ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ν. ANAXAGORAS PNEUMATICS LIMITED, Αρ. Υπόθεσης: 39/2016, 31/5/2022

(1)του περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου Ν.24/67, όπως διαμορφώθηκε από τον Τροποποιητικό Νόμο Ν.6/73 (ο «Νόμος»), καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμήριο υπέρ του εργοδοτούμενου δυνάμει του οποίου: «...ο υπό εργοδότου τερματισμός απασχολήσεως τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ως μη γενόμενος δια τινά των εν τω άρθρω 5 εκτιθεμένων λόγων», δηλαδή των λόγων που καθιστούν νόμιμη και δικαιολογημένη την από-λυση και δεν παρέχουν στον εργοδοτούμενο δικαίωμα αποζημίωσης. Συνεπώς, στην Εργοδότρια Εταιρεία απόκειται να ανατρέψει το καθιερωμένο από το Νόμο μαχητό τεκμήριο και να αποδείξει ότι δικαιολογημένα απέλυσε τον Αιτητή για τους λόγους που επικαλείται. Για ανατροπή του νόμιμου αυτού τεκμηρίου κατέθεσε ο διευθυντής της Εργοδότριας Εταιρείας κ. Χαράλαμπος Ιωάννου. Ο Αιτητής υποστήριξε τη θέση του με τη δική του προσωπική μαρτυρία. Παράλληλα κατατέθηκαν ως Τεκμήρια πέντε έγγραφα που είναι η επιστολή απόλυσης (Τεκ.1), αντίγραφο δύο επιταγών που δόθηκαν στον Αιτητή με την απόλυση του (Τεκ.2), βεβαίωση που υπέγραψε ο Αιτητής για την παραλαβή της επιστολής απόλυσης και των δύο επιταγών (Τεκ.3) καθώς και καταστάσεις λογαριασμού που διατηρούσε η Εργοδότρια Εταιρεία με τους πελάτες A.S.A. Farmakas table Water και Car Spa Ltd (Τεκ.4 και 5 αντίστοιχα). Μαρτυρία Ο κ. Ιωάννου, ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο το αρμόδιο πρόσωπο για τον χειρισμό όλων των θεμάτων που σχετίζονταν με τη διοίκηση, τη λειτουργία και το προσωπικό της Εταιρείας. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, στις 19.11.2015 και ώρα 14:00 περίπου, μετέβη στα υποστατικά της πελάτισσας εταιρείας Car Spa Ltd, που είναι πλυντήριο αυτοκινήτων και εκεί συνάντησε τον Αιτητή, με στολή της Εταιρείας, να επιδιορθώνει μηχάνημα του πλυντηρίου, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία και όλο τον συναφή εξοπλισμό της Εταιρείας, μεταβαίνοντας δε στο σημείο με όχημα της Εταιρείας. Όταν ρώτησε τον Αιτητή γιατί βρισκόταν εκεί, αφού κανονικά δούλευε μέχρι τις 13:00, του απάντησε ότι κλήθηκε έκτακτα από τον πελάτη για να επιδιορθώσει ένα μηχάνημα και δεν θεώρησε αναγκαίο να ενημερώσει κάποιο. Βλέποντας τιμολόγιο ανταγωνιστικής εταιρείας από την οποία ο Αιτητής είχε αγοράσει αναλώσιμα, αντίστοιχα των οποίων υπήρχαν στο απόθεμα της Εταιρείας και ρωτώντας τον γιατί το έπραξε, απέφυγε να απαντήσει και αντί αυτού εγκατάλειψε τον χώρο. Ακολούθως, μιλώντας με τον ιδιοκτήτη του πλυντηρίου, του είπε ότι ο Αιτητής προσφέρθηκε να συντηρεί και επιδιορθώνει τα μηχανήματα που αγόρασαν από την Εταιρεία με χαμηλότερη τιμή και χωρίς την έκδοση τιμολογίου ή απόδειξης. Το πρωί της επόμενης μέρας ο Αιτητής τον επισκέφθηκε στο γραφείο του και με περίλυπος ύφος του παρέδωσε τα κλειδιά του αυτοκινήτου λέγοντας του «έχεις δίκαιο, αν θέλεις φεύγω τώρα». Ο ίδιος όμως δεν πήρε την τελική του απόφαση πριν διερευνήσει περαιτέρω το θέμα. Ισχυρίστηκε ότι μετά από έρευνα διαπίστωσε ότι το τελευταίο διάστημα αρκετοί πελάτες δεν κατέβαλαν κανένα ποσό και δεν ζήτησαν υπηρεσίες για μηχανήματα που είχαν αγοράσει από την Εταιρεία. Σε επικοινωνία που είχε μαζί τους τον πληροφόρησαν ότι για τις εν λόγω υπηρεσίες τους είχε επισκεφθεί ο Αιτητής. Έμαθε επίσης από ανταγωνιστική εταιρεία ότι ο Αιτητής αγόραζε ανταλλακτικά από κοντά τους. Αρχές Δεκεμβρίου, ζήτησε από τον Αιτητή να επισκεφθεί, μεταξύ άλλων, το εμφιαλωτήριο A.S.A. Farmakas Table Water Ltd στον Φαρμακά, για τη συντήρηση κάποιων μηχανημάτων. Αυθημερόν ο Αιτητής τον ενημέρωσε ότι πήγε στον Φαρμακά και ότι οι εκεί υπευθύνου του είπαν ότι τα μηχανήματα δεν χρειάζονταν συντήρηση. Όταν όμως επικοινώνησε με τον διευθυντή της εταιρείας κ. Δανιήλ, του είπε ότι πήγε το πρωί στα υποστατικά ο Αιτητής και ασχολήθηκε με την συντήρηση του εμφιαλωτηρίου Ισχυρίστηκε ότι από την καταμέτρηση των αποθεμάτων που ακολούθησε, φάνηκε ότι έλειπαν από την αποθήκη της Εταιρείας 150 λίτρα λάδι και 2 φίλτρα συμπιεστή (compressor), που χρησιμοποιούνταν για τη συντήρηση και επιδιόρθωση των εν λόγω μηχανημάτων. Επίσης, ότι δεν αρνήθηκε να εφοδιάσει τον Αιτητή με κλειδιά της Εταιρείας όταν ζήτησε να πηγαίνει δουλειά στις 7:00 αντί στις 8:00 που πήγαινε το υπόλοιπο προσωπικό. Εν τέλει, ζητώντας εξηγήσεις από τον Αιτητή, δεν αρνήθηκε ότι παρείχε υπηρεσίες σε πελάτες της Εταιρείας και ότι αγόραζε ανταλλακτικά από τρίτους. Διαφώνησε με τη θέση του Αιτητή ότι του επετράπη να προσφέρει ανάλογες υπηρεσίες σε μη πελάτες της Εταιρείας, ισχυριζόμενος ότι κανένας εργοδοτούμενος δεν είχε αυτό το δικαίωμα. Αναλύοντας το Τεκ.4 παρατήρησε ότι από τις 9.12.2013 - 11.5.2019 η A.S.A. Farmakas σταμάτησε να αγοράζει υπηρεσίες από την Εταιρεία. Το ίδιο παρατήρησε και για την εταιρεία Car Spa Ltd, όπου με βάση το Τεκ.5 από 16.11.2015 οι υπηρεσίες που της είχαν προσφερθεί μειώθηκαν απότομα. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι με την εγκατάσταση ενός μηχανήματος η Εταιρεία αναλάμβανε για δύο χρόνια τη συντήρηση του. Ακολούθως ο πελάτης ήταν ελεύθερος να κάνει τις επιλογές του. Διευκρίνισε ότι η Εταιρεία συντηρούσε μόνο τα δικά της μηχανήματα και όχι μηχανήματα τρίτων προμηθευτών. Ισχυρίστηκε ότι κανένας εργοδοτούμενος δεν είχε δικαίωμα να προσφέρει υπηρεσίες σε πελάτες της Εταιρείας εν αγνοία της. Για τον Αιτητή δεν γνώριζε και ούτε τον ενδιέφερε τι έκανε μετά που έφευγε από τη δουλειά του. Τον ενδιέφερε μόνο εάν εξυπηρετούσε πελάτες της Εταιρείας. Επίσης ότι μέχρι το 2013 ο Αιτητής εργαζόταν μέχρι τις 17:30 και όχι μόνο πρωινά. Ενώ ισχυρίστηκε ότι ο Αιτητής προμηθευόταν ανταλλακτικά από ανταγωνιστές της Εταιρείας, σημείωσε ωστόσο ότι η Εταιρεία δεν πωλούσε ανταλλακτικά στους υπαλλήλους της και ότι αυτό μπορούσε να γίνει αν ήταν αυτοεργοδοτούμενοι και όχι εργοδοτούμενοι της. Για την A.S.A. Farmakas ισχυρίστηκε ότι πήρε ο ίδιος τον Αιτητή για πρώτη φορά στο Φαρμακά και ότι εκεί προσφέρθηκε στον κ. Δανιήλ να συντηρεί τα μηχανήματα. Επανεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι ο Αιτητής γνώρισε τον κ. Δανιήλ όταν πήγαν μαζί να παραδώσουν το πρώτο μηχάνημα που αγόρασε από κοντά τους η εν λόγω εταιρεία. Σύμφωνα με τον Αιτητή, τα καθήκοντα του στην Εταιρεία ήταν η επιδιόρθωση και συντήρηση των συμπιεστών (compressors) που η Εταιρεία πωλούσε σε πελάτες. Πριν την πρόσληψη του είχε τη δική του δουλειά και ασχολείτο με την επιδιόρθωση και συντήρηση παντός είδους μηχανών. Έτσι με την πρόσληψη του ξεκαθάρισε στην Εταιρεία ότι τα απογεύματα θα συνέχιζε να ασχολείται με τη δική του δουλειά και δεν θα εξυπηρετούσε και ούτε θα επιδίωκε να αναλάβει συμβόλαια συντήρησης με πελάτες της Εταιρείας. Για εξυπηρέτηση των δικών του πελατών επέλεξε να εργάζεται στην Εταιρεία από τις 8:00 μέχρι τις 13:

1. Ενώ παραδέχθηκε ότι στις 19.11.2015 και ώρα 14:00 πήγε στο πλυντήριο αυτοκινήτων για να επιδιορθώσει κάποια μηχανήματα, ισχυρίστηκε ωστόσο ότι τη συγκεκριμένη μέρα τον πήρε στο προσωπικό του τηλέφωνο ο ιδιοκτήτης του πλυντηρίου και ζήτησε τη βοήθεια του, επειδή δεν λειτουργούσε το πλυντήριο. Επίσης του είπε ότι τηλεφώνησε δύο φορές στον κ. Ιωάννου και δεν απαντούσε. Αντίθετα με την εκδοχή του κ. Ιωάννου, ισχυρίστηκε ότι τον είδε στο χώρο του πλυντηρίου χωρίς όμως να ανταλλάξουν κουβέντα. Επίσης ότι μετέβη εκεί με δικό του όχημα, φέροντας τη δική του στολή και χρησιμοποιώντας τα δικά του εργαλεία. Πρόσθετα αρνήθηκε ότι έφερε μαζί του οποιοδήποτε τιμολόγιο ή ότι εγκατέλειψε τον χώρο πριν τελειώσει τη δουλεία του. Την επόμενη μέρα, όπως κάθε μέρα, ο κ. Ιωάννου του ανέθεσε τις εργασίες που έπρεπε να εκτελέσει χω-ρίς να λεχθεί οτιδήποτε για το θέμα του πλυντηρίου. Αρνήθηκε ότι εξυπηρετουσε για δικό του όφελος πελάτες της Εταιρείας, τονίζοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν θα έθεσε σε κίνδυνο τη δουλειά του. Δεν αρνήθηκε ότι για τις δίκες του δουλειές αγόραζε ανταλλακτικά και από άλλες εταιρείες όταν δεν τα είχε η Εταιρεία ή τα εύρισκε σε χαμηλότερη τιμή. Για την A.S.A. Farmakas παραδέχθηκε ότι στις αρχές Δεκεμβρίου με εντολή του κ. Ιωάννου μετέβη στον Φαρμακά για να συντηρήσει τα μηχανήματα που εγκατέστησε εκεί η Εταιρεία. Πηγαίνοντας εκεί οι υπεύθυνοι του εργοστασίου του είπαν ότι τα μηχανήματα δεν χρειάζονταν συντήρηση. Επιστρέφοντας στα γραφεία της Εταιρείας και ζητώντας εξηγήσεις από τον κ. Ιωάννου, δεν πήρε απάντηση. Σημείωσε μάλιστα ότι στην εν λόγω εταιρεία προσέφερε για αρκετά χρόνια τις υπηρεσίες του, ποτέ όμως δεν συντήρησε για δικό του λογαριασμό συμπιεστή που εγκατέστησε η Εταιρεία. Ισχυρίστηκε ότι μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου που τον κάλεσε στο γραφείο του ο κ. Ιωάννου για να του αναφέρει ότι επιδιόρθωνε για δικό του όφελος μηχανήματα πελατών της Εταιρείας και ότι αγόραζε ανταλλακτικά από ανταγωνιστικές εταιρείες, δεν γνώριζε οτιδήποτε για τα πιο πάνω. Επίσης, ότι από το 2009 ο κ. Ιωάννου γνώριζε ότι τα απογεύματα που δεν εργαζόταν στην Εταιρεία ασκούσε και δεύτερη δουλειά. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι πριν την πρόσληψη του εργαζόταν στην εταιρεία Χαραλαμπίδης. Ότι ο ιδιόκτητης του πλυντηρίου του τηλεφώνησε μετά τις 9:30 πμ. Ενώ ο κ. Ιωάννου βρισκόταν εκείνη τη μέρα στο γραφείο, ανέφερε ότι δεν είχε λόγο να τον ενημερώσει επειδή πολλοί πελάτες είχαν τα ίδια προβλήματα μαζί του. Επίσης ανέλαβε τη δουλειά για δικό του όφελος, επειδή γνώριζε τις διαφορές που είχαν ο κ. Ιωάννου με τον ιδιοκτήτη του πλυντηρίου, σε σημείο που είχαν διακόψει σχεδόν κάθε σχέση. Ενώ παραδέχτηκε ότι μετέβαινε καθημερινά στην εργασία του, έναντι του Αρχηγείου Αστυνομίας, με όχημα της Εταιρεία, ισχυρίστηκε ωστόσο ότι τη συγκεκριμένη μέρα αφού σχόλασε κανονικά από την εργασία του στις 13:00, μετέβη στο σπίτι του στα Λατσιά όπου έφαγε, άλλαξε ρούχα και αυτοκίνητο, μετέβη σε προμηθευτή εξαρτημάτων πλησίον του εργοστασίου Carlsberg, όπου αγόρασε εξαρτήματα για να καταλήξει τελικά στο πλυντήριο στην οδό Αθηνών στο Στρόβολο όπου στις 14:00 συνάντησε εκεί τον κ. Ιωάννου. Συμφώνησε ότι μέχρι το 2013 εργαζόταν στην Εταιρεία μέχρι τις 17:30 και ότι μέχρι τότε δεν υπήρχε συμφωνία για εξυπηρέτηση δικών του πελατών. Ενώ ισχυρίστηκε ότι ο κ. Ιωάννου τον έστελνε σε πελάτες της Εταιρείας ωστόσο συμφώνησε πως δεν ήταν για δικό του όφελος αφού ο κ. Ιωάννου πάντοτε τον πλήρωνε και δεν είχε κανένα παράπονο. Δεν αρνήθηκε ότι γνώρισε τον κ. Δανιήλ μετά την πρόσληψη του στην Εταιρεία μέσω του κ. Ιωάννου και ότι στο πλαίσιο των δικών του δραστηριοτήτων εξυπηρετούσε το εμφιαλωτήριο συντηρώντας και μηχανήματα που αγόρασαν από την Εταιρεία. Σημείωσε μάλιστα ότι το κακό, να εξυπηρετεί εν ολίγοις πελάτες της Εταιρείας για δικό του όφελος, άρχισε όταν μειώθηκαν οι ώρες εργασίας και τα εισοδήματα του, οπόταν θα έπρεπε να ψάξει για κάτι καλύτερο. Τέλος ενώ παραδέχθηκε ότι εξυπηρετούσε και άλλους πελάτες της Εταιρείας όπως την εταιρεία SAPO, ισχυρίστηκε ωστόσο ότι ο κ. Ιωάννου γνώριζε ότι έκανε και άλλες δουλειές αφού όποιο πελάτη κι αν επισκεπτόταν τον ενημέρωσαν σε τρία λεπτά. Ανάλυση Όπως έχει επισημανθεί, η απόφαση της Εργοδότριας Εταιρείας να προχωρήσει στον άμεσο τερματισμό της απασχόλησης του Αιτητή επικεντρώνεται στις κατ' ισχυρισμό πράξεις και ενέργειες του να εξυπηρετεί για δικό του όφελος πελάτες της Εργοδότριας Εταιρείας. Επί του θέματος έχουμε παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή τόσο τον κ. Ιωάννου όσο και τον Αιτητή να καταθέτουν ενώπιον του Δικαστηρίου και με την ίδια προσοχή εξετάσαμε και τη μαρτυρία τους, έχοντας συνεχώς κατά νου τις έγγραφες προτάσεις, το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας, τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα που αφορούν την υπόθεση, καθώς επίσης και τα επιχειρήματα των ευπαιδεύτων συνηγόρων. Δεν έχουμε την παραμικρή αμφιβολία ότι τα όσα με σταθερότητα, απλότητα και σαφήνεια κατάθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ο κ. Ιωάννου, ανταποκρίνονται πλήρως προς την αλήθεια. Επί της ουσίας, η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέταση του και παρέμεινε σταθερή και αξιόπιστη μέχρι τέλους. Πρόσθετα τα όσα κατέθεσε υποστηρίζονται και από τα Τεκμήρια που ο ίδιος παρέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Σε αντίθεση με τον κ. Ιωάννου, ο Αιτητής δεν άφησε τις καλύτερες δυνατές εντυπώσεις στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία του καλύπτεται από ουσιαστικές αντιφάσεις και ανακρίβειες και, τουλάχιστον στα σημαντικά της μέρη αυτοαναιρείται. Ειδικότερα: Τόσο στους γενικούς λόγους της Αίτησης όσο και κατά την κυρίως εξέταση, ο Αιτητής υποστήριξε αρχικά ότι ουδέποτε και σε καμία περίπτωση προσέφερε υπηρεσίες σε πελάτες της Εργοδότριας Εταιρείας για δικό του όφελος. Στη συνέχεια ωστόσο, αντιφάσκοντας με την αρχική του θέση, ανέφερε ότι στις 19.11.2015, ανταποκρινόμενος σε τηλεφώνημα του ιδιοκτήτη της Car Spa Ltd επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις του πλυντηρίου αυτοκινήτων που διατηρούσε η εν λόγω εταιρεία, για να επιδιορθώσει κάποια μηχανήματα. Επίσης ότι για πολλά χρόνια επιδιόρθωνε μηχανήματα της A.S.A. Farmakas Table Water Ltd. Για την πρώτη περίπτωση δεν παρέλειψε επίσης να αναφέρει ότι ο ιδιοκτήτης του πλυντηρίου τηλεφώνησε προηγουμένως δύο φορές στον κ. Ιωάννου και δεν απαντούσε, γεγονός που τείνει από μόνο του να καταδείξει ότι επρόκειτο για πελάτη της Εταιρείας και για επιδιόρθωση ή συντήρηση μηχανημάτων που ο εν λόγω πελάτης αγόρασε από την Εταιρεία. Πρόσθετα, κάτω από το βάρος της αντεξέτασης ομολόγησε ότι ανταποκρίθηκε στο τηλεφώνημα του ιδιοκτήτη του πλυντηρίου μετά τις 9:30 και δη εν ώρα εργασίας. Και ενώ ο κ. Ιωάννου βρισκόταν εκείνη την ώρα στο γραφείο, παραλείποντας ο Αιτητής να αναγνωρίσει τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις που είχε έναντι των εργοδοτών του, αρκέστηκε να πει ότι δεν είχε λόγο να ενημερώσει τον κ. Ιωάννου για τη συνομιλία που είχε με τον ιδιοκτήτη του πλυντηρίου, επειδή, όπως ανέφερε, πολλοί πελάτες είχαν τα ίδια προβλήματα μαζί του. Επίσης, αποφάσισε να αναλάβει τη δουλειά για δικό του όφελος και να την εκτελέσει εν ώρα μη εργασίας, επειδή γνώριζε ότι είχαν μεταξύ τους διαφορές σε βαθμό που διακόψαν σχεδόν κάθε σχέση. Ισχυρισμός, βέβαια, που δεν συνάδει με τα δύο τηλεφωνήματα του ιδιοκτήτη του πλυντηρίου προς τον κ. Ιωάννου, αλλά ούτε και με το γεγονός ότι ο τελευταίος την ίδια μέρα επισκέφτηκε το πλυντήριο όπου τον συνάντησε να προσφέρει υπηρεσίες. Ομολόγησε επίσης ότι στις αρχές Δεκεμβρίου 2015 παρείχε υπηρεσίες για δικό του όφελος στην A.S.A. Farmakas Table Water Ltd, όταν ανέφερε στο κ. Ιωάννου ότι οι εκεί υπεύθυνοι του είπαν ότι τα μηχανήματα δεν χρειάζονταν συντήρηση, ενώ σε άμεση επικοινωνία που είχε ο κ. Ιωάννου με τον διευθυντή της εταιρείας κ. Δανιήλ, ενημερώθηκε ότι για τη συντήρηση των μηχανημάτων είχε μεριμνήσει αυθημερόν ο Αιτητής. Δεν αρνήθηκε ότι γνώρισε τον κ. Δανιήλ μέσω του κ. Ιωάννου, όταν πήγαν μαζί στο εμφιαλωτήριο για να εγκαταστήσουν ένα μηχάνημα. Σε αντίθεση μάλιστα με την αρχική του θέση, παραδέχθηκε ότι εξυπηρετούσε τους εν λόγω πελάτες για δικό του όφελος συντηρώντας και μηχανήματα που είχαν αγοράσει από την Εταιρεία. Περαιτέρω δεν αρνήθηκε ότι εξυπηρετούσε για δικό του όφελος και άλλους πελάτες της Εταιρείας όπως την εταιρεία SAPO. Και ενώ ο Αιτητής ισχυρίστηκε κατά την κυρίως εξέταση του ότι πριν την πρόσληψη του είχε τη δική του δουλειά που ασχολείτο με την επιδιόρθωση παντός είδους μηχανών και ότι από την αρχή της πρόσληψης του, κατέστησε φανερή τη θέση του στην Εταιρεία ότι τα απογεύματα θα συνέχιζε με τη δική του δουλειά, αποφεύγοντας δε να εξυπηρετεί με οποιονδήποτε τρόπο πελάτες της Εταιρεία, και επιλέγοντας γι' αυτό τον σκοπό να εργάζεται στην Εταιρεία από τις 8:00 μέχρι τις 13:00, ωστόσο, κάτω από το βάρος της αντεξέτασης, παραδέχθηκε ότι πριν την πρόσληψη του εργαζόταν στην εταιρεία Χαραλαμπίδης, ότι η αλλαγή του ωραρίου εργασίας έγινε το 2013 λόγω της οικονομικής κρίσης, αφού τα προηγούμενα χρόνια εργαζόταν και όλα τα απογεύματα πλην Σαββάτου και Κυριακής από τις 14:30 μέχρι 17:
2. Επίσης, ότι άρχισε να εξυπηρετεί για δικό του όφελος πελάτες της Εταιρείας από το 2013, σημειώνοντας μάλιστα ότι το κακό άρχισε με τη μείωση των ωρών εργασίας και των εισοδημάτων του και ότι θα έπρεπε να ψάξει για κάτι το καλύτερο. Τέλος ο ισχυρισμός του Αιτητή ότι ο κ. Ιωάννου πολλές φορές τον έστελνε Σαββατοκύριακα ή σε ώρες μη εργασίας να εξυπηρετήσει για δικό του όφελος πελάτες της Εταιρείας, καταρρίπτεται επίσης από τον ίδιο αφού κατά την αντεξέταση του παραδέχθηκε πως δεν ήταν για δικό του όφελος αφού ο κ. Ιωάννου πάντοτε τον πλήρωνε και δεν είχε κανένα παράπονο. Σε τελική ανάλυση, ο Αιτητής κάτω από το βάρος της Αντεξέτασης επαλήθευσε ουσιαστικά τα όσα η Εργοδότρια Εταιρεία επικαλέστηκε για την απόλυση του, με αποκορύφωμα τα δύο τελευταία περιστατικά που έλαβαν χώρα στις 19.11.2015 και αρχές Δεκεμβρίου 2015 αντίστοιχα. Για όλα τα πιο πάνω η μαρτυρία του Αιτητή κρίνεται αναξιόπιστη ενώ η μαρτυρία του κ. Ιωάννου αξιόπιστη. Αποδεχόμαστε επομένως ότι η μαρτυρία του αποδίδει πλήρως την αλήθεια και ανάλογα είναι τα ευρήματα του Δικαστηρίου. Νομική πτυχή Οι λόγοι που δικαιολογούν την απόλυση εργοδοτούμενου και κατ' επέκταση απαλλάσσουν τον εργοδότη από την καταβολή οποιασδήποτε αποζημίωσης, αναφέρονται περιοριστικά στο άρθρο 5 του Νόμου. Σύμφωνα με τα εδάφια (ε) και (στ) του άρθρου: «
3. Τερματισμός απασχολήσεως δι' οιονδήποτε των ακολούθων λόγων δεν παρέχει δικαίωμα εις αποζημίωσίν: (α) ........................................ (β)......................................................................................................................... (γ)......................................................................................................................... (δ)......................................................................................................................... (ε) Όταν ο εργοδοτούμενος επιδεικνύη τοιαύτην διαγωγήν ώστε να καθιστά εαυτόν υποκείμενον εις απόλυσιν άνευ προειδοποιήσεως. Νοείται ότι όταν ο εργοδότης δεν ασκεί το δικαίωμα του προς απόλυσιν εντός λογικού χρονικού διαστήματος από του γεγονότος το οποίον του παρέσχε το δικαίωμα τούτο, θεωρείται ούτος ως εγκαταλείψας το δικαίωμα του να απολύση τον εργοδοτούμενον. (στ) Άνευ επηρεασμού της γενικότητας τη αμέσως προηγούμενης παραγράφου, τα ακόλουθα δύνανται, μεταξύ άλλων, να αποτελέσωσι λόγον απολύσεως άνευ προειδοποιήσεως, λαμβανομένων υπ' όψιν όλων των περιστατικών της περιπτώσεως: (i) διαγωγή εκ μέρους του εργοδοτουμένου η οποία καθιστά σαφές ότι η σχέσις εργοδότου και εργοδοτουμένου δεν δύναται ευλόγως να αναμένηται όπως συνεχισθή (ii) διάπραξιν σοβαρού παραπτώματος υπό του εργοδοτουμένου εν τη εκτελέσει των καθηκόντων του (iii) διάπραξιν ποινικού αδικήματος υπό του εργοδοτουμένου εν τη εκτελέσει του καθήκοντος του, άνευ της ρητής ή σιωπηράς συγκαταθέσεως του εργοδότη του (iv) απρεπής διαγωγή του εργοδοτουμένου κατά τον χρόνον της εκτελέσεως των καθηκόντων του (v) σοβαρά ή επαναλαμβανομένη παράβασις ή παραγνώρισης κανόνων της εργασίας ή άλλων κανόνων εν σχέσει προς την απασχόλησιν.» Στην Pattikis v. Nicosia Municipal Committee

(1988)1 CLR 103, το Δικαστή-ριο επισήμανε ότι η σχέση εργασίας θα πρέπει να βασίζεται στην ύπαρξη ενός κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο μερών. Οποιαδήποτε συμπεριφορά ασυμβίβαστη με το επίπεδο εμπιστοσύνης δίνει το δικαίωμα στον εργοδότη να τερματίσει την εργασιακή σχέση. Με δεδομένο βέβαια ότι το μέτρο της άμεσης απόλυσης είναι δραστικό μέτρο, αυτό θα πρέπει να λαμβάνει χώρα μόνο σε ιδιαίτερες περιστάσεις. Ένα μεμονωμένο επεισόδιο για να δικαιολογήσει από-λυση θα πρέπει να συνδέεται με σοβαρές συνέπειες και επιπτώσεις (βλ. Avghi Constantinidou v. F.W. Woolworth & Co (Cyprus) Ltd

(1980)1 CLR 302, Kanika Development Ltd v. Λουκά

(2004)1 ΑΑΔ 603, Kynigos Hotels Ltd v. Γ. Χρίστου

(2004)1ΑΑ.Α.Δ.665, Εκδοτικός Οίκος Δίας Λτδ v. Γ. Κόγια

(2006)1 ΑΑΔ 1227). Καμιά διαγωγή ή συμπεριφορά εκ μέρους του εργοδοτούμενου η οποία δεν ενέχει το στοιχείο του σοβαρού παραπτώματος, δεν είναι δυνατό να λεχθεί ότι δικαιολογεί τον άμεσο και χωρίς προειδοποίηση τερματισμό της απασχόλησης του (βλ. Κασάπη ν. Technoplastics Ltd

(1992)1 Α.Α.Δ. 919, 925). Νομολογιακά δεν τίθεται κανόνας που να καθορίζει τον βαθμό της επιλήψιμης συμπεριφοράς. Το δικαιολογημένο ή μη της απόλυσης ποικίλει ανάλογα με τη φύση της επιχείρησης και τη θέση που κατέχει ο εργοδοτούμενος. Σύμφωνα με την αγγλική νομολογία, η οποία αποτέλεσε καθοδήγηση στην έκδοση των πιο πάνω αποφάσεων, μια ανάρμοστη συμπεριφορά (gross misconduct) για να δικαιολογεί άμεση απόλυση θα πρέπει να είναι σοβαρή και εσκεμμένη. Επίσης ορισμένες κατηγορίες, όπως, η διάπραξη ποινικού αδικήματος (κλοπή, απάτη, βία, σοβαρή αμέλεια), η ηθελημένη ανυπακοή σε νόμιμη και λογική εντολής του εργοδότη, η υποχρέωση εχεμύθειας, η εκτέλεση πράξεων ανταγωνισμού σε βάρος του εργοδότη, συνιστούν αναγνωρισμένη μορφή ασύγγνωστης συμπεριφοράς καθώς συνδέονται άμεσα με το καθήκον πίστης, τιμιότητας και επιμέλειας του εργοδοτούμενου να ενεργεί κατά τρόπο που να εξυπηρετεί και να μην βλάπτει τα συμφέροντα του εργοδότη του. Όπως εντοπίζεται στο σύγγραμμα του Δ. Ζερδελή, Το Δίκαιο της Καταγγελίας της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας, 2002, σελ.164: «Παράβαση της υποχρέωσης πίστης συνιστά και η ενέργεια πράξεων ανταγωνισμού σε βάρος του εργοδότη. Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, ο εργαζόμενος έχει την υποχρέωση να παραλείπει δραστηριότητα ή πράξεις ανταγωνιστικές προς την επιχείρηση του εργοδότη του. Η παρεπόμενη αυτή υποχρέωση απορρέει από την καλή πίστη και επομένως δεν απαιτείται να έχει συμφωνηθεί ειδικά. ................. Σε αρκετές περιπτώσεις κλονισμού της σχέσης εμπιστοσύνης, ο εργοδότης δεν θα έχει άλλη διέξοδο από την καταγγελία. Ο εργαζόμενος που εκμεταλλεύεται την ιδιαίτερα εμπιστευτική θέση που κατέχει και υπεξαιρεί χρήματα της επιχείρησης ή προβαίνει σε πράξεις ανταγωνισμού εις βάρος του εργοδότη, κλονίζοντας έτσι ανεπανόρθωτα τη σχέση εμπιστοσύνης, δεν μπορεί να ελπίζει σε ηπιότερη μεταχείριση. Η προειδοποίηση ή οποιονδήποτε άλλο ηπιότερο από την καταγγελία μέτρο δεν αποτελούν στην περίπτωση αυτή μέσα ικανά να αποκαταστήσουν την απαραίτητη βάση εμπιστοσύνης μεταξύ των μερών και επομένως η προσφυγή σ' αυτή αποκλείεται. Η διαπίστωση όμως αυτή δεν ισχύει σε κάθε περίπτωση που ως λόγος καταγγελίας προβάλλεται η παράβαση της υποχρέωσης πίστης. Δεν μπορεί να αποκλείσει κανείς τη δυνατότητα, ανάλογα με το είδος και τη σοβαρότητα της παράβασης, αποκατάστασης της σχέσης εμπιστοσύνης που διαταράχθηκε και επομένως την ομαλή λειτουργία της σύμβασης στο μέλλον.» Στο σύγγραμμα του Δ. Ζερδελή, Εργατικό Δίκαιο - Εργατικές Εργασιακές Σχέσεις, 2019, σελ 619, εντοπίζουμε επίσης τα ακόλουθα: «Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, ο εργαζόμενος δεν υποχρεούται να παραλείπει, εκτός του χρόνου εργασίας, την άσκηση άλλης επαγγελματικής δραστηριότητας, εννοείται μη ανταγωνιστικής προς αυτή του εργοδότη, εκτός αν η άσκηση της δραστηριότητας αυτής εμποδίζει την προσήκουσα εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων ή ανέλαβε σχετική συμβατική δέσμευση.» Στο σύγγραμμα επίσης του Χαρ. Γκούτου, Εργατικό Δίκαιο (Εισαγωγή, Ατομική Σχέση Εργασίας) 1999, σελ. 299, διαβάζουμε τα πιο κάτω: «Αθέμιτος ανταγωνισμός. Από σχετικές διατάξεις (ν.146/14, ΑΚ 288, 652 κ.α.) συνάγεται ότι ο αθέμιτος ανταγωνισμός του εργοδότη εκ μέρους του μισθωτού απαγορεύεται, εκτός αν ο εργοδότης τον αποδέχεται ρητώς ή σιωπηρώς. Ειδικότερα, απαγορεύεται στον μισθωτό να εργάζεται και σε άλλη επιχείρηση, ξένη ή δική του, που ανταγωνίζεται τον εργοδότη, να εξυπηρετεί δια δικό του λογαριασμό τους πελάτες του εργοδότη ή να τους παραπέμπει σε ανταγωνιστές εκείνου, να προτρέπει είτε τους πελάτες να μην συναλλάσσονται με τον εργοδότη είτε τους άλλους μισθωτούς να εγκαταλείψουν τον εργοδότη, να δυσφημεί τα προϊόντα του εργοδότη, να αποκαλύπτει τα νόμιμα απόρρητα στοιχεία της επιχείρησης κ.λ.π.» Σχετική επίσης είναι η αναφορά στο σύγγραμμα Anderman, The Law of Unfair Dismissal, 3rd Edition, Butterworths, Lexis Nexis, σελ.195 την οποία παραθέτουμε: "Of course, if the employee had tendered for the future business of the employer's customers in competition with the employer that would be both a breach of the implied contractual duty to give faithful service and could be basis of dismissal for gross misconduct (Adamson v. B & L Cleaning Services Ltd [1995] IRLR 193, EAT). Moreover, where employees work for another employer in their spare time it cannot automatically be assumed that the implied term of loyal service is breached. That will always be a question of fact and depend on the actual harm to the employer (Nova Plastics Ltd v. Froggatt [1982] IRLR 146, EAT)." Με βάση τη νομολογία των Αγγλικών Δικαστηρίων, η παράλληλη απασχόληση εκτός των ωρών εργασίας δεν κλονίζει και ούτε παραβιάζει από μόνη της τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ εργοδότη και εργοδοτούμενου. Ο τελευταίος έχει το δικαίωμα κατά τον ελεύθερο του χρόνο να ενεργεί κατά τη δική του βούληση, με τον σιωπηρό ωστόσο περιορισμό ότι οι πράξεις ή δραστηριότητες του δεν παρεμβαίνουν και δεν βλάπτουν τα νόμιμα επιχειρηματικά συμφέροντα του εργοδότη. Υπό διαφορετικές συνθήκες εάν η εργασία που προσφέρεται κατά τον ελεύθερο χρόνο βλάπτει άμεσα ή θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τα συμφέροντα του εργοδότη, τότε ένα δικαστήριο μπορεί να καταλήξει ότι πρόκειται για σοβαρό παράπτωμα που δικαιολογεί απόλυση. Εφίσταται έτσι η προσοχή στους εργοδοτούμενους με σημαντικές δεξιότητες και προσόντα που απέκτησαν μέσα από την εκπαίδευση και με πρόσβαση σε απόρρητα στοιχεία της επιχείρησης, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Το ίδιο και οι εργοδότες θα πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά την κάθε περίπτωση πριν λάβουν την τελική τους απόφαση, για εργασία κατά τον ελεύθερο χρόνο, που δεν βλάπτει και δεν θέτει σε κίνδυνο τα συμφέροντα της επιχείρησης. Οι εργοδότες που προχωρούν σε απόλυση με την δικαιολογία ότι η εργασία στον ελεύθερο χρόνο βλάπτει τα επιχειρηματικά συμφέροντα τους πρέπει να είναι σίγουροι. Αυτό σημαίνει ότι πριν τη λήψη της τελικής απόφαση, θα πρέπει να προβούν σε εύλογη έρευνα και να ικανοποιηθούν ως λογικοί εργοδότες ότι οι εξωτερικές δραστηριότητες απειλούν ή υπονομεύουν τα συμφέροντα τους. Στην υπόθεση Κακοφεγγίτου ν. Κυπριακών Αερογραμμών Λτδ

(2005)1Α..Α.Δ. (Β) 1478, εξετάστηκε το ζήτημα του εφαρμοστέου κριτηρίου σε σχέση με το δικαιολογημένο ή μη της απόλυσης ενός εργοδοτούμενου, με αναφορά στην αγγλική υπόθεση British Leyland (U.K.) Ltd. v. Swing

(1981)1 R.L.R. 91 (σ. 93), όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα από τον Lord Denning M.R.: "The correct test is this: Was it reasonable for the employers to dismiss him? If no reasonable employer would have dismissed him, then the dismissal was unfair. But if a reasonable employer might reasonably have dismissed him, then the dismissal was fair. It must be remembered in all these cases there is a band of reasonableness, within which one employer might reasonable take one view another quire reasonably take a different view". (Σε ελεύθερη μετάφραση): «Το ορθό κριτήριο είναι αυτό: Ήταν λογικά αναμενόμενο από τον εργοδότη να τον απολύσει; Εάν κανένας λογικός εργοδότης δεν θα τον απέλυε τότε η απόλυση είναι αδικαιολόγητη. Αλλά εάν ένα λογικός εργοδότης μπορούσε να τον απολύσει τότε η απόλυση ήταν δικαιολογημένη. Θα πρέπει πάντα να έχουμε υπόψη μας ότι σε όλες τις περιπτώσεις υπάρχει μια γραμμή λογικής, στα πλαίσια της οποίας ένας εργοδότης μπορεί δικαιολογημένα να πάρει μια θέση και ένας άλλος εντελώς διαφορετική.» Επομένως, για κάθε λόγο που προβλέπεται στο άρθρο 5 του Νόμου, η νομιμότητα της απόφασης για απόλυση του εργοδοτούμενου, εξαρτάται από τη σωστή εφαρμογή της αρχής της λογικότητας ("reasonableness"). Το σωστό κριτήριο, που θα οδηγήσει το Δικαστήριο στην τελική του κρίση, «είναι το εύλογο της κατάληξης του εργοδότη, ως λογικού εργοδότη υπό τις περιστάσεις, να προβεί σε τερματισμό της εργοδότησης στη βάση των ενώπιον του στοιχείων και πάντοτε, βεβαίως, έχοντας υπ' όψη ότι το βάρος στον εργοδότη είναι να αποδείξει τούτο επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων.» Συνεπώς η απόλυση θα πρέπει να μπορεί να βρίσκεται στα πλαίσια των λογικών αντιδράσεων ενός λογικού εργοδότη - within the band of reasonable responses of a reasonable employer-. (Βλ. Κακοφεγγίτου (ανωτέρω), Κynigos Hotels Ltd v. Γ. Χρίστου (ανωτέρω), L. Papaphilippou & Co Ltd v. Δήμητρας Λουκά,

(2014)1 Α.Α.Δ. 1193, Μ. Γεωργίου ν. Columbia World Wide Movers Ltd, Πολ. Έφεση 103/2012 ημερ. 7.7.2017). Όπως, δε, έχει κατ' επανάληψη νομολογηθεί, η λογικότητα η μη της απόλυσης δεν κρίνεται με βάση το τι το δικάσαν Δικαστήριο θα έκανε αν ήταν στη θέση του εργοδότη. Αντί αυτού, το Δικαστήριο θα πρέπει να ρωτήσει τον εαυτό του κατά πόσον, με το μέτρο του λογικού εργοδότη, στοιχειοθετήθηκαν λογικές αιτίες σε σχέση με την πεποίθηση του ότι ο εργοδοτούμενος υπήρξε ένοχος ανάρμοστης συμπεριφοράς και κατά πόσο η διερεύνηση του ζητήματος από τον εργοδότη ήταν υπό τις περιστάσεις εύλογη [Post Office v. Folley και HSBC Bank plc (formerly Midland Bank pcl) v. Madden

(2001)1 All E.R. 550, Galatariotis Telecommunications Ltd v. Βασιλείου

(2003)1 Α.Α.Δ. 318, L. Papaphilippou (ανωτέρω)]. Θέτοντας τα γεγονότα της υπόθεσης υπό το φως των πιο πάνω αρχών, ευθύς εξ αρχής θα πρέπει να πούμε ότι η εν γένει συμπεριφορά του Αιτητή, σε σχέση πάντα με τις πράξεις και ενέργειες του να εξυπηρετεί για δικό του λογαριασμό πελάτες της Εργοδότριας Εταιρείας, δεν μπορεί πάρα να χαρακτηριστεί ως απαράδεκτη. Πρόκειται για αναγνωρισμένη μορφή ασύγγνωστης συμπεριφοράς, η οποία συνδέεται άμεσα με το καθήκον πίστης, τιμιότητας και επιμέλειας του Αιτητή να εξυπηρετεί και να μην βλάπτει τα συμφέροντα της Εργοδότριας Εταιρείας. Αντί αυτού όμως, εκμεταλλευόμενος ο Αιτητής την εμπιστευτική θέση που κατείχε και μη εκτιμώντας τη σοβαρότητα της όλης κατάστασης, προέβηκε σε ανταγωνιστικές πράξεις σε βάρος της Εργοδότριας Εταιρείας, θέτοντας έτσι σε δοκιμασία και άμεσο κίνδυνο τα συμφέροντα της. Ομολόγησε μάλιστα ότι το κακό άρχισε από το 2013 όταν μειώθηκαν οι ώρες απασχόλησης και τα εισοδήματα του και ότι θα έπρεπε να ψάξει για κάτι καλύτερο. Επρόκειτο λοιπόν για μια εσκεμμένη συμπεριφορά από μέρους του Αιτητή που εμπόδιζε την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του έναντι της Εργοδότριας Εταιρείας και που ήταν αρκετή να πλήξει ανεπανόρθωτα την μεταξύ τους εργασιακή σχέση και να κλονίσει συθέμελα την πίστη και εμπιστοσύνη που την περιβάλλει. Για όλα τα πιο πάνω, ομόφωνα καταλήγουμε ότι η Εργοδότρια Εταιρεία ενεργώντας μέσα στα πλαίσια των λογικών αντιδράσεων ενός λογικού εργοδότη στοιχειοθέτησε λογικές αιτίες για την πεποίθηση της ότι ο Αιτητής υπήρξε ένοχος ανάρμοστης και ή ασύγγνωστης συμπεριφοράς και ότι δικαιολογημένα τερμάτισε την απασχόληση του ικανοποιώντας έτσι τους όρους του άρθρου 5(ε) και (στ) του Νόμου. Η Αίτηση απορρίπτεται με €1.500 έξοδα υπέρ της Εργοδότριας Εταιρεία και εναντίον του Αιτητή. (υπ)..................... Ι.Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Χρ. Παπαϊωάννου, Μέλος Σ. Φιλίππου, Μέλος ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο