Λουκής Λούκα ν. Καλλιόπη Ζαμπά, Αρ. Αίτησης: 15/2010, 8/5/2014

(1)επί του ½ μεριδίου του Αιτητή επί του ακινήτου το οποίο βρίσκεται στην Τάλα της Επαρχίας Πάφου, τοποθεσία Μάντρα Καμένη με αριθμό εγγραφής 11543, αρ. 725, φ/σχ. 45/35 Ε2, Τμήμα Β,

(2)το ½ της αύξησης ως αναφέρεται ανωτέρω εις την παράγραφο 6 της παρούσας". (γ) Δια της διαγραφής της παραγράφου 14 της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης και της αντικαταστάσεως της με την ακόλουθη νέα παράγραφο: "

1. Η Καθ΄ ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι η Αίτηση του Αιτητή πρέπει να απορριφθεί με έξοδα σε βάρος του Αιτητή και ότι θα πρέπει να δοθεί θεραπεία σύμφωνα με τις αξιώσεις της Καθ΄ ης η Αίτηση στην Ανταπαίτηση της." ANTAΠΑΙΤΗΣΗ Νομική Βάση της Ανταπαίτησης Νομική βάση της παρούσας αίτησης αποτελούν το άρθρο 111 του Συντάγματος όπως τροποποιήθηκε από τον περί Πρώτης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμο του 1989 (Ν. 95/89), ο Περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμος 23/90, άρθρα 11, 12, 13, 14, 16 και 18, ο Περί Ρυθμίσεως Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμος 232/91 άρθρα 2, 13, 14, 14Α, 14Β, 14Γ, 14Δ, 14Ε, 14ΣΤ, 15 και 16, οι Περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 1990 Καν. 3, 4, 5, 8, 9 και 11, οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας, καθώς και οι Κανόνες της Επιείκειας και οι Σύμφυτες και Γενικές Εξουσίες του Δικαστηρίου, επί των Γενικών Αρχών του Νόμου και της Νομολογίας. Ανταπαίτηση
2. Η Καθ΄ ης η Αίτηση - Αιτήτρια στην Ανταπαίτηση επαναλαμβάνει τα όσα αναφέρει πιο πάνω στην έκθεση υπεράσπιση της.
3. Για τα πιο πάνω η Καθ΄ ης η Αίτηση αξιώνει: Α. Απόδοση στην Αιτήτρια στην Ανταπαίτηση του ήμισυ της αξίας του ½ μεριδίου του Αιτητή επί του ακινήτου το οποίο βρίσκεται στην Τάλα της Επαρχίας Πάφου, τοποθεσία Μάντρα καμένη με αριθμό εγγραφής 11543, αρ. τεμ. 725, φ/σχ 45/35 Ε2, Τμήμα Β. Β. €2.000.000,00 ή εναλλακτικά το 12% των μετοχών της εταιρείας ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΛΟΥΚΑ (ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ) ΛΤΔ. Γ. Νόμιμο Τόκο. Δ. Οποιαδήποτε άλλη θεραπεία ήθελε το Δικαστήριο κρίνει δίκαιη και λογική να χορηγήσει. Ε. Τα έξοδα. (B) Tα έξοδα της Αιτήσεως να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα." Στην ένορκη δήλωση της κ. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους-Γκέιστ που συνοδεύει την αίτηση τροποποίησης αναφέρονται τα ακόλουθα: "
4. Εργάζομαι ως Δικηγόρος εις το Γραφείον ενός εκ των Δικηγόρων της Αιτήτριας και ορκίζομαι την παρούσαν υπό την ως άνω ιδιότηταν μου, εκ πληροφοριών τας οποίας έλαβα από την πελάτιδα μας και εξ όσων κάλλιον γνωρίζω, πληροφορούμαι και πιστεύω.
5. Κατά/ή περί την 18/3/2011 κατεχωρήθη εις το Οικογενειακό Δικαστήριο Πάφου εκ μέρους της Καθ΄ ης η Αίτηση Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση.
6. Σε μεταγενέστερο στάδιο έγινε αλλαγή δικηγόρου και στη συνέχεια έγινε και προσθήκη δεύτερου δικηγόρου. Από την μελέτη του φακέλου της υπόθεσης υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο, διαπιστώθηκε ότι χρειάζεται να γίνει τροποποίηση της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης.
7. Η προτεινόμενη τροποποίησης είναι αναγκαία ούτως ώστε το Δικαστήριον να έχει ενώπιον του κατά την δικάσιμον τα πραγματικά γεγονότα και την πραγματική εικόνα της υποθέσεως και τη νομική της βάση και τοιουτοτρόπως να δυνηθεί να αποφασίσει επί της ουσίας αυτής.
8. Περαιτέρω δια της προτεινομένης τροποποιήσεως θα δυνηθεί η Καθ΄ ης η Αίτηση βάσει των Συνταγματικών της δικαιωμάτων, να προβάλει τους ισχυρισμούς της ενώπιον του Δικαστηρίου και να παρουσιάσει την υπόθεση της και να προστατεύσει τα δικαιώματα της κατά τον καλύτερον δυνατόν τρόπον.
9. Περαιτέρω, δια της προτεινομένης τροποποίησης, η οποία είναι απόλυτα καλόπιστη, ουδόλως επηρεάζεται η θέση του Αιτητή ούτε υφίσταται ούτος οιανδήποτε ζημία καθ΄ ότι του δίδεται η ευκαιρία να αποδείξει το αληθές των ισχυρισμών του, και να προσάξει μαρτυρία για να αντικρούσει τους ισχυρισμούς της Καθ΄ ης η Αίτηση.
10. Εντίμως πιστεύω και ως με συμβουλεύουν, δια της προτεινομένης τροποποιήσεως, η διαδικασία και η εκδίκαση της υποθέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου θα απλοποιηθεί και θα εξυπηρετηθούν καλύτερα τα συμφέροντα της δικαιοσύνης και επομένως είναι δίκαιον και ορθόν όπως το Δικαστήριον διατάξει ως η Αίτηση." Ο Αιτητής-Καθ΄ ου η Αίτηση καταχώρησε ένσταση στην αιτούμενη τροποποίηση της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης προβάλλοντας τους κάτωθι λόγους για τους οποίους το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να επιτρέψει την τροποποίηση:- "Η Αίτηση ημερομηνίας 20/12/13 είναι νόμω και ουσία αβάσιμη για τους πιο κάτω λόγους: Α. Με τις αιτούμενες τροποποιήσεις εισάγεται νέα αιτία Αγωγής και/ή γεγονότα τα οποία προέκυψαν μετά την παραγραφή της αξίωσης ανταπαίτησης. Β. Η αίτηση της Αιτήτριας καταχωρήθηκε πολύ καθυστερημένα ώστε να συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας. Γ. Η Αιτήτρια παρέλειψε να δικαιολογήσει επαρκώς και/ή καθόλου την καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης και/ή η αλλαγή Δικηγόρου δεν δικαιολογεί την τροποποίηση. Δ. Η Αιτήτρια δεν αναφέρει πως κατέληξε ότι πρέπει να γίνει τροποποίηση, αν προέκυψαν νέα στοιχεία και ποια είναι αυτά και εν πάση περιπτώσει ο λόγος που προβάλλεται είναι ανεπαρκής και δεν δικαιολογεί τις αιτούμενες τροποποιήσεις. Ε. Η Ένορκη Δήλωση της κας. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους-Γκέιστ δεν υποστηρίζει επαρκώς την αίτηση και/ή δεν αναφέρει την πηγή γνώσης της και/ή η ενόρκως δηλούσα δε είναι δεόντως εξουσιοδοτημένη από την Αιτήτρια να προβεί στην ένορκη της δήλωση. ΣΤ. Η αξίωση που επιδιώκουν να προσθέσουν με την ανταπαίτηση έχει παραγραφεί. Ζ. Η αίτηση της Αιτήτριας είναι ελαττωματική, λανθασμένη, αντικανονική, ελλιπής, και δεν συνάδει με τις πρόνοιες των σχετικών διατάξεων του Περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμου Ν. 232/
11. Η. Η έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων θα προκαλέσει τεράστια αδικία και ζημιά στον καθ΄ ου η αίτηση. Θ. Η ένορκη δήλωση της κ. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους-Γκέιστ προηγείται της αιτήσεως και/ή η ένορκη δήλωση φέρει ημερ. 17/12/2013 ενώ η αίτηση καταχωρήθηκε στις 20/12/2013 και εν πάση περιπτώσει η ένορκη δήλωση έπρεπε να είχε γίνει από την ίδια την αιτήτρια και όχι από Δικηγόρο. Ι. Η αιτούμενη τροποποίηση της Έκθεσης Απαιτήσεως είναι αχρείαστη. Κ. Με τις αιτούμενες τροποποιήσεις εισάγεται νέα αιτία Αγωγής και/ή ανταπαίτηση και/ή διαφοροποιείται η βάση της αίτησης. Λ. Η αιτήτρια κωλύεται και/ή είναι αντινομικό και/ή ανεπιεικές να προχωρήσει με την παρούσα αίτηση. Μ. Τα στοιχεία και/ή γεγονότα τα οποία ζητά να προσθέσει με τις αιτούμενες τροποποιήσεις η αιτήτρια ήταν γνωστά και/ή μπορούσαν να γίνουν γνωστά πριν την καταχώρηση της αίτησης. Ν. Η αίτηση ορίσθηκε αρκετές φορές για οδηγίες και για ακρόαση, χρόνος ο οποίος ήταν αρκετός για να προσέξει η αιτήτρια ότι η αίτηση χρήζει τροποποίησης." Στην ένορκη δήλωσή του που συνοδεύει την ένστασή του ο Αιτητής - Καθ΄ ου η Αίτηση αναφέρει μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:- "
12. Έχω διαβάσει την Ένορκη Δήλωση της κας. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους-Γκέιστ, η οποία συνοδεύει την αίτηση της Αιτήτριας για τροποποίηση και αρνούμαι το περιεχόμενο αυτής.
13. Αρνούμαι τις παραγράφους 1 - 7 της Ένορκης Δήλωσης της κας. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους-Γκέιστ και ότι η αιτήτρια δικαιούται τις Αιτούμενες Θεραπείες.
14. Προς υποστήριξη των λόγων ένστασης μου και ως με πληροφορούν οι Δικηγόροι μου, αναφέρω ότι η αιτήτρια καταχώρησε Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης στις 18/3/
15. Ο γάμος μας έχει λυθεί με απόφαση του Οικογενειακού Δικαστηρίου Πάφου στις 8/3/2010 και ως εκ τούτου η επιπρόσθετη αξίωση της αιτήτριας υπό μορφή ανταπαίτησης έχει παραγραφεί.
16. Επομένως υπάρχει αδικαιολόγητη καθυστέρηση εκ μέρους της αιτήτριας στην υποβολή της αίτησης και συνιστά κατάχρηση.
17. Η Ένορκη Δήλωση της κας. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους - Γκέιστ δεν υποστηρίζει επαρκώς την αίτηση και δεν αναφέρει την πηγή γνώσης της και η ενόρκως δηλούσα δεν είναι δεόντως εξουσιοδοτημένη από την Αιτήτρια να προβεί στην ένορκη της δήλωση.
18. Περαιτέρω η ένορκη δήλωση της κας. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους - Γκέιστ προηγείται της αιτήσεως και η ένορκη δήλωση φέρει ημερ. 17/12/2013 ενώ η αίτηση καταχωρήθηκε στις 20/12/2013 και εν πάση περιπτώσει η ένορκη δήλωση έπρεπε να είχε γίνει από την ίδια την αιτήτρια και όχι από Δικηγόρο.
19. Εξ όσων με πληροφορούν οι Δικηγόροι μου η αιτήτρια με τις αιτούμενες τροποποιήσεις προσπαθεί να εισάγει νέα αιτία Αγωγής ανταπαίτησης και με τα γεγονότα και στοιχεία που προσπαθεί να εισάγει διαφοροποιείται η βάση της αίτησης.
20. Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω και πιστεύω η Αιτήτρια ενεργεί κακόπιστα, αχρείαστα και η έκδοση των Διαταγμάτων θα προκαλέσει αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης.
21. Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω και πιστεύω και εξ όσων με πληροφορούν οι Δικηγόροι μου η υπόθεση ορίσθηκε αρκετές φορές για Οδηγίες και για ακρόαση ως διαφαίνεται και από τον φάκελο του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία που ζητά η αιτήτρια να προσθέσει ήταν γνωστά και μπορούσαν να γίνουν γνωστά πριν την καταχώρηση της αίτησης και είχε αρκετό χρόνο για να αποφασίσει αν ήθελε τροποποίηση ή όχι η αίτηση. Η αιτήτρια είχε την ευκαιρία να καθορίσει επακριβώς τα επίδικα θέματα και μετά την καταχώρηση της αίτησης μέχρι και σήμερα. Εν πάση περιπτώσει δεν αναφέρεται στην ένορκη δήλωση της κας. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους - Γκέιστ πως κατέληξε ότι πρέπει να γίνει τροποποίηση, αν προέκυψαν νέα στοιχεία και ποια είναι αυτά και εν πάση περιπτώσει ο λόγος που προβάλλεται είναι ανεπαρκής και δεν δικαιολογεί τις αιτούμενες τροποποιήσεις.
22. Επιπρόσθετα αναφέρω ότι δεν δικαιολογείται η έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων και η αλλαγή Δικηγόρου δεν δικαιολογεί την τροποποίηση.
23. Εξ όσων με συμβουλεύουν οι Δικηγόροι μου από τους ισχυρισμούς της αιτήτριας με τις ζητούμενες τροποποιήσεις φαίνεται ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που καθιστούν τις τροποποιήσεις απαραίτητες για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
24. Η αιτήτρια δεν έχει δώσει οποιαδήποτε ικανοποιητική εξήγηση αναφορικά με την παράλειψη της να προωθήσει το οποιοδήποτε αίτημα για τροποποίηση μέχρι σήμερα και μετά την παρέλευση τόσο μεγάλου χρονικού διαστήματος.
25. Εξ όσων με πληροφορούν οι Δικηγόροι μου μια τέτοια τροποποίηση θα επιφέρει εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία της και αναπόφευκτες και δυσμενείς επιπτώσεις στα δικαιώματα μου. Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης πρέπει να λαμβάνονται υπ΄όψιν οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντίδικου μεταξύ των οποίων είναι και η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο." Η αίτηση τροποποίησης οδηγήθηκε σε ακρόαση κατά την οποία οι συνήγοροι των διαδίκων περιορίστηκαν σε γραπτές αγορεύσεις. Οι δικηγόροι των διαδίκων υποστήριξαν τις θέσεις των πελατών τους και αναφέρθηκαν σε παλαιότερη και πρόσφατη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Αναφορικά με τους ισχυρισμούς του Αιτητή-Καθ΄ ου η Αίτηση στην Αίτηση Τροποποίησης, που περιέχονται στους λόγους ένστασής του και αφορούν την ένορκη δήλωση της κ. Ιωάννας Παπαμιλτιάδους-Γκέιστ που συνοδεύει την ένστασή της και ημερολογιακά έχει υπογραφεί τρεις

(3)ημέρες προηγουμένως, 17/12/2014, στο Πρωτοκολλητείο του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας και η ένσταση καταχωρήθηκε στις 20/02/2014 στο Οικογενειακό Δικαστήριο Πάφου, το Δικαστήριο δεν θεωρεί ότι η μεταγενέστερη καταχώρηση της ένστασης κατά τρεις

(3)ημέρες επηρεάζει την ουσία της τροποποίησης της υπόθεσης. Ως εκ τούτου, δεν θεωρεί αντινομική την καθυστερημένη καταχώρηση της. Σχετική είναι η απόφαση S. A. Constantinou Ltd κ. ά. v. Marfin Popular Bank Public Co. Ltd

(2009)1 A.A.Δ. 757. Η Δ.25 Θ. 1 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών αποτελεί το δικαιοδοτικό βάθρο έγκρισης τέτοιων αιτήσεων. Προβλέπει τα ακόλουθα: "Το Δικαστήριο ή ο Δικαστής μπορεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας να επιτρέψει σε οποιοδήποτε από τους διαδίκους να διορθώσει ή να τροποποιήσει την οπισθογράφηση ή τα δικόγραφα με τέτοιο τρόπο και με τέτοιους όρους που θα είναι δίκαιοι και όλες οι τέτοιες τροποποιήσεις θα πρέπει να γίνουν σαν αναγκαίες για σκοπούς αποπερατώσεως των πραγματικών ζητημάτων που αμφισβητούνται μεταξύ των διαδίκων." Οι αρχές οι οποίες διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου να εγκρίνει τροποποίηση των δικογράφων έχουν αναλυθεί εκτενώς σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η σύγχρονη τάση είναι ότι τα Δικαστήρια επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου, βέβαια, ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποτιμηθεί με χρήμα [βλ. Χριστοδούλου v. Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934]. Στην υπόθεση Geto Trading Import /Export. v. Το Πλοίο Μ V Vladimir Vaslyayev (αρ. 4)

(1993)1 Α.Α.Δ. 714, διατυπώθηκε η αρχή ότι ο κυρίαρχος λόγος που λαμβάνει υπόψη το Δικαστήριο για να επιτρέψει τροποποίηση, είναι να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να θέσουν ενώπιον του Δικαστηρίου τις πραγματικές διαφορές. Στην αγγλική επίσης υπόθεση Assosiated Leisure Ltd and Others v. Assosiated Ltd

(1970)2 All E. R. 754, τέθηκε η θεμελιώδης αρχή εξέτασης αίτησης τροποποίησης. Λέχθηκαν τα πιο κάτω: "I start with the principle, well settled, than an amendment ought to do justice between the parties, so long as any hardship done thereby can be compensated in money. That principle applies here." Στην Astor Manufacturing and Exporting Co και άλλων v. Levendis και άλλων

(1993)1 Α.Α.Δ. 726, ειπώθηκαν τα εξής, αναφορικά με τον παράγοντα του χρόνου: "Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικό. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογισθούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης." Οι παραπάνω αρχές συνοψίστηκαν στην απόφαση Νικολάου v. Μιλτιάδους, Πολιτική ΄Εφεση 96/2006, ημερομηνίας 27/7/2008. Το Εφετείο είπε επί του προκειμένου: "Η εξουσία για έκδοση άδειας για τροποποίηση περιέχεται στη Δ.25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, όπου προνοείται ότι, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας μπορεί να δοθεί η άδεια, ούτως ώστε να γίνουν όλες οι αναγκαίες τροποποιήσεις για να εκδικαστούν όλα τα επίδικα θέματα που εγείρονται μεταξύ των διαδίκων. Το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά την εξέταση του θέματος, το Δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγων είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για Τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμη να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων." Οι προϋποθέσεις τις οποίες το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη στην άσκηση της διακριτικής του εξουσίας, συνοψίζονται στην υπόθεση Φοινιώτης v. Greenmar Navigation Ltd κ. ά.

(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 33, 36,

1. Παραθέτω πιο κάτω το σχετικό απόσπασμα από την απόφαση αυτή:- "Οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου μπορεί να συνοψιστούν ως εξής:
2. Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
3. Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.
4. Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του Αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
5. Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case, 28 Ch. D. 361 υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά τη δίκη." Έχει νομολογηθεί επίσης ότι ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης ή της υπεράσπισης και εμφανής κακοπιστία εκ μέρους του αιτητή, δεν δικαιολογούν έγκριση του αιτήματος. Εκεί που εγείρεται ζήτημα κακοπιστίας, ο διάδικος που την επικαλείται έχει και το βάρος απόδειξης της. [Βλ. Astor Co κ. ά. v. A & G Leventis Ltd κ. Ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726 και Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 A.A.Δ. 426]. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Π.Ε. 293/2005, Παναγιώτης Χατζηχρήστου και Υιοί Λτδ v. Oralia Travel και Tours Ltd, ημερομηνίας 31/5/2007, η πρωτόδικη απόφαση με την οποία επιτράπηκε η τροποποίηση της υπεράσπισης επικυρώθηκε. Η τροποποίηση σ΄ εκείνη την περίπτωση επιτράπηκε σε πολύ προχωρημένο στάδιο και μετά το κλείσιμο της υπόθεσης για τους εναγομένους. Αποσκοπούσε δε στη διόρθωση ονόματος εταιρείας, ώστε οι αναφορές που έγιναν να συνάδουν με τη δοθείσα μαρτυρία που είχε δοθεί. Εξηγήθηκε πως για το λάθος δεν είχε ενημερωθεί εξ αρχής ο δικηγόρος τους. Απορρίπτοντας, το Εφετείο, τους λόγους εφέσεως, έκρινε πως δεν δικαιολογείτο παρέμβαση στον τρόπο με τον οποίο άσκησε τη διακριτική του εξουσία του το Πρωτόδικο Δικαστήριο. Ανέφερε σχετικά: "Η δυνατότητα τροποποίησης δεν υπόκειται σε χρονικό περιορισμό. Σύμφωνα με τη Δ.25

(1)μπορεί να γίνει σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας στο βαθμό που είναι απαραίτητη για την απόφαση επί των πραγματικών ζητημάτων που χωρίζουν τους διαδίκους. Η περίπτωση ήταν βεβαίως ακραία και είναι γεγονός πως μόνο ενόψει ιδιαίτερα ισχυρών λόγων, πάντοτε συνυπολογιζόμενης και της πιθανής βλάβης της άλλης πλευράς, δικαιολογείται τροποποίηση σε τόσο προχωρημένο στάδιο της δίκης. Ακόμα και υπό το δεδομένο πως δεν αποκλείεται ως θέμα αρχής, τροποποίηση με στόχο να συνάδει η μαρτυρία προς τις έγγραφες προτάσεις. Η νομολογία που αναφέρθηκε είναι σχετική αλλά είναι και πολλές άλλες οι περιπτώσεις που αιτήσεις τέτοιας μορφής εγκρίθηκαν ή απορρίφθηκαν, ανάλογα με τα ιδιαίτερα περιστατικά τους και τους συσχετισμούς που προέκυπταν. Το πρωτόδικο Δικαστήριο ενήργησε εν γνώσει όλων των παραμέτρων και δεν λειτούργησε υπό πλάνη αναφορικά με τους παράγοντες που θα έπρεπε να συνυπολογίσει. Είδε την ουσία του πράγματος. Πως το κυρίως αμφισβητούμενο, ως ο άξονας της υπεράσπισης, αφορούσε στο αν αποκάλυψαν ή όχι οι εφεσίβλητοι ότι ενεργούσαν υπό αντιπροσωπευτική ιδιότητα. Και πως, σε αυτό το πλαίσιο, ενόψει όλων των δεδομένων, το όνομα του πράγματι, κατά την εκδοχή των εφεσιβλήτων, αντιπροσωπευόμενου, ήταν λεπτομέρεια. Στην οποία δεν θα ήταν δίκαιο να εγκλωβιστούν, ενόψει και των χειρισμών που έγιναν, όταν μάλιστα ο όποιος επηρεασμός της άλλης πλευράς, μπορούσε να αντιμετωπιστεί." Αναφορικά με το θέμα του παράγοντα «χρόνος» στην υποβολή αιτήματος τροποποίησης, παρατίθεται κατωτέρω σχετικό απόσπασμα από την υπόθεση Astor Manufacturing & Exporting Co. κ. ά. v. A. G. Lenentis κ. ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726 σελ. 730-731: "O παράγοντας χρόνος είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά των παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογισθούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης". Στη SABA & CO. T.M.T. v. T.M.P Agent

(1994)1 A.A.Δ. 426, σελ. 431 το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε πως: "H διαπίστωση πως επιδιώκεται η εισαγωγή νέας βάσης αγωγής δεν οδηγεί χωρίς άλλο σε απόρριψη της αίτησης για τροποποίηση». Στη δε, Ι. Νικολάου v. Ζ. Μιλτιάδους κ. ά.

(2007)1 Α.Α.Δ. 1005, σελ. 1009, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε τα εξής: "Εν όψει της νομολογίας, κρίνουμε πως όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί το διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι, όπως τονίσαμε και πιο πάνω, να δοθεί η ευκαιρία στους διάδικους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους." Σημειώνεται ότι η ακροαματική διαδικασία δεν έχει ξεκινήσει και κατά συνέπεια, με την αιτούμενη τροποποίηση δεν γίνεται προσπάθεια προσθήκης νέων γεγονότων που θα άλλαζαν εκ βάθρων την απαίτηση του Αιτητή. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκείται αφού ληφθεί υπόψη το σύνολο των περιστατικών της συγκεκριμένης υπόθεσης και λαμβάνοντας υπόψη όλα τα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης, όπως θα αναλύσω πιο κάτω, είναι πολύ διαφορετικές οι περιστάσεις της παρούσας περίπτωσης από τις προμνησθείσες. ΄Αλλωστε, τίποτα δεν τέθηκε από τον ενιστάμενο ως προς τη βλάβη που θα υποστεί αν επιτραπεί η αιτούμενη τροποποίηση και εν πάση περιπτώσει, η ζημιά του είναι αποτιμητή σε χρήμα. Η παρούσα δε αίτηση καταχωρήθηκε σύντομα και ορίστηκε σύντομα για ακρόαση. Δεν υπήρξε, συνεπώς, καθυστέρηση η οποία θα συνιστούσε τροχοπέδη στη διαδικασία. Το Δικαστήριο θεωρεί αναγκαίο όπως έχει ενώπιόν του όλο το αναγκαίο πραγματικό υπόβαθρο, για να κριθούν οι πραγματικές διαφορές μεταξύ των διαδίκων, καθώς και όλων των εμπλεκομένων προσώπων, όπως εξάλλου αυτό προβλέπεται στη Δ.25.1 και αποφασίστηκε στην υπόθεση SABA (ανωτέρω). Αυτό, όμως, για να γίνει, θα πρέπει να επέλθουν οι αναγκαίες τροποποιήσεις στην αίτηση, γιατί μαρτυρία που δίνεται χωρίς να καλύπτεται από το δικόγραφο δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Όπως παρατήρησε το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην πρόσφατη απόφαση Μ. Αγγελίδου v. Σ. Μούσουλου, ημερομηνίας 26/07/2012, αρ. έφ. 18/2011, μη δημοσιευθείσα ακόμα: «Τα δικόγραφα αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο αρχίζει και τελειώνει η προσφερόμενη δυνατότητα παρουσίασης της υπόθεσης ενός εκάστου διαδίκου». Λαμβάνοντας υπόψη μου όλους τους πιο πάνω παράγοντες, ότι δεν υπάρχει κακοπιστία αλλά η τροποποίηση ζητείται καλόπιστα σε χρόνο που δεν έχει αρχίσει ακόμη η ακροαματική διαδικασία και χωρίς διάθεση κωλυσιεργίας, ότι η τροποποίηση δεν θα προκαλέσει οποιαδήποτε ζημιά στην άλλη πλευρά η οποία δεν μπορεί ν' αποκατασταθεί με την καταβολή των εξόδων, η οποιαδήποτε καθυστέρηση θα αντιμετωπιστεί με κατάλληλες οδηγίες του Δικαστηρίου για την έγκαιρη καταχώρηση των τροποποιημένων εγγράφων, αλλά και ότι είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης να δοθεί η ευκαιρία στην Καθ΄ ης η Αίτηση να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου την πραγματική επίδικη διαφορά, κυρίαρχο παράγοντα για την άσκηση της διακριτικής μου εξουσίας προς την έγκριση της παρούσας αίτησης, θεωρώ ορθό και δίκαιο να εγκρίνω την παρούσα αίτηση. Συνακόλουθα, εκδίδεται το ακόλουθο διάταγμα: Εκδίδεται Διάταγμα Τροποποίησης της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, ως η Αίτηση. Η Τροποποιημένη Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 10 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος (το διάταγμα να συνταχθεί εντός 10 ημερών) και εντός περαιτέρω 10 ημερών από την παράδοση αντιγράφου της Τροποποιημένης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης, να καταχωρηθεί η Τροποποιημένη Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση. Τα έξοδα της αίτησης και αυτά που θα χαθούν λόγω της τροποποίησης, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον της Καθ΄ ης η Αίτηση. (Υπ.) ................. Γ. Γ. Αντωνιάδης, Δ. Πιστό αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο