εκκλησία Παναγίας Χρυσαφιλιώτισσας
Αγία Φύλα Λεμεσού στις 25.10.1981. Με αίτηση που κατεχώρησε στις 3.03.2010 επιδιώκει τη λύση του γάμου του στη βάση, όπως προσδιορίζεται σ΄ αυτή, του ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης.
των ουσιωδών γεγονότων της αίτησης, αναφέρει ο Αιτητής: "Στις 1.4.07 επήλθε η διάσταση μεταξύ των διαδίκων η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα και τα αισθήματα του αιτητή έναντι της καθ΄ης η αίτηση έχουν αλλάξει". Η Καθ΄ης η αίτηση κατεχώρησε την υπεράσπιση της στις 20.06.2011, δεκαπέντε και πλέον μήνες μετά την επίδοση αντιγράφου της αίτησης
ίδια.
αναφέρει: ".ο αιτητής πράγματι έφυγε από τη συζυγική εστία
ημερομηνία που αναφέρεται
αίτηση, αλλά πάντοτε επέστρεφε πίσω για να ξαναφύγει πάλι, αφού έλεγε ότι δεν ήξερε τι ήθελε και ότι περνούσε μια προσωρινή κρίση εξαιτίας της εξωσυζυγικής σχέσης του και ότι δεν είχε πάψει ν΄αγαπά τη σύζυγο του". Τον παραπάνω ισχυρισμό της η Καθ΄ης η αίτηση επεκτείνει
της υπεράσπισης και καταλήγει: ".από τις 12.02.11 ο αιτητής επέστρεψε
συζυγική εστία και έκτοτε παραμένει εκεί με τη σύζυγο του μέχρι σήμερα". Θα προσδιορίζονταν ευρύτερα τα επίδικα θέματα εάν παραθέταμε όσα ο Αιτητής αποδίδει
Καθ΄ης η αίτηση στις §§5 έως 7 των γεγονότων, που, κατά τον ίδιο, απετέλεσαν την αιτία του αιτιατού της διάστασης: "
: "Συγκεκριμένα ο αιτητής, το τελευταίο διάστημα συνήψε ερωτική σχέση με κατά πολύ νεαρότερη του αλλοδαπή από τις Φιλιππίνες και έκτοτε έγινε αγνώριστος, αφού άρχισε να συμπεριφέρεται συγχυσμένα παράλογα και με σκληρότητα στη καθ΄ης η αίτηση και εντελώς ανεύθυνα και ανώριμα έναντι της οικογένειας του." Δεν μένει ως εδώ η Καθ΄ης η αίτηση.
επεκτείνεται για να εκφράσει τη ρητή βούληση της να συνεχίσει την έγγαμη σχέση της μαζί του. "[T]ον συγχωρεί για τον πόνο που της έδωσε και εξακολουθεί να της δίνει με την συμπεριφορά του και πιστεύει ότι αυτό είναι ένα παραπάτημα του συζύγου της και αυτός θα μετανιώσει και όλα θα γίνουν όπως πριν". Η ακροαματική διαδικασία άρχισε στις 10.10.2012. Για τους λόγους που αργότερα εξηγούμε, σ΄αυτή κατέθεσε μόνο ο Αιτητής. Αναφέρθηκε σε «αντίστροφη μέτρηση» στη συζυγική τους σχέση συνδέοντας την με τη συνήθεια της Καθ΄ης η αίτηση να προσφεύγει στη μητέρα της και τους αδελφούς της, όταν εκείνος προσπαθούσε να της θυμώσει ή να της επιβληθεί. Τη σύνδεσε ακόμη με τη στάση ανοχής που η σύζυγος του τηρούσε ακούοντας τους αδελφούς της ν΄αποκαλούν τον ίδιο «πουστόσπορο» τη μητέρα του «πόρνη» και τον πατέρα του «από τους άλλους» ή ότι θα πηδήξουν τη μητέρα του και τον πατέρα του. Τέλος τη σύνδεσε με τον τρόπο που εκείνη τον αντιμετώπιζε
καθημερινή τους συνοίκηση· δεν τον εκτιμούσε, δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν, ό,τι της έλεγε, εκείνη ήταν αντίθετη. Απεφάσισε να φύγει όταν οι μεταξύ τους καβγάδες έγιναν «το φρούτο» τους μέρα και νύκτα. Την 01.04.2007 υλοποίησε την απόφαση του με τη συνδρομή της αστυνομίας. Φεύγοντας από το σπίτι η Καθ΄ης η αίτηση βγήκε στη βεράντα και τον αποκάλεσε «πεζεβέγκη». Αντεξετάστηκε σε έκταση, έντονα και επίμονα ο Αιτητής. Επίκεντρο της αντεξέτασης ήσαν οι ισχυρισμοί της Καθ΄ης η αίτηση στις §6 και 9 της υπεράσπισης. Παραθέσαμε ήδη το ουσιαστικό μέρος και των δύο. Επέμενε ο Αιτητής πως η συνάφεια του με τη φιλιππινέζα άρχισε και εξελίχθηκε σε σχέση μετά την 1.04.
Καθ΄ης η αίτηση όχι μόνο δεν αλλοιώθηκαν με τις απαντήσεις του
αντεξέταση, αλλά επιτάθηκαν. Δεν αμφισβητήθηκαν οι προσβλητικοί χαρακτηρισμοί και δηλώσεις των αδελφών της Καθ΄ης η αίτηση για τους γονείς του Αιτητή. Δεν αμφισβητήθηκαν οι ύβρεις για τον ίδιο. Δεν αμφισβητήθηκε ότι εγίνοντο
παρουσία της Καθ΄ης η αίτηση. Δεν αμφισβητήθηκε ότι και η ίδια τον αποκάλεσε "πεζεβέγκη". Aισθανόμαστε την ανάκγη να παραθέσουμε μια από τις πολλές υποβολές που έγιναν στον Αιτητή: "Εγώ σου λέω ότι καβγάδες δεν είχες με τη σύζυγο σου και τα προβλήματα που ισχυρίζεται ότι είχες ήταν με τα αδέλφια και την οικογένεια της Βαθούλας και όχι με τη Βαθούλα". Η υποβολή αυτή εκφράζει βεβαίως τη θέση της Καθ΄ης η αίτηση. Επιβεβαιώνει όσα ο Αιτητής κατέθεσε για τα αδέλφια της [βλ. Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου
ίδια υποβολή είναι αποκαλυπτική και για το ρόλο της Καθ΄ης η αίτηση: "Και η ίδια δεν μου φερόταν καλά. Μια ζωή υποτιμούσε τη νοημoσύνη μου, μια ζωή άκουγε να με βρίζουν και από την αρχή δεν μπορούσα να της επιβληθώ σαν άντρας της και βουρούσε στη μάνα της και στα αδέρφια της και έδωσε τους το δικαίωμα να με βρίζουν και μένα και την οικογένεια μου και ζωντανούς και πεθαμένους. Εγώ γιατί να μείνω να ζω με τέτοια οικογένεια; Με συγχωρείτε κατάντησα γι΄αυτούς ο τελευταίος άνθρωπος του κόσμου που δεν έχω καμία υπόληψη πάνω μου. Ένας άνθρωπος που είναι στο αυτοκίνητο των σκουπιδιών έχει τιμή και υπόληψη και μόνο εγώ δεν έχω δηλαδή; Έγινα το κλοτσοσκούφι τους εγώ;" Αποδεχόμαστε την μαρτυρία του Αιτητή πως η εμπλοκή των οικείων της Καθ΄ης η αίτηση με την προτροπή ή και την ανοχή της είχε σαν αποτέλεσμα να του φέρονται βάναυσα και να τον θέτουν στη θέση περιφρονημένου προσώπου. Οι ερωτήσεις που έθεσε
παραπάνω απάντηση του είναι αποκαλυπτικές της ψυχικής του διάθεσης. Παραπέμπουν σε όσα καταφατικά κατέθεσε
κυρία εξέταση: ". σαν να ήμουν αλήτης, ένας χαμένος ο οποίος σαν να με βρήκε και με περιμάζεψε.". "Έφυα γιατί δεν άντεχα άλλο" κατέθεσε
αντεξέταση. Παρέμεινε σταθερός στη θέση ότι διέκοψε οριστικά τη συζυγική του σχέση την 1.04.2007. Σε ό,τι αφορά το αντικειμενικό στοιχείο της διάστασης, δηλαδή τη φυσική απομάκρυνση του από τη συζυγική κατοικία και την Καθ΄ης η αίτηση, αποδεχόμαστε πως πράγματι έτσι έγινε. Το παραδέχεται, άλλωστε, η Καθ΄ης η αίτηση
της υπεράσπισης, ασχέτως εάν όσα στη συνέχεια προσθέτει και όσα διατείνεται
Η γραμμή της αντεξέτασης που τον ήθελε λίγο-πολύ να είχε ξυπνήσει από το συζυγικό κρεβάτι το πρωί της 10.10.2012 για να έρθει στη δίκη απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Έδωσε σαφείς εξηγήσεις ο Αιτητής για τους τόπους διαμονής που είχε και έχει από την 1.04.2007 ως σήμερα. Η Καθ΄ης η αίτηση δεν ήταν μαζί του στον Άγιο Θεράποντα, δεν ήταν μαζί του στις Φιλιππίνες, δεν ήταν μαζί του όσο καιρό διέμενε στον Άγιο Σπυρίδωνα, όσο καιρό διέμενε σε διαμέρισμα πίσω από το Marios Snack. Σήμερα η Καθ΄ης η αίτηση διαμένει με την κόρη τους, που είναι χωρισμένη. Ο ίδιος δε διαμένει εκεί, διαμένει αλλού. Παραδέχθηκε ο Αιτητής πως συναντά την Καθ΄ης η αίτηση στο σπίτι της κόρης τους. Αυτό το γεγονός έτυχε, θεωρούμε, αντικείμενο υπέρμετρης εκμετάλλευσης κατά την αντεξέταση, ώστε να προωθηθεί η εκδοχή της δήθεν αναθέρμανσης της συζυγικής σχέσης των διαδίκων. Παραθέτουμε την απάντηση του Αιτητή την οποία αποδεχόμαστε ως απόλυτα αληθή: "Τι να κάμω; Έχω το εργαστήριο μου εκεί, διορθώνω κανένα πλυντήριο, έκοψαν το επίδομα της κόρης μου με δύο μωρά και βοηθώ και οικονομικά και ψωνίζω για το σπίτι γιατί τρώω και΄γώ τζιαμαί. Που να πάνω να με περιποιούνται;" Της φυσικής απομάκρυνσης του Αιτητή από την Καθ΄ης η αίτηση την 1.04.2007 προηγήθηκε η σταδιακή διατάραξη και η εντέλει καταστροφή της ψυχικής διάθεσης του απέναντί στη σχέση του μαζί της Αναφερόμαστε στο υποκειμενικό στοιχείο της διάστασης. Προέκυψε σαφώς
αντεξέταση, όταν του τέθηκε πως δεν είχε κανένα πρόβλημα με τη συζυγική του σχέση: "Λέει ο καθένας ό,τι θέλει. Μόνο εγώ ξέρω τι υπέφερα και τι πέρασα.
κρεβατοκάμαρα του και τη συμπεριφορά της γυναίκας του μόνο ο ίδιος ο άντρας μπορεί να το γνωρίζει". Η απάντηση του φέρνει
επιφάνεια τη δυσδιάκριτη στους τρίτους ψυχική του στάση. Η σύνδεσή της με τα παράπονά του ήταν άμεση, όταν του ζητήθηκε παράδειγμα: ". Όταν ένας άντρας και μια γυναίκα είναι έτοιμοι να πέσουν στο κρεβάτι να κάμουν σεξ τζιαι η γυναίκα εν να σου συναφέρει τον αρφό της, εν να σου συναφέρει τον ένα τζιαί τον άλλο το κέφι τζιαι η όρεξη επήαν περίπατο, τζιαι τούτο γινόταν συχνά". Φαίνεται πως ο αδελφός της Καθ΄ης η αίτηση, ο Άριστος, καθήλωσε για πολλά χρόνια τον Αιτητή κοντά
Καθ΄ης η αίτηση. Αναφέρθηκε σ΄αυτόν
κυρία εξέταση του ο Αιτητής και του προσέδωσε την ιδιότητα πρώην μέλους της ΕΟΚΑ Β.
αντεξέταση του εξήγησε πως ήταν από το στάδιο του αρραβώνα που κατάλαβε πως δεν ταίριαζε με την Καθ΄ης η αίτηση και ήθελε να φύγει. Ο Αιτητής κάλεσε αστυνομία για να πάρει τα πράγματά του να φύγει. Ο Άριστος απείλησε τη ζωή του. Η απειλή του είχε απήχηση στον Αιτητή: ".επειδή ήμουν 22 χρονών τότε, εφοήθηκα και έκατσα τζιαμέ και στεκόμουν να με βρίζουν τζιαι μένα τζιαι τους γονιούς μου τζιαι ποττέ δεν εγελάσαν τα σιείλη μου μαζί τους". Ο Αιτητής δεν απέβαλε το φόβο για τους αδελφούς της συζύγου του ούτε μετά την 1.04.2007. Επέστρεψε από το εξωτερικό για το γάμο της κόρης του. Ήθελε να την οδηγήσει
εκκλησία. Ενημέρωσε την Καθ΄ης η αίτηση για την πρόθεση του και τη ρώτησε καταπόσο ενημέρωσε τ΄ αδέλφια της. Παρά τη διαβεβαίωση της πως δεν θα υπήρχε πρόβλημα ο φόβος του Αιτητή επαληθεύτηκε. Ο αδελφός της τον "δεκάτιαζε" και αναγκάστηκε να καλέσει αστυνομία. Λοιδωρήθηκε ο Αιτητής από τον αδελφό της. Έτυχε σκαιάς μεταχείρησης σε μια πολύ σημαντική για τον ίδιο στιγμή. Την 1.04.2007 ο Αιτητής βρήκε το σθένος να δώσει διέξοδο στο αδιέξοδο, που πολύ πιο πριν βίωνε εσωτερικά. Η γνωριμία του και μετέπειτα συνάφεια του με τη φιλιππινέζα, ως αποτέλεσμα, έχει βεβαίως τη σημασία της, ωστόσο, είναι αδύνατο να προσδιορισθεί επακριβώς η συμβολή του κάθε κλονιστικού γεγονότος
παραγωγή αυτού του αποτελέσματος. Δεν αποδεχόμαστε τη μαρτυρία του Αιτητή πως γνώρισε τη φιλιππινέζα μετά την 1.04.2007. Του τέθηκε
αντεξέταση πως τη γνώρισε αρκετό καιρό πριν και γι΄αυτό τέλος του Απρίλη 2007 την επισκέφθηκε στη χώρα της. Η απάντηση που έδωσε ήταν: "Όχι, διότι την απέλασαν". Επέμενε πως την απέλασαν μετά την 1.04.2007. Η απάντηση του, ωστόσο, σε άλλο στάδιο της αντεξέτασης αποκαλύπτει την ύπαρξη αισθημάτων για τη φιλιππινέζα προτού φύγει από το σπίτι: "Την κοπέλα την απέλασαν και όταν ήμουν
Κεντρική Αστυνομία από τα νεύρα μου έδωσα ππουνιά πάνω στα γυαλιά και ήμουν στο νοσοκομείο δύο μέρες, έχασα τρεις μπουκάλες αίμα". Η παραδοχή του ότι πραγματοποίησε το πρώτο ταξίδι στις Φιλιππίνες τέλος του Απρίλη του 2007, και ότι για τρισήμισυ μήνες φιλοξενήθηκε από τη φιλιππινέζα δεν συνάδει με το θυμό που εκδήλωσε κατά την απέλασή της. Ούτε, άλλωστε, είχε το χρόνο να τη γνωρίζει,
έκταση που παραπέμπει ο θυμός του, μετά την 1.04.2007, αφού το πρώτο του καταφύγιο ήταν το σπίτι φίλου του στον Άγιο Θεράποντα. Θεωρούμε εύστοχη τη γραμμή της αντεξέτασης πως, για να πραγματοποιήσει τόσο νωρίς το ταξίδι μετά την 1.04.2007, θα πρέπει να προηγήθηκε γνωριμία και αλληλοεκτίμηση μεταξύ τους. Η απάντηση που έδωσε στη σχετική υποβολή δεν παραπέμπει σε στιγμιαία γνωριμία και εν πάση περιπτώσει σε γνωριμία μετά την 1.04.2007: "Τι σχέση έχει; Εγώ σαν άνθρωπος ήθελα ένα πλάσμα να με φροντίζει, μου είπε έλα να με βρεις στις Φιλιππίνες, λεφτά κρατούσα, επήα". Τα δύο επόμενα ταξίδια του ήσαν κατά ένα και δύο μήνες μεγαλύτερης διάρκειας αντίστοιχα. Πρόκειται για παραδοχές του Αιτητή που τοποθετούν τη γνωριμία του με τη φιλιππινέζα πριν τη φυσική απομάκρυνση του από την Καθ΄ης η αίτηση, την 1.04.2007. Διακρίναμε παραπάνω ανάμεσα στο υποκειμενικό και αντικειμενικό στοιχείο της διάστασης και εξηγήσαμε ότι το πρώτο προηγήθηκε του δεύτερου. Συνδέσαμε το πρώτο με όσα βίωνε ο Αιτητής στη σχέση του με την Καθ΄ης η αίτηση. Συνδέουμε το δεύτερο με τη συνάφεια του Αιτητή με τη φιλιππινέζα. Το πρώτο συνδέεται άρρηκτα με το πρόσωπο της Καθ΄ης η αίτηση, το δεύτερο με το πρόσωπο του Αιτητή. Προηγήθηκαν και τα δύο της 1.04.2007, ημερομηνία οριστικής άρσης της συνοίκησης των διαδίκων. Είναι αδιάφορο το ότι το δεύτερο είναι απότοκο του πρώτου. Είναι γι΄αυτό που είπαμε παραπάνω πως είναι αδύνατο να προσδιοριστεί η συμβολή του κάθε κλονιστικού γεγονότος
παραγωγή του αποτελέσματος του κλονισμού του γάμου. Ό,τι είναι βέβαιο είναι ότι την 1.04.2007 έχομε εκδήλωση και των δύο. Η προ καιρού ψυχική διάθεση του Αιτητή να πάψει να συμπεριφέρεται ως σύζυγος της Καθ΄ης η αίτηση εκδηλώθηκε υλικά την 1.04.2007. Η μετά την 1.04.2007 συναντήσεις των διαδίκων στο σπίτι της κόρης τους δεν προωθεί τη γραμμή της υπεράσπισης ότι: "από τις 12.2.11 ο Αιτητής επέστρεψε στη συζυγική εστία και έκτοτε παραμένει εκεί με τη σύζυγο του μέχρι σήμερα". Αντιθέτως οι απαντήσεις του Αιτητή συνηγορούν
εξαγωγή βέβαιου συμπεράσματος ότι η μη συμβίωση των διαδίκων λειτούργησε θεραπευτικά, αφού τώρα μπορούν να ξεχωρίσουν ό,τι αφορά στους ίδιους από ό,τι αφορά στα παιδιά τους. Δύο απαντήσεις του Αιτητή επιβεβαιώνουν το εύρημα μας για μη αναθέρμανση της συζυγικής σχέσης σ΄ οποιοδήποτε χρόνο μετά την 1.04.2007. Σ΄αυτό το βέβαιο εύρημα στηρίζουμε το παραπάνω συμπέρασμα μας. Ήσαν και οι δύο
αντεξέταση η πρώτη σε ερώτηση και η δεύτερη σε υποβολή. Παραθέτομε και τις δύο και πρώτα εκείνη
ερώτηση: "Ε. Πότε επέστρεψες ξανά στο σπίτι; Α. Μα δεν επέστρεψα πίσω. Απλά πάω τζιαμαί να δω τις κόρες μου. Πού να πάω; Να πάω στο μόλο να κάθομαι να βλέπω τα πλοία ή να κρατώ το αυτοκίνητο και να γυρίζω τη Λεμεσό; Χειρίζεστε αυτό το θέμα ότι μίσσιη μου, είμαστε αγαπημένοι. Τι σημαίνει; Ότι πρέπει να ρίβκουμε πέτρες ο ένας του άλλου; Και η ίδια δέχθηκε να πηαίνω στο σπίτι που ήταν οι κόρες μου, φιλικά". Και τώρα την υποβολή: "Ε. Εγώ σου υποβάλλω ότι μέχρι σήμερα ζεις μαζί με τη Βαθούλα. Α. Δεν ζω, απλά πάω τζιαμέ να δω τις κόρες μου. Δεν είναι δικαίωμα μου ν΄αγαπώ τις κόρες μου; Πού να πάω; Πάνω να βλέπω τις κόρες μου μόνο." Η παραπάνω ανάλυση της συζυγικής σχέσης των διαδίκων καταδεικνύει ότι ο γάμος τους υπέστηκε ισχυρό κλονισμό, ότι ο κλονισμός έχει ως αιτία λόγο που αφορά το πρόσωπο και των δύο συζύγων και ότι το πλέγμα των σχέσεων των διαδίκων είναι τέτοιο που η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης είναι αφόρητη για τον Αιτητή. Ως Οικογενειακό Δικαστήριο οφείλουμε ν΄απαντήσουμε αντικειμενικά την ερώτηση που ο Dunn J. Έθεσε στον εαυτό του
αγγλική υπόθεση Livingstone -Stallard v. Livingstone - Stallard [1974] 2 All ER 766, στη σ. 771: ". Ι ask myself the question;would any right thinking person come to the conclusion that this husband has behaved in such away that this wife cannot reasonably be expected to live with him, taking into account the whole of the circumstances and the characters and personalities of the parties?" Παραφράζοντας τα παραπάνω και προσαρμόζοντας τα συνάμα
περίπτωση των διαδίκων ερωτούμε με τη σειρά μας τον εαυτό μας. Θα μπορούσε κάθε ορθά σκεπτόμενος να καταλήξει ότι η Καθ΄ης η αίτηση συμπεριφέρθηκε με τέτοιο τρόπο, ώστε ο Αιτητής να μην αναμένεται λογικά, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις περιστάσεις καθώς και το χαρακτήρα και προσωπικότητα των διαδίκων, να ζήσει μαζί της; Η ομόφωνη απάντησή μας είναι καταφατική. Αν προσεγγίσαμε τη μαρτυρία με τον τρόπο που την προσεγγίσαμε είναι για να καταδείξουμε και τη συμβολή του Αιτητή
κατάρρευση του γάμου. Σημειώνουμε τη συνάφεια του ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης με την ανεπανόρθωτη κατάρρευση του γάμου
Αγγλία (irretrievable break-down of the marriage), όπως επισημάνθηκε από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στη θεμελιακή για τον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης απόφαση
υπόθεση Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου
Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.