. Περαιτέρω δε υιοθετεί το παρακάτω απόσπασμα από την απόφαση της δικαστικής επιτροπής της Βουλής των Λόρδων Ketteman v. Hansel Properties Ltd [1988] 1 All E.R. 38: "Furthermore, to allow an amendment before a trial begins is quite different from allowing it at the end of the trial to give an apparently unsuccessful defendant an opportunity to renew the fight on an entirely different defence.''» Στην απόφαση Astor Manufacturing and Exporting Co και άλλων ν. Α.G. Leventis (Nigeria) Ltd κ.α. (πιο πάνω) λέχθηκε ότι ενώ ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός και συνεκτιμάται ως λογική απόρροια του άρθρου 30
(2)του Συντάγματος, δεν είναι εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. (Βλέπε επίσης Αρτέμη Παπαχρυσοστόμου ν. Κώστα Γρηγοριάδη, (πιο πάνω)). Σημειώνουμε ότι τυχόν καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης θα πρέπει να εξετάζεται με την έννοια όχι αφ΄ εαυτής της μακράς εκκρεμότητας της αγωγής αλλά της αργοπορίας στην εκδήλωση διαβήματος για τροποποίηση σε σχέση με το χρονικό σημείο που ο αιτητής διαπίστωσε την αναγκαιότητα της τροποποίησης. (Βλέπε C & A Pelekanos Associates Ltd ν. Α. Πελεκάνου
(2001)1 AAΔ 2075.). Όπως υποδείχτηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στις Πολιτικές Εφέσεις 137/2013 και 138/2013 IKOS CIF LTD v. Martin Coward κ.α. ημερ. 20/3/2014 η όποια καθυστέρηση δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα από απόψεως μόνο χρονικής διάστασης, αλλά θα πρέπει να συναρτάται με άλλους παράγοντες, όπως για παράδειγμα την ανυπαρξία καλής πίστης. Όσον αφορά τη δικαιολόγηση από απόψεως χρόνου του αιτήματος για τροποποίηση στην υπόθεση Saba & Co (T.M.P) v. T.M.P Agents
(1994)1 A.A.Δ 426 το Ανώτατο Δικαστήριο σημείωσε ότι η σημασία της δικαιολόγησης της καθυστέρησης ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην υπόθεση Νικολάου ν. Μιλτιάδους κ.α (πιο πάνω) το Ανώτατο Δικαστήριο αφού σημείωσε ότι το πρωτόδικο δικαστήριο είχε δώσει υπερβολική βαρύτητα στο ότι δεν δικαιολογήθηκε επαρκώς η καθυστέρηση για την υποβολή της αίτησης τροποποίησης πρόσθεσε ότι όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερήσει από τον διάδικο το δικαίωμα να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Στο σύγγραμμα Annual Practice 1958 στις σελ. 624-625 γίνεται αναφορά στις νομικές αρχές που διέπουν την τροποποίηση μετά την έναρξη της ακρόασης της υπόθεσης όπως ισχύει στην προκείμενη περίπτωση. Πιο συγκεκριμένα αναφέρονται τ΄ ακόλουθα: «At the Hearing - Leave is sometimes given to amend at the hearing...But the Court will not readily allow at the trial an amendment, the necessity for which was abundantly apparent months ago, and then not asked for.........Where the amendment has become necessary by reason of a variance between the statement of claim and the evidence given at the trial, it should be asked for at the conclusion of the plaintiff's case.» Επίσης στο σύγγραμμα Bullen & Leake & Jacob's, Precedents of Pleadings, 12th Edition, στις σελ. 128-129 αναφέρονται τ' ακόλουθα: «Again, at the trial, leave to amend may be granted, when to do so will not cause injustice to the other side, on proper terms as to costs, and the adjournment of the trial, if necessary. As a rule, leave to amend at the trial will not so readily given, especially where the necessity for such amendment was obviously apparent long before the trial and was not asked for or where the amendment would involve a complete change in the nature of the claim or the whole character of the action or setting up an entirely different claim from that which the defendant came to meet or the raising of an entirely new ground of defence ...Nevertheless, even where the amendment is substantial so as to completely to change the plaintiff's cause of action or nature of claim, leave to amend may be given on proper terms.....Where the amendment has become necessary by reason of a variance between the statement of claim and the evidence given at the trial, it should be asked for at the conclusion of the plaintiff's case and the court is reluctant to give leave to amend at a later stage of the trial unless there is strong justification for doing so and accordingly as a rule, such leave will be refused after the close of evidence on both sides, especially where it could result in party being confronted with an entirely new case.» Στην απόφαση 1. JAMAL Y. KHAN κ.ά. v. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
(2011)1 ΑΑΔ 1211 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Με βάση τη Διαταγή 25, θ.1 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών το δικαστήριο έχει εξουσία σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας να επιτρέψει την τροποποίηση δικογράφων κατά τέτοιο τρόπο και υπό τέτοιους όρους, με σκοπό τον καθορισμό των πραγματικών επίδικων θεμάτων μεταξύ των διαδίκων. Στη Χριστοδούλου v. Χριστοδούλου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 934 αναφέρθηκε ότι τα δικαστήρια επιτρέπουν τροποποιήσεις δικογράφων στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν η ανάγκη για μια τέτοια τροποποίηση οφείλεται σε αμέλεια ή καθυστέρηση νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί σε χρήμα. Αυτή η προσέγγιση συνάδει με εκείνη που διατυπώθηκε στην Associated Leisure Ltd α.ο. v. Associated Newspapers Ltd [1970] 2 All E.R. 754. Οι αρχές οι οποίες διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου συνοψίζονται στη Φοινιώτης v. Greenmar Navigation Ltd κ.ά.
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 33 και επαναλαμβάνονται στην εκκαλούμενη απόφαση. Στην πρωτόδικη απόφαση γίνεται αναφορά στην καθυστέρηση ως σχετικού παράγοντα σε αιτήσεις για τροποποίηση δικογράφων με παραπομπή στη νομολογία που διέπει το συγκεκριμένο θέμα. ............... ................ Έχουμε τη γνώμη πως η μεγάλη καθυστέρηση η οποία έχει παρατηρηθεί στην υποβολή της αίτησης για τροποποίηση, η φύση και η έκταση των τροποποιήσεων που ζητούνται και που ουσιαστικά συνεπάγονται επαναπροσδιορισμό των επίδικων ζητημάτων, η εκκρεμοδικία της υπόθεσης η οποία υφίσταται περισσότερο από μια δεκαετία, ο ορατός κίνδυνος ανεπανόρθωτης βλάβης, ο δυσμενής επηρεασμός δικαιωμάτων των εφεσιβλήτων συμπεριλαμβανομένου και του κινδύνου παραβίασης του άρθρου 30.2 του Συντάγματος λόγω της πρόσθετης καθυστέρησης που θα υπάρξει και της ανάγκης κλήτευσης και επανακλήτευσης μαρτύρων, αποφαινόμαστε ότι ορθά το πρωτόδικο δικαστήριο άσκησε τη διακριτική του ευχέρεια και δεν έδωσε άδεια για τροποποίηση.» Σύμφωνα με τις αρχές της αγγλικής νομολογίας όπως αυτές αναφέρονται στην υπόθεση Steward v. North Metropolitan Tramways Co (πιο πάνω) οι αιτούμενες τροποποιήσεις με σκοπό να διορθώσει ο διάδικος λάθη ή παραλείψεις στο δικόγραφό του κατά κανόνα επιτρέπονται αν με την έγκριση της αιτούμενης τροποποίησης ο αντίδικος διάδικος θα βρεθεί στην ίδια θέση για σκοπούς απόδοσης δικαιοσύνης με αυτή που ήταν όταν το λάθος ή παράλειψη έλαβε χώρα ή όπως τέθηκε διαφορετικά, κατά κανόνα δεν επιτρέπονται τροποποιήσεις αν ο διάδικος με το λάθος ή με την παράλειψη του προκάλεσε ζημιά στον αντίδικο η οποία δεν μπορεί να αποζημιωθεί με την επιδίκαση εξόδων ή άλλως πως. Ο Lord Keith στην απόφαση κατά πλειοψηφία (3 προς 2) της Δικαστικής Επιτροπής της Βουλής των Λόρδων στην Ketteman v. Hansel Properties Ltd [1988] 1 ALL E.R. 38 στην απόφαση του διευκρινίζει την έννοια «ζημιάς» στις αιτήσεις τροποποίησης. Συγκεκριμένα σημειώνει: «The sort of injury which is here in contemplation is something which places the other party in a worse position from the point of view of presentation of his case than he would have been if his opponent had plead the subject matter of the proposed amendment at the proper time. If he would suffer no prejudice from that point of view, then an award of cost is sufficient to prevent him from suffering injury and the amendment should be allowed. It is not a relevant type of prejudice that allowance of the amendment will or may deprive him of a success which he would achieve if the amendment were not to be allowed». Έχοντας υπόψη μας τις πιο πάνω αρχές θα προχωρήσουμε να εξετάσουμε την ουσία της αίτησης τροποποίησης, κατά πόσον δηλαδή τηρούνται οι προϋποθέσεις της νομολογίας για έγκριση του αιτήματος. Προτού όμως υπεισέλθουμε στην εξέταση της ουσίας της αίτησης τροποποίησης θα εξετάσουμε τον λόγο ένστασης
(1)που αφορά τη νομική βάση της αίτησης. Στην προκείμενη περίπτωση παρατηρούμε ότι στη νομική βάση της αίτησης δεν γίνεται επίκληση στους Κανονισμούς αλλά και στους Κανονισμούς του Διαιτητικού Δικαστηρίου του 1968 οι οποίοι καταργήθηκαν. Παρατηρούμε όμως ότι στην αίτηση περιλαμβάνονται όλα τα στοιχεία που προβλέπονται στον Τύπο 6 με εξαίρεση την αναφορά στους Κ.12 και Κ.17 των Κανονισμών γεγονός που παρείχε τη δυνατότητα στον Αιτητή να λάβει γνώση των δεδομένων που απαιτεί ο Τύπος 6. Περαιτέρω στην αίτηση αναφέρεται η Δ.25 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας στην οποία, μεταξύ άλλων, εδράζεται η υπό εξέταση αίτηση. Σημειώνουμε ότι στους Κανονισμούς δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση για ζητήματα τροποποίησης δικογράφων (δηλαδή που να στηρίζει το συγκεκριμένο αίτημα) και με βάση τον Κ.17 των Κανονισμών είναι αυτή που εφαρμόζεται στην παρούσα περίπτωση και που παρέχει στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών τη δυνατότητα να εξετάσει το αίτημα για τροποποίηση. Δηλαδή η επίκληση της εν λόγω διάταξης των Θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας είναι απαραίτητη για να εξεταστεί η υπό εξέταση αίτηση. Το γεγονός ότι στη νομική βάση της υπό εξέταση αίτησης δεν περιέχεται ο Κ.12 των Κανονισμών που ρυθμίζει τη διαδικασία καταχώρησης ενδιάμεσων αιτημάτων στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών και ο Κ.17 των Κανονισμών που σημειώνει ότι για θέματα που δεν γίνεται πρόβλεψη στους Κανονισμούς εφαρμόζονται οι πρόνοιες των Θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας δεν επηρεάζει, κατά την άποψή μας, με οποιοδήποτε τρόπο την παρούσα διαδικασία. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Κ.12
(3)του Κανονισμού προβλέπει ότι ενδιάμεση αίτηση στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών μπορεί να υποβληθεί και προφορικά και καθοδηγούμενοι από τις αρχές που διατυπώθηκαν στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην απόφαση Ζήνων Χριστοδούλου & Zendia Machinery Ltd
(2008)1 AAΔ 367[4] και δεν θεωρούμε ότι η παράλειψη των Καθ' ων η Αίτηση να αναφέρουν στη νομική βάση της αίτησης τους Κ.Κ.12 και 17 των Κανονισμών είναι μοιραία για την υπό εξέταση αίτηση ούτε αποτρέπει το Δικαστήριο από του να εξετάσει την υπό εξέταση αίτηση τροποποίησης. Τα πιο πάνω απαντούν στον λόγο ένστασης αρ. 1. Προχωρούμε τώρα να εξετάσουμε την ουσία της αίτησης τροποποίησης, κατά πόσον δηλαδή τηρούνται οι προϋποθέσεις για έγκριση του αιτήματος. Εξετάζοντας με προσοχή τα όσα ζητούνται στην αίτηση, τα όσα αναφέρονται στα γεγονότα που στηρίζουν την υπό εξέταση αίτηση, τα όσα προκύπτουν (α) από τα καταχωρηθέντα δικόγραφα και (β) από την ενώπιον του Δικαστηρίου διεξαχθείσα ακροαματική διαδικασία, διαπιστώνουμε ότι με την υπό εξέταση αίτηση οι Καθ' ων η Αίτηση επιδιώκουν να προσθέσουν νέους ισχυρισμούς που στηρίζουν μια νέα υπεράσπιση στις αξιώσεις του Αιτητή που περιέχονται στην Αίτηση. Προβάλλεται η δικαιολογία ότι σκοπός της αιτούμενης τροποποίησης είναι (α) να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου όλα τα επίδικα θέματα που αφορούν την εργασιακή σχέση μεταξύ των διαδίκων και (β) να συνάδει η μαρτυρία που δόθηκε και θα δοθεί από τους Καθ' ων η Αίτηση με τα δικόγραφα. Τονίζουμε ότι οι Καθ' ων η Αίτηση δεν προσέφεραν οποιαδήποτε μαρτυρία σχετική με το ζήτημα που επιθυμούν να εισάξουν με την αιτούμενη τροποποίηση. Σημειώνουμε ότι για να μπορούν οι Καθ' ων η Αίτηση να θέσουν το ζήτημα που αναφέρουν στην αιτούμενη τροποποίηση κατά την ακροαματική διαδικασία της Αίτησης θα πρέπει να εγκριθεί η αίτηση. Μη έγκριση της αιτούμενης τροποποίησης θα τους στερήσει το δικαίωμα να παρουσιάσουν την εκδοχή της μη εγγραφής του Αιτητή στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. σύμφωνα με τις πρόνοιες του Περί Ε.Τ.Ε.Κ. Νόμου και των σχετικών επιπτώσεων μιας τέτοιας μη εγγραφής στην εργασιακή σχέση μεταξύ του Αιτητή και των Καθ' ων η Αίτηση. Περαιτέρω διαπιστώνουμε ότι με την υπό εξέταση αίτηση οι Καθ' ων η Αίτηση επιζητούν να προσθέσουν νέους ισχυρισμούς στο Έγγραφο Εμφάνισής τους οι οποίοι δεν έχουν σχέση με τους υφιστάμενους ισχυρισμούς τους. Το ερώτημα είναι κατά πόσον με τα πιο πάνω που επιζητούν οι Καθ' ων η Αίτηση να εισάξουν στο δικόγραφό τους γίνεται προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των επίδικων θεμάτων δια της ένταξης νέων ισχυρισμών επί των γεγονότων της υπόθεσης μεταβάλλοντας τόσο ριζικά το νομικό και πραγματικό πλαίσιο της υπόθεσης σε σημείο που η μεταξύ των διαδίκων διαφορά όπως αυτή εκτίθεται στα δικόγραφα να μετατρέπεται σε διαφορετικής φύσεως διαφορά. Κρίνουμε ότι οι αιτούμενες τροποποιήσεις είναι ουσιαστικές και εισάγουν μία νέα υπεράσπιση η οποία επαναπροσδιορίζει τα επίδικα θέματα όπως αυτά ήδη τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου με τη μαρτυρία των Καθ' ων η Αίτηση η οποία δόθηκε πριν την καταχώρηση της αίτησης και ήταν σε συμφωνία με το περιεχόμενο των υφιστάμενων δικογραφημένων ισχυρισμών των Καθ' ων η Αίτηση. Και εξηγούμε, επίδικα θέματα στην παρούσα υπόθεση στη βάση των υφιστάμενων δικογράφων είναι (α) οι συνθήκες τερματισμού της εργασιακής σχέσης μεταξύ των διαδίκων και (β) το ζήτημα της νομιμότητας αποκοπής ενός ποσού από τον μηνιαίο μισθό του Αιτητή και τυχόν κώλυμα του Αιτητή να διεκδικεί τα αποκοπέντα ποσά από τους μηνιαίους μισθούς. Αν εγκριθούν οι αιτούμενες τροποποιήσεις θα προστεθεί ακόμα ένα επίδικο θέμα το οποίο αφορά (α) το είδος και τη φύση της εργασίας που προσέφερε ο Αιτητής στους Καθ' ων η Αίτηση και (β) το κατά πόσον, λόγω του είδους και της φύσης της εργασίας που προσέφερε ο Αιτητής στους Καθ' ων η Αίτηση, εφαρμόζονταν οι πρόνοιες του Περί Ε.Τ.Ε.Κ. Νόμου σε σχέση με την εγγραφή μελών στο μητρώο του στην περίπτωση της απασχόλησης του Αιτητή από τους Καθ' ων η Αίτηση καθ΄ όσον αφορά τις υπηρεσίες που προσέφερε στους Καθ' ων η Αίτηση ως εργοδοτούμενός τους. Με την αιτούμενη τροποποίηση στην ουσία οι Καθ' ων η Αίτηση επιζητούν την προσθήκη μίας νέας εναλλακτικής βάσης υπεράσπισης η οποία ναι μεν σχετίζεται με την επίδικη σχέση των διαδίκων αλλά δεν στηρίζεται στη βάση των ισχυρισμών που ήδη προβλήθηκαν από τους Καθ' ων η Αίτηση στα πλαίσια της μαρτυρίας τους και ούτε συνδέεται με τους ήδη δικογραφημένους ισχυρισμούς τους. Σημειώνουμε ότι σε περίπτωση που επιτραπεί η αιτούμενη τροποποίηση διαφαίνεται ότι θα περιπλέξει τη διαδικασία με την ανάγκη προσαγωγής νέας και επιπρόσθετης μαρτυρίας από τους Καθ' ων η Αίτηση καθότι η απόδειξη της κατ΄ ισχυρισμόν υποχρέωσης εγγραφής του Αιτητή στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. προϋποθέτει προσκόμιση μαρτυρίας (αφού θα πρέπει να τεθεί το υπόβαθρο σχετικά με τις υπηρεσίες που οι Καθ' ων η Αίτηση προσέφεραν στους πελάτες τους και τα καθήκοντα εργασίας που εκτελούσε ο Αιτητής στους Καθ' ων η Αίτηση και τις υπηρεσίες που προσέφερε ο Αιτητής στους Καθ' ων η Αίτηση και στη συνέχεια να γίνει ο συσχετισμός των πιο πάνω με τις πρόνοιες του περί Ε.Τ.Ε.Κ. Νόμου υπό την έννοια του κατά πόσον τα πιο πάνω εμπίπτουν στις πρόνοιες του Περί Ε.Τ.Ε.Κ. Νόμου αναφορικά με την παροχή ηλεκτρομηχανολογικών εργασιών και την υποχρέωση εγγραφής μελών στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. ώστε να μπορούμε να εξετάσουμε το ζήτημα των συνεπειών των πιο πάνω στην εργασιακή σχέση μεταξύ των διαδίκων και τον τερματισμό της). Κατά την άποψή μας θα υπάρξει σοβαρή εκτροπή από την ορθή πορεία της υπόθεσης καθότι διαφαίνεται ότι θα απαιτηθεί η κλήτευση νέων μαρτύρων και/ή η επανακλήτευση μαρτύρων από την πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση, αφού η μαρτυρία των Καθ' ων η Αίτηση έχει ήδη ολοκληρωθεί και βρισκόμαστε στο στάδιο της αντεξέτασης του Αιτητή, ώστε να τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου το μαρτυρικό υλικό που αφορά την τυχόν υποχρέωση εγγραφής του Αιτητή στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ., το είδος και τη φύση των καθηκόντων εργασίας του Αιτητή και την εφαρμογή των προνοιών του Περί Ε.Τ.Ε.Κ. Νόμου σε σχέση με τα καθήκοντα εργασίας του Αιτητή (αφού θα πρέπει να τεθεί το υπόβαθρο κατά πόσον οι πρόνοιες του Περί Ε.Τ.Ε.Κ. Νόμου εφαρμόζονται στην περίπτωση του Αιτητή λόγω των καθηκόντων εργασίας του κατά την απασχόλησή του στους Καθ' ων η Αίτηση και τις εργασίες που προσέφεραν οι Καθ' ων η Αίτηση σε τρίτους) κάτι που θα ισοδυναμούσε με επανάνοιγμα της υπόθεσης από την πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση με απρόβλεπτες συνέπειες όσον αφορά τον χρόνο και τη διαδικασία ολοκλήρωσης ακρόασης της υπόθεσης. Ως εκ τούτου η καθυστέρηση που θα προκληθεί δεν προκύπτει ότι δεν θα είναι τόσο μεγάλη που να μην επηρεάζει δυσμενώς τα συμφέροντα του Αιτητή σε μια υπόθεση που εκκρεμοδικεί εδώ και 5 χρόνια ώστε να μην εκφεύγει της επιταγής του άρθρου 30 του Συντάγματος για σύντομη εκδίκαση των υποθέσεων. Τονίζουμε ότι παρά το ότι ο Αιτητής θα έχει την ευκαιρία να παρουσιάσει τη δική του εκδοχή αν εγκριθούν οι αιτούμενες τροποποιήσεις εν όψει του ότι η μαρτυρία του δεν έχει ολοκληρωθεί, για να τεθεί ολοκληρωμένα το υπόβαθρο της νέας υπεράσπισης των Καθ' ων η Αίτηση θα πρέπει να προσκομιστεί μαρτυρία από τους Καθ' ων η Αίτηση προς απόδειξη των σχετικών γεγονότων που υποστηρίζουν την νέα υπεράσπιση που επιθυμούν να προβάλουν. Αναφορικά με τον χρόνο στον οποίο υποβλήθηκε το αίτημα παρατηρούμε ότι η υπό εξέταση αίτηση καταχωρήθηκε 5 χρόνια μετά την καταχώρηση της Αίτησης, 4 χρόνια μετά την καταχώρηση του Έγγραφου Εμφάνισης και 3 μήνες μετά την έναρξη της ακρόασης της υπόθεσης. Σύμφωνα με τον κ.Γεωργίου ο λόγος που δεν δικογραφήθηκε εξ΄ αρχής ο εν λόγω ισχυρισμός είναι γιατί οι Καθ' ων η Αίτηση δεν γνώριζαν το γεγονός της μη εγγραφής του Αιτητή στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. και ότι αυτό διαπιστώθηκε όταν κατέθεσε στο Δικαστήριο ο Αιτητής την αναγνώριση του πανεπιστημιακού διπλώματός του από το ΚΥ.Σ.Α.Τ.Σ. Σημειώνουμε ότι οι Καθ' ων η Αίτηση στην κυρίως εξέταση του μάρτυρά τους δεν αναφέρθηκαν σ΄ αυτό το θέμα και ότι κατά την αντεξέτασή του ο μάρτυρας των Καθ' ων η Αίτηση αναφέρθηκε με γενικότητα στα καθήκοντα εργασίας του Αιτητή και δεν συσχέτισε την πρόσληψη του Αιτητή στους Καθ' ων η Αίτηση με την κατοχή οποιουδήποτε πανεπιστημιακού τίτλου από αυτόν ή την εγγραφή του Αιτητή στο μητρώο μελών του Ε.Τ.Ε.Κ. Το μόνο που ανέφερε ήταν ότι προσέλαβε τον Αιτητή επειδή γνώριζε Γερμανικά. Καμία αναφορά σε πτυχίο πανεπιστημίου ή εγγραφή στο μητρώο μελών του Ε.Τ.Ε.Κ. Κατά την αντεξέταση του Αιτητή ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση αμφισβήτησε τον ισχυρισμό του Αιτητή ότι είχε πανεπιστημιακό δίπλωμα. Το γεγονός ότι ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση αμφισβητούσε το πανεπιστημιακό δίπλωμα του Αιτητή σε συνδυασμό με τον ισχυρισμό του κ.Γεωργίου ότι οι Καθ' ων η Αίτηση πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά την αναγνώριση του διπλώματος του Αιτητή ως ηλεκτρολόγου μηχανικού στις 13/11/2017 δεικνύει, κατά την κρίση μας, ότι οι Καθ' ων η Αίτηση γνώριζαν από προηγουμένως ότι ο Αιτητής δεν ήταν εγγεγραμμένος στο Ε.Τ.Ε.Κ. κατά τη διάρκεια της απασχόλησής του από αυτούς (η εγγραφή στο μητρώο των μελών του Ε.Τ.Ε.Κ. συναρτάται με την κατοχή αναγνωρισμένου πανεπιστημιακού τίτλου) και ότι η θέση τους ότι με έκπληξη διαπίστωσαν ότι ο Αιτητής καθ΄ όλη τη διάρκεια της απασχόλησής του σ΄ αυτούς δεν ήταν εγγεγραμμένος στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Δεν μας φαίνεται λογικό και φυσικό από τη μια ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση να αμφισβητεί την κατοχή πανεπιστημιακού διπλώματος από τον Αιτητή και από την άλλη οι Καθ' ων η Αίτηση να ισχυρίζονται ότι πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά στις 13/11/2017 για την αναγνώριση του πανεπιστημιακού πτυχίου του Αιτητή από το ΚΥ.Σ.Α.Τ.Σ. και ότι στη βάση αυτής της πληροφόρησης διαπίστωσαν ότι ο Αιτητής δεν ήταν εγγεγραμμένος στο μητρώο μελών του Ε.Τ.Ε.Κ. Δεν μπορούμε να αντιληφθούμε για ποιο λόγο ο δικηγόρος των Καθ' ων η Αίτηση αμφισβήτησε την κατοχή του πανεπιστημιακού διπλώματος από τον Αιτητή κατά την αντεξέτασή του. Συνακόλουθα δεν αποδεχόμαστε τον ισχυρισμό του κ.Γεωργίου ότι «με έκπληξη» μετά τις 13/11/2017 οι Καθ' ων η Αίτηση διαπίστωσαν ότι ο Αιτητής δεν ήταν εγγεγραμμένος στο μητρώο του Ε.Τ.Ε.Κ. κατά τη διάρκεια της απασχόλησής του στους Καθ' ων η Αίτηση ως αξιόπιστο και μας δημιουργούνται σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το καλόπιστο του αιτήματος των Καθ' ων η Αίτηση στο στάδιο αυτό που βρίσκεται η διαδικασία της Αίτησης. Βρίσκουμε ότι η αίτηση υποβάλλεται σε πολύ καθυστερημένο στάδιο της διαδικασίας και όπως τονίζεται από τη νομολογία, ανάλογα επαυξάνεται και το βάρος που πρέπει να αποσείσουν οι αιτητές για να δικαιολογήσουν την έκδοση διατάγματος τροποποίησης. Στην παρούσα περίπτωση η δικαιολογία που προέβαλαν οι Καθ' ων η Αίτηση δεν έγινε αποδεχτή γεγονός που αφήνει αδικαιολόγητη την υποβολή του αιτήματος για τροποποίηση. Τονίζουμε ότι η αιτούμενη τροποποίηση είναι ουσιώδης και δεν αφορά λεπτομέρειες ήδη διατυπωθέντων ισχυρισμών αλλά νέο θέμα που σε περίπτωση που επιτραπεί να τεθεί σε αυτό το στάδιο θα οδηγήσει σε επαναπροσδιορισμό των επίδικων θεμάτων αφού θα εισαχθεί μία νέα θεώρηση στο νομικό και πραγματικό πλαίσιο της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων που θα οδηγήσει στο επανάνοιγμα της υπόθεσης όσον αφορά την υπεράσπιση των Καθ' ων η Αίτηση με αποτέλεσμα να οδηγηθεί η δίκη σε εκτροχιασμό και καθυστέρηση λόγω του ότι επειδή οι Καθ' ων η Αίτηση έχουν κλείσει την υπόθεσή τους χωρίς να αναφερθούν στις πτυχές της νέας υπεράσπισης που επιθυμούν να εισάξουν θα υπάρξει ανάγκη κλήτευσης νέων μαρτύρων για τους Καθ' ων η Αίτηση. Υπό το φως του ότι
(1)οι αιτούμενες τροποποιήσεις είναι τέτοιας φύσης και έκτασης που να συνεπάγονται επαναπροσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και εκτροχιασμό της διαδικασίας και
(2)σ' αυτό το στάδιο της διαδικασίας με την έγκριση της αίτησης θα επηρεαστούν δυσμενώς τα δικαιώματα του Αιτητή λόγω του σοβαρού κινδύνου παραβίασης της άρθρου 30.2 του Συντάγματος λόγω της πρόσθετης καθυστέρησης που θα υπάρχει και της απρόβλεπτης εξέλιξης της διαδικασίας της υπόθεσης ως προς την ανάγκη κλήτευσης και επανακλήτευσης μαρτύρων και ότι αυτή η βλάβη δεν μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα κρίνουμε ότι, στην προκείμενη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις της μη έγκρισης της αίτησης στα δικαιώματα των Καθ' ων η Αίτηση από τη μια και τις επιπτώσεις της έγκρισης της αίτησης στα δικαιώματα του Αιτητή, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκηθεί εναντίον της έκδοσης διατάγματος τροποποίησης. Η αίτηση απορρίπτεται. Τα έξοδα όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στο τέλος της διαδικασίας της αγωγής επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση. (Υπ.) ............... Ε. Κωνσταντίνου, Δικαστής. (Υπ.) ............. (Υπ.) ............. Μ. Μιλτιάδου, Μέλος. Δ. Χαριλάου, Μέλος. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Industrial/Interim (Αναφορά: Αίτηση τροποποίησης). [1] Τα γεγονότα θα πρέπει να εκτίθενται συνοπτικώς . [2] Τα άρθρα του Νόμου ή και του Κανονισμού στα οποία βασίζεται η αίτηση θα πρέπει να προσδιορίζονται. [3] Στις σελίδες 730-731 της εν λόγω απόφασης σημειώνονται τ΄ ακόλουθα: «To ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά των παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογιστούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης». [4] «Τα δικαιώματα των διαδίκων κρίνονται επί της ουσίας τους όταν αυτά διατυπώνονται με σαφήνεια. .... Οι κανόνες Πολιτικής Δικονομίας υιοθετούνται για να διευκολύνεται η δικαστική διαδικασία, η οποία ρυθμίζεται από αυτούς ώστε να προχωρεί απρόσκοπτα. Δεν ερμηνεύονται, ή η νομολογία μας εφαρμόζεται, με τέτοιο τρόπο που να καταστρατηγούνται τα δικαιώματα των διαδίκων, οι οποίοι δικαιούνται σε πρόσβαση στο Δικαστήριο. Η αρχή πως στην αίτηση πρέπει να διατυπώνεται με σαφήνεια η θεραπεία και η νομική της βάση ισχύει. Σκοπός της είναι να γνωρίζει το Δικαστήριο, αλλά και η άλλη πλευρά, το περιεχόμενο της αίτησης για να μπορεί να τοποθετηθεί.» cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο