ΚΥΡΙΑΚΗ ΧΡ. ΣΟΛΩΜΟΥ ν. ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ ΣΟΛΩΜΟΥ, Αρ. Αίτησης: 158/15, 17/1/2018

(2)(β) του Συντάγματος, όπως τροποποιήθηκε από τον Ν. 95/89: «(β) Όταν οι μεταξύ των συζύγων σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρώς από λόγον ο οποίος αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βασίμως η εξακολούθηση της εγγάμου σχέσεως να είναι αφόρητος δια τον ενάγοντα». Για να τεκμηριωθεί ο ισχυρός κλονισμός του γάμου πρέπει να αποδειχθεί: (α) Ότι ο γάμος υπέστη ισχυρό κλονισμό, και ισχυρισμός κλονισμός θεωρείται ο κλονισμός που ανασκάπτει το θεμέλιο του γάμου, (β) Ο κλονισμός πρέπει να οφείλεται σε λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, (γ) Το βάσιμο του αιτήματος του Ενάγοντα για λύση του γάμου είναι αλληλένδετο με τους λόγους του κλονισμού και (δ) οι κλονιστικοί λόγοι πρέπει να καθιστούν εξ΄ αντικειμένου αφόρητη για τον ενάγοντα τη συνέχιση του γάμου (βλ. Δ. Ζαχαρίου ν. Α. Ζαχαρίου

(1993)1 Α.Α.Δ. 159). Για την τεκμηρίωση του ισχυρού κλονισμού δεν αρκεί η απόδειξη της υποκειμενικής υπόστασής του. Απαιτείται και η απόδειξη της αντικειμενικής υπόστασης του κλονισμού (βλ. Σ. Καβαλιέρου ν. Ε. Καβαλιέρου 2004 (Ι) ΑΑΔ 1474). Δεν εκδίδεται διαζύγιο με λόγο τον ισχυρό κλονισμό του γάμου αν το κλονιστικό γεγονός αφορά αποκλειστικά το πρόσωπο του αιτούντος συζύγου (βλ. Σ. Σαββίδης ν. Π. Σαββίδη

(1997)1 ΑΑΔ 497, Λ. Αραδιπιώτη ν. Τ. Αραδιπιώτη

(2002)1 ΑΑΔ 143). ΜΑΡΤΥΡΙΑ -ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ- ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η Αιτήτρια, στην εναρκτήρια αίτησή της αλλά και στη μαρτυρία της, προβάλλει τη θέση ότι ο γάμος των διαδίκων ήταν από την αρχή προβληματικός λόγω της συμπεριφοράς του Καθ΄ου η αίτηση. Το 2010 και εντεύθεν τα προβλήματα αυτά εντάθηκαν λόγω του ότι ο Καθ΄ου η αίτηση ήταν νευρικός και κατηγορούσε ψευδώς την Αιτήτρια ότι είχε εξωσυζυγικούς δεσμούς, την προσέβαλε μπροστά σε συγγενείς και φίλους, μπροστά στα παιδιά τους, μετά όμως μετάνιωνε και της έλεγε ότι την αγαπά και ότι δεν μπορούσε να κάνει χωρίς εκείνη. Στο συζυγικό οίκο, λόγω των πιο πάνω, υπήρχε ένταση και καβγάδες. Το 2012, λόγω ενός καβγά που οφείλετο στην παθολογική ζήλια του Καθ΄ου η αίτηση, η Αιτήτρια του ζήτησε να χωρίσουν. Τότε ο Καθ΄ου η αίτηση την έβρισε με χυδαίες φράσεις, την κτύπησε προκαλώντας της σωματική βλάβη, την έδιωξε από το συζυγικό δωμάτιο και έκτοτε βρέθηκαν σε διάσταση κάτω από την ίδια στέγη. Για το επεισόδιο αυτό καταχωρήθηκε ποινική υπόθεση, (Τεκμ. 2 στην ένορκη μαρτυρία της Αιτήτριας). Λόγω του ότι η κόρη τους Μαρία τον Αύγουστο του 2013 θα γεννούσε και με την υπόσχεση του Καθ΄ου η αίτηση ότι θα άλλαζε συμπεριφορά, η σχέση τους αποκαταστάθηκε και την 2.5.13 η Αιτήτρια, προέβηκε σε ένορκη της δήλωση στο Δικαστήριο όπου δήλωνε ότι συμφιλιώθηκε με το σύζυγό της, (Τεκμ. 3). ΄Ετσι, η ποινική υπόθεση εναντίου του απεσύρθηκε και/ή διακόπηκε. Ο Καθ΄ου η αίτηση, αποδίδει τα προβλήματα τα οποία δημιουργήθηκαν στο γάμο τους, στη συμπεριφορά της Αιτήτριας και συγκεκριμένα στο γεγονός ότι η Αιτήτρια διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση. Προς τούτο προσέφερε στο Δικαστήριο την ένορκη μαρτυρία των μαρτύρων, Ανδρέα Σολωμού, Δημήτρη Χριστοφή και Μαρίας Σολωμού, θυγατέρας των διαδίκων. Συγκρίνοντας την πιο πάνω μαρτυρία, είναι κοινό έδαφος ότι τα επικαλούμενα κλονιστικά γεγονότα τα οποία οδήγησαν στην πρώτη διάσταση των διαδίκων έχουν αποσβεσθεί λόγω του γεγονότος ότι υπήρξε και από τους δύο συζύγους παροχή αυτού που στο ελληνικό Δίκαιο αποκαλείται «συγγνώμη» και η οποία αποτελεί και σήμερα λόγο απόσβεσης του δικαιώματος διάζευξης. Στο σύγγραμμα της Ε. Κουνούγερη-Μανωλεδάκη «Οικογενειακό Δίκαιο» Τόμος Ι, Β΄ ΄Εκδοση, σελίδα 400 αναφέρεται: «Συγνώμη είναι η ρητή ή σιωπηρή εξωτερίκευση της σταθερής βούλησης του συζύγου να συμφιλιωθεί με τον άλλο σύζυγο, που προκάλεσε το υπαίτιο κλονιστικό γεγονός και να συνεχίσει την έγγαμη συμβίωση μαζί του παρά τον κλονισμό που αρχικά δημιουργήθηκε.» Παρά τα πιο πάνω, το Δικαστήριο, θα προχωρήσει κατωτέρω στην εξέταση των αντικρουόμενων ισχυρισμών των διαδίκων ως μέρος της εκτίμησης της συνολικής αξιοπιστίας των διαδίκων. Η μαρτυρία της Αιτήτριας, ότι ο γάμος των διαδίκων οδηγήθηκε αρχικά σε διάσταση εξαιτίας της συμπεριφοράς του Καθ΄ου η αίτηση, ενισχύεται και στην ουσία καθίσταται αξιόπιστη από το Κατηγορητήριο (Τεκμήριο 2), όπου αναφέρονται οι κατηγορίες και οι λεπτομέρειες τους, κατά του Καθ΄ου η αίτηση στην ποινική υπόθεση αρ. 6955/

1. Γίνεται αναφορά ότι στις 22.6.12 ο Καθ΄ου η αίτηση επιτέθηκε και κτύπησε την Αιτήτρια προκαλώντας της πραγματική σωματική βλάβη και ότι την ίδια ημερομηνία με τη συμπεριφορά του άσκησε βία εναντίον της Αιτήτριας και της προκάλεσε ψυχική βλάβη. Σημειώνεται ότι οι κατηγορίες στηρίζονται στον περί Βίας στην Οικογένεια (Πρόληψη και προστασία θυμάτων) Νόμο, Ν. 119 (Ι) 2000, όπως τροποποιήθηκε από το Νόμο 212 (Ι)
2. Σε σχέση με τη μαρτυρία του Καθ΄ου η αίτηση δεν μπορεί να λεχθεί το ίδιο. Ο Καθ΄ου η αίτηση ισχυρίζεται στην υπεράσπισή του αλλά και στη μαρτυρία του, ότι πληροφορήθηκε την ύπαρξη εξωσυζυγικού δεσμού, στις 23.5.12 όταν συγχωριανή του, του αποκάλυψε ότι η Αιτήτρια διατηρεί εξωσυζυγική σχέση με το σύζυγό της. Οι μάρτυρες Ανδρέας Σολωμού και Δημήτρης Χριστοφή ρητώς αναφέρουν ότι πηγή πληροφόρησης τους για τον ισχυριζόμενο εξωσυζυγικό δεσμό της Αιτήτριας ήταν για τον κάθε πιο πάνω μάρτυρα η σύζυγός του. Η μαρτυρία της Μαρίας Σολωμού, θυγατέρας των διαδίκων, προσφέρθηκε στο Δικαστήριο με μοναδικό σκοπό να εξυπηρετήσει τη μαρτυρία του Καθ΄ου η αίτηση, ως προς τον ισχυρισμό ότι η διάσταση των διαδίκων επήλθε τον Φεβρουάριο του 2017 και ότι η διάσταση επήλθε λόγω της εξωσυζυγικής σχέσης που διατηρούσε η Αιτήτρια με το τρίτο πρόσωπο. Πρωταρχικά θα ήθελα στο σημείο αυτό να τονίσω, ότι ο ισχυρισμός περί διάστασης τον Φεβρουάριο του 2017 είναι εκτός δικογράφων. Δεύτερο ότι, ως προελέχθηκε, υπήρξε απόσβεση των όποιων γεγονότων προϋπήρξαν με την παροχή συγνώμης, σε σχέση πάντοτε με την παραδεκτή πρώτη διάσταση των διαδίκων. Εν πάση περιπτώσει στις πιο πάνω μαρτυρίες δεν προσδίδεται καμία βαρύτητα. Πρόκειται για εξ΄ ακοής μαρτυρία που βασίζεται στα όσα δηλώθηκαν από τις συζύγους και συγκεκριμένα, τη σύζυγο του υποτιθέμενου τρίτου προσώπου, και τις συζύγους των δύο μαρτύρων. Πρόκειται για εξ΄ ακοής μαρτυρία πέραν του πρώτου βαθμού, για την οποία δεν κλητεύθηκαν τα πρόσωπα τα οποία έκαμαν την αρχική δήλωση. Στη βάση όλων των πιο πάνω, θεωρώ ότι τα όσα καταλογίζονται στην Αιτήτρια περί διατήρησης εξωσυζυγικού δεσμού και ότι αυτή με τη δική της συμπεριφορά οδήγησε τον γάμο σε διάταση παρέμειναν αναπόδεικτα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Αιτήτριας, οι διάδικοι οδηγήθηκαν στην τελική τους διάσταση τα Χριστούγεννα του
3. Ο Καθ΄ου η αίτηση προκαλούσε ένταση και καβγάδες, την κατηγορούσε για εξωσυζυγικούς δεσμούς, την έβριζε χυδαία. Η Αιτήτρια, μη αντέχοντας άλλο του ζήτησε να χωρίσουν. Ο Καθ΄ου η αίτηση συγκέντρωσε τα παιδιά τους και τα κάλεσε να διαλέξουν ανάμεσα στους δύο, την έβριζε με τις λέξεις «πουτάνα», «πόρνη» και τη φράση «πήγαινε να γαμηθείς με το φίλο σου» και την έδιωξε από το συζυγικό κρεβάτι. Η Αιτήτρια, λόγω κυρίως της Μαρίας που μόλις είχε γεννήσει, παρέμεινε στο σπίτι, κοιμόταν σε ράντζο στην κουζίνα, ενώ ο Καθ΄ου η αίτηση συνέχισε να κοιμάται στο συζυγικό κρεβάτι. Ακόμα και μετά τη διάσταση, ο Καθ΄ου η αίτηση την απειλούσε και την έβριζε και παράλληλα της άφηνε σημειώματα που την καλούσε να τα βρουν ξανά και ότι την αγαπά (Τεκμ. 4). Ο Καθ΄ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι ουδέποτε υπήρξε οριστική διάσταση το Δεκέμβρη του 2013, ουδέποτε την έβρισε, ούτε την εκδίωξε από το συζυγικό κρεβάτι, πάντοτε συμφιλιώνονταν και λειτουργούσαν κανονικά ως ζευγάρι, ουδέποτε υπήρξε οριστική διάσταση μεταξύ τους ακόμη και μετά την καταχώρηση της αίτησης διαζυγίου. Για το γεγονός με τα παιδιά που συνέβηκε κατά την Αιτήτρια τα Χριστούγεννα του 2013, ο ίδιος ισχυρίζεται ότι αυτό συνέβη τον Φεβρουάριο του 2017 με πρωτοβουλία της Αιτήτριας. Αντιπαραβάλλοντας τις δύο μαρτυρίες, δεν έχουμε κανένα δισταγμό στο να προτιμήσουμε την εκδοχή της Αιτήτριας. Τούτο, για τους πιο κάτω λόγους. Ο Καθ΄ου η αίτηση, στις 15.6.2016, καταχώρησε την αίτηση περιουσιακών διαφορών αρ. 28/16, Τεκμ. 5 στη μαρτυρία της Αιτήτριας. Ο Καθ΄ου η αίτηση στην παράγραφο 3 των γεγονότων του Τεκμ. 5 αναφέρει «παρόλο που οι διάδικοι βρίσκονται σε διάσταση από το τέλος του 2013 δεν έχουν πάρει ακόμη διαζύγιο». Ο Καθ΄ου η αίτηση αποδίδει το γεγονός αυτό σε παραδρομή των δικηγόρων του και ότι μόλις το διαπίστωσε έδωσε οδηγίες στο δικηγόρο του να προχωρήσει με αίτηση τροποποίησης. Η πιο πάνω θέση του Καθ΄ου η αίτηση απορρίπτεται ως αναληθής. Ως προελέχθη η αίτηση περιουσιακών σχέσεων καταχωρήθηκε στις 15.6.
4. Η τελική θέση και μαρτυρία του Καθ΄ου η αίτηση (πάντοτε εκτός δικογράφων) είναι ότι η οριστική διάσταση των διαδίκων επήλθε το Φεβρουάριο του
5. Ότι δηλαδή ο Καθ΄ου η αίτηση θέλει να πιστέψει το Δικαστήριο, είναι ότι η τροποποίηση θα αφορά ως ημερομηνία διάστασης το Φεβρουάριο του
6. Δηλαδή ότι η καταχώρηση της αίτησης περιουσιακής διαφοράς έγινε σε χρόνο που δεν υπήρχε διάσταση, άρα είναι απορριπτέα ως πρόωρη, αφού η διάσταση είναι ένα από τα προαπαιτούμενο του άρθρου 14 του Ν. 232/91 προκειμένου να γεννηθεί η σχετική αξίωση για συμμετοχή στα αποκτήματα του γάμου. Η πιο πάνω θέση του καθ΄ου η αίτηση είναι αναληθής και συνιστά εκ των υστέρων σκέψεις του Καθ΄ου η αίτηση που οδηγούν και σε παράλογα αποτελέσματα. Ο Καθ΄ου η αίτηση περαιτέρω δίνει και μια άλλη εκδοχή ως προς το χρόνο που επήλθε η διάσταση των διαδίκων. Συγκεκριμένα, στην αίτηση τροποποίησης που καταχώρησε, στις 20.1.17, ο Καθ΄ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι η διάσταση των διαδίκων επήλθε τον Οκτώβρη του
7. Τα σημειώματα του Καθ΄ου η αίτηση, Τεκμ. 4 στη μαρτυρία της Αιτήτριας φαίνεται ότι στάληκαν μετά τα Χριστούγεννα του
8. Τούτο, με βάση την παράγραφο 13 της μαρτυρίας της Αιτήτριας και την παράγραφο 24 της μαρτυρίας του Καθ΄ου η αίτηση. Από τα σημειώματα αυτά προκύπτει ότι η Αιτήτρια είχε απομακρυνθεί ψυχικά και σωματικά από τον Καθ΄ου η αίτηση. Το υποδηλώνουν φράσεις όπως «Ας προσπαθήσουμε να τα ξαναβρούμε», «Σε βλέπω εδώ και δύο μέρες κάπως θλιμμένη», «εγώ δεν σε ξέχασα μωρό μου», «Το σε αγαπώ και το συγνώμη είναι λέξεις που λέγονται μόνο όταν τις νιώθεις», «Συγνώμη σ΄ αγαπώ». Αλήθεια, για ποια συμπεριφορά του, ζητά συγνώμη από την Αιτήτρια ο Καθ΄ου η αίτηση; Τέλος, θα θέλαμε να αναφέρουμε ότι το γεγονός ότι η διάσταση επήλθε το 2013 και η Αιτήτρια καταχώρησε αίτηση διαζυγίου στις 3.6.15 είναι άνευ σημασίας. Ο νόμος δεν θέτει κανένα χρονικό περιορισμό ως προς την άσκηση του δικαιώματος διάζευξης. Ούτε το γεγονός αυτό προσθέτει οτιδήποτε στους απορριπτέους, κατά τα άλλα, ισχυρισμούς του Καθ΄ου η αίτηση. Συνακόλουθα των πιο πάνω η αίτηση γίνεται δεκτή. Εκδίδεται διάταγμα ως η αιτούμενη θεραπεία. Τα έξοδα, όπως θα υπολογιστούν από την Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ΄ου η αίτηση. (Υπ.) ......... ........... .......... Μ. Τσαγγαρίδης, Π. Δ. Κούσιου, Δ. Μ.Χ. Κάιζερ, Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο