ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΙΑΚΑΛΛΗΣ ν. D& TH TOUMBA LTD κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 27/2017, 21/12/2022

(1)του Περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου (Ν.24/67), όπως διαμορφώθηκε από τον Τροποποιητικό Νόμο 6/73 (ο «Νόμος»), καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμήριο υπέρ του εργοδοτούμενου σύμφωνα με το οποίο: «...ο υπό εργοδότου τερματισμός απασχολήσεως τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ως μη γενόμενος δια τινά των εν τω άρθρω 5 εκτιθεμένων λόγων», δηλαδή των λόγων που καθιστούν νόμιμη και δικαιολογημένη την απόλυση και δεν παρέχουν στον εργοδοτούμενο δικαίωμα αποζημίωσης. Συνεπώς, στην Εργοδότρια Εταιρεία απόκειται να ανατρέψει το καθιερωμένο από το Νόμο μαχητό τεκμήριο και να αποδείξει ότι δικαιολογημένα τερμάτισε την απασχόληση του Αιτητή για τους λόγους πλεονασμού που επικαλείται. Προς ανατροπή του εν λόγω τεκμηρίου κατέθεσε για την Εργοδότρια Εταιρεία ο διευθυντής και μέτοχος της κ. Σταύρος Τούμπας. Κατέθεσε επίσης ο Αιτητής. Παράλληλα κατατέθηκαν ως Τεκμήρια διάφορα έγγραφα, στα οποία θα αναφερθούμε όπου κρίνεται σκόπιμο κατά την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας. Από τις έγγραφες προτάσεις και τις δηλώσεις των μερών προκύπτουν τα πιο κάτω παραδεκτά και ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα: Η Εργοδότρια Εταιρεία κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με την εμπορία κρεάτων. Για την εκτέλεση των εργασιών της διατηρούσε στο Τσέρι δύο υπεραγορές, την κεντρική υπεραγορά και μια μικρότερη υπεραγορά με την επωνυμία Saver. Ο Αιτητής εργάστηκε στην υπηρεσία της Εργοδότριας Εταιρείας ως χασάπης (κρεοπώλης) από τις 4.9.2010 μέχρι και τις 31.10.2015. Στον Αιτητή δόθηκε επιστολή ημερ. 6.11.2015 (Τεκ.1), στην οποία αναφέρεται ο λόγος που η Εταιρεία επικαλέστηκε για τον τερματισμό της απασχόλησης του, την οποία παραθέτουμε: «Διακοπή εργοδότησης Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε να σας κοινοποιήσουμε την απόφαση της εταιρείας μας να τερματίσει την εργοδότηση σας λόγω του ότι έχει τερματίσει τις δραστηριότητες της στο υποκατάστημα Saver. Σας ευχόμαστε κάθε επιτυχία στην μετέπειτα επαγγελματική σας σταδιοδρομία Με εκτίμηση Διευθυντής Σταύρος Τούμπας» Οι ακαθάριστες απολαβές του Αιτητή ανέρχονταν στα €390,87 εβδομαδιαίως, συμπεριλαμβανομένου και 50% 13ου μισθού. Μαρτυρία Σύμφωνα με τον κ. Τούμπα, η υπεραγορά Saver άρχισε να λειτουργεί τον Δεκέμβριο 2013. O Αιτητής ήταν ο μοναδικός κρεοπώλης στην υπεραγορά και οι υπηρεσίες του τερματίστηκαν όταν αυτή σταμάτησε τις δραστηριότητες της τον Οκτώβριο 2015. Αντεξεταζόμενος, αναγνώρισε το ερωτηματολόγιο (Τεκ.2) και την επιστολή 12.10.2016 (Τεκ.3) που η Εταιρεία κοινοποίησε στο Ταμείο. Ενώ του υπεβλήθη ότι με την εν λόγω επιστολή, που φέρει τη δική του υπογραφή, αναγνώρισε ότι η Εταιρεία δεν προσέφερε άλλη εργασία στον Αιτητή και ότι κατά τον χρόνο απόλυσης του προχώρησε στην πρόσληψη κρεοπώλη για τις ανάγκες της κεντρικής υπεραγοράς, ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι αμέσως μετά το κλείσιμο της υπεραγοράς Saver, η δουλειά στην κεντρική υπεραγορά είχε αυξηθεί και ότι έκρινε αναγκαία την πρόσληψη ενός βοηθού κρεοπώλη. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Μ. Κρασιάς που προσλήφθηκε στις 6.8.2015 ήταν εκεί κρεοπώλης και ότι ασκούσε καθήκοντα βοηθού κρεοπώλη. Επίσης ότι στις 2.11.2015 προσέλαβε και τον Κ. Κίττο λόγω αύξησης της δουλειάς, τον οποίο επίσης παρουσίασε ως βοηθό κρεοπώλη. Σε ερώτηση γιατί δεν προσέλαβε τον Αιτητή, ισχυρίστηκε ότι για τις ανάγκες της κεντρικής υπεραγοράς χρειαζόταν βοηθό κρεοπώλη και όχι κρεοπώλη, γι' αυτό και τερμάτισε την απασχόληση του Αιτητή. Όσο για τους υπόλοιπους εργοδοτούμενους που απασχολούνταν στην υπεραγορά Saver, ανέφερε ότι οι περισσότεροι μεταφέρθηκαν στην κεντρική υπεραγορά. Ο Αιτητής με την γραπτή δήλωση του δεν ανέφερε τίποτα περισσότερο απ' όσα προκύπτουν από τα παραδεκτά γεγονότα που εν ολίγοις αφορούν τα καθήκοντα του, την περίοδο απασχόλησης και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τερματίστηκε η απασχόληση του. Αγορεύσεις Ο κ. Νικολάου, στήριξε τη θέση των πελατών του στο άρθρο 18(α)(β) του Νόμου επισημαίνοντας ότι η απασχόληση του Αιτητή τερματίστηκε λόγω παύσης λειτουργίας της υπεραγοράς Saver, στην οποία απασχολείτο. Επίσης, όταν απολύθηκε ο Αιτητής η κεντρική υπεραγορά είχε ανάγκη από «τεμαχιστή» (βοηθό κρεοπώλη) και όχι κρεοπώλη, αφού χρέη κρεοπώλη εκτελούσε ο Μιχάλης Κρασιάς ο οποίος είχε προσληφθεί τον Αύγουστο 2015. Ο κ. Λεωνίδου, ενώ δεν αμφισβήτησε το γεγονός παύσης των εργασιών της υπεραγοράς Saver, επισήμανε ωστόσο ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο τερματισμού της απασχόλησης του Αιτητή, η Εργοδότρια Εταιρεία προέβη σε νέες προσλήψεις για θέση και καθήκοντα που μπορούσε να προσφέρει στον Αιτητή, με επακόλουθο να μην δικαιολογούνται συνθήκες πλεονασμού. Ανάλυση - Συμπεράσματα Παρακολουθήσαμε με ιδιαίτερη προσοχή τόσο τον μάρτυρα της Εργοδότριας Εταιρείας όσο και τον Αιτητή να καταθέτουν ενώπιον το Δικαστηρίου και με την ίδια προσοχή εξετάσαμε και τη μαρτυρία τους, έχοντας συνεχώς κατά νου τις έγγραφες προτάσεις, το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας, τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα που αφορούν την υπόθεση καθώς και τα επιχειρήματα των ευπαίδευτων συνηγόρων. Προφανώς από την ενώπιον μας μαρτυρία ο Αιτητής ήταν ο μοναδικός κρεοπώλης που η Εργοδότρια Εταιρεία απασχολούσε στην υπεραγορά Saver. Λόγω παύσης των εργασιών της εν λόγω υπεραγοράς, η Εργοδότρια Εταιρεία τερμάτισε την απασχόληση του Αιτητή στις 31.10.2015 αφού του δόθηκε προειδοποίηση έξι βδομάδων. Με την επιστολή 12.10.2016 (Τεκ.3) η Εργοδότρια Εταιρεία ενημέρωσε το Ταμείο ότι στον Αιτητή δεν προτάθηκαν άλλα καθήκοντα αφού η κεντρική υπεραγορά είχε ήδη κρεοπώλη. Ότι ο Μιχάλης Κρασιάς προσλήφθηκε αργότερα για το κρεοπωλείο αφού είχε δώσει παραίτηση ο προηγούμενος. Αργότερα προσλήφθηκε ο Κυριάκος Κίττος στη θέση του Μιχάλη Κρασιά ο οποίος παραιτήθηκε. Ο Ανδρέας Λοΐζου προσλήφθηκε ως βοηθός στο κρεοπωλείο με μειωμένο ωράριο για να βοηθά τον Κυριάκο Κίττο. Ο κ. Τούμπας κατά την αντεξέταση του παραδέχθηκε ότι ο Μ. Κρασιάς προσλήφθηκε στις 6.8.2015 και ο Κ. Κίττος στις 2.11.2015. Ενώ ισχυρίστηκε ότι οι δύο αυτοί εργοδοτούμενοι ασκούσαν καθήκοντα βοηθού κρεοπώλη, ωστόσο από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου και τις δηλώσεις των μερών είναι φανερό ότι ο Μ. Κρασιάς εκτελούσε καθήκοντα κρεοπώλη και ότι ο Κ. Κίττος προσλήφθηκε δύο μέρες μετά την απόλυση του Αιτητή, για να αντικαταστήσει τον Μ. Κρασιά, ο οποίος παραιτήθηκε. Πέραν των πιο πάνω, κανένα στοιχείο και καμία μαρτυρία δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου που να επιβεβαιώνει τη θέση του μάρτυρα ότι οι εν λόγω εργοδοτούμενοι προσελήφθηκαν ως βοηθοί κρεοπώλες και όχι ως κρεοπώλες ή ότι δεν εκτελούσαν τα ίδια ή παρεμφερή καθήκοντα με τον Αιτητή. Και ενώ επίσης ισχυρίστηκε ότι δεν χρειαζόταν άλλο κρεοπώλη για τη δεδομένη στιγμή, ωστόσο δεν παρέλειψε να αναφέρει ότι προσέλαβε τον Κ. Κίττου διότι με το κλείσιμο της υπεραγοράς Saver αυξήθηκε η δουλειά στην κεντρική υπεραγορά. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18 του Νόμου, εργοδοτούμενος είναι πλεονάζων, και κατά συνέπεια δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο όταν η απασχόληση του ετερματίσθη: (α) Διότι ο εργοδότης έπαυσε ή προτίθεται να παύση να διεξάγη την επιχείρησιν εν τη οποία ο εργοδοτούμενος απησχολείτο ή (β) Διότι ο εργοδότης έπαυσε ή προτίθεται να παύση να διεξάγη επιχείρησιν εις τον τόπον όπου ο εργοδοτούμενος απησχολείτο: Νοείται ότι το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών δυνατόν να αποφασίση ότι αλλαγή του τόπου απασχολήσεως δεν προκαλεί πλεονασμόν όταν, κατά την γνώμην του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών, είναι λογικόν ως προς τον εργοδοτούμενο ο οποίος διεκδικεί πληρωμή λόγω πλεονασμού να αναμένηται όπως ο εργοδοτούμενος ούτος συνεχίση την απασχόλησιν του εις τον νέον τόπον απασχολήσεως ή (γ) Ένεκα οιουδήποτε των ακολούθων άλλων λόγων σχετιζομένων προς την λειτουργίαν της επιχειρήσεως: (

1. i)εκσυγχρονισμού, μηχανοποιήσεως ή οιασδήποτε άλλης αλλαγής εις τας μεθόδους παραγωγής ή οργανώσεως η οποία ελαττώνει τον αριθμόν των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων. (
2. ii)αλλαγών εις τα προϊόντα ή εις τα μεθόδους παραγωγής ή εις τας αναγκαιούσας ειδικότητας των εργοδοτουμένων (iii) καταργήσεις τμημάτων (
3. iv)δυσκολιών εις την τοποθέτησιν προϊόντων εις την αγοράν ή πιστωτικών δυσκολιών (
4. v)ελλείψεων παραγγελιών ή πρώτων υλών (
5. vi)σπάνεως μέσων παραγωγής, και (vii) περιορισμού του όγκου της εργασίας ή της επιχειρήσεως Στην προκείμενη περίπτωση η Εργοδότρια Εταιρεία τερμάτισε την απασχόληση του Αιτητή, όταν σταμάτησε τη λειτουργία της υπεραγοράς Saver στην οποία τον απασχολούσε. Δύο μέρες μετά, επικαλούμενη αύξηση του όγκου εργασίας στην κεντρική υπεραγορά, προχώρησε στην πρόσληψη νέου κρεοπώλη. Στον Αιτητή δεν έγινε οποιαδήποτε πρόταση για συνέχιση της απασχόλησης του, μολονότι οι δύο υπεραγορές βρίσκονταν στην ίδια περιοχή και οι υπηρεσίες του Αιτητή από τη θέση που κατείχε προφανώς καθίσταντο αναγκαίες. Στο αγγλικό δίκαιο το βασικό πλαίσιο αναφοράς της εργοδοτικής υποχρέωσης για αναζήτηση εναλλακτικής απασχόλησης στον πλεονάζοντα εργοδοτούμενο αφορά ολόκληρη την επιχείρηση και αυτό θεωρείτο ανέκαθεν αυτονόητο (βλ. Anderman, "Unfair Dismissal and Redundancy", Oxford 1989, p.425 και Grunfeld C. "The Law of Redundancy", 3rd Edition, Sweet and Maxwell 1989). Ήδη λίγα χρόνια μετά την εισαγωγή του συστήματος του ουσιαστικού ελέγχου των απολύσεων με το Industrial Relation Act του 1971, η νομολογία, στηριζόμενη στη νομοθετική αρχή της «συνετής αντίδρασης του εργοδότη» ("reasonableness") δέχθηκε στην υπόθεση Vokes Ltd v. Bear [1974] ICR 1 [1973] IRLR 363 (NIRC) ότι ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να εξευρεθεί άλλη απασχόληση για τον πλεονάζοντα εργοδοτούμενο και να μη διακοπεί η απασχόληση του. Έτσι στην υπόθεση αυτή το National Industrial Relation Court έκρινε αδικαιολόγητη την απόλυση του εργοδοτούμενου διότι ο εργοδότης δεν έπραξε ό,τι κατά τους κανόνες της ορθής συμπεριφοράς και της σύνεσης του επιβαλλόταν να πράξει, δηλαδή να καταβάλει σοβαρές προσπάθειες και να ερευνήσει κατά πόσο ο εργοδοτούμενος θα μπορούσε να απασχοληθεί κάπου αλλού στο ίδιο συγκρότημα. Βέβαια και στην περίπτωση που ο εργοδότης αποδυθεί στην προσπάθεια αναζήτησης εναλλακτικής απασχόλησης, η απόλυση μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη αν διαπιστωθεί ότι έτσι και αλλιώς δεν υπάρχει άλλη ελεύθερη θέση (British United Shoe Machinery Co Ltd v. Clarke [1978] ICR 70, [1977] IRLR 297 EAT). Ο εργοδότης είναι επίσης υποχρεωμένος να εξετάσει τη δυνατότητα προσφοράς στον πλεονάζοντα εργοδοτούμενο άλλης κατώτερης θέσης πριν προχωρήσει στην απόλυση του. Αυτό προκύπτει και πάλι από την εφαρμογή της αρχής της "reasonableness" (Avonmouth Construction Co Ltd v. Shipway [1979] IRLR 14, EAT). Την πρωτοβουλία της τροποποιητικής πρότασης, όσον αφορά τους εργοδοτούμενους που δεν κατέχουν διευθυντικές θέσεις την έχει ο εργοδότης. Όταν όμως πρόκειται για κατάργηση θέσης διευθυντικών στελεχών, τότε η νομολογία ακολουθεί την άποψη ότι την πρωτοβουλία του υποβιβασμού θα πρέπει να την πάρει ο ίδιος ο εργοδοτούμενος γνωστοποιώντας στον εργοδότη ότι θα ήταν διατεθειμένος να δεχθεί τον υποβιβασμό του (Barratt Construction Ltd v. Dalrymple [1984] IRLR 385, EAT). Στην προκείμενη περίπτωση, η διαπίστωση του Δικαστηρίου είναι πως η αύξηση του όγκου εργασίας που παρουσίαζε η κεντρική υπεραγορά και που απετέλεσε τον λόγο πρόσληψης του Κ. Κίττου, προέκυψε κατά τον χρόνο τερματισμού της απασχόλησης του Αιτητή και όχι εκ των υστέρων. Συνεπώς, τα στοιχεία και δεδομένα που η Εργοδότρια Εταιρεία είχε ενώπιον της κατά τον ουσιώδη χρόνο, δεν δικαιολογούσαν χωρίς άλλο τον τερματισμό της απασχόλησης του Αιτητή και συγχρόνως την πρόσληψη νέου εργοδοτούμενου που θα ασκούσε τα ίδια ή παρεμφερή καθήκοντα. Ενεργώντας η Εργοδότρια Εταιρεία με αυτό τον τρόπο, ουσιαστικά αντικατέστησε τον Αιτητή με άλλο εργοδοτούμενο. Για όλα τα πιο πάνω ομόφωνα καταλήγουμε ότι η Εργοδότρια Εταιρεία δεν απέσεισε το βάρος απόδειξης που τη βαρύνει και κατ' επέκταση δεν κατάφερε να αποδείξει στη βάση αντικειμενικών κριτηρίων οποιοδήποτε λόγο που θα δικαιολογούσε την απόλυση του Αιτητή λόγω πλεονασμού. Υπολογισμός των Αποζημιώσεων Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Νόμου, όπως τροποποιήθηκε από το Ν.92/79, όταν εργοδότης τερματίσει παράνομα την απασχόληση εργοδοτούμενου που έχει απασχοληθεί συνεχώς από αυτόν επί 26 τουλάχιστον εβδομάδες, ο εργοδοτούμενος έχει δικαίωμα σε αποζημίωση που υπολογίζεται σύμφωνα με τον Πρώτο Πίνακα του Νόμου. Η αποζημίωση εργοδοτούμενου επαφίεται, σύμφωνα με το άρθρο 4 του Πρώτου Πίνακα του Νόμου, στην απόλυτο διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Στην άσκηση της εξουσίας αυτής ορίζεται από το ίδιο άρθρο του Νόμου, ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ορισμένοι παράγοντες που είναι οι ακόλουθοι: (α) τα ημερομίσθια και πάσας τας άλλας απολαβάς του εργοδοτούμενου (β) την διάρκεια της υπηρεσίας του εργοδοτουμένου (γ) την απώλειαν προοπτικής σταδιοδρομίας του εργοδοτουμένου (δ) τας πραγματικάς συνθήκας του τερματισμού των υπηρεσιών του εργοδοτουμένου (ε) την ηλικίαν του εργοδοτουμένου Ευθύς εξ αρχής θα πρέπει να πούμε ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, ως προς το αποτέλεσμα που θα καταλήξει ή το ποσό που θα επιδικάσει υπό μορφή αποζημίωσης, κρίνεται με βάση τα ενώπιον του τιθέμενα πραγματικά γεγονότα. Σε καμία περίπτωση το Δικαστήριο δεν μπορεί να στηριχθεί σε υποθέσεις για να καταλήξει σε εύλογο αποτέλεσμα. Από τα γεγονότα της υπόθεσης είναι φανερό ότι ο Αιτητής εργάστηκε στην υπηρεσία της Εργοδότριας Εταιρείας πέντε συναπτά έτη και ότι λάμβανε για σκοπούς αποζημίωσης €390,87 εβδομαδιαίως. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τερματίστηκε η απασχόληση του Αιτητή, τη διάρκεια της απασχόλησης του, τα ημερομίσθια του, την ηλικία και την απώλεια προοπτικής σταδιοδρομίας για τα οποία δεν δόθηκαν οποιαδήποτε στοιχεία, κρίνουμε υπό τις περιστάσεις όπως επιδικάσουμε υπό μορφή αποζημίωσης, το ποσό των €4.104,15 που αντιστοιχεί με τις απολαβές 10,5 βδομάδων. Εκδίδεται συνεπώς απόφαση υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας για το ποσό των €4.104,15 με νόμιμο τόκο από 24.1.2017 μέχρι τελικής εξόφλησης. Περαιτέρω επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας €1100 δικηγορικά έξοδα με νόμιμο τόκο από 24.1.2017 μέχρι τελικής εξόφλησης πλέον ΦΠΑ επί των εξόδων. Η Αίτηση εναντίον του Ταμείου απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα. (υπ)..................... Ι.Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Ι. Νεοφύτου, Μέλος Ν. Ανδρέου, Μέλος ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο