Αλέξανδρου Θεοδωρίδη ν. Ελένης Ιάπωνα κ.α., Αρ. Αίτησης: 21/2008, 3 Ιουνίου 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLEM:2011:22 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Δικαιοδοσία πατρικής αναγνώρισης τέκνου Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 21/2008 Μεταξύ: Αλέξανδρου Θεοδωρίδη ανηλίκου, διά της μητέρας του, ως αντιπροσώπου και ασκούσας τη γονική μέριμνα του, Λιουντμίλας Θεοδωρίδου Αιτητή και
- Ελένης Ιάπωνα
- Κώστα Ιάπωνα
- Ανδρέα Ιάπωνα
- Νίκου Ιάπωνα
- Αγγέλας Καριoλή
- Κυριακής Κυριάκου Καθ' ων η αίτηση -------------------------------- Ημερομηνία: 3 Ιουνίου 2011 Αίτηση ημερομηνίας 1.11.2010 για παραπομπή νομικού ερωτήματος στο Ανώτατο Δικαστήριο Εμφανίσεις: Για τον αιτητή: κα Φ. Μιχαηλίδου Για την καθ' ης η αίτηση 1: κα Στ. Μαργώνη για κ. Χρ. Δημητριάδη Για τους καθ' ων η αίτηση 2 και 4: κ. Α. Τερέντης Για τους καθ' ων η αίτηση 3, 5 και 6: κ. Α. Πέτρου ΑΠΟΦΑΣΗ - ΝΟΜΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ Ο αιτητής, ο οποίος είναι ανήλικος, με εναρκτήρια αίτηση που καταχώρισε στις 7.10.2008, ζητά από το Δικαστήριο απόφαση με την οποία να αναγνωρίζεται ο αποβιώσας Αντώνης Ιάπωνας ως ο βιολογικός πατέρας του με βάση τον περί Τέκνων (Συγγένεια και Νομική Υπόσταση) Νόμο του 1991 (Ν.187/91), στο εξής ο Νόμος. Η αίτηση καταχωρίστηκε από τον ίδιο, μέσω της μητέρας του, ως αντιπροσώπου και ασκούσας τη γονική μέριμνα αυτού και ασκείται κατά των κληρονόμων του αποβιώσαντα. Η μητέρα του αιτητή καταχώρισε ένορκη δήλωση, ημερομηνίας 2.12.2008, για την υποστήριξη της αίτησης. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω τα γεγονότα τα οποία ανέφερε σ' αυτή, για να γίνει κατανοητή η υπόθεση. Κατέθεσε ότι ο αιτητής γεννήθηκε στις 23.9.
- Επισύναψε ως τεκμήριο αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησης του. Ανέφερε ακολούθως ότι ο βιολογικός πατέρας του ήταν ο Αντώνης Ιάπωνας, ο οποίος απεβίωσε στις 8.7.
- Αναφέρθηκε στη συνέχεια στους καθ' ων η αίτηση. Ανέφερε ότι η καθ' ης η αίτηση 1 είναι η σύζυγος του Αντώνη Ιάπωνα και οι καθ' ων η αίτηση 2 - 6 είναι τα αδέλφια του. Κατέθεσε περαιτέρω ότι γνωρίστηκε με τον Αντώνη Ιάπωνα το 1996 και είχαν σεξουαλικές σχέσεις μέχρι και το
- Καθώς και ότι κατά το κρίσιμο διάστημα της σύλληψης είχε σεξουαλικές σχέσεις μόνο με αυτόν. Ανέφερε ότι ο Αντώνης Ιάπωνας θεωρούσε τον αιτητή ως βιολογικό του τέκνο και κατέβαλλε το ποσό των €520,00 το μήνα για τη διατροφή και τη συντήρηση του. Καθώς και ότι η ίδια, ο αποβιώσας και ο αιτητής έκαναν γενετικές εξετάσεις για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο Αντώνης Ιάπωνας ήταν ο βιολογικός πατέρας του αιτητή. Επισύναψε στην ένορκη δήλωση της ως τεκμήριο αντίγραφο έκθεσης του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου ημερομηνίας 13.9.
- Αναφέρεται σ' αυτή ότι ο Αντώνης Ιάπωνας δεν μπορεί να αποκλεισθεί από βιολογικός πατέρας του αιτητή. Καθώς και ότι υπάρχει πιθανότητα να είναι ο βιολογικός πατέρας του κατά 99.9961%. Σε συμπληρωματική ένορκη δήλωση της, ημερομηνίας 26.5.2009, ανέφερε ότι δεν καταχώρισε η ίδια αίτηση για δικαστική αναγνώριση του αιτητή, αφού ο Αντώνης Ιάπωνας είχε επικοινωνία μαζί του και κατέβαλλε μηνιαίο ποσό για τη διατροφή του, χωρίς να χρειαστεί να προσφύγει στο Δικαστήριο για να τον αναγκάσει να συμπεριφέρεται ως πατέρας. Η καθ' ης η αίτηση 1 εμφανίστηκε στη διαδικασία ξεχωριστά από τους καθ' ων η αίτηση 2 -
- Στην ένσταση τους οι τελευταίοι, αρχικά εμφανίστηκαν μαζί, πρόβαλαν, μεταξύ άλλων, ότι η εναρκτήρια αίτηση είναι πρόωρη, αφού ο αιτητής έχει δικαίωμα να ζητήσει την αναγνώριση της πατρότητας του μετά την ενηλικίωση του. Καθώς και ότι η αίτηση είναι καταχρηστική, αφού ασκείται από τη μητέρα του ανηλίκου, στην οποία ο Νόμος δίνει αυτοτελές δικαίωμα να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του τέκνου της, που δεν άσκησε εντός της προθεσμίας που καθορίζεται. Ενόψει του αναφερθέντος λόγου ένστασης, ο αιτητής, με αίτηση του ημερομηνίας 1.11.2010, ζητά την παραπομπή στο Ανώτατο Δικαστήριο, με βάση τη διαδικασία που καθορίζεται στο άρθρο 144.1 του Συντάγματος, του ακόλουθου νομικού ερωτήματος: «Παραπομπή στο Ανώτατο Δικαστήριο, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο Άρθρο 144 του Συντάγματος, του ακόλουθου Νομικού Ερωτήματος πριν την εκδίκαση και/ή έκδοση απόφασης στην αίτηση με τον πιο πάνω αριθμό και τίτλο: [Κατά πόσο το άρθρο 22 εδάφια
(3),
(4)και
(5)του περί Τέκνων (Συγγένεια και Νομική Υπόσταση) Νόμου του 1991, Ν. 187/91όπως τροποποιήθηκε με το Ν.69
(1)/2008 είναι αντισυνταγματικό για το λόγο ότι η εν λόγω διάταξη: α) περιορίζει το δικαίωμα του Αιτητή να προσφεύγει στα Δικαστήρια της Κυπριακής Δημοκρατίας για αναγνώριση της πατρότητάς του μόνο μετά την ενηλικίωση του και β) δεν περιέχει οποιαδήποτε επιφύλαξη η οποία να διευκρινίζει ότι το δικαίωμα του τέκνου να ζητήσει τη δικαστική του αναγνώριση δυνατόν να γίνει είτε μέσω της μητέρας του αν είναι ανήλικο ή αυτοπροσώπως εάν ασκείται μετά την ενηλικίωσή του. και με την έννοια αυτή (όπως διαφαίνεται στο α και β ανωτέρω) το άρθρο αυτό αντίκειται και προσκρούει στις θεμελιώδεις διατάξεις των άρθρων 15, 28, 30 και 35 του Συντάγματος όπως επίσης και στα άρθρα της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τα οποία προστατεύουν το δικαίωμα οικογενειακής ζωής και το δικαίωμα προσφυγής στη Δικαιοσύνη]». Αντικείμενο εξέτασης της παρούσας διαδικασίας είναι κατά πόσο θα παραπέμψω στο Ανώτατο Δικαστήριο με βάση το άρθρο 144.1 του Συντάγματος για γνωμάτευση το θέμα αντισυνταγματικότητας που ήγειρε ο αιτητής με την αίτηση του ημερομηνίας 1.11.2010. Το νομικό ερώτημα όπως τέθηκε στην εξεταζόμενη αίτηση χρειάζεται να συγκεκριμενοποιηθεί. Όπως το αντιλαμβάνομαι αφορά κατά πόσο το άρθρο 22
(3)του Νόμου είναι αντισυνταγματικό γιατί περιορίζει το δικαίωμα του αιτητή να προσφύγει στο Δικαστήριο για να ζητήσει την αναγνώριση της πατρότητας του μόνο μετά την ενηλικίωση του και δε δίνει τη δυνατότητα στο ίδιο το τέκνο να ζητήσει την αναγνώριση της πατρότητας του μέσω της μητέρας του, αν είναι ανήλικο, μετά την παραγραφή του δικού της δικαιώματος. Στο άρθρο 22 εδάφιο
(1)του Νόμου καθορίζεται: «22
(1)Το δικαίωμα της μητέρας να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του τέκνου της παραγράφεται όταν περάσουν πέντε χρόνια από τον τοκετό.» Στο εδάφιο
(3)του εν λόγω άρθρου καθορίζεται: «22
(3)Το δικαίωμα του τέκνου να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση του παραγράφεται τρία χρόνια μετά την ενηλικίωση του.» Στα εδάφια
(4)και
(5)του εν λόγω άρθρου, όπως τροποποιήθηκε, καθορίζεται η έναρξη της τριετούς περιόδου της παραγραφής του δικαιώματος του τέκνου να ζητήσει την αναγνώριση της πατρότητας του, στις περιπτώσεις που αναφέρονται. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στη Νικολάου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 1045 κρίθηκε πως η διαδικασία παραπομπής που καθιερώνει το άρθρο 144.1 του Συντάγματος δεν έχει ατονήσει σε σχέση με παραπομπή θέματος αντισυνταγματικότητας νόμου από τα Οικογενειακά Δικαστήρια και ότι το μόνο αρμόδιο Δικαστήριο για εξέταση τέτοιου θέματος είναι το Ανώτατο Δικαστήριο. Στο άρθρο 144.1 του Συντάγματος καθορίζεται ότι η παραπομπή στο Ανώτατο Δικαστήριο ζητήματος αντισυνταγματικότητας νόμου επιβάλλεται όταν η κρίση του είναι ουσιώδης για την έκβαση της υπόθεσης που εκδικάζεται. (βλ. Νικολάου κ. ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 963, Νικολάου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 1045, Γιωργαλλάς ν. Χατζηχριστοδούλου
(2000)1 Α.Α.Δ. 2060, Ζένιου ν. Ζένιου
(2002)1 Α.Α.Δ. 445, Μιχαλιάς ν. Ιωάννου - Μιχαλιά
(2007)1 Α.Α.Δ. 675). Στην παραπομπή του θέματος δεν υπεισέρχεται η κρίση του Οικογενειακού Δικαστηρίου για τη συνταγματικότητα του νόμου (βλ. Ζένιου ν. Ζένιου (ανωτέρω)). Στην αγόρευση της η δικηγόρος του αιτητή ανέφερε ότι το ζήτημα που τίθεται με την εξεταζόμενη αίτηση είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την έκβαση της εναρκτήριας αίτησης. Τόνισε ότι με το άρθρο 22
(3)του Νόμου περιορίζεται το δικαίωμα του αιτητή να προσφύγει στο Δικαστήριο και να αιτείται ο ίδιος την αναγνώριση της πατρότητας του μόνο μετά την ενηλικίωση του. Στην ένορκη δήλωση της μητέρας του αιτητή που συνοδεύει την εξεταζόμενη αίτηση έγινε αναφορά στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Phinikaridou v. Cyprus (Application no. 23890/02) Judgment 20.12.2007 και στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Πολυκάρπου ν. Πολυκάρπου
(2009)1 Α.Α.Δ. 35. Επισημαίνω ότι η νομική υποστήριξη έπρεπε να γίνει με την αγόρευση της δικηγόρου του αιτητή και όχι με τη μαρτυρία της μητέρας του. Εν πάση περιπτώσει στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Phinikaridou v. Cyprus (ανωτέρω) κρίθηκε πως οι άκαμπτες, περιοριστικές προθεσμίες σε αγωγές που αφορούν την πατρότητα, που εφαρμόζονται άσχετα με τα περιστατικά κάθε υπόθεσης και ειδικά άσχετα με τη γνώση των γεγονότων που αφορούν την πατρότητα, παραβιάζουν το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής ζωής που προστατεύει το άρθρο 8 της Σύμβασης για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Προκύπτει ότι η αναφορά στην απόφαση αυτή είναι άστοχη, αφού αναφέρεται σε άκαμπτες, περιοριστικές προθεσμίες και δε βοηθά τον αιτητή, αφού δεν υποστηρίχθηκε ότι υπάρχουν τέτοιες στο επίδικο άρθρο του Νόμου. Άστοχη είναι και η αναφορά στην υπόθεση Πολυκάρπου ν. Πολυκάρπου (ανωτέρω) με την προβαλλόμενη θέση ότι κατ' αναλογία με αυτή είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι είναι αντισυνταγματικός και ο περιορισμός του δικαιώματος της μητέρας για δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του τέκνου της, όταν περάσουν πέντε χρόνια από τον τοκετό. Το θέμα αυτό θα μπορούσε να εγερθεί στην περίπτωση που την εναρκτήρια αίτηση καταχωρούσε η ίδια η μητέρα του αιτητή. Με την εξεταζόμενη αίτηση επιδιώκεται η παραπομπή του θέματος για εξέταση της αντισυνταγματικότητας του άρθρου 22
(3)του Νόμου, κρίση η οποία είναι ουσιώδης για την έκβαση της υπόθεσης, ενώ τα εδάφια
(4)και
(5)του άρθρου, στα οποία αναφέρεται η εξεταζόμενη αίτηση, είναι αδιάφορα. Προβλήθηκε από την πλευρά του αιτητή ότι απουσιάζει νομική ρύθμιση της άσκησης του δικαιώματος του τέκνου να ζητήσει την αναγνώριση της πατρότητας του, ενώ αυτό είναι ανήλικο, μέσω του νόμιμου αντιπροσώπου του. Αντιλαμβάνομαι ότι το θέμα εστιάζεται μετά την παραγραφή του δικαιώματος της μητέρας του τέκνου μέχρι την ενηλικίωση του. Στις αγορεύσεις τους οι δικηγόροι των καθ' ων η αίτηση 2 - 6 υποστήριξαν τη μη παραπομπή του εγερθέντος ζητήματος προβάλλοντας τη συνταγματικότητα του επίδικου άρθρου και απαντώντας στην ουσία στο τιθέμενο νομικό ερώτημα. Διευκρινίζεται ότι στην πορεία της υπόθεσης οι καθ' ων η αίτηση 2 και 4 εμφανίστηκαν μαζί και ξεχωριστά από τους καθ' ων η αίτηση 3, 5 και 6, οι οποίοι επίσης εμφανίστηκαν μαζί. Μελέτησα την εξεταζόμενη αίτηση, την ένσταση των καθ' ων η αίτηση 2 - 6, που στο στάδιο εκείνο εμφανίστηκαν μαζί, τις ένορκες δηλώσεις που τις συνοδεύουν και τα όσα οι δικηγόροι του αιτητή και των καθ' ων η αίτηση 2 - 6 έθεσαν με τις γραπτές αγορεύσεις τους ενώπιον μου. Η καθ' ης η αίτηση 1 δεν καταχώρισε ένσταση στην εξεταζόμενη αίτηση, αφού η δικηγόρος της δήλωσε ότι δεν είχε ένσταση στην παραπομπή του εγερθέντος ζητήματος. Κατάληξη: Η εναρκτήρια αίτηση καταχωρίστηκε από το τέκνο, το οποίο είναι ανήλικο, μέσω της μητέρας του. Το άρθρο 22 του Νόμου καθιερώνει στο εδάφιο
(1)το δικαίωμα της μητέρας να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του τέκνου της, το οποίο παραγράφεται όταν περάσουν πέντε χρόνια από τον τοκετό. Η μητέρα ανέφερε στην ένορκη δήλωση της ότι δεν άσκησε το δικαίωμα της αυτό στην καθορισμένη προθεσμία. Το δικαίωμα του τέκνου ασκείται αυτοπροσώπως μετά την ενηλικίωση του. Στο εδάφιο
(3)του άρθρου 22 καθορίζεται ότι αυτό παραγράφεται τρία χρόνια μετά την ενηλικίωση του. Προκύπτει ότι το θέμα που εγείρεται με την εξεταζόμενη αίτηση είναι ουσιώδες για την έκβαση της εναρκτήριας αίτησης. Πρόβαλε η δικηγόρος του αιτητή ότι ο τελευταίος στερείται του δικαιώματος να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του ενόσω είναι ανήλικος. Είναι αναμφίβολο ότι υπάρχει εμπόδιο στην άσκηση του δικαιώματος του στον παρόντα χρόνο, ενόσω είναι ανήλικος, αφού έχει παραγραφεί το δικαίωμα της μητέρας του να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του. Εν όψει των όσων ανωτέρω παρέθεσα, παραπέμπω στο Ανώτατο Δικαστήριο για γνωμάτευση, με βάση το άρθρο 144.1 του Συντάγματος, το εγειρόμενο θέμα αντισυνταγματικότητας, όπως αυτό συγκεκριμενοποιήθηκε ανωτέρω. Νομικό ερώτημα: Είναι το άρθρο 22
(3)του Νόμου αντίθετο με τα άρθρα 15, 28, 30 και 35 του Συντάγματος, στην έκταση που στερεί από το τέκνο το δικαίωμα να ζητήσει τη δικαστική αναγνώριση της πατρότητας του ενόσω είναι ανήλικος και η μητέρα του δεν άσκησε το αντίστοιχο δικαίωμα της στην προθεσμία που καθορίζεται; Αν η προθεσμία που καθορίζεται για την άσκηση του δικαιώματος της μητέρας πέρασε άπρακτη, το τέκνο πρέπει να αναμένει την ενηλικίωση του για να ζητήσει την πατρική αναγνώριση του; Χωρίς να λαμβάνω οποιαδήποτε θέση ως προς το νομικό ερώτημα, αφού τέτοια εξουσία δεν έχω με βάση την αναφερθείσα νομολογία, αντιλαμβάνομαι ότι το ερώτημα αφορά την περίοδο μετά την παραγραφή του δικαιώματος της μητέρας του τέκνου και εστιάζεται σε ηλικία του ανηλίκου τέτοια, που θα του επέτρεπε να αντιληφθεί τα δικαιώματα που προκύπτουν από την αναγνώριση της πατρότητας του, εξαρτώμενο βέβαια από τη θέληση της μητέρας του που το εκπροσωπεί δικαστικά. Η εξάρτηση αυτή του ανηλίκου για τη διεκδίκηση της αναγνώρισης του με απασχόλησε έντονα σε σχέση με τον τρόπο της άσκησης τέτοιου δικαιώματος. Περαιτέρω, με απασχόλησε η δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος του τέκνου από τη μητέρα του. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κλεάνθους
(1998)1 Α.Α.Δ. 1298 κρίθηκε ότι νόμιμη εκπροσώπηση του ανήλικου τέκνου από τους γονείς του δεν μπορεί να υπάρξει γιατί τα συμφέροντα του «θα συγκρούονται πάντως με τα συμφέροντα του ενός από τους δυο γονείς». Θα μπορούσε να λεχθεί ότι η υπόθεση εκείνη αφορούσε το δικαίωμα του τέκνου για προσβολή της πατρότητας του που ασκείται εναντίον γονέα, ενώ η παρούσα υπόθεση αφορά το δικαίωμα του τέκνου για αναγνώριση της πατρότητας του και συνεπώς δεν ασκείται εναντίον του πατέρα, αλλά εναντίον του κατ' ισχυρισμό πατέρα. Θέτω απλά τον προβληματισμό μου, χωρίς όμως να έχω εξουσία να εξετάσω το εγερθέν θέμα. Η εξουσία μου περιορίζεται, όπως ανέφερα, στην εξέταση αν αυτό είναι ουσιώδες αναφορικά με την εκδίκαση της εναρκτήριας αίτησης. Με βάση τα όσα ανωτέρω παρέθεσα, κρίνω ότι το εγερθέν θέμα είναι ουσιώδες και συνεπώς η ενώπιον μου διαδικασία της εναρκτήριας αίτησης αναστέλλεται μέχρι να γνωματεύσει το Ανώτατο Δικαστήριο επί του τιθέμενου νομικού ερωτήματος. Τα έξοδα της εξεταζόμενης αίτησης να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της παραπομπής. (Υπ.) ............... Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΧ Αναφορά: Δικαιοδοσία πατρικής αναγνώρισης τέκνου/νομικό ερώτημα/παραπομπή στο Ανώτατο Δικαστήριο cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο