Ναταλία Χριστοδούλου ν. Χριστάκης Χριστοδούλου, Αρ. Αίτησης: 81/2012, 30/5/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLAR:2016:23 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΓΟΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Τουμαζή, Π. Αρ. Αίτησης: 81/2012 Μεταξύ: Ναταλία Χριστοδούλου Αιτήτρια -και- Χριστάκης Χριστοδούλου Καθ' ου η αίτηση Αίτηση παρακοής ημερομηνίας 1.8.2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30 Μαΐου, 2016 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την Αιτήτρια-Καθ΄ης η αίτηση στην παρούσα διαδικασία: κα Χρ. Αργυρού με κα Α. Παναγή Για τον Καθ΄ου η αίτηση-Αιτητή στην παρούσα διαδικασία: κ. Γ. Ιωάννου Αιτητής απών Καθ΄ης η αίτηση παρούσα Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι διάδικοι ήταν σύζυγοι. Από το γάμο τους απέκτησαν ένα παιδί, την Κωνσταντίνα Χριστοδούλου, η οποία γεννήθηκε στις 10.7.
- Στις 6.9.2012 το Οικογενειακό Δικαστήριο Λάρνακας εξέδωσε εκ συμφώνου διάταγμα το οποίο ρύθμιζε ζητήματα γονικής μέριμνας του ανήλικου παιδιού τους. Παραθέτω το σχετικό μέρος του διατάγματος: «ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΤΟ ΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΕΚ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΔΙΑΤΑΤΤΕΙ όπως καθοριστεί και δια του παρόντος καθορίζεται ως τόπος διαμονής του ανήλικου τέκνου των διαδίκων Κωνσταντίνας Χριστοδούλου, ο τόπος διαμονής της Αιτήτριας που βρίσκεται στην οδό Απόλλωνος 2, Χριστοδούλου Κωρτ, Διαμ. 201, Λάρνακα.» Στο εν λόγω διάταγμα ρυθμίστηκε και η επικοινωνία του Καθ΄ου η αίτηση-Αιτητή στην παρούσα διαδικασία με το ανήλικο παιδί του ως ακολούθως: «ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΤΟ ΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΕΚ ΣΥΜΦΩΝΟΥ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΔΙΑΤΤΑΤΤΕΙ όπως ρυθμιστεί και δια του παρόντος ρυθμίζεται το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ΄ου η αίτηση με το πιο πάνω ανήλικο ως ακολούθως: Α. Κάθε Δευτέρα από 18:00 μέχρι και 21:
- Κάθε Τρίτη από 16:30 μέχρι και 21:
- Κάθε Παρασκευή από 16:30 μέχρι και 21:00 του Σαββάτου. Β. Από 23 μέχρι 30 Δεκεμβρίου ή από 31 Δεκεμβρίου μέχρι 6 Ιανουαρίου εκ περιτροπής από 10:00 της πρώτης ημέρας μέχρι και 21:00 της τελευταίας. Για το 2012 ο Καθ΄ου η Αίτηση θα ασκήσει το δικαίωμα του την πρώτη περίοδο. Γ. Από Μεγάλη Δευτέρα μέχρι Κυριακή του Πάσχα ή από Δευτέρα της Διακαινησίμου μέχρι Κυριακή του Θωμά εκ περιτροπής από 10:00 της πρώτης ημέρας μέχρι και 21:00 της τελευταίας. Για το 2013 ο Καθ΄ου η Αίτηση θα ασκήσει το δικαίωμα του την πρώτη περίοδο. Δ. Από 1 μέχρι 15 Ιουλίου και από 1η μέχρι 15 Αυγούστου ή από 16 μέχρι 31 Ιουλίου και από 16 μέχρι 31 Αυγούστου εκ περιτροπής από 10:00 της πρώτης μέρας μέχρι και 21:00 της τελευταίας. Για το 2013 ο Καθ΄ου η αίτηση θα ασκήσει το δικαίωμα του την πρώτη περίοδο. Τηρουμένων των παραγράφων Β, Γ και Δ, το δικαίωμα του Καθ΄ου η αίτηση σύμφωνα με την παράγραφο Α θα αναστέλλεται στις περιόδους από 23 Δεκεμβρίου μέχρι 6 Ιανουαρίου, από Μεγάλη Δευτέρα μέχρι Κυριακή του Θωμά και από 1η Ιουλίου μέχρι 31 Αυγούστου. Ο Καθ΄ου η αίτηση διατάσσεται όπως τις Τρίτες και τις Παρασκευές παραλαμβάνει την ανήλικη από το Δημοτικό σχολείο Προδρόμου όπου φοιτά στην έναρξη του δικαιώματος του και θα την επιστρέφει στη λήξη του στον τόπο διαμονής της ως ανωτέρω. Τις υπόλοιπες μέρες επικοινωνίας του με την ανήλικη ο καθ΄ου η αίτηση διατάσσεται όπως παραλαμβάνει την ανήλικη στην έναρξη του δικαιώματος του και την επιστρέφει στη λήξη του από και στον τόπο διαμονής της ως ανωτέρω. Η Αιτήτρια διατάσσεται όπως παραδίδει στον Καθ΄ου η αίτηση την ανήλικη στην έναρξη του δικαιώματος του και την παραλαμβάνει στη λήξη του στον τόπο διαμονής της ως ανωτέρω. Ως ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος διατάγματος ορίζεται η σημερινή.» Στο διάταγμα ημερομηνίας 6.9.2012 καταγράφεται η πιο κάτω οπισθογράφηση: «Οπισθογράφηση: Εάν εσείς οι ως άνω αναφερόμενοι Ναταλία Χριστοδούλου και Χριστάκης Χριστοδούλου, Αιτήτρια και Καθ΄ου η αίτηση αντίστοιχα, αμελήσετε να συμμορφωθείτε με το παρόν διάταγμα, εντός του χρόνου που καθορίζεται σ΄ αυτό, σεις μεν υπόκεισθε σε σύλληψη, η δε περιουσία σας σε κατάσχεση.» Με την υπό κρίση αίτηση ο Αιτητής-Καθ΄ου η αίτηση (που στη συνέχεια θα αναφέρεται ως Αιτητής) εξαιτείται την τιμωρία της Καθ΄ης η αίτηση (που στη συνέχεια θα αναφέρεται ως Καθ΄ης η αίτηση) λόγω παράλειψης της να συμμορφωθεί με το διάταγμα του Δικαστηρίου ημερομηνίας 6.9.
- Ο Αιτητής, στην ένορκο του δήλωση ημερομηνίας 1.8.14 αναφέρει ότι η Καθ΄ης η αίτηση επανειλημμένα και ηθελημένα παρέλειψε να συμμορφωθεί με τις πρόνοιες του πιο πάνω διατάγματος. Η τελευταία φορά που άσκησε το δικαίωμα επικοινωνίας του με την κόρη του ήταν περί τον Οκτώβριο του
- Τότε η ανήλικη με διάφορες προφάσεις αναφορικά με ιδιαίτερα απογευματινά μαθήματα, εκδηλώσεις του σχολείου και άλλες εκπαιδευτικές υποχρεώσεις, του ανέφερε τηλεφωνικώς ότι δεν μπορούσε να έχει επικοινωνία μαζί του. Σταδιακά διαπίστωσε μια αποξένωση της ανήλικης από αυτόν, δεν προέβηκε όμως σε οποιαδήποτε καταγγελία στην Αστυνομία ή καταχώρηση αίτησης παρακοής στο Δικαστήριο, αφού δεν ήθελε να δημιουργήσει οποιαδήποτε αντιπαράθεση με την Καθ' ης η αίτηση. Η αποξένωση αυτή από την ανήλικη σχετίζεται με την Καθ' ης η αίτηση, αφού η σχέση του με την ανήλικη πριν τον Οκτώβριο του 2013 ήταν πολύ καλή και η ανήλικη ήταν πάντα ευδιάθετη και ευτυχισμένη όταν είχαν επικοινωνία. Στο παρελθόν οι σχέσεις του με την Καθ' ης η αίτηση ήταν πολύ τεταμένες όσο αφορά τη γονική μέριμνα και την επικοινωνία του με την ανήλικη. Τις διακοπές των Χριστουγέννων 2013 και Πρωτοχρονιάς 2014 και πάλι δεν άσκησε το δικαίωμα επικοινωνίας του με την ανήλικη θυγατέρα του. Συγκεκριμένα, μετέβηκε με το αυτοκίνητο του στην οικία της Καθ' ης η αίτηση περί τις 10:00 π.μ. όπως προνοεί το διάταγμα του Δικαστηρίου ημερομηνίας 06.09.2012 για να παραλάβει την ανήλικη, όμως κανένας δεν βρισκόταν μέσα στο διαμέρισμα της Καθ' ης η αίτηση. Περίμενε αρκετή ώρα, όμως κανείς δεν παρουσιάστηκε και ως εκ τούτου αποχώρησε χωρίς να πάρει μαζί του την κόρη του. Δεν προέβηκε σε καταγγελία στην αστυνομία, ούτε έλαβε οποιοδήποτε άλλο μέτρο για τους λόγους που αναφέρθηκαν ανωτέρω. Τις διακοπές του Πάσχα 2014 και πάλι δεν του επιτράπηκε η επικοινωνία με την ανήλικη θυγατέρα του. Πάλι επισκέφτηκε την οικία της Καθ' ης η αίτηση περί τις 10:00 της Δευτέρας της Διακαινησίμου για να παραλάβει την ανήλικη, όμως και πάλι δεν υπήρχε κανένας εντός της οικίας. Και πάλι έφυγε απογοητευμένος χωρίς να πάρει μαζί του την ανήλικη. Εκ των υστέρων πληροφορήθηκε ότι κατά την διάρκεια των διακοπών του Πάσχα, η Καθ' ης η αίτηση πήγε στην Ρωσία και σε συνεννόηση με την μητέρα του και την αδελφή του με τις οποίες δεν έχει οποιαδήποτε σχέση και επικοινωνία, η ανήλικη έμεινε κάποιες μέρες μαζί τους μέχρι να επιστρέψει η μητέρα της. Ουδεμία ενημέρωση είχε αυτός από την Καθ' ης η αίτηση περί τούτου. Και πάλι δεν προέβηκε σε καταγγελία στην αστυνομία, ούτε έλαβε οποιοδήποτε άλλο μέτρο για τους λόγους που αναφέρθηκαν ανωτέρω. Όλα τα πιο πάνω δείχνουν μια ηθελημένη και εσκεμμένη προσπάθεια της Καθ΄ης η αίτηση να τον αποξενώσει από την κόρη του. Ο ίδιος δεν θέλει να έρθει σε αντιπαράθεση με την Καθ΄ης η αίτηση, όμως οι πράξεις και η συμπεριφορά της είναι καταδικαστέες και περιφρονητικές προς το διάταγμα του Δικαστηρίου ημερ. 6.9.
- Η Καθ' ης η αίτηση, στην ένορκο της δήλωση ημερομηνίας 17.2.2015, ισχυρίζεται ότι κατά την έκδοση του διατάγματος ημερομηνίας 6.9.2012, με δεδομένο ότι η ανήλικη με την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2012-2013 θα παρέμενε στο απογευματινό σχολείο του Δημοτικού Σχολείου Προδρόμου μέχρι τις 4:30 για να μελετά εκεί, έγινε σχετική πρόνοια στο διάταγμα όπως τις Τρίτες και Παρασκευές που ο Αιτητής είχε δικαίωμα επικοινωνίας με την ανήλικη να την παραλαμβάνει από το σχολείο. Τελικά με την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2012-2013, επειδή δεν ενδιαφέρθηκαν αρκετά παιδιά για το απογευματινό σχολείο, δεν λειτούργησε, και έτσι η ανήλικη τελείωνε κανονικά το σχολείο στις 1:
- Ο Αιτητής ο οποίος ενημερώθηκε από την ανήλικη ότι δεν θα λειτουργούσε το απογευματινό σχολείο, όταν τύχαινε να παραλάβει την ανήλικη τις Τρίτες και τις Παρασκευές την παραλάμβανε από τον τόπο διαμονής της. Ουδέποτε υπήρξε εκ μέρους της καταστρατήγηση του διατάγματος, γεγονός το οποίο γνωρίζει ο Αιτητής αλλά πιστεύει ότι για εκδικητικούς λόγους οι οποίοι σχετίζονται με την προσπάθεια του να της ασκήσει πίεση για να μην καταθέσει σε σοβαρή ποινική υπόθεση που εκκρεμεί εναντίον του για τοποθέτηση στο αυτοκίνητό της ναρκωτικών, καταχώρησε αίτηση παρακοής. Μετά την καταδίκη του στις 10.9.2013 από το Δικαστήριο για παρακοή του διατάγματος ημερομηνίας 6.9.2012, όπως την ενημέρωσε η ανήλικη θα μιλούσε με τον πατέρα της για να διευθετήσουν από μόνοι τους τον τρόπο επικοινωνίας της και την παρακάλεσε να μην ανακατευτεί στην διευθέτηση που θα έκανε με τον πατέρα της. Παρά τις επιφυλάξεις της για την αποτελεσματικότητα της διευθέτησης, ειδικότερα γνωρίζοντας τα αρνητικά αισθήματα που έχει εναντίον της ο Αιτητής και την εμμονή του να της δημιουργεί προβλήματα, σεβάστηκε την επιθυμία της κόρης της γιατί δεν ήθελε να παρεμβάλει εμπόδια. Έκτοτε ο Αιτητής παραλάμβανε και παρέδιδε την ανήλικη από το σπίτι τους και δεν δημιουργήθηκε οποιοδήποτε πρόβλημα. Κατά ή περί τα τέλη Απριλίου μετά το Πάσχα του 2014, η ανήλικη την ενημέρωσε ότι συμφώνησε με τον Αιτητή να μην την παραλαμβάνει μέχρι τα μέσα Ιουνίου 2014 που θα τελείωναν οι εξετάσεις της για να μπορέσει να αφοσιωθεί στα μαθήματα της. Διαπίστωσε ότι ο Αιτητής πράγματι δεν ερχόταν να την παραλάβει κατά την περίοδο των εξετάσεων αλλά είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την ανήλικη ορισμένες φορές εκείνη την περίοδο. Επειδή πέρασαν οι εξετάσεις και ο Αιτητής δεν ερχόταν να την παραλάβει για επικοινωνία, ρωτούσε την ανήλικη τι συμβαίνει και διέκοψε ο πατέρας της την επικοινωνία και η ανήλικη της ανέφερε ότι ο ίδιος δεν ανταποκρινόταν στα τηλεφωνήματα της. Η επικοινωνία του Αιτητή με την ανήλικη γινόταν κατόπιν μεταξύ τους διευθέτησης και η τελευταία φορά που επικοινώνησε ο Αιτητής ήταν μετά το Πάσχα του
- Ο Αιτητής γνωρίζει καλά ότι, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος στο παρελθόν κατακρατούσε την ανήλικη και την έστρεψε εναντίον της, και για το σκοπό αυτό καταδικάστηκε από το Δικαστήριο για παρακοή διατάγματος, ουδέποτε προσπάθησε να προβάλει προσκόμματα στην επικοινωνία του με την ανήλικη, αντίθετα επιθυμία της πάντα ήταν να διατηρεί επικοινωνία με τον πατέρα της και τους συγγενείς του. Σε κάποιες περιπτώσεις όταν η ανήλικη βρισκόταν μαζί με τον πατέρα της για σκοπούς επικοινωνίας και μετά από συνεννόηση μαζί του ήθελε να παρατείνει το χρόνο επικοινωνίας της, ουδέποτε αρνήθηκε όταν την ενημέρωνε η ανήλικη. Την περίοδο των διακοπών των Χριστουγέννων 2013 και της Πρωτοχρονιάς του 2014 όπως την ενημέρωσε η ανήλικη, συμφώνησε με τον Αιτητή να την παραλάβει την Α' περίοδο δηλαδή από τις 23-30 Δεκεμβρίου γιατί ήθελε να είναι στο χωριό του Αιτητή γιατί της άρεσε να πηγαίνει στην εκκλησία με τη γιαγιά της. Δεν έφερε ένσταση και ο Αιτητής παράλαβε την ανήλικη στις 23 Δεκεμβρίου 2014 και τη μετέφερε στην οικία της μητέρας του στους Τρούλους και η ανήλικη παρέμεινε εκεί μέχρι τις 30/12/2013 όταν ο Αιτητής επέστρεψε την ανήλικη στο σπίτι τους. Λίγες μέρες πριν τις διακοπές του Πάσχα του 2014 η μητέρα της, η οποία διαμένει στην Ρωσία, αρρώστησε σοβαρά και έπρεπε να αναχωρήσει εσπευσμένα για τη Ρωσία για να είναι κοντά της. Θα απουσίαζε για δυο εβδομάδες, και συγκεκριμένα τις 2 εβδομάδες που θα ήταν κλειστά τα σχολεία της ανήλικης. Ενημέρωσε την ανήλικη η οποία με την σειρά της ενημέρωσε τηλεφωνικώς τον πατέρα της και συμφώνησαν να παραμείνει στο χωριό στο σπίτι της γιαγιάς της τις δυο εβδομάδες που θα απουσίαζε στη Ρωσία. Επειδή η ίδια δεν μπορούσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς με τον Αιτητή αφού δεν μιλούσαν καθόλου, προς αποφυγή οποιασδήποτε παρεξήγησης, και παρά το γεγονός ότι η ανήλικη ενημέρωσε σχετικά τον Αιτητή, ενημέρωσε τους δικηγόρους της οι οποίοι ακολούθως ενημέρωσαν τηλεφωνικώς τον τότε δικηγόρο του Αιτητή κύριο Βασίλη Μπίσσα ο οποίος ανέφερε ότι θα μιλούσε με τον πελάτη του και αν υπήρχε οποιοδήποτε πρόβλημα θα επικοινωνούσε ξανά μαζί τους, αλλά δεν επικοινώνησε προφανώς γιατί δεν υπήρχε πρόβλημα. Η ανήλικη παρέμεινε από τη Μεγάλη Δευτέρα μέχρι την Κυριακή του Θωμά στο σπίτι της γιαγιάς της στους Τρούλους και ο Αιτητής την επισκεπτόταν εκεί, όπως την ενημέρωσε η ανήλικη. Η ανήλικη πράγματι μετέβη το καλοκαίρι του 2014 στον κατασκηνωτικό χώρο στον Σαϊτά σε κατασκήνωση που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολη Κιτίου. Η ανήλικη εδώ και 4 χρόνια τον μήνα Ιούλιο μεταβαίνει στην συγκεκριμένη κατασκήνωση εν γνώσει και με τη συγκατάθεση του Αιτητή. Υπεύθυνος για την διοργάνωση είναι ο θείος της ανήλικης και αδελφός του Αιτητή. Ο Αιτητής ουδέποτε έθεσε θέμα, ούτε δημιούργησε πρόβλημα και συμφωνούσε να μεταβαίνει η ανήλικη στην κατασκήνωση και διευθετούσαν μεταξύ τους να την παραλαμβάνει άλλες μέρες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Το καλοκαίρι του 2014, όπως την ενημέρωσε ο αδελφός του Αιτητή, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε μαζί του, ενημέρωσε τον Αιτητή για τις ημερομηνίες που θα πήγαινε η ανήλικη κατασκήνωση. Ο Αιτητής δεν είχε πρόβλημα, διαφορετικά θα μπορούσε να εμποδίσει την ανήλικη να πάει κατασκήνωση. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Σύμφωνα με τη νομολογία, η παρακοή διαταγμάτων του Δικαστηρίου υποσκάπτει την απονομή της δικαιοσύνης. Στην απόφαση Krashias Shoe Factory Ltd v. Adidas
(1989)1 (E) A.A.Δ. 750, ο πρώην Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ. Μ. Πικής (Δικαστής όπως ήταν τότε) τόνισε τα ακόλουθα (σελ. 758): «Η υπακοή στα διατάγματα των Δικαστηρίων αποτελεί θεμέλιο λίθο του κράτους δικαίου.» Ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κ. Παμπαλλής, στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Μαυρονικόλα ν. Ξάνθου
(2011)1 (Α) ΑΑΔ 293 τόνισε τα ακόλουθα (σελ. 297): «Πιστεύουμε ότι δεν θα ήταν πλεονασμός να επιβεβαιώσουμε, για μια ακόμη φορά, την αναγκαιότητα συμμόρφωσης προς δικαστικά διατάγματα. Σε αντίθετη περίπτωση το κράτος δικαίου, επί του οποίου θεμελιώνονται τα δικαιώματα και υποχρεώσεις των ατόμων και εδράζεται η απαίτηση του κοινωνικού συνόλου, για εφαρμογή του νόμου και της τάξης σε μια δημοκρατική κοινωνία, θα κατέρρεε. Photiou v. HadjiForados
(1988)1 C.L.R. 384». Το άρθρο 42 του περί Δικαστηρίων Νόμου 1960 (Ν. 14/60)είναι δικαιοδοτικό και προσδιορίζει τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου για την τιμωρία προσώπων για την παρακοή διαταγμάτων. Το ΄Αρθρο 42(Α) των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας θέτει τις προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται σε σχέση με τη διαδικασία στις αιτήσεις παρακοής διαταγμάτων και αυτές είναι (α) η ύπαρξη διατάγματος, (β) η ύπαρξη της αναγκαίας οπισθογράφησης, (γ) η προσωπική επίδοση του διατάγματος και (δ) η προσωπική επίδοση της αίτησης παρακοής (βλ. Μαρκίδης
(1991)1 Α.Α.Δ. 401, Halin v. Timur κ.ά.
(2005)1 (Α) Α.Α.Δ. 424, Ονουφρίου ν. Bye
(2007)1 (Α) Α.Α.Δ. 371). Στην υπό εκδίκαση υπόθεση είναι διαπίστωση του δικαστηρίου ότι τηρούνται όλες οι πιο πάνω απαραίτητες προϋποθέσεις, δηλαδή η ύπαρξη του διατάγματος και της οπισθογράφησης, η προσωπική επίδοση του διατάγματος που έγινε στις 8.5.13 και η προσωπική επίδοση της αίτησης παρακοής που έγινε στις 14.8.14. Για να αποδειχθεί η παρακοή διατάγματος πρέπει να συνυπάρχει τόσο η αντικειμενική υπόσταση ( "actus reus") όσο και η υποκειμενική υπόσταση ( "mens rea") του αδικήματος της αστικής καταφρόνησης με βάση το άρθρο 42 του Ν. 14/60 (Μαύρος ν. Στυλιανού κ.ά.
(1998)1ΑΑΔ 2389). Η φύση της διαδικασίας είναι οιονεί ποινική και το αίτημα για ανυπακοή διατάγματος αποβλέπει στην τιμωρία του παραβάτη (Βλ. Κώστα ν. Κώστα
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. 269). Η παρακοή διατάγματος θα πρέπει να είναι ηθελημένη και να αποδεικνύεται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Στην απόφαση Παπαχρυσοστόμου ν. Σιδερά
(1993)1 Α.Α.Δ. 309) λέχθηκαν τα ακόλουθα (σελ. 314-315) : «Όπως επισημαίνεται στην Antonis Mouzouris and Another v. Xylophagou Plantations Ltd
(1977)1 C.L.R. 287, για να στοιχειοθετηθεί η καταφρόνηση πρέπει να αποδειχθεί ηθελημένη ανυπακοή του Καθ΄ου η αίτηση προς την απόφαση του Δικαστηρίου, δηλαδή πρόθεση ανυπακοής προς το διάταγμα του Δικαστηρίου. Το αποτέλεσμα της ανυπακοής αφ΄ εαυτού δεν αρκεί, πρέπει να συνοδεύεται από πρόθεση καταστρατήγησης του διατάγματος του Δικαστηρίου.» Στην απόφαση Κωνσταντίνου ν. Ξιούρου (΄Εφεση Αρ. 3/12 του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου ημερ. 9.5.14) ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Νικολάτος τόνισε τα ακόλουθα: «Πριν τελειώσουμε επιθυμούμε να προβούμε σε κάποιες παρατηρήσεις αναφορικά με την παρακοή διαταγμάτων επικοινωνίας γονέων με τα ανήλικα τέκνα τους, τα οποία δεν ζουν μαζί τους. Τα διατάγματα αυτά εκδίδονται κατά κύριο λόγο προς όφελος των ανηλίκων τέκνων εφόσον αναγνωρίζεται η μεγάλη σημασία της επικοινωνίας των ανηλίκων τέκνων και με τους δύο γονείς τους, παρά το χωρισμό των γονέων. Σε περίπτωση που ο γονέας, που διατάσσεται να συμμορφωθεί με διάταγμα επικοινωνίας του ανήλικου τέκνου του με τον άλλο γονέα, προβάλλει κάποια δικαιολογία για τη μη συμμόρφωση του, το βάρος το έχει εκείνος που προβάλλει τη δικαιολογία να αποδείξει ότι αυτή είναι εύλογη, υπό τις περιστάσεις, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Αυτό, αντίθετα με τον αιτητή που ισχυρίζεται παρακοή διατάγματος του δικαστηρίου, ο οποίος θα πρέπει να αποδείξει τον ισχυρισμό του πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας (Δέστε: Nicholls v. Nicholls
(1996)EWCA Civ. 1271, F v. M
(2004)EWHC 727 (Fam), Re Jones
(2013)EWHC 2579 (Fam) και S-C v. H-C
(2010)EWCA Civ. 21)». Όπως ανέφερε ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Ναθαναήλ στην απόφαση Μιχαηλίδης ν Poliakova (Αρ. 1)
(2011)1 (Α) ΑΑΔ 356 (σελ. 369-370): «Όσον αφορά το "mens rea" που πρέπει να διαπιστώνεται, αρκεί να λεχθεί ότι η ένοχη διάνοια ως προς το ηθελημένο της παρακοής εξάγεται από τα όλα περιστατικά της υπόθεσης... Η αναγκαία πρόθεση δύναται να εξαχθεί από τα όλα στοιχεία και όσο πιο εμφανής η απείθεια στο Διάταγμα, τόσο, πιο εύλογα καταλογίζεται ένοχη 'διάνοια'». Θα πρέπει να πω από την αρχή ότι η μαρτυρία της Καθ΄ης η αίτηση, την οποία αποδέχομαι ως ορθή και αληθή, ήτο σταθερή και πειστική. Σε αντίθεση με τη μαρτυρία της Καθ΄ης η αίτηση, ο Αιτητής περιέπεσε σε σωρεία αντιφάσεων. Για τους λόγους που θα διαφανούν πιο κάτω, τη μαρτυρία του την απορρίπτω. Ο Αιτητής, αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι μετά την έκδοση του διατάγματος στις 6.9.2012 παραλάμβανε την κόρη του από το σχολείο Προδρόμου η ώρα 4:30 μ.μ. που τέλειωνε τα μαθήματά της. Ερωτώμενος κατά πόσο πήγαινε κάθε φορά στο σχολείο του Προδρόμου, είπε: «Α. Υπήρχαν φορές που δεν πήγαινα από το σχολείο, έπαιρνα τη μόνο από το σπίτι ή από τα μαθήματα για να βοηθήσω τη Ναταλία». Στη συνέχεια είπε ότι έκαμνε διευθετήσεις και βοηθούσε την Αιτήτρια πριν τις 13.9.13 που το Δικαστήριο του επέβαλε ποινή για παρακοή του διατάγματος ημερομηνίας 6.9.
- Όταν ο Αιτητής ρωτήθηκε, τι γινόταν μετά τις 13.9.13 που καταδικάστηκε από το Δικαστήριο για παρακοή του διατάγματος,, ανέφερε ότι η επικοινωνία του με την ανήλικη γινόταν όπως λέει το διάταγμα, την παραλάμβανε από τον Πρόδρομο που την έφερνε η Καθ΄ης η αίτηση και αυτό μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. Όταν ρωτήθηκε αν γνωρίζει πότε πήγε γυμνάσιο η θυγατέρα του, απάντησε το Σεπτέμβριο του 2013 πήγε στο Ευρυβιάδειο και σε ερώτηση αν συνέχισε να την παραλαμβάνει το Σεπτέμβρη και τον Οκτώβρη από τον Πρόδρομο, απάντησε «μάλιστα». Σε υποβολή ότι δεν λέει την αλήθεια ότι πήγαινε στον Πρόδρομο και ότι μετά την καταδίκη του από το Δικαστήριο για παρακοή έκανε άλλη διευθέτηση με την ανήλικη, ο Αιτητής απάντησε ότι δεν έκανε άλλη διευθέτηση. Σ΄ ερώτηση πόσο καιρό συνέχισε να πηγαίνει στον Πρόδρομο να παραλαμβάνει την ανήλικη, ο Αιτητής απάντησε «ό,τι επροέβλεπε το διάταγμα, πήγαινα περίμενα 30-40 λεπτά, μια ώρα και μετά πήγαινα αστυνομία». Ενώ το διάταγμα προβλέπει δύο φορές να την παραλαμβάνει από το σχολείο του Προδρόμου και συγκεκριμένα κάθε Τρίτη και Παρασκευή, ισχυρίστηκε ότι μέχρι τον Ιούλιο του 2015, τρεις φορές τη βδομάδα ανελλιπώς πήγαινε να την παραλαμβάνει από τον Πρόδρομο η ώρα 4:30 μ.μ.. Ο Αιτητής, στις παραγράφους 8, 10, 11 και 12 της ενόρκου του δηλώσεως, αναφερόμενος στην μη επικοινωνία του από τον Οκτώβρη του 2013, τις διακοπές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς του 2014 και του Πάσχα του 2014 λέει ότι δεν προέβη σε καταγγελίες στην Αστυνομία για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με την Καθ΄ης η αίτηση και επηρεαστεί η ανήλικη. Όμως, αντεξεταζόμενος είπε ότι μέχρι τον Ιούλιο του 2015 πήγαινε στο σχολείο του Προδρόμου όπως προέβλεπε το διάταγμα, περίμενε 30-40 λεπτά, μία ώρα κάποτε και πήγαινε στην Αστυνομία και έκανε καταγγελία. Ενώ αρχικά αρνήθηκε ότι όταν πήγε η κόρη του στο γυμνάσιο το Σεπτέμβριο του 2013 έκανε άλλες διευθετήσεις μαζί της και επανέλαβε ότι τηρούσε κατά γράμμα το διάταγμα του Δικαστηρίου, στη συνέχεια παραδέχθηκε ότι η κόρη του επικοινωνούσε μαζί του και έρχονταν σε συνεννόηση και μάλιστα ο ίδιος έδειχνε κατανόηση. Επομένως, επιβεβαιώνεται η θέση της Καθ΄ης η αίτηση ότι συνεννοείτο με την κόρη του για την επικοινωνία. Παραθέτω σχετικό απόσπασμα: «Ε. Συνέχισες μέχρι το 2015 να πηγαίνεις στο σχολείο του Προδρόμου; Α. Μάλιστα. Ε. Αφού ανελλιπώς πήγαινες κάθε Τρίτη και Παρασκευή στο σχολείο του Προδρόμου και η Ναταλία δεν πήγαινε εκεί γιατί έκαμες την αίτησή σου για τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και το Καλοκαίρι, δώστε μας μια εξήγηση. Α. Τη συγκεκριμένη περίοδο δεν ήθελα να δημιουργήσω οποιοδήποτε πρόβλημα στην προσαρμογή του μωρού στο γυμνάσιο, δεν έκαμα για όλη την περίοδο θέμα. Ε. Ενώ για τη μισή δεν θα δημιουργούσες πρόβλημα; Α. ΄Εκαμα μόνο για την περίοδο των εορτών στις οποίες ήταν αδικαιολόγητη να μην φέρει το μωρό να μου το παραδώσει ενώ καθημερινά αντιλαμβάνομαι ένα μωρό με τα ιδιαίτερα του, τις γυμναστικές, τους χορούς του δεν ήθελα να κάνω πρόβλημα, ας μου το έφερνε μόνο τα Σαββατοκυρίακα ή ας έκαμνε άλλη επικοινωνία. Ε. Σας είπε ότι είχε ιδιαίτερα; Α. Ναι μου το είπε το μωρό, με έπιασε τηλέφωνο, κάποτε είχε ιδιαίτερα, κάποτε είχε έξτρα μαθήματα, κάποτε είχε σχολικές υποχρεώσεις απ΄ ότι μου έλεγε, κάποτε μου έλεγε ότι θα πάει σε μία φίλη της. Ε. Και εσύ έδειχνες κατανόηση; Α. Ναι. Ε. Τότε γιατί επηγαίνετε; Α. ΄Ημουν υποχρεωμένος να πάω, έτσι το ένιωθα. Ε. Γιατί πήγαινες; Α. Για να τηρώ το διάταγμα. Ε. Αφού δεν θα έκαμνες παρακοή γιατί πήγαινες; Α. Τι να κάνω είμουν υποχρεωμένος να πάω, μπορεί να αλλάξει τίποτε, μπορεί να την έφερνε, μπορεί να της έλεγε «όχι, να πάεις στον πατέρα σου», όπως έκαμνα και εγώ.» Είναι φανερό από τις πιο πάνω αντιφάσεις ότι ο Αιτητής δεν είπε την αλήθεια ενώπιον του Δικαστηρίου. Σημειώνω ότι πουθενά στην ένορκο του δήλωση ο Αιτητής δεν αναφέρει ότι μετέβαινε στο σχολείο του Προδρόμου και η ανήλικη δεν βρισκόταν εκεί για να την παραλάβει. Αναφορικά με τις διακοπές των Χριστουγέννων 2013 και της Πρωτοχρονιάς του 2014, αντεξεταζόμενος όταν ρωτήθηκε ποια μέρα πήγε, είπε: «Εν θυμούμαι, γράφει το διάταγμα» και στη συνέχεια είπε ότι η περίοδος που δικαιούτο επικοινωνία ήταν η δεύτερη περίοδος και ότι το 2012 εδικαιούτο ο ίδιος την πρώτη περίοδο. Όταν ρωτήθηκε αν θυμάται ότι για κάποια περίοδο κατά τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς του 2013-2014 η κόρη του έμεινε με τη γιαγιά της, ο Αιτητής παραδέχθηκε ότι πράγματι η κόρη του έμεινε με τη γιαγιά της όπως το πληροφορήθηκε όπως είπε, από τη μικρή του αδελφή. Παραθέτω σχετικό απόσπασμα: «Ε. Θυμάσαι ότι η κόρη σου έμενε για κάποια περίοδο στο σπίτι της γιαγιάς της μέσα στις γιορτές των Χριστουγέννων του 2013; Α. Τα Χριστούγεννα ή την Πρωτοχρονιά; Ε. Τις μέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Α. Την πρώτη ή τη δεύτερη; Ε. ΄Η την πρώτη ή τη δεύτερη, θυμάσαι να πήγε η κόρη σου στη μάνα σου; Α. Απ΄ ότι είχα πληροφορηθεί πήγε στη μητέρα μου. Ε. Από πού το πληροφορηθήκατε; Α. Από την αδερφή μου τη μικρή». Στην παράγραφο 13 της ενόρκου δηλώσεως του ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι τις διακοπές του Πάσχα του 2014 επισκέφθηκε την οικία της Καθ΄ης η αίτηση στις 10 π.μ. της Δευτέρας της Διακαινησίμου για να παραλάβει την ανήλικη, αλλά δεν υπήρχε κανείς εντός της κατοικίας και έφυγε απογοητευμένος. Εκ των υστέρων όπως ισχυρίζεται, πληροφορήθηκε ότι κατά τη διάρκεια των διακοπών του Πάσχα η Καθ΄ης η αίτηση πήγε στη Ρωσία και σε συνεννόηση με τη μητέρα του και την αδερφή του με τις οποίες ο ίδιος δεν έχει οποιαδήποτε σχέση και επικοινωνία, η ανήλικη έμεινε κάποιες μέρες μαζί τους μέχρι να επιστρέψει η μητέρα της. Αλλά όμως καμία καταγγελία δεν έκαμε στην αστυνομία, ούτε έλαβε οποιοδήποτε μέτρο. Ο Αιτητής, ενώ ισχυρίζεται ότι δεν έχει οποιαδήποτε σχέση και επικοινωνία με τη μητέρα του και την αδερφή του και ότι εκ των υστέρων έμαθε ότι η ανήλικη έμεινε κάποιες μέρες στο σπίτι της μητέρας του, κατά την αντεξέταση του αναφορικά με τη θέση του ότι δεν γνώριζε ότι τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά του 2013-2014, η ανήλικη έμεινε στο σπίτι της μητέρας του, ανέφερε ότι το έμαθε εκ των υστέρων από τη μικρότερη του αδερφή, γιατί διέκοψε τις σχέσεις του μαζί με τη μητέρα του και τη μεγαλύτερη του αδερφή για 20-30 μέρες περίπου. Επομένως, σύμφωνα με τα όσα ο ίδιος ο Αιτητής είπε αναφορικά με το διάστημα που διέκοψε τις σχέσεις του με τη μητέρα και την αδερφή του, οι σχέσεις του με τη μητέρα και τη μεγαλύτερη αδερφή του αποκαταστάθηκαν περί τα τέλη Ιανουαρίου του
- Επομένως, ο ισχυρισμός του στην παράγραφο 13 της ενόρκου δηλώσεως του ότι το Πάσχα του 2014 δεν είχε σχέση με τη μητέρα του και την αδερφή του δεν είναι πιστευτός. Κατά την αντεξέταση του, ο Αιτητής ρωτήθηκε πότε πήγε να παραλάβει την ανήλικη για τις διακοπές του Πάσχα του 2014 και ανέφερε, «όπως γράφει το διάταγμα, αυτά έκανα». Όταν κλήθηκε να πει ποια από τις δύο περιόδους πήγε, ο Αιτητής δεν ήταν σε θέση να πει και ανέφερε και πάλι, «στην περίοδο που προβλέπει το διάταγμα». Ακολούθως, όταν του υποβλήθηκε ότι ο λόγος που δεν λέει είναι γιατί ούτε πήγε ούτε ζήτησε την ανήλικη, ο Αιτητής ανέφερε «ότι γράφει η ένορκη δήλωση μου και το διάταγμα εκεί είναι οι απαντήσεις σας». Ακολούθως, ρωτήθηκε πότε αποκατέστησε τη σχέση του με τη μητέρα του και την αδερφή του και απάντησε «πρόσφατα, μερικώς». Ο Αιτητής στη συνέχεια ρωτήθηκε αν πληροφορήθηκε από την ανήλικη ότι θα μείνει στη γιαγιά της όλες τις μέρες του Πάσχα και ο Αιτητής απάντησε όχι. Όταν ρωτήθηκε πως είναι δυνατό ενώ είχε επικοινωνία με την ανήλικη για τα ιδιαίτερα της, δεν επικοινώνησε μαζί του για να του πει ότι θα μείνει στη γιαγιά της όλη την περίοδο των διακοπών του Πάσχα, ο Αιτητής απάντησε ότι η ανήλικη αγοράστηκε και απειλήθηκε από το συμβίο της μητέρας της και ανθρώπους του υποκόσμου. Αντεξεταζόμενος αν είναι τσακωμένος με τον αδερφό του, απάντησε όχι. Όταν ρωτήθηκε αν ο αδερφός του είναι από τους διοργανωτές των κατασκηνώσεων της Μητρόπολης Κιτίου, είπε ότι έχει κάποια σχέση ο αδερφός του. Όταν ρωτήθηκε αν είναι αλήθεια ότι η ανήλικη τα τελευταία 3-4 χρόνια πηγαίνει σε αυτή την κατασκήνωση, ο Αιτητής είπε τα εξής: «Ε. Είναι αλήθεια ότι η κόρη σου πηγαίνει ανελλιπώς στις κατασκηνώσεις της Μητρόπολης Κιτίου τα τελευταία 3-4 χρόνια; Α. Ίσως δεν ξέρω. Εσείς δεν ξέρετε; Δικαστήριο: Μην κάνετε ερωτήσεις. Α. Γνωρίζω τη συγκεκριμένη χρονιά του 2012 που είχα την υπόθεση πήγε σίγουρα στην κατασκήνωση και πήγε και το
- Αφού λέτε ότι ενημερώθηκα και πληροφορήθηκα ότι πήγε στην κατασκήνωση του Σαϊττά». Όταν ρωτήθηκε αν γνωρίζει ότι η ανήλικη πήγε το καλοκαίρι του 2014 κατασκήνωση, ο Αιτητής ισχυρίστηκε ότι δεν το γνωρίζει. Όμως στην παράγραφο 13 της ενόρκου δηλώσεώς του αναφέρει ότι ενημερώθηκε ότι η ανήλικη το καλοκαίρι του 2014 μετέβη στην κατασκήνωση, εκ των υστέρων. Όταν ο Αιτητής ρωτήθηκε αν τον ενημέρωσε ο αδερφός του ότι η ανήλικη θα πήγαινε κατασκήνωση, ανέφερε ότι δεν τον ενημέρωσε, ενώ ακολούθως σε υποβολή ότι τον ενημέρωσε ο αδερφός του και δεν είχε ένσταση, απάντησε ότι δεν τον ενημέρωσε και εν πάση περιπτώσει όφειλε η Καθ΄ης η αίτηση να τον ενημερώσει. Ακολούθως, ο Αιτητής ρωτήθηκε ποιος τον ενημέρωνε για τα ιδιαίτερα της ανήλικης και ο Αιτητής απάντησε ότι τον ενημέρωνε η αδερφή του η μικρή ενώ στην αρχή της αντεξέτασής του ανέφερε ότι η ανήλικη τον ενημέρωνε για τα ιδιαίτερα μαθήματά της και έδειχνε κατανόηση και δεν ήθελε να κάνει θέμα. Όταν του υποβλήθηκε ότι μετά τις εξετάσεις η ανήλικη προσπάθησε να επικοινωνήσει μαζί του και ο ίδιος δεν ανταποκρίθηκε, ο Αιτητής απάντησε ότι οι πόρτες του στο χωριό ήταν πάντα ανοιχτές και έβαζε λεφτά με μαγνήτη στο ψυγείο για να τα χρησιμοποιεί η ανήλικη. Ο Αιτητής δηλαδή ανέμενε την ανήλικη να μεταβεί στο σπίτι τους στους Τρούλλους για να τον επισκεφθεί, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι είναι ο ίδιος που είχε υποχρέωση να την παραλαμβάνει για να επικοινωνήσει μαζί της. Η δήλωσή του αυτή αναιρεί τη θέση του ότι ο ίδιος τηρούσε πιστά το διάταγμα. Ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι πήγαινε να παραλάβει την ανήλικη και δεν ήταν κανείς στο σπίτι και έφευγε. Κατά την αντεξέταση του παραδέχτηκε ότι ουδέποτε ανέβαινε στο δεύτερο όροφο που ήταν το διαμέρισμα της Καθ΄ης η αίτηση στο οποίο διέμενε η ανήλικη. ΄Αρα πώς μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα ότι η Καθ΄ής η αίτηση και η ανήλικη δεν βρίσκονταν στο σπίτι. Αντεξεταζόμενη η Καθ΄ης η αίτηση αναφορικά με το θέμα της κατασκήνωσης το καλοκαίρι του 2014 ανέφερε ότι ο αδερφός του Αιτητή της ανέφερε ότι τα κανόνισε μαζί του. Όταν ρωτήθηκε η Καθ΄ης η αίτηση αν ρώτησε τον Αιτητή για το θέμα της κατασκήνωσης, απάντησε ότι μετά το τέλος των εξετάσεων της ανήλικης, δηλαδή το Μάιο του 2014, ο Αιτητής δεν ερχόταν να την παραλάβει, ούτε επικοινώνησε μαζί της, και όταν του τηλεφωνούσε η ανήλικη δεν απαντούσε. Όταν της υποβλήθηκε ότι ο Αιτητής δεν ήξερε ότι η ανήλικη πήγε κατασκήνωση, η Καθ΄ης η αίτηση ανάφερε ότι ήξερε γιατί τον ενημέρωσε ο αδερφός του όπως της ανέφερε ο ίδιος το αδερφός του. Αποδέχομαι ως ορθά και αληθή τα όσα ανέφερε η Καθ΄ης η αίτηση. Καταλήγω με βάση την ενώπιόν μου μαρτυρία ότι δεν μπορεί να αποδοθεί στην Καθ΄ης η αίτηση ανυπακοή, ούτε πρόθεση ηθελημένης παρακοής. Ο Αιτητής, ο οποίος έχει και το βάρος απόδειξης, απέτυχε να αποδείξει ηθελημένη παρακοή εκ μέρους της Καθ΄ης η αίτηση. Συνακόλουθα, η αίτηση για τιμωρία της Καθ΄ης η αίτηση για καταφρόνηση του Δικαστηρίου απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος του Αιτητή, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ........ Μ. Τουμαζή, Π. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο