Αλεξάνδρας Ορθοδόξου ν. Ιωάννη Ορθοδόξου, Αρ. Αίτησης: 18/2010, 13 Μαΐου 2011

(2)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/90), στο εξής ο Νόμος. Στην ένορκη δήλωση της η αιτήτρια ημερομηνίας 21.1.2010, που συνοδεύει την εξεταζόμενη αίτηση, ανέφερε ότι φοιτά στο σχολείο St. Mary's. Ανέφερε στη συνέχεια ότι ο καθ' ου η αίτηση καταβάλλει για τη διατροφή της ίδιας και των δύο ανήλικων αδελφιών της το ποσό των €1.000,00 το μήνα με βάση προσωρινό διάταγμα. Κατέθεσε όμως ότι ο καθ' ου η αίτηση, μετά την ενηλικίωση της, απειλεί ότι θα παύσει να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για τη διατροφή της. Ακολούθως αναφέρθηκε στα μηνιαία έξοδα της, τα οποία καθόρισε στο ποσό των €1,750,

1. Αναφερόμενη στο εισόδημα της μητέρας της κατέθεσε ότι αυτή δεν εργάζεται και λαμβάνει δημόσιο βοήθημα ποσού €1,783,00 το μήνα καθώς και βοήθημα πολύτεκνου γονέα ποσού €366,00 το μήνα. Αναφερόμενη στο εισόδημα του καθ' ου η αίτηση κατέθεσε ότι αυτός έχει εταιρεία ξυλουργικών εργασιών με μηνιαίο εισόδημα ποσού €6.835,
2. Ανέφερε περαιτέρω ότι έχει εισόδημα από ενοίκια ποσού €1.200,00 το μήνα. Κατέθεσε ακολούθως ότι ο καθ' ου η αίτηση εκτίει ποινή φυλάκισης από τις 30.12.2009 και θα παρέμενε στη φυλακή για δύο μήνες. Πρόβαλε ότι το εισόδημα του είναι το ίδιο, αφού η εταιρεία του λειτουργεί από τους υπαλλήλους του. Η εξεταζόμενη αίτηση προσέκρουσε σε ένσταση του καθ' ου η αίτηση. Με αυτή προβάλλονται λόγοι για αποκλεισμό της υποχρέωσης του για διατροφή του ενήλικου τέκνου του, οι οποίοι υποστηρίζονται με ένορκη δήλωση του. Θα μπορούσαν να περιληφθούν στους πιο κάτω: Η αίτηση είναι παράτυπη, νομικά και ουσιαστικά αβάσιμη, γενική και αόριστη. Στην ένορκη δήλωση του ο καθ' ου η αίτηση ημερομηνίας 11.6.2010 ανέφερε ότι λανθασμένα η αιτήτρια δεν ήγειρε την εξεταζόμενη αίτηση και εναντίον της μητέρας της. Στη συνέχεια αρνήθηκε πως το μηνιαίο εισόδημα του από την εργασία του είναι αυτό που ανέφερε η αιτήτρια στην ένορκη δήλωση της. Πρόβαλε αόριστα ότι αυτό ήταν €1.200,00 το μήνα. Ανέφερε ότι δεν εργάζεται για περισσότερο από ένα χρόνο λόγω προβλημάτων υγείας. Κατέθεσε ότι λάμβανε επίδομα ανεργίας, χωρίς να αναφέρει το ποσό, το οποίο διακόπηκε από 31.12.2010 που καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης, προφανώς να εννοούσε από 31.12.2009, αφού η ένορκη δήλωση του έγινε στις 11.6.
3. Αρνήθηκε ότι έχει εισόδημα από τη μίσθωση ακινήτων. Περαιτέρω ανέφερε ότι η αιτήτρια αποφάσισε να φοιτήσει στο εν λόγω σχολείο χωρίς να τον συμβουλευτεί. Αναφερόμενος στη συνέχεια στα μηνιαία έξοδα της αιτήτριας, όπως αυτά αναφέρθηκαν στην ένορκη δήλωση της, πρόβαλε ότι είναι υπερβολικά. Κατά την ακρόαση της εξεταζόμενης αίτησης, οι διάδικοι δεν αντεξετάστηκαν στο περιεχόμενο των ενόρκων δηλώσεων τους. Οι δικηγόροι τους καταχώρισαν στο Δικαστήριο γραπτές αγορεύσεις υποστηρίζοντας, η μεν δικηγόρος της αιτήτριας την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος, ο δε δικηγόρος του καθ' ου η αίτηση τη μη έκδοση του. Μελέτησα τόσο την εξεταζόμενη αίτηση όσο και την ένσταση, το περιεχόμενο των ενόρκων δηλώσεων και τα όσα υποστήριξαν με τις αγορεύσεις τους οι δικηγόροι των διαδίκων. Εξέτασα αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960 (Ν.14/60). Οι προϋποθέσεις αυτές έχουν κατ' επανάληψη εξεταστεί στις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. Odysseos v. Pieris Estates Ltd.

(1982)1 C.L.R. 557, The Jonitexo Ltd. v. Adidas

(1984)1 C.L.R. 263, Κυτάλα κ.ά. ν. Χρυσάνθου κ.ά.

(1996)1 Α.Α.Δ. 253, Μ. & Ch. Mitsingas Trading Ltd. κ.ά. v. The Timberland Co.

(1997)1 A.A.Δ. 1791). Για να επιτύχει η αιτήτρια έκδοση του επίδικου διατάγματος θα πρέπει να συνυπάρχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

(1)Η ύπαρξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση στην ακρόαση της εναρκτήριας αίτησης. Η υποχρέωση του καθ' ου η αίτηση για διατροφή του τέκνου του δε σταματά με την ενηλικίωση αυτού, αλλά μπορεί να συνεχιστεί και μετά τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του. Στο άρθρο 33

(2)του Νόμου καθορίζεται ότι με απόφαση και σχετική ρύθμιση από το Δικαστήριο, η υποχρέωση των γονέων για διατροφή του ανήλικου τέκνου τους με βάση το εδάφιο

(1), είναι δυνατό να συνεχίσει και μετά την ενηλικίωση του τέκνου στις περιπτώσεις όπου ειδικές περιστάσεις επιβάλλουν τούτο, όπως, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση φοίτησης του σε εκπαιδευτικό ίδρυμα. Κρίνω ότι υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση.

(2)Η ύπαρξη πιθανότητας ότι η ενάγουσα δικαιούται σε θεραπεία ή έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας. Με απασχόλησε το ερώτημα αν η αιτήτρια έχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας στην εναρκτήρια αίτηση. Υπεισέρχεται εδώ όπως νομολογιακά έχει καθιερωθεί και συνυπολογίζεται, τηρουμένου του Νόμου, κάθε παράγοντας που θα προβάλλει ως σχετικός (βλ. Βουνού ν. Βουνού

(1998)1 Α.Α.Δ. 490, 499). Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι με ενδιάμεση απόφαση μου, που εκδόθηκε στις 26.11.2010 στην αίτηση με αριθμό 45/2008, αποφάσισα, μετά από εξέταση ενδιάμεσης αίτησης του καθ' ου η αίτηση εναντίον της μητέρας της αιτήτριας, την αποκοπή από το ποσό των €1.000,00 του ενδιάμεσου διατάγματος που εκδόθηκε στις 22.2.2008 και έγινε οριστικό στις 18.3.2008, του 1/3 μεριδίου που αφορούσε την αιτήτρια, λόγω ενηλικίωσης της. Ο καθ' ου η αίτηση αμφισβήτησε με την ένορκη δήλωση του ότι το μηνιαίο εισόδημα του είναι αυτό που ανέφερε η αιτήτρια στην ένορκη δήλωση της. Ανέφερε ότι το εισόδημα του ήταν €1.200,00 το μήνα καθώς και ότι για περισσότερο από ένα χρόνο δεν εργάζεται λόγω προβλημάτων υγείας. Επισημαίνω ότι ο καθ' ου η αίτηση περιορίστηκε σε γενική άρνηση της εισοδηματικής δυνατότητας του. Εύλογα διερωτάται κανείς πώς εξασφαλίζει τα απαραίτητα για τη διαβίωση του ίδιου και της ανήλικης θυγατέρας του Μαρίας, που διαμένει μαζί του καθώς και του ανήλικου υιού του Αντώνη που διαμένει μαζί του τις μισές ημέρες της εβδομάδας, όπως ανέφερε στην ένορκη δήλωση του. Καθώς και πώς είναι δυνατόν το εισόδημα του να ήταν €1.200,00 το μήνα, αφού με ενδιάμεσο διάταγμα, ημερομηνίας 22.2.2008 που έγινε οριστικό με ενδιάμεση απόφαση στις 18.3.2008, είχε υποχρέωση να καταβάλλει το ποσό των €1.000,00 το μήνα για τη διατροφή των τριών τότε ανήλικων τέκνων του. Η προσπάθεια του να προβάλει τα προβλήματα υγείας του που τον καθιστούν ανίκανο για εργασία δεν έπεισε. Αναφέρθηκε σ' αυτά αόριστα, χωρίς να αναφέρει ποια είναι και χωρίς να παρουσιάσει ιατρικά πιστοποιητικά. Περαιτέρω, δεν προέβηκε, όπως είχε υποχρέωση, σε αποκάλυψη των οικονομικών του πόρων με τους οποίους εξασφαλίζεται η διαβίωση του ίδιου και των δύο ανήλικων τέκνων του, όπως ανωτέρω υπέδειξα. Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στη Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.ά.

(1998)1 Α.Α.Δ. 1386, 1390 κρίθηκε: «Οι οικονομικές δυνάμεις του υπόχρεου είναι στοιχείο που στις πλείστες των περιπτώσεων ανάγεται στην ιδίαν αυτού γνώση. Αν επιλέξει να μη βοηθήσει το Δικαστήριο στη διακρίβωση της υποχρέωσης του αυτής, τούτο δε σημαίνει πως και μπορεί να χρησιμοποιηθεί η στάση αυτή και ως επιχείρημα περί ελλείψεως μαρτυρίας. Τέτοια εισήγηση συνιστά έκδηλο παραλογισμό. Το δικαστήριο οφείλει να ενεργήσει στη βάση των στοιχείων που έχει ενώπιον του. Είναι δε η γνώμη μας πως στη διαδικασία εκδίκασης της αίτησης για διατροφή είναι ευθύνη του υπόχρεου να προβεί σε πλήρη και αληθή αποκάλυψη των οικονομικών του πόρων και δυνατοτήτων, ώστε να καθοριστεί η υποχρέωσή του σύμφωνα με το νόμο». Στη Δημητρίου ν. Περδίου

(2005)1 Α.Α.Δ. 1418, η οποία παρέπεμψε στη Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (ανωτέρω), λέχθηκε: «..η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον αιτητή ή την αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντίστοιχων εισοδημάτων τους. Το δε δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων». Στην Re H. Ηλία

(1997)1 Α.Α.Δ. 1372 κρίθηκε πως στον καθορισμό της συνεισφοράς του υπόχρεου γονέα σημασία έχει η οικονομική ικανότητά του και όχι ό,τι επέλεξε να διαμορφώσει ώστε να διατηρείται σε κατάσταση αδυναμίας που να μην του επιτρέπει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Αναφορικά με το εισόδημα της μητέρας της αιτήτριας, όπως αυτό αναφέρθηκε από την αιτήτρια στην ένορκη δήλωση της, επισημαίνω πως δεν έχει αμφισβητηθεί από τον καθ' ου η αίτηση στην ένορκη δήλωση του. Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, τονίζω ότι δε θα προβώ στο στάδιο αυτό σε ακριβή ευρήματα όσο αφορά τις εισοδηματικές δυνάμεις του καθ' ου η αίτηση. Όπως κατ' επανάληψη έχει κριθεί στη Νομολογία, η διαδικασία για έκδοση προσωρινού διατάγματος δεν πρέπει να μετατρέπεται σε δίκη επί της ουσίας (βλ. Νικόλα ν. Κεφάλα

(1998)1 Α.Α.Δ. 1400). Επισημαίνω ότι ο καθ' ου η αίτηση προσπάθησε να παρουσιάσει ανύπαρκτες τις οικονομικές του δυνάμεις και όχι απλώς περιορισμένες. Η προβληθείσα ανικανότητα του για εργασία έμεινε αστήρικτη. Αν η κατάσταση του ήταν όπως την παρουσίασε, θα μπορούσε να αιτηθεί τη χορήγηση δημόσιου βοηθήματος. Περαιτέρω επισημαίνω ότι εύλογα διερωτάται κανείς πώς ήταν δυνατόν η αιτήτρια να είχε εγγραφεί για να φοιτήσει στο εν λόγω σχολείο, χωρίς να συμβουλευτεί τον καθ' ου η αίτηση πατέρα της, όπως αυτός πρόβαλε, αφού η αιτήτρια θα ήταν τότε στην ηλικία των 12 ετών. Πέραν τούτου, πρόκειται για πλήρη φοίτηση της αιτήτριας για την ολοκλήρωση της Μέσης Εκπαίδευσης της, γεγονός που την εμπόδιζε να εργαστεί. Καταλήγω με βάση τα ανωτέρω ότι οι ισχυρισμοί του καθ' ου η αίτηση για μη παράταση της υποχρέωσης του στη διατροφή και εκπαίδευση της αιτήτριας δε με πείθουν. Η πλάστιγγα κλίνει προς την πλευρά της αιτήτριας. Προκύπτει από τα ενώπιον μου στοιχεία ότι έχει πιθανότητα να δικαιούται σε θεραπεία στην εναρκτήρια αίτηση.

(3)Ότι θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο χωρίς την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Εξετάζοντας αν ικανοποιείται η προϋπόθεση αυτή, με απασχόλησε το ερώτημα, κατά πόσο από τα ενώπιον μου στοιχεία δικαιολογείται η έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Η τρίτη προϋπόθεση συνδέεται με το θέμα της επάρκειας των αποζημιώσεων. Όταν όμως η υπόθεση αφορά τη διατροφή, τη συντήρηση και την εκπαίδευση τέκνου, κρίνω ότι οι ανάγκες αυτές δεν μπορούν να αποκατασταθούν με κανένα τρόπο μεταγενέστερα. Το γεγονός ότι τα έξοδα διατροφής και συντήρησης της αιτήτριας και τα δίδακτρα φοίτησης της στο ιδιωτικό σχολείο αφορούν προγενέστερο χρόνο, από την 21.1.2010 που καταχωρίστηκε η εξεταζόμενη αίτηση μέχρι τον Ιούνιο του 2010 που η αιτήτρια περάτωσε το τελευταίο έτος της φοίτησης της, δεν αποκλείει την ικανοποίηση της προϋπόθεσης αυτής. Με οποιονδήποτε τρόπο και αν καταβλήθηκε το ποσό χρημάτων που ήταν αναγκαίο για τα έξοδα αυτά, κρίνω ότι και η τρίτη προϋπόθεση ικανοποιείται. Αφού διαπίστωσα ότι πληρούνται και οι τρεις προϋποθέσεις έκδοσης του αιτούμενου διατάγματος, με απασχόλησε η σχέση της αιτήτριας με τον καθ' ου η αίτηση, η εισοδηματική δυνατότητα του τελευταίου και τα μηνιαία έξοδα της αιτήτριας. Προέκυψε από την ενώπιον μου μαρτυρία ότι η σχέση πατέρα - θυγατέρας είναι ανύπαρκτη, χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε επικοινωνία. Δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε αιτιολογία για την κατάσταση αυτή. Αν ο πατέρας είχε την αναμενόμενη σχέση με τη θυγατέρα του, αναμφίβολα θα στήριζε την τελευταία στην ολοκλήρωση της σχολικής εκπαίδευσης της, ώστε να πάρει τα αναγκαία εφόδια για τη μόρφωση της. Η εισοδηματική δυνατότητα του καθ' ου η αίτηση με απασχόλησε ανωτέρω. Έλαβα υπόψη μου και την υποχρέωση του να διατρέφει τα ανήλικα τέκνα του, υποχρέωση η οποία προέχει του αιτήματος της αιτήτριας, αφού επιβάλλεται από το Νόμο. Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στη Βουνού ν. Βουνού (ανωτέρω) στη σελίδα 498 λέχθηκε: «Είναι δικαίωμα ενός ενήλικου να κάμνει τις επιλογές που θέλει και να καθορίζει την πορεία του στη ζωή, όσο και αν οποιοσδήποτε άλλος νομίζει πως κάμνει λάθος ή πως είναι παράλογος. Αρχίζουν όμως να συνυπολογίζονται τα στοιχεία κάτω από το φακό της λογικής όταν ο ενήλικος θέλει να πληρωθεί από άλλον, έστω από τον πατέρα του, ο λογαριασμός. Ιδιαίτερα όταν οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα, ενόψει και των άλλων υποχρεώσεων του, είναι περιορισμένες». Οι οικονομικές δυνατότητες του καθ' ου η αίτηση παρουσιάστηκαν από τον ίδιο ανύπαρκτες, χωρίς όμως να υποστηριχθούν ως τέτοιες, όπως ανωτέρω υπέδειξα και συνεπώς η προσπάθεια του αυτή δεν πέτυχε. Προχώρησα στη συνέχεια να σταθμίσω το εύλογο των κονδυλίων που ήταν αναγκαία για τη διαβίωση της αιτήτριας κατά το χρόνο φοίτησης της στο σχολείο, όπως υποδείχθηκε στη Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (ανωτέρω) και με όπλα την κοινή λογική και την πείρα της ζωής εντόπισα τις πραγματικές ανάγκες της (βλ. Παναγιώτου ν. Σφικτού

(2001)1 Α.Α.Δ. 625). Η αρχή ότι δεν αναμένεται να αποδεικτούν με αυστηρότητα όλα τα κονδύλια δεν εφαρμόζεται μόνο στη δίκη επί της ουσίας αλλά και στο στάδιο έκδοσης προσωρινού διατάγματος, όπου το Δικαστήριο δεν αξιολογεί τη μαρτυρία. Ο ακριβής προσδιορισμός των αναγκών της αιτήτριας θα γίνει στη δίκη επί της ουσίας. Με βάση τα όσα ανωτέρω παρέθεσα, προβαίνω στην άσκηση της διακριτικής μου εξουσίας και καταλήγω ότι η υποχρέωση του καθ' ου η αίτηση για διατροφή και συνέχιση της εκπαίδευσης της αιτήτριας μπορούσε να συνεχίσει και μετά την ενηλικίωση της μέχρι την ολοκλήρωση του τελευταίου έτους φοίτησης της στο εν λόγω σχολείο. Έλαβα υπόψη μου την υποχρέωση της μητέρας της αιτήτριας για συνεισφορά στη διατροφή των ανήλικων τέκνων της καθώς και τη δυνατότητα της για συνέχιση και της δικής της υποχρέωσης στη διατροφή και εκπαίδευση της αιτήτριας και μετά την ενηλικίωση της. Συνεπώς ο λόγος ένστασης ότι η εξεταζόμενη αίτηση πάσχει γιατί δεν ηγέρθηκε και εναντίον της μητέρας της αιτήτριας απορρίπτεται. Οι υπόλοιποι λόγοι ένστασης προβλήθηκαν αόριστα στην ένσταση του καθ' ου η αίτηση και αόριστα υποστηρίχθηκαν στην ένορκη δήλωση του. Στην αγόρευση του δικηγόρου του υποστηρίχθηκε το ίδιο αόριστα ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Ν.14/60, αφού η αιτήτρια έπαυσε να είναι μαθήτρια τον Ιούνιο του 2011, προφανώς θα εννοούσε τον Ιούνιο του 2010 και έχει ενηλικιωθεί από τις 13.10.

1. Οι προβληθέντες λόγοι απορρίπτονται ως αόριστοι. Με βάση τα ανωτέρω, καταλήγω ότι το ποσό των €300,00 το μήνα θα ήταν εύλογο ως η συνεισφορά του καθ' ου η αίτηση για τη διατροφή, τη συντήρηση και την εκπαίδευση της θυγατέρας του. Ανέφερα ανωτέρω, πως ο ακριβής προσδιορισμός των αναγκών της αιτήτριας θα γίνει στη δίκη επί της ουσίας. Συνακόλουθα εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο καθ' ου η αίτηση όπως καταβάλει στην αιτήτρια το ποσό των €1.500,
2. Το ποσό αυτό αφορά πέντε μηνιαίες καταβολές του ποσού των €300,00 κάθε μία, για την περίοδο που αρχίζει την 21.1.2010, ημερομηνία καταχώρισης της εξεταζόμενης αίτησης, και λήγει την 21.5.2010, της τελευταίας ημερομηνίας συμπεριλαμβανομένης. Καθόρισα ως ημερομηνία της τελευταίας καταβολής την 21.5.2010, αφού η καταβολή αυτή αφορά την περίοδο 21.5.2010 μέχρι 21.6.2010 που η αιτήτρια περάτωσε το τελευταίο έτος φοίτησης της στο σχολείο. Κρίνω ότι είναι δίκαιο να καθοριστεί ο τρόπος καταβολής του ποσού των €1.500,00 με την καταβολή του σε δέκα μηνιαίες δόσεις των €150,00 κάθε μία. Συνεπώς διατάσσεται ο καθ' ου η αίτηση όπως καταβάλλει στην αιτήτρια το ποσό των €150,00 το μήνα από την 1.6.2011 και κάθε πρώτη ημέρα κάθε επόμενου μήνα μέχρι πλήρους εξόφλησης. Το διάταγμα καθίσταται οριστικό και ισχύει μέχρι πλήρους αποπεράτωσης της εναρκτήριας αίτησης ή μέχρι την έκδοση νεότερου διατάγματος του Δικαστηρίου. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ' ου η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Να καταβληθούν στο τέλος της διαδικασίας της εναρκτήριας αίτησης. (Υπ.) ...................... ................................. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Πιστόν αντίγραφον Πρωτοκολλητής ../Γ.Ι. (Subject: Family Court Jurisdiction / Interim Judgement) (Αναφορά: Δικαιοδοσία διατροφής / Ενδιάμεσο διάταγμα ενήλικου τέκνου - μαθήτριας) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο