ΜΑΡΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ν. Ν. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΟΤΟΡΣ ΛΤΔ κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 2/2018, 28/2/2023

(1)του Περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμου (Ν.24/67), όπως διαμορφώθηκε από τον Τροποποιητικό Νόμο 6/73 (ο «Νόμος»), καθιερώνει νόμιμο μαχητό τεκμήριο υπέρ του εργοδοτούμενου σύμφωνα με το οποίο: «...ο υπό εργοδότου τερματισμός απασχολήσεως τεκμαίρεται, μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ως μη γενόμενος δια τινά των εν τω άρθρω 5 εκτιθεμένων λόγων», δηλαδή των λόγων που καθιστούν νόμιμη και δικαιολογημένη την απόλυση και δεν παρέχουν στον εργοδοτούμενο δικαίωμα αποζημίωσης. Συνεπώς, στην Εργοδότρια Εταιρεία απόκειται να ανατρέψει το καθιερωμένο από το Νόμο μαχητό τεκμήριο και να αποδείξει ότι δικαιολογημένα τερμάτισε την απασχόληση της Αιτήτριας για τους λόγους πλεονασμού που επικαλείται. Προς ανατροπή του εν λόγω τεκμηρίου κατέθεσε για την Εργοδότρια Εταιρεία ο κ. Ν. Νικολάου, εγκεκριμένος ελεγκτής στην εταιρεία PKF/ABAS LTD, η οποία παρέχει ελεγκτικές υπηρεσίες στην Εργοδότριας Εταιρεία. Παράλληλα κατατέθηκαν ως Τεκμήρια διάφορα έγγραφα, στα οποία θα αναφερθούμε όπου κρίνεται σκόπιμο κατά την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας. Από τις έγγραφες προτάσεις και τις δηλώσεις των μερών προκύπτουν τα πιο κάτω παραδεκτά και ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα: Η Εργοδότρια Εταιρεία κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με πωλήσεις αυτοκινήτων. Η Αιτήτρια εργάστηκε στην υπηρεσία της Εργοδότριας Εταιρείας ως υπάλληλος γραφείου από την 1.1.1992 μέχρι την 31.12.2016 που οι υπηρεσίες της τερματίστηκαν με σχετική επιστολή ημερ. 1.10.2016 (Τεκ.2), το περιεχόμενο της οποίας παραθέτουμε αυτούσιο: «Είμαστε στη δυσάρεστη θέση να τερματίσουμε τη συνεργασία μας από την 1.1.2017 λόγω μειωμένου κύκλου εργασιών. Ευχαριστούμε για την πολύχρονη προσφορά σου για αυτά τα χρόνια στην εταιρεία μας. Με εκτίμηση Διευθυντής Κυριάκος Νικόλα Για την N. Kyriakos Motors Ltd» Οι τελευταίες ακαθάριστες απολαβές της Αιτήτριας ανέρχονταν στα €213,23 εβδομαδιαίως. Η Αιτήτρια δεν λάμβανε 13ο μισθό. Μαρτυρία Ο κ. Νικολάου με τη γραπτή δήλωση του ισχυρίστηκε ότι ως ελεγκτής ήταν και είναι το πρόσωπο που παρέχει για λογαριασμό της PKF/ABAS LTD τις ελεγκτικές υπηρεσίες προς την Εργοδότρια Εταιρεία, γνωρίζει την οικονομική της κατάσταση και τη συμβουλεύει επί οικονομικών θεμάτων. Περαιτέρω είναι αυτός που είχε συμβουλεύσει την Εταιρεία για τον τερματισμό της απασχόλησης της Αιτήτριας και το κατάλληλο πρόσωπο να δώσει μαρτυρία. Η Αιτήτρια ως υπάλληλος γραφείου ασχολείτο με τη συμπλήρωση των αναγκαίων εγγράφων για την πώληση αυτοκινήτων και την εν γένει διαχείριση του γραφείου. Θέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου καταστάσεις αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών εσόδων της Εργοδότριας Εταιρείας για τα έτη 2009 μέχρι 2016 (Τεκ. 4), επικαλέστηκε μείωση του κύκλου εργασιών της που δικαιολογούσαν την απόλυση της Αιτήτριας για λόγους πλεονασμού. Ειδικότερα, με βάση τις εν λόγω καταστάσεις τα εισοδήματα της Εργοδότριας Εταιρείας είχαν ως ακολούθως: Εισοδήματα 2008 €941.946 2009 €1.413.492 2010 €988.144 2011 €1.085.386 2012 €747.772 2013 €414.801 2014 €1.081.523 2015 €744.792 2016 €712.728 Ισχυρίστηκε ο μάρτυρας, ότι με βάση τα πιο πάνω αποτελέσματα, ο κύκλος εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας κυμαινόταν πέραν του €1.000.000 και ότι το 2012 και 2013 που μειώθηκε για πρώτη φορά λόγω της οικονομικής κρίσης, δεν προχώρησαν στον τερματισμό της απασχόλησης της Αιτήτριας για καθαρά ανθρωπιστικούς λόγους και με την ελπίδα ότι θα έρχονταν καλύτερες μέρες. Αναφορικά με τις πωλήσεις αυτοκινήτων ανάφερε ότι το 2014 πωλήθηκαν 140 αυτοκίνητα, το 2015 - 123 και το 2016 -

1. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι ο συνήθης κύκλος εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας προκύπτει από τον υπολογισμό του μέσου όρου των εισοδημάτων της όλα αυτά τα χρόνια. Ότι λήφθηκαν υπόψη όλες οι χρονιές και ότι το 2015 και 2016 υπήρχε μείωση από τον μέσο όρο των εισοδημάτων. Επίσης ότι με την οικονομική κρίση του 2013 η Εταιρεία αναγκάστηκε να περιορίσει το προσωπικό της προβαίνοντας στην απόλυση δυο υπαλλήλων εκ των οποίων η μια ήταν η κόρη του ιδιοκτήτη. Στην επανεξέταση του συμφώνησε ότι ο μέσος όρος των εισοδημάτων της Εταιρείας όλα αυτά τα χρόνια υπολογίζεται στα €903.
2. Ανάλυση - Συμπεράσματα Αξιολογώντας την πιο πάνω μαρτυρία δεχόμαστε ότι ο κ. Νικολάου κατέθεσε στο Δικαστήριο την πραγματικότητα και μόνο. Τα όσα ανέφερε βρίσκονται σε πλήρη εναρμόνιση μεταξύ τους και υποστηρίζονται από την ενώπιον μας πραγματική μαρτυρία, που είναι οι οικονομικές καταστάσεις και τα διάφορα στοιχεία που ο ίδιος επικαλέστηκε. Οι σχετικές υποβολές της πλευράς του Ταμείου προς τον μάρτυρα παρέμειναν μετέωρες. Καμία μαρτυρία προσκομίστηκε από το Ταμείο για να θεμελιώσει τους οποιουσδήποτε ισχυρισμούς του. Είναι με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση εύρημα μας ότι τα γεγονότα σε σχέση με τις συνθήκες τερματισμού της απασχόλησης της Αιτήτριας, έχουν όπως ο μάρτυρας της Εργοδότριας Εταιρείας κατέθεσε στο Δικαστήριο. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18 του Νόμου, εργοδοτούμενος είναι πλεονάζων, και κατά συνέπεια δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο όταν η απασχόληση του ετερματίσθη: (α).............................................................................................................. (β).............................................................................................................. (γ) Ένεκα οιουδήποτε των ακολούθων άλλων λόγων σχετιζομένων προς την λειτουργίαν της επιχειρήσεως: (i) εκσυγχρονισμού, μηχανοποιήσεως ή οιασδήποτε άλλης αλλαγής εις τας μεθόδους παραγωγής ή οργανώσεως η οποία ελαττώνει τον αριθμόν των αναγκαιούντων εργοδοτουμένων. (ii) αλλαγών εις τα προϊόντα ή εις τα μεθόδους παραγωγής ή εις τας αναγκαιούσας ειδικότητας των εργοδοτουμένων (iii) καταργήσεις τμημάτων (iv) δυσκολιών εις την τοποθέτησιν προϊόντων εις την αγοράν ή πιστωτικών δυσκολιών (v) ελλείψεων παραγγελιών ή πρώτων υλών (vi) σπάνεως μέσων παραγωγής, και (vii) περιορισμού του όγκου της εργασίας ή της επιχειρήσεως Προφανώς από τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, το ζητούμενο στην προκείμενη περίπτωση είναι η τεκμηρίωση συνθηκών πλεονασμού λόγω περιορισμού του όγκου εργασίας της Εργοδότριας Εταιρείας κατά τον ουσιώδη χρόνο, δυνάμει των προνοιών του άρθρου 18(γ) (vii) του Νόμου. Σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία, για να διαπιστωθεί η πραγματική μείωση του όγκου εργασίας μιας επιχείρησης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ο συνήθης κύκλος των εργασιών της στη διάρκεια των τελευταίων ετών πριν από την απόλυση. Το Δικαστήριο στηριζόμενο πάντοτε επί αντικειμενικών κριτηρίων, πρέπει να διαπιστώσει μέσα από τα γεγονότα της υπόθεσης εάν υπήρξε ουσιαστική μείωση του συνήθους κύκλου εργασιών της επιχείρησης κατά τον ουσιώδη χρόνο, σε βαθμό που λογικά να κρίνεται δικαιολογημένη η απόλυση λόγω πλεονασμού. Όπως έχει αποφασιστεί στην υπόθεση Α. Ιάσωνος Λτδ ν. Χρίστου κ.α.

(1994)1Α.Α.Δ. 703, 706: «Εποχιακή ή περιοδική μείωση του όγκου εργασίας η οποία αφήνει ανεπηρέαστο τον όγκο της εργασίας, επιμετρούμενο μέσα στο συνήθη κύκλο της εμπορικής δραστηριότητας του εργοδότη, δε συνιστά λόγο για τον τερματισμό της απασχόλησης λόγω πλεονασμού. Ο όγκος των εργασιών επιχείρησης έχει όχι μόνο εποχιακές αλλά και καθημερινές αυξομειώσεις και διακυμάνσεις. Αν γινόταν δεχτή η θέση των εφεσειόντων, θα διανοιγόταν η οδός για την καταστρατήγηση του οικοδομήματος του νόμου που συναρτά τον πλεονασμό με τα αντικειμενικά δεδομένα της επιχείρησης. Ο όγκος εργασίας προσδιορίζεται με βάση σταθερό παρονομαστή που αντανακλά τον όγκο της εργασίας του εργοδότη στο πλαίσιο του συνήθους κύκλου της επιχειρηματικής του δραστηριότητας και αυτή η σημασία που ενέχει ο όρος "όγκος εργασίας" στο πλαίσιο του Άρθρου 18(γ)(vii) του Ν. 24/67 (όπως έχει τροποποιηθεί).» Όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Κώστα Χατζηχριστοφή ν. Πιερή Γεωργίου κ.α

(2002)1Β Α.Α.Δ. 873, όταν ο Νόμος αναφέρεται σε «περιορισμό του όγκου εργασίας» σαφώς εννοεί περιορισμό ή μείωση του όγκου εργασίας του συγκεκριμένου εργοδότη, δηλαδή της επιχείρησης και όχι μείωση του όγκου εργασίας του εργοδοτούμενου. Με ποια μέσα ή αξιόπιστα στοιχεία ο Εργοδότης δύναται να αποδείξει τον περιορισμό του όγκου εργασιών της επιχείρησης του, στην Σωτήρης Χρυσά-νθου κ.α. ν. Petros Pitsillis (Glass Market) Ltd κ.α.

(2001)1 Α.Α.Δ. 383, επισημαίνεται ότι οι ισολογισμοί και άλλα λογιστικά στοιχεία που αφορούν τον κύκλο εργασιών του εργοδότη μπορεί να είναι σημαντικά στοιχεία προς απόδειξη τέτοιας μείωσης του κύκλου εργασιών του ώστε να δικαιολογούν συμπέρασμα πλεονασμού, δεν είναι όμως τα μόνα και αποκλειστικά στοιχεία που μπορούν να συνιστούν τέτοια μαρτυρία, ώστε να περιορίζεται νομολογιακά το είδος της μαρτυρίας που ενδεχόμενα να τεκμηρίωνε πλεονασμό. Επίσης στην Κώστας Τρύφωνος ν. Takis Vashiotis Ltd

(1999)1 Α.Α.Δ. 1953, υιοθετείται η άποψη του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η ζημιά μιας επιχείρησης, και μάλιστα η λογιστική, μπορεί να οφείλεται σε πληθώρα λόγων άσχετων με τον όγκο εργασίας της, ενώ αν και ο όγκος εργασίας (που δεν ορίζεται στον Νόμο) επίσης είναι συνάρτηση πολλών παραμέτρων, η αξία των εργασιών που έχουν διεξαχθεί ασφαλώς συνιστά ορθή, αν όχι την ορθότερη, ένδειξη τούτου. Σύμφωνα με την Αγγλική απόφαση Murray v. Fayle Ltd [1999] 3 All E.R. 769, αν δεν υπήρξε μαρτυρία που βάσιμα θα μπορούσε να τεκμηριώσει την ύπαρξη συγκεκριμένων οικονομικών περιστάσεων, δεν παρίσταται ανάγκη εξέτασης του κατά πόσον η απόλυση της εργοδοτούμενης οφειλόταν αποκλειστικά ή κυρίως στις οικονομικές περιστάσεις του εργοδότη. Θέτοντας τα γεγονότα της υπόθεσης υπό το πρίσμα του Νόμου και της νομολογίας κρίνουμε ότι από το 2014 μέχρι και το 2016 που απολύθηκε η Αιτήτρια, η Εργοδότριας Εταιρεία παρουσίασε μια πτωτική πορεία με ουσιαστική μείωση τόσο στις πωλήσεις οχημάτων όσο και στα εισοδήματα της. Οι οικονομικές καταστάσεις της Εργοδότριας Εταιρεία για τα έτη 2008 μέχρι 2011 τείνουν να καταδείξουν ότι τα εισοδήματα της για τα έτη 2012 και 2013 δεν αντανακλούσαν στον πραγματικό συνήθη κύκλο εργασιών της, λόγω της οικονομικής κρίσης και του γνωστού «κουρέματος» που επέφερε γενικό πλήγμα στην οικονομία και οδήγησε την Εργοδότρια Εταιρεία στην απόλυση δύο υπαλλήλων της. Συναρτώντας λοιπόν τον κύκλο εργασιών της Εργοδότριας Εταιρείας για τα έτη 2008 έως 2011 με τον αντίστοιχο κύκλο εργασιών που παρουσίασε τα τελευταία τρία χρόνια πριν την απόλυση της Αιτήτριας, κρίνουμε ότι η πτωτική πορεία που παρουσίασε τα τελευταία δύο χρόνια ήταν ουσιαστική και έξω από τα πλαίσια του συνήθους κύκλου των εργασιών της. Ειδικότερα ενώ για τα έτη 2008 μέχρι 2011 ο μέσος όρος του κύκλου εργασιών της κυμαινόταν στα €1.110.000 και αμέσως μετά το «κούρεμα» επανήλθε στα €1.081.523, ακολούθως τα δύο τελευταία έτη παρουσίασε μια ουσιαστική μείωση που υπερέβαινε το 25% του συνήθους κύκλου των εργασιών της. Υπό το φως επομένως όλων των πιο πάνω ευρημάτων και συμπερασμάτων μας και έχοντας κατά νου τις πρόνοιες του Νόμου και τη νομολογία, καταλήγουμε ότι ο τερματισμός της απασχόλησης της Αιτήτριας έγινε κάτω από πραγματικές συνθήκες πλεονασμού, σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 18(γ)(vii) του Νόμου και κατά συνέπεια η Αιτήτρια δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο. Κατάληξη Σύμφωνα με το άρθρο 16

(1)του Νόμου, όταν η απασχόληση εργοδοτούμενου που απασχολήθηκε στον ίδιο εργοδότη για συνεχή περίοδο τουλάχιστο 104 βδομάδες τερματίζεται λόγω πλεονασμού, ο εργοδοτούμενος δικαιούται πληρωμή από το ομώνυμο Ταμείο που υπολογίζεται σύμφωνα με τον Τέταρτο Πίνακα. Σύμφωνα με τον Τέταρτο Πίνακα του Νόμου η πληρωμή που η Αιτήτρια δικαιούται λόγω πλεονασμού, αντιστοιχεί με τις απολαβές 75,5 βδομάδων ήτοι ποσό (75,5Χ€213,23) €16.098,86. Εκδίδεται επομένως απόφαση υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Ταμείου Πλεονάζοντος Προσωπικού, για το ποσό των €16.098,86 με νόμιμο τόκο μέχρι τελικής εξόφλησης. Περαιτέρω επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον το Ταμείου Πλεονάζοντος Προσωπικού €1.500 ως έξοδα με νόμιμο τόκο μέχρι τελικής εξόφλησης πλέον ΦΠΑ επί των εξόδων. Η Αίτηση εναντίον της Εργοδότριας Εταιρείας απορρίπτεται χωρίς καμία διαταγή για έξοδα. (υπ)..................... Ι.Α. Χατζητζιοβάννης, Πρόεδρος Μ. Κων/νίδου Κουκουνίδου, Μέλος Ν. Σατσιάς, Μέλος ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο