Νικηφόρος Ν. Νικηφόρου ν. Άννα Σ. Πολυστιπιώτη, Αρ. Αίτησης: 280/11, 7/11/2012

(1997)1 Α.Α.Δ. 501 το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην σ. 503 επανέλαβε τη γνωστή αρχή της νομολογίας μας πως «το οικογενειακό δικαστήριο ερευνά το θέμα που άγεται ενώπιόν του στη βάση μόνο των λόγων και γεγονότων στα οποία στηρίζεται η αίτηση.» Στην υπόθεση εκείνη δεν υπήρχε ανταπαίτηση, όπως εδώ. Εξυπακούεται βεβαίως πως η ίδια αρχή ακολουθείται και για την ανταπαίτηση. Θα την ακολουθήσομε γιατί εδώ όπως εκεί δε συντρέχει λόγος να προβούμε «σε αναψηλάφιση ολόκληρης της έγγαμης σχέσης και ιδιαίτερα της γενικής συμπεριφοράς των διαδίκων». Ο Νικηφόρος και η Άννα είναι αντρόγυνο. Επιδιώκουν τη λύση του γάμου τους με βάση τον ίδιο λόγο· τον ισχυρό κλονισμό της συζυγικής σχέσης. Με διαφορετικά ή αμφίδρομα κλονιστικά γεγονότα. Πρώτα σε ό,τι αφορά τα διαφορετικά. Ο Νικηφόρος με την αίτηση του καταγράφει ως βασικά προβλήματα στη σχέση τους την έλλειψη σεβασμού, συνεννόησης και επικοινωνίας. Η Άννα στην ανταπαίτησή της προβάλλει την άρνηση του Νικηφόρου να εργαστεί, ώστε να προσφέρει στην οικογένειά του την αναγκαία στήριξη και ότι της έλεγε ψέματα για το πού βρισκόταν τα βράδυα, όταν έβγαινε έξω με φίλους του. Παραθέτουμε τώρα τα αμφίδρομα. Ο Νικηφόρος κατηγορεί την Άννα πως ήταν αδιάφορη και ψυχρή. Η Άννα του ανταποδίδει την κατηγορία. Ο Νικηφόρος ισχυρίζεται πως το Νιόβρη του 2010 έφυγε, ύστερα από επιθυμία της Άννας, από τη συζυγική κατοικία και έκτοτε διαμένει στον ανεξάρτητο, ισόγειο χώρο αυτής. Η Άννα διατείνεται ότι ο Νικηφόρος κατά τον ίδιο μήνα και χρόνο αδικαιολόγητα μετακόμισε στον ίδιο χώρο. Στη δίκη κατέθεσαν μόνο οι διάδικοι. Αρχίζοντας από το αμφιλεγόμενο συμβάν του Νιόβρη του 2010 οφείλουμε ν' αποδεκτούμε την εκδοχή του Νικηφόρου και ν΄ απορρίψουμε εκείνη της Άννας. Ο Νικηφόρος κατέθεσε πως έμεινε χωρίς δουλειά. Η Άννα τον κατηγορούσε πως είχε φιλενάδες και ότι ή θα έπρεπε να παραδεκτεί την κατηγορία ή να χωρίσουν. Εξήγησε πόσο δύσκολα πέρασε στο χώρο εκείνο, όταν για έξι μήνες κοιμόταν στον καναπέ. Εξήγησε ακόμη ότι αναγκάστηκε να σπάσει την κλειδαριά για να μπορέσει να έχει πρόσβαση σε υπνοδωμάτιο του χώρου εκείνου. Εξήγησε τέλος πως αναγκάστηκε να φύγει και να εγκατασταθεί σε διαμέρισμα που νοίκιασε, όταν η Άννα τον κατηγορούσε πως προκαλούσε ψυχολογικά προβλήματα στο μικρό τους γιο. Δεν αμφισβητήθηκε καμιά από τις παραπάνω θέσεις του. Αποδεχόμαστε λοιπόν τη μαρτυρία του ότι, μπροστά στο παράλογο δίλημμα που τον έθεσε η Άννα, προτίμησε τη διακοπή της συμβίωσης. Η παραπάνω κατάληξη δεν είναι παρά ο επίλογος της συζυγικής σχέσης των διαδίκων. Δεν μπορεί, ωστόσο, παρά να συνδέεται με το προηγούμενο ιστορικό της συζυγικής τους σχέσης. Προέρχεται από την Άννα η μαρτυρία πως ως τον Οκτώβρη του 2010 έμεναν μαζί. Από την ίδια προέρχεται και η μαρτυρία για επίσκεψη του Νικηφόρου στον αδελφό της για να του πει πως εκείνη αρνείτο να εκπληρώνει τα συζυγικά της καθήκοντα. Δεχόμαστε τη μαρτυρία της πως έγινε τέτοια επίσκεψη με το περιεχόμενο που η ίδια έδωσε. Εναπόκειτο στην ίδια να το ανασκευάσει. Ο Νικηφόρος δεν μπορούσε γιατί τέτοιο ζήτημα δεν του τέθηκε στην αντεξέταση. Στη δική της αντεξέταση η δική της στάση συνδέθηκε με τη μαρτυρία της γύρω από δήθεν σχέση του Νικηφόρου με κάποια Μαίρη. Ρωτήθηκε γιατί δεν κατέγραψε ένα τέτοιο συμβάν στο δικόγραφο. Η εξήγηση που έδωσε ήταν ότι ο συνήγορος της προτίμησε να καταγράψει τα γεγονότα με ήπιο τρόπο. Δεν μας ικανοποιεί η εξήγησή της. Από τη στιγμή που η δήθεν σχέση του Νικηφόρου με τη Μαίρη ήταν η αιτία ν΄απωλέσει ο Νικηφόρος τη δουλειά του και να καταστραφεί η σχέση τους είχε καθήκον να το προβάλει. Τα όσα κατέθεσε η Άννα περί Μαίρης δεν καλύπτονται από το δικόγραφό της. Μπορούμε, ωστόσο, ν' αναφερθούμε σ' αυτά τόσο στην αποτίμηση της αξιοπιστίας της όσο και στο βαθμό που προσθέτουν στα όσα ο Νικηφόρος κατέθεσε. Τοποθέτησε η Άννα τη σχέση του Νικηφόρου με τη Μαίρη σε χρόνο μεταγενέστερο απουσίας του στο εξωτερικό για σκοπούς εργασίας. Παρέλειψε να καθορίσει τη διάρκεια της εκεί εργασίας του και το χρόνο της επιστροφής του. Προχώρησε για να πει πως, όταν γύρισε, εργοδοτήθηκε ως εργοδηγός σε εταιρεία για ενάμισυ χρόνο. Εδώ γνώρισε τη Μαίρη. Η τελευταία εργαζόταν στην ίδια εταιρεία. Στην ίδια εταιρεία εργαζόταν και η Άννα ως καθαρίστρια. Ο πρώτος χρόνος πέρασε χωρίς προβλήματα. Είναι της Άννας η φράση: «Τον πρώτο χρόνο είπα "δόξα σοι ο Θεός", άλλαξε. Για λίγο καιρό. Εκεί γνώρισε κάποια κοπέλα αδιαφορώντας πλήρως για την οικογένεια του.» Η λέξη - κλειδί «άλλαξε» στη φράση αυτή είναι θετική για το Νικηφόρο για τον πρώτο χρόνο του επαναπατρισμού του και αρνητική για εκείνο που προηγήθηκε και αυτό που επακολούθησε. Για εκείνο που προηγήθηκε κατηγορώντας τον για ψυχολογικό πόλεμο στις μεταξύ τους τηλεφωνικές επικοινωνίες αυτοκατηγορήθηκε η Άννα. «Έλεγε ότι είχα εραστή τον εργοδότη μου. Αναγκάστηκα ν' αφήσω τη δουλειά μου.» Ο Νικηφόρος στη δική του κατάθεση δεν άγγιξε τέτοιο ζήτημα μα ούτε του τέθηκε τέτοια συμπεριφορά. Είναι η Άννα, εντελώς απρόκλητα, που θέλησε να δώσει περιεχόμενο στην «ένοχη πρόθεση» του Νικηφόρου: «Όταν έφυγε στο εξωτερικό νόμιζε πως θα έκανα ό,τι έκανε αυτός, όταν ήταν εδώ, για να τον εκδικηθώ.» Τι έκανε ο Νικηφόρος, όταν ήταν εδώ, δεν ακούσαμε από την Άννα. Κατανοούμε, ωστόσο, την προσπάθεια της με το περισσότερο από σαφές υπονοούμενο. Ο Νικηφόρος όταν ήταν εδώ την απατούσε, γιατί να μην την είχε απατήσει και με τη Μαίρη; Μας είναι αδύνατο να δεκτούμε τη συλλογιστική της Άννας. «Σιωπούσα στην αρχή γιατί τον αγαπούσα πάρα πολύ», κατέθεσε στην αντεξέταση. Μα επιτέλους ποια αρχή εννοούσε; Είναι αντρόγυνο από 2.09.

1. Η ίδια τοποθέτησε τον πρώτο τους καβγά σε σχέση με τη δήθεν ερωτική σχέση του Νικηφόρου με τη Μαίρη. Η άρνηση του Νικηφόρου να επιστρέψει στην παρουσία της δώρο που η Μαίρη του έφερε ως καλεσμένη στο σπίτι τους σε χριστουγεννιάτικο γλέντι μεταφράστηκε από την Άννα ως ενοχή. Εμείς βλέπουμε εντελώς διαφορετικά τα πράγματα. Η Άννα επεδίωκε την ταπείνωση του Νικηφόρου μπροστά στα μάτια της. Είναι δική της η μαρτυρία ότι εκείνη άνοιξε το δώρο την επόμενη μέρα, όταν ο Νικηφόρος ήταν δουλειά. Είναι επίσης δική της η μαρτυρία ότι ο Νικηφόρος έμαθε για το δώρο και την αξία του δυο μέρες μετά την εκδήλωση. Είναι τέλος δική της η μαρτυρία πως η Μαίρη φεύγοντας με την κόρη της Κάλια τη μέρα της εκδήλωσης είπε στο Νικηφόρο: "Δεν ήξερα τι δώρο να σου φέρω. Θα το δεις. Στους άλλους έφερα πλαστικό αναπτήρα". Ερωτούμε λοιπόν την Άννα. Γιατί, όταν έφυγε η Μαίρη, δεν επεδίωξε να δει αμέσως το δώρο; Αφού επέλεξε να το πράξει την επομένη γιατί δεν το συζήτησε με το Νικηφόρο, όταν το βράδυ γύρισε στο σπίτι; Γιατί ανέμενε την παρακάτω μέρα, όταν ο Νικηφόρος τάχατες την ρώτησε στη δουλειά για να πληροφορηθεί για το περιεχόμενο του περιτυλίγματος; Γιατί στη δήθεν ερώτηση του έκλαψε, όπως είπε, και γιατί καθυστέρησε ακόμη μια μέρα να του δείξει το δώρο; Το πρόβλημα δεν ήταν το δώρο, αλλά η τιμή του την οποία η Μαίρη άφησε σ' αυτό. Ήταν €
2. Η Άννα δεν ήξερε, κατέθεσε, την αξία του γιατί «εμείς είχαμε τότε λίρες». Αυτή η αναφορά της δεν προσδιορίζει το χρόνο της εκδήλωσης. Προσδιορίζει, ωστόσο, ότι προηγήθηκε της 1.01.
3. [βλέπε τον περί Υιοθέτησης του Ευρώ Νόμο του 2007, Ν. 33(Ι)/2007.] Το γλέντι έγινε στις 7 του Γενάρη, είπε η Άννα. Η ευνοϊκότερη για την ίδια περίπτωση είναι να έγινε στο
4. Κατά την ίδια ο Νικηφόρος τα χάλασε με τη Μαίρη λίγους μήνες αργότερα. Κατά την ίδια επίσης ο Νικηφόρος έφυγε από τη δουλειά του παρά τη δική της επιμονή να παραμείνει για να ξεκαθαρίσει το όνομά του. Πώς λοιπόν μπορεί να συνδεθεί η κατάρρευση της σχέσης τους το Νιόβρη του 2010 με όσα συνέβησαν το 2007 αν όχι και προηγούμενα; Άλλωστε όπως η ίδια κατέθεσε προσπάθησε να του βρει νέα δουλειά και ήταν το παράπονό της πως ο Νικηφόρος αρνείτο να δουλέψει με εκατόν δικαιολογίες. Ο Νικηφόρος κατηγόρησε την Άννα και η Άννα τον Νικηφόρο. Η Άννα είχε την ευκαιρία ν' ανασκευάσει τις εναντίον της κατηγορίες, εφόσο κατέθεσε μετά το Νικηφόρο. Ο τελευταίος δεν είχε αυτή την ευκαιρία. Τέθηκε στη θέση του κατηγορούμενου χωρίς να έχει την ευκαιρία της απολογίας. Η ευθύνη έγκειται στους χειρισμούς των συνηγόρων τους. Βρεθήκαμε μπροστά σε δυο ασύμπτωτες εκδοχές, σε μια κατάσταση αμηχανίας που προκάλεσε η ανάγκη επιλογής μεταξύ δυο κρίσιμων, εξίσου επιθυμητών ή επώδυνων λύσεων. Οι διάδικοι επιθυμούν εξίσου τη λύση του γάμου τους ο καθένας για λόγους που αφορούν το πρόσωπο του άλλου. Αυτές είναι οι δυο εξίσου επιθυμητές λύσεις. Στρέψαμε την προσοχή μας και στην απόρριψη τόσο της αίτησης όσο και της ανταπαίτησης, που βεβαίως είναι οι δυο επώδυνες λύσεις, αφού θ' αφήναμε άταφο ένα γάμο νεκρό. Μπροστά σ' αυτό το φοβερό δίλημμα επιλέγουμε να παραγνωρίσουμε τις διαμετρικά αντίθετες αγορεύσεις των συνηγόρων των διαδίκων και να εστιάσομε την προσοχή μας σε ό,τι ο Νικηφόρος αναφέρει στην §4 των γεγονότων της αίτησης του και ειδικότερα στην έλλειψη σεβασμού, συνεννόησης και επικοινωνίας. Εντάσσομε και τα τρία στη λέξη ασυνεννοησία. Αυτή ήταν η γενεσιουργός αιτία της σταδιακής φθοράς της συζυγικής σχέσης των διαδίκων. Οι ασύμπτωτες εκδοχές τους στη δίκη είναι συλλογισμοί που εκ των υστέρων οικοδόμησαν με υλικά παρμένα απ' τα συντρίμμια της συζυγικής τους σχέσης. Έχουν ως αφετηρία τις ενδότερες υποκειμενικές τους σκέψεις, που ποτέ δεν αντάλλαξαν μεταξύ τους. Επειδή ο Νικηφόρος δεν επέστρεψε το ακριβό δώρο στη Μαίρη ήταν σημάδι ενοχής για την Άννα. Αν ήταν αθώος, θα παρέμενε στη δουλειά του να ξεκαθαρίσει τ' όνομα του. Η συλλογιστική της μας επιτρέπει να ρωτήσουμε εμείς την Άννα ό,τι ο Νικηφόρος δεν είχε την ευκαιρία λόγω των χειρισμών των συνηγόρων. Εκείνη γιατί άλλαξε εργοδότη, όταν ο Νικηφόρος την κατηγορούσε για ερωτική σχέση μαζί του; Γιατί δεν παρέμεινε στον ίδιο να ξεκαθαρίσει τ' όνομα της; Εκείνη ακούσαμε να λέγει πως ο Νικηφόρος την κατηγορούσε για ερωτική σχέση με τον εργοδότη της. Το Νικηφόρο δεν τον ακούσαμε. Αν θέσαμε τις παραπάνω δυο ερωτήσεις είναι για να καταδείξουμε το αβάσιμο της συλλογιστικής και των ισχυρισμών που η Άννα αφέθηκε ν' αναπτύξει με τη σιωπηρή ανοχή και των δυο συνηγόρων. Ως εάν η δίκη να μην αφορούσε αίτηση και ανταξίωση και ως εάν η ακρόαση της πρώτης να έγινε στην απουσία της Άννας και της δεύτερης στην απουσία του Νικηφόρου. Με άλλα λόγια στερηθήκαμε των βοηθημάτων που διασφαλίζει το αντιπαραθετικό σύστημα διεξαγωγής της δίκης. Μπροστά στις δυο εξίσου επιθυμητές, αλλά μεταξύ τους συγκρουόμενες λύσεις, βρίσκουμε διέξοδο στον κοινό λόγο, στη βάση του οποίου και οι δυο σύζυγοι επιδιώκουν τη λύση του γάμου τους και πρωτίστως στο εννοιολογικό περιεχόμενο του όπως αυτό ερμηνεύθηκε στην υπόθεση Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου

(1993)1 Α.Α.Δ. 159. «Ο κλονισμός πρέπει να οφείλεται σε λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγόμενου ή και των δυο συζύγων». Εδώ ισχύει το δεύτερο αφού ως καταλήξαμε ο γάμος τους υπέστηκε ισχυρό κλονισμό εξαιτίας της μεταξύ τους ασυνεννοησίας, ως είναι η γραμμή που χάραξε ο Νικηφόρος στην §4 της αίτησης. Εκδίδουμε συνακόλουθα απόφαση στην αίτηση με την οποία λύεται ο γάμος των διαδίκων λόγω ισχυρού κλονισμού του γάμου για λόγους που αφορούν το πρόσωπο και των δυο συζύγων. Ενόψει του αποτελέσματος κάθε πλευρά να επωμισθεί τα δικά της έξοδα. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. ......... .......... ............... Σ. Κ. Καρατσής, Π. Μ. Τσαγγαρίδης, Δ. Κ. Χ" Αθανασίου-Σιαμπτάνη, Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο