Κυριακής Φιλίππου Μαυρολεύτερου ν. Πέτρου Μαυρολεύτερου, Αρ. Αίτησης: 71/2014, 29/5/2015 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLEF:2015:6 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δικαιοδοσία Περιουσιακών Διαφορών Ενώπιον: Φ. Κωνσταντίνου, Δ. Αρ. Αίτησης: 71/2014 Μεταξύ: Κυριακής Φιλίππου Μαυρολεύτερου Αιτήτρια και Πέτρου Μαυρολεύτερου Καθ'ου η Αίτηση ----------------------------- Ημερομηνία: 29 Μαΐου 2015 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κ. Ι. Γ. Ιωάννου Για τον Καθ'ου η Αίτηση: Καμιά εμφάνιση ΑΠΟΦΑΣΗ Οι διάδικοι τέλεσαν γάμο στις 13.6.
- Απέκτησαν δύο τέκνα. Επήλθε διάσταση στην έγγαμη συμβίωση τους την 1.2.
- Εκδόθηκε απόφαση λύσης του γάμου τους στις 3.7.
- Με την εξεταζόμενη αίτηση η αιτήτρια αξιώνει τη συνεισφορά της στην αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση, η οποία αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου τους. Ο καθ'ου η αίτηση αρχικά εμφανίστηκε στη διαδικασία και ζήτησε χρόνο να διορίσει δικηγόρο. Του δόθηκε χρόνος για να καταχωρίσει έκθεση υπεράσπισης. Στη συνέχεια δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου την ημέρα που ήταν ορισμένη η υπόθεση. Συνεπώς η αίτηση ορίστηκε για απόδειξη. Η αιτήτρια κατέθεσε στο Δικαστήριο γραπτή ένορκη δήλωση για την απόδειξη της απαίτησης της και σχετικά αποδεικτικά στοιχεία. Στη συνέχεια έδωσε και προφορική μαρτυρία. Κατά την απόδειξη περιόρισε την απαίτηση της ζητώντας τα ακόλουθα:
- «.... το ήμισυ της αξίας της συζυγικής κατοικίας (εξαιρουμένης της αξίας της γης, η οποία ήταν δωρεά από τον πατέρα του καθ'ου η αίτηση) και συγκεκριμένα το ποσό των €169.085».
- «.... το ήμισυ της αξίας του χωραφιού στο χωριό Ορά και συγκεκριμένα το ποσό των €21.500». Παραθέτω τη σχετική με τα επίδικα θέματα μαρτυρία της. Οι διάδικοι ανήγειραν κατοικία στα 3/10 μερίδια του ακινήτου με αριθμό εγγραφής 0/25193, Φ/Σχ 31/45, τεμάχιο 584 στο χωριό Αθηαίνου. Στην παράγραφο 9(α) της ένορκης δήλωσης της ανέφερε ότι η κατοικία ανεγέρθηκε στο ακίνητο «που μας δώρισε ο πατέρας του καθ'ου η αίτηση μετά το γάμο μας». Στην παράγραφο 21 αξιώνει «το ήμισυ της αξίας της συζυγικής κατοικίας (εξαιρουμένης της αξίας της γης, η οποία ήταν δωρεά από τον πατέρα του καθ'ου η αίτηση)». Στο δικόγραφο της ανέφερε ότι για την ανέγερση της εν λόγω κατοικίας καταβλήθηκε το ποσό των €170.000 ενώ παρέλειψε να δώσει μαρτυρία για το κόστος ανέγερσης της. Η κατοικία είναι εγγεγραμμένη στο όνομα του καθ'ου η αίτηση. Η αξία της κατά το χρόνο της διάστασης μαζί με τα 3/10 μερίδια του ακινήτου στο οποίο ανεγέρθηκε ήταν €477.
- Η αξία μόνο της κατοικίας, αφού αφαιρεθεί η αξία των 3/10 μεριδίων του ακινήτου, ήταν €338.
- Κατέθεσε ως τεκμήριο έκθεση εκτίμησης και σχετική βεβαίωση. Αναφέρθηκε σε δάνεια που συνήψε η ίδια και σε δάνεια που συνήψαν από κοινού με τον καθ'ου η αίτηση για την ανέγερση και την ανακαίνιση της κατοικίας. Κατέθεσε ότι κατέβαλλαν με τον καθ'ου η αίτηση «από κοινού» από τους μισθούς τους τις δόσεις των δανείων που ανέφερε. Κατέθεσε περαιτέρω ότι είχε την ευθύνη για την καθαριότητα της οικογενειακής κατοικίας και τη φροντίδα των τέκνων τους. Ανέφερε στη συνέχεια ότι ποσό €55.000 που έλαβαν ως χρηματικά δώρα από τον αρραβώνα και το γάμο τους δόθηκε για την ανέγερση της κατοικίας. Αγόρασαν ακίνητο με αριθμό εγγραφής 11454, Φ/Σχ 49/25, τεμάχιο 117 στο χωριό Ορά με τίμημα €7.
- Το ακίνητο είναι εγγεγραμμένο στο όνομα του καθ'ου η αίτηση. Η αξία του κατά το χρόνο της διάστασης ήταν €43.
- Κατέθεσε ως τεκμήριο έκθεση εκτίμησης και σχετική βεβαίωση. Κατέθεσε ακολούθως ότι για την ανέγερση της κατοικίας και την ανακαίνιση της καθώς και την αγορά του ακινήτου στο χωριό Ορά κατέβαλε το ποσό των ΛΚ12.374,48 (€21.143,05) που έλαβε το 2006 ως αποζημίωση για την απόλυση της λόγω πλεονασμού, από την εταιρεία στην οποία εργαζόταν και το ποσό των ΛΚ7.080,27 (€12.097,36) που έλαβε από το ταμείο προνοίας για την απόλυση της. Αναφερόμενη στο εισόδημα από την εργασία της κατέθεσε ότι εργαζόταν σε εταιρεία που κατονόμασε κατά το χρονικό διάστημα της ημέρας που έδωσαν «υπόσχεση γάμου» μέχρι το Μάρτιο του 2006 με μηνιαίο μισθό ΛΚ620,68 (€1.060,49). Κατέθεσε πως όταν εργαζόταν «υπερωρίες» ο μηνιαίος μισθός της ήταν ΛΚ1.000 (€1.708,60) ή ΛΚ1.200 (€2.050,32) ή ΛΚ1.300 (€2.221,18). Καθώς και ότι τα Χριστούγεννα το εισόδημα της από το μισθό, το 13ο μισθό και τις υπερωρίες ήταν ΛΚ4.000 (€6.834,41). Έκτοτε εργάστηκε σε εταιρεία που κατονόμασε μέχρι το έτος 2009 με μηνιαίο εισόδημα €1.
- Αναφερόμενη στο εισόδημα του καθ'ου η αίτηση κατέθεσε ότι εργαζόταν σε εταιρεία που κατονόμασε με μηνιαίο μισθό ΛΚ1.500 (€2.562,90). Ανέφερε η αιτήτρια στην προφορική μαρτυρία της ότι η αρχική περιουσία του καθ'ου η αίτηση κατά την τέλεση του γάμου τους ήταν τα 3/10 μερίδια στο ακίνητο στο χωριό Αθηαίνου στα οποία ανήγειραν την επίδικη κατοικία, τα οποία ήταν δωρεάν στον καθ'ου η αίτηση από τον πατέρα του. Η τελική περιουσία του κατά το χρόνο της διάστασης ήταν η επίδικη κατοικία αξίας €338.170 και το ακίνητο στο χωριό Ορά αξίας €43.000 κατά το χρόνο της διάστασης. Συνεπώς η τελική περιουσία του ήταν €381.
- Ανέφερε στην προφορική μαρτυρία της ότι τα δάνεια που ανέφερε στην παράγραφο 13(α), (β), (γ) και (δ) της ένορκης δήλωσης της δεν υπήρχαν κατά το χρόνο της διάστασης. Το δάνειο που ανέφερε στην παράγραφο 13(ε) ότι συνήψαν από κοινού με τον καθ'ου η αίτηση ως πρωτοφειλέτες (Τεκμήριο Ι) για την ανέγερση της επίδικης κατοικίας είχε υπόλοιπο κατά το χρόνο της διάστασης €39.445,03 (Τεκμήριο 3). Αναφέρθηκε περαιτέρω στην προφορική μαρτυρία της σε δάνειο που συνήψαν από κοινού με τον καθ'ου η αίτηση ως πρωτοφειλέτες στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης ποσού ΛΚ20.000 (€34.172,03) για την ανέγερση της επίδικης κατοικίας (Τεκμήριο 2). Κατά το χρόνο της διάστασης είχε υπόλοιπο €26.009,
- Νομική εξέταση - Κατάληξη: Η εξεταζόμενη αίτηση βασίζεται στον περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμο του 1991 (Ν 232/91), στο εξής «ο Νόμος». Το άρθρο 14
(1)του Νόμου ορίζει: «Σε περίπτωση που ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί, ή σε περίπτωση διάστασης των συζύγων, και η περιουσία του ενός συζύγου έχει αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιοδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή, δικαιούται να εγείρει αγωγή στο Δικαστήριο και να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή.» Στο άρθρο 2 ερμηνεύεται η λέξη «περιουσία» ως εξής: « 'περιουσία' σημαίνει την κινητή και ακίνητη ιδιοκτησία η οποία αποκτήθηκε πριν από το γάμο με την προοπτική του γάμου ή οποτεδήποτε μετά τη σύναψη του γάμου από οποιοδήποτε από τους συζύγους.» Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Α. Ορφανίδης ν. Ν. Ορφανίδη
(1998)1 Α.Α.Δ. 179, 187, έχουν τεθεί οι αρχές για την επίλυση των περιουσιακών διαφορών των συζύγων: «.αφετηρία για την επίλυση διαφορών αυτής της φύσης αποτελεί η διαπίστωση των περιουσιακών στοιχείων των συζύγων κατά το χρόνο του γάμου. Σε δεύτερο στάδιο, έρχεται η διαπίστωση της αύξησης, (αν υπάρχει), και σε τρίτο η προέλευση της αύξησης και η συνάρτησή της με τη συνεισφορά του ετέρου των συζύγων στην πραγμάτωσή της.» Παραθέτω επίσης από την απόφαση αυτή τα πιο κάτω: «Η αύξηση της περιουσίας είναι στοιχείο σχετικό. Συναρτάται, αφενός, με την αξία της περιουσίας και αφετέρου με τις οικονομικές υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη. Το αντικείμενο του μερισμού είναι η αύξηση της περιουσίας, όχι αυτή τούτη η περιουσία .................... .................................. Το πρώτο που πρέπει να τυγχάνει εξακρίβωσης είναι η αύξηση της περιουσίας του συζύγου ώστε να διαπιστωθεί το αντικείμενο του πιθανού διαμοιρασμού. Εξαιρείται από τη διανομή και δεν προσμετρά ως αύξηση περιουσία η οποία δωρίζεται σε σύζυγο καθώς και το προϊόν της διάθεσης της. Το δεύτερο θέμα που εξετάζεται είναι κατά πόσο ο έτερος των συζύγων συνεισέφερε στην αύξηση, άμεσα ή έμμεσα, και το τρίτο, ο καθορισμός του ύψους της συνεισφοράς. Εάν η μαρτυρία δεν είναι καταληκτική, ως προς την έκταση της συνεισφοράς, υπεισέρχεται το τεκμήριο που δημιουργεί το άρθρο 14
(2)του νόμου.» Για τον υπολογισμό της αύξησης της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση είναι αναγκαία η αποτίμηση της αρχικής και της τελικής περιουσίας του. Ακολουθεί σύγκριση τους και αφαίρεση των χρεών και των άλλων οικονομικών υποχρεώσεων του. Οι ενδιάμεσες αυξομειώσεις είναι αδιάφορες. Τότε ανευρίσκεται η αύξηση της περιουσίας του, την οποία η αιτήτρια είχε το βάρος να αποδείξει. Ακολούθως εξετάζεται κατά πόσο η αιτήτρια συνεισέφερε στην αύξηση, άμεσα ή έμμεσα και στη συνέχεια καθορίζεται το ύψος της συνεισφοράς της. Η αιτήτρια απαιτεί για το ήμισυ της αξίας της επίδικης κατοικίας κατά το χρόνο της διάστασης, ποσό €169.085 περιορίζοντας την αξίωση της στην κατοικία αφού δέχεται ότι το ακίνητο στο οποίο ανεγέρθηκε ήταν δωρεά στον καθ'ου η αίτηση από τον πατέρα του και για το ήμισυ της αξίας του ακινήτου στο χωριό Ορά κατά το χρόνο της διάστασης, ποσό €21.
- Ανέφερε η αιτήτρια στην προφορική μαρτυρία της ότι κατά το χρόνο της διάστασης υπήρχαν δύο χρέη για την ανέγερση της επίδικης κατοικίας με πρωτοφειλέτες αυτή και τον καθ'ου η αίτηση, γεγονός που δεν ανέφερε στη γραπτή ένορκη δήλωση που κατέθεσε. Συνεπώς από το ποσό της αξίας της τελικής περιουσίας του καθ'ου η αίτηση κατά το χρόνο της διάστασης που ήταν €381.170 (338.170 + 43.000) θα πρέπει να αφαιρεθεί το ήμισυ του υπóλοιπου των δύο δανείων του καθ'ου η αίτηση και της αιτήτριας, κατά το χρόνο της διάστασης, το παθητικό της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση, αφού γι' αυτά ο καθ'ου η αίτηση ευθύνεται από κοινού με την αιτήτρια. Προκύπτει ότι η καθαρή περιουσία, η οποία αποτελεί αντικείμενο διαμοιρασμού μεταξύ των διαδίκων με βάση τη συνεισφορά τους στην οποία θα αναφερθώ κατωτέρω είναι €381.170 - ((39.445,03 + 26.009,90) ÷ 2)= €381.170 - (€65.454,93 ÷ 2)=€381.170 - 32.727,47=348.442,
- Ο καθ'ου η αίτηση εργαζόταν κατά τη διάρκεια του γάμου τους μέχρι και την ημέρα της διάστασης. Λαμβάνω υπόψη ότι είχε το εισόδημα που ανέφερε η αιτήτρια στη μαρτυρία της. Η αιτήτρια εργαζόταν κατά τη διάρκεια του γάμου τους μέχρι το έτος
- Κατέβαλλαν «από κοινού» με τον καθ'ου η αίτηση, όπως ανέφερε η αιτήτρια, από τους μισθούς τους, τα δάνεια που συνήψαν για την απόκτηση της επίδικης περιουσίας. Κατέβαλαν επίσης €55.000 που έλαβαν ως χρηματικά δώρα του αρραβώνα και του γάμου. Η αιτήτρια κατέβαλε για την απόκτηση της επίδικης περιουσίας συνολικό ποσό €33.240,41 που έλαβε ως αποζημίωση για την απόλυση της από την εταιρεία στην οποία εργαζόταν και από το ταμείο προνοίας για την απόλυση της. Είχε περαιτέρω έμμεση συνεισφορά αφού φρόντιζε τα τέκνα τους, την οικογένεια και την οικογενειακή κατοικία. Προκύπτει από τη μαρτυρία της αιτήτριας ότι ο καθ'ου η αίτηση είχε μεγαλύτερο μηνιαίο εισόδημα από αυτή. Η αιτήτρια ανέφερε στην προφορική μαρτυρία της πως όταν εργαζόταν «υπερωρίες» είχε μεγαλύτερο εισόδημα από το σταθερό μισθό της, στον οποίο αναφέρθηκε. Στην αιτήτρια θα πρέπει να πιστωθεί το ποσό των €33.240,41, ποσό το οποίο έλαβε λόγω της απόλυσης της και συνεισέφερε όπως ανέφερε στην απόκτηση της επίδικης περιουσίας. Λαμβάνονται περαιτέρω υπόψη τα δάνεια που συνήψε είτε μόνη της είτε από κοινού με τον καθ'ου η αίτηση για την ανέγερση της επίδικης κατοικίας και η καταβολή, «από κοινού» με τον καθ'ου η αίτηση, των δόσεων των δανείων. Δεν διέλαθε της προσοχής μου και η έμμεση συνεισφορά της για τη φροντίδα της οικογένειας. Τα γεγονότα αυτά, όπως προκύπτουν από την αναντίλεκτη μαρτυρία της αιτήτριας, θεωρώ ότι περίπου ισοζυγίζουν τη συνεισφορά των διαδίκων στην απόκτηση της επίδικης περιουσίας. Θα αποδεχθώ τη θέση της αιτήτριας ότι είχε συνεισφορά κατά το ήμισυ στην ανέγερση της επίδικης κατοικίας και στην αγορά του ακινήτου στο χωριό Ορά. Ο χειρισμός της υπόθεσης από το δικηγόρο της αιτήτριας έλαβε ως δεδομένο ότι η αξία της επίδικης κατοικίας και του επίδικου ακινήτου κατά το χρόνο της διάστασης ήταν αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση. Στην αγόρευση του δεν αναφέρθηκε στα χρέη του που υπήρχαν κατά το χρόνο της διάστασης. Ανέφερε ότι η συνεισφορά της αιτήτριας στην ανέγερση της κατοικίας είναι €169.085 (338.170÷2) και €21.500 (€43.000÷2) και ζητά την έκδοση απόφασης για τα ποσά αυτά. Όπως ανωτέρω ανέφερα, για τον υπολογισμό της αύξησης της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση θα πρέπει να αφαιρεθούν τα χρέη του. Αφαιρέθηκε, όπως εξήγησα, το ήμισυ αυτών που οφείλονταν κατά το χρόνο της διάστασης, αφού τα εν λόγω χρέη οφείλονται από τον καθ'ου η αίτηση και την αιτήτρια από κοινού, ως πρωτοφειλέτες. Για την εξόφληση του υπόλοιπου των δύο δανείων, τα οποία υπήρχαν κατά τη διάσταση, είναι οφειλέτες τόσο η αιτήτρια όσο και ο καθ'ου η αίτηση από κοινού. Για το ήμισυ του υπόλοιπου των δανείων που βαρύνει την αιτήτρια έλαβα υπόψη μου ότι το ήμισυ του αρχικού ποσού των δανείων αυτών μέτρησε ως συνεισφορά της στην απόκτηση της επίδικης περιουσίας. Για το λόγο αυτό καταλήγω ότι εξακολουθεί να είναι υπόχρεη ως προς το ήμισυ του οφειλόμενου ποσού των εν λόγω δανείων. Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου στην Pashkovskiy v. Pashkovskayia,
(2011)1Α ΑΑΔ 657, 663 λέχθηκαν τα πιο κάτω για την πρωτόδικη διαδικασία που οδηγήθηκε σε απόδειξη: «Αρχικώς θα πρέπει να σημειώσουμε ότι επειδή η υπόθεση, παρόλη την αρχική αντιπαράθεση οδηγήθηκε τελικώς σε απόδειξη, με την προσκόμιση μαρτυρίας μόνο από τον εφεσείοντα, τούτο δεν οδηγεί εκ προοιμίου και άνευ ετέρου σε έκδοση απόφασης υπέρ του, ως η απαίτηση.» Καθώς και ότι: «Υπαρχούσης μόνο μιας εκδοχής εξετάζεται το θέμα του βάρους απόδειξης». Ο δικηγόρος της αιτήτριας ανέφερε στην αγόρευση του ότι η αιτήτρια δεν ζητά την απόδοση της συνεισφοράς της στην αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση ως προς τον οικιακό εξοπλισμό και ορθά έπραξε, αφού δεν δικογράφησε τα αντικείμενα που τον αποτελούν, το κόστος αγοράς τους και την αξία τους κατά το χρόνο της διάστασης παρά μόνο περιορίστηκε στην κατάθεση σχετικών αποδείξεων αγοράς τους. Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα, η αύξηση της περιουσίας του καθ'ου η αίτηση είναι €348.442,53, όπως ανέφερα. Η συνεισφορά της αιτήτριας είναι το ήμισυ του ποσού αυτού το οποίο, όπως ανωτέρω κατέληξα, είναι το αντικείμενο διαμοιρασμού μεταξύ των διαδίκων, ποσό €174.221,27, δηλαδή €174.221. Εκδίδεται απόφαση υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ'ου η αίτηση για το ποσό των €174.221 πλέον νόμιμο τόκο από 13.6.2014, ημερομηνία καταχώρισης της αίτησης, μέχρι εξόφλησης. Διατάσσονται και οι δύο διάδικοι όπως εντός 30 ημερών από την επίδοση της απόφασης στον καθ'ου η αίτηση να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες και να υπογράψουν κάθε αναγκαίο έγγραφο, ώστε να διευθετήσουν ο καθένας κατά το ήμισυ το ποσό του δανείου με αριθμό 7212228-5 που οφείλεται στη ΣΠΕ Αθηαίνου και το ποσό του δανείου με αριθμό 7282437-7 που οφείλεται στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης. Ενόψει της κατάληξης μου, τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της αιτήτριας και εναντίον του καθ'ου η αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από την Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Φ. Κωνσταντίνου, Δ. sn cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο