Ελένη Κωνσταντίνου ν. Κώστας Ξιούρος, Αρ. Αίτησης: 7/09, 20 Μαρτίου, 2012

(1998)1 Α.Α.Δ. 179, στη σ. 189, σε σχέση με το άρθρο 14 του νόμου: «Το αντικείμενο του μερισμού είναι η αύξηση της περιουσίας, όχι αυτή τούτη η περιουσία. Βέβαια, στο βαθμό που η αύξηση σχετίζεται με συγκεκριμένο ακίνητο, και ο έτερος των συζύγων δικαιούται μεριδίου στην αύξηση, μπορεί να διαταχθεί η εγγραφή του ως ιδιοκτήτη για το αναλογούν σ΄ αυτόν μερίδιο (ποσοστό) ιδιοκτησίας.» Ακολουθεί πως η αξίωση της Αιτήτριας αφορά συγκεκριμένο ακίνητο κατά το δεύτερο σκέλος του παραπάνω αποσπάσματος. Με αυτά ως εισαγωγή προχωρώ στην υπό συζήτηση αίτηση της Αιτήτριας. Στηριζόμενη στο άρθρο 14 Α του νόμου επιδιώκει με την αίτηση της 24.11.2011: «Α. Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται ο Καθ΄ου η αίτηση Κώστας Ξιούρος, όπως εντός 15 ημερών από την έκδοση του διατάγματος ή εντός οποιασδήποτε άλλης προθεσμίας ήθελε ορίσει το Δικαστήριο, υποβάλει στο Δικαστήριο ΄Ενορκη Δήλωση, στην οποία να περιγράφει πλήρως, με οποιοδήποτε άμεσο η έμμεσο συμφέρον κατά την ημερομηνία της οριστικής διακοπής της συμβίωσης ή κατ΄ άλλη σχετική ημερομηνία που το Δικαστήριο ήθελε ορίσει στο διάταγμα.» Β. Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τον καθ΄ου η αίτηση να αποκαλύψει όλους τους Τραπεζικούς Λογαριασμούς, Καταθέσεις, Γραμμάτια, ομόλογα, μετοχές και οτιδήποτε άλλο σχετίζεται με κινητήν και/ή ακίνητη περιουσία οπουδήποτε κειμένη, είτε στην Κύπρο, είτε στο εξωτερικό, στην οποία ο Καθ΄ου η αίτηση είχε συμφέρον κατά το χρόνο της οριστικής διακοπής της συμβίωσής του με την αιτήτρια.» Σημειώνεται εδώ πως η ημερομηνία διακοπής της συμβίωσης των διαδίκων εντάσσεται στα επίδικα θέματα, ζήτημα που καθιστά αδύνατη την έκδοση οποιουδήποτε διατάγματος. Υπεισέρχεται όμως εδώ και η σκοπιμότητα που εξυπηρετεί το άρθρο 14 Α του νόμου. Λέχθηκε στην υπόθεση Παπαϊωάννου ν. Παπαϊωάννου

(2000)1 Α.Α.Δ. 656, στη σ. 683: «Η υποχρέωση του άρθρου 14Α βαρύνει και τους δύο διαδίκους εξ ίσου, χωρίς διάκριση. Ο Νόμος καθιερώνει πλήρη διαδικαστική ισότητα. Δεν τίθεται ο ένας διάδικος σε μειονεκτική θέση απέναντι στον άλλο. Περαιτέρω, είναι λανθασμένη η αντίληψη πως επιβάλλει την αποκάλυψη μαρτυρίας, δηλαδή όπλων σύμφωνα με την εισήγηση, στην άλλη πλευρά. Δεν αφορά η διάταξη στη δυνατότητα απόδειξης σε σχέση με την επίδικη διαφορά. Η γνώση των περιουσιακών στοιχείων των διαδίκων κατά τον ουσιώδη χρόνο αποτελεί την προϋπόθεση για τη λειτουργία ουσιαστικών διατάξεων του νόμου. Η διαπίστωση των περιουσιακών στοιχείων, όπως χαρακτηριστικά λέχθηκε στην Ορφανίδης (ανωτέρω), αποτελεί την αφετηρία. Αποβλέπει η διάταξη στη διασφάλιση της διαπίστωσης κατάστασης πραγμάτων χωρίς την οποία δεν θα ήταν δυνατή η απόδοση δικαιοσύνης στο πλαίσιο των διατάξεων του Νόμου. Απευθύνεται γι΄ αυτό σε εκείνο που γνωρίζει την κατάσταση αυτή καλύτερα από κάθε άλλο και του επιβάλλει υποχρέωση αποκάλυψης, η οποία βέβαια δεν πρέπει να είναι ψευδής, ανακριβής ή μη πλήρης.». Η διαπίστωση, ωστόσο, των περιουσιακών στοιχείων είναι αναγκαία όταν ο δικαιούχος σύζυγος επιδιώκει απόδοση του μέρους της αύξησης το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή και όχι όταν επιδιώκει να εγγραφεί ως συνιδιοκτήτης συγκεκριμένου ακινήτου. Στην πρώτη περίπτωση, αναφέρεται στην Ορφανίδης σ. 190, «[η] αύξηση, η οποία υπόκειται σε διανομή, δεν είναι η αξία των περιουσιακών στοιχείων του ιδιοκτήτη συζύγου, αλλά η καθαρή αξία της περιουσίας του η οποία ανευρίσκεται μετά από συνυπολογισμό των περιουσιακών του στοιχείων αφενός, και των χρηματικών του υποχρεώσεων αφετέρου.». Στη δεύτερη περίπτωση εάν ο δικαιούχος σύζυγος στοιχειοθετήσει συμβολή στην απόκτηση του ακινήτου ίση με τον υπόχρεο σε απόδοση σύζυγο, τότε εγγράφεται ως συνιδιοκτήτης κατά το ½ μερίδιο ανεξαρτήτως των όποιων χρηματικών υποχρεώσεών του. Εδώ η Αιτήτρια γνωρίζει επακριβώς την περιουσία του Καθ΄ου η αίτηση στην οποία αξιώνει μερίδιο. Είναι και μια άλλη παράμετρος του άρθρου 14 Α η οποία υποδεικνύεται στην απόφαση του Αρτεμίδη, Δ. στην υπόθεση Παπαϊωάννου στη σ. 685: «Οι διατάξεις του άρθρου 14 (Α), είναι μεν δικονομικής αλλά ουσιαστικής φύσης, για αποτελεσματική εφαρμογή του άρθρου 14. Αποσκοπούν στη διασφάλιση του δικαιώματος σε προσωρινή δικαστική προστασία, και σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου τέτοια προστασία πρέπει να προβλέπεται από το εθνικό νόμο, ώστε ο δικαστής να την παρέχει, όπου τα γεγονότα της υπόθεσης το δικαιολογούν.» Ποια προσωρινή δικαστική προστασία μπορεί να επιδιώξει η Αιτήτρια τρία χρόνια μετά την καταχώρηση της αίτησης της; Απαγορευτικό διάταγμα που πέτυχε στις 5.03.09 με τη σύμφωνη γνώμη της ακυρώθηκε στις 4.08.09. Διερωτώμαι λοιπόν σε τι θα εξυπηρετούσε η αποκάλυψη περιουσίας σ΄ αυτό το στάδιο. Ας σημειωθεί ότι η αίτηση και ανταπαίτηση είναι ορισμένες για ακρόαση στις 14.06.2012. Η αίτηση της 24.11.2011 απορρίπτεται με έξοδα. (Υπ.) ................................... Σ. Κ. Καρατσής, Π. /ΓΙ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο