AMANDA MEERMAN ν. CHRISTIAN MARK EVERETT, Αρ. Αίτησης: 198/2016, 2/3/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODPAF:2018:1 ΣΤΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Δικαιοδοσία Γονικής Μέριμνας ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. Χ" Αθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. Αρ. Αίτησης: 198/2016 Μεταξύ: AMANDA MEERMAN από την Τάλα Αιτήτριας και CHRISTIAN MARK EVERETT από την Πάφο Καθ' ου η Αίτηση ------------------------ Αίτηση ημερομηνίας 16/12/2016 Ημερομηνία: 02/03/2018 Εμφανίσεις Για τον Αιτητή στην παρούσα αίτηση/ Καθ' ου η Αίτηση στην εναρκτήρια αίτηση : κ. Λητώ Χατζηλοΐζου για ΧΡΗΣΤΟΣ ΧΑΤΖΗΛΟΪΖΟΥ Δ.Ε.Π.Ε Για την Καθ' ης η Αίτηση στην παρούσα αίτηση/ Αιτήτρια στην εναρκτήρια αίτηση : κ. Σάββια Ζαχαρία για Λ. Λουκαΐδου Θεοφάνους Δ.Ε.Π.Ε. -------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Αντικείμενο της παρούσας αίτησης είναι το αίτημα του πατέρα για να ρυθμιστεί από το Δικαστήριο το δικαίωμα επικοινωνίας του με τα τρία ανήλικα παιδιά του, Αλίσσα, Σοφία και Σεβάστιαν. Μια σύντομη αναδρομή στο ιστορικό της υπόθεσης θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της επίδικης διαφοράς. Στις 16/11/16 η Αιτήτρια στην εναρκτήρια αίτηση, καταχώρησε αίτηση με την οποία ζητά, ουσιαστικά, ρύθμιση των θεμάτων της γονικής μέριμνας των τριών παιδιών τους. Την ίδια ημέρα καταχώρησε και μονομερή αίτηση και της αποδόθηκε η προσωρινή φύλαξη των παιδιών. Ο Καθ' ου η Αίτηση καταχώρησε ανταπαίτηση στις 16/12/2016 και αυθημερόν, μονομερή αίτηση, με την οποία επιδίωξε, μεταξύ άλλων, την έκδοση διατάγματος με το οποίο να ρυθμίζεται το δικαίωμα επικοινωνίας του με τα ανήλικα τέκνα του. Το Δικαστήριο εξετάζοντας τη μονομερή αίτηση στις 20/12/2016, δεν εξέδωσε μονομερώς διάταγμα αναφορικά με αυτή την πτυχή της διεκδίκησής του, δίδοντας την ευκαιρία και στην άλλη πλευρά ν' ακουστεί. Εξέδωσε προσωρινό διάταγμα μόνο σε σχέση με την απαγόρευση στους διαδίκους να μεταφέρουν τα ανήλικα τέκνα τους εκτός Κύπρου χωρίς να υπάρχει έγγραφη συγκατάθεση και των δύο διαδίκων. Επίσης, διέταξε όπως τα ονόματα των ανηλίκων τεθούν στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο (stop list). Για να στηρίξει τα αιτήματα του για επικοινωνία, ο Αιτητής προβάλλει στην ένορκη δήλωσή του που υποστηρίζει τη μονομερή του αίτηση, τα ακόλουθα: Ότι από τον Οκτώβριο του 2016 βρίσκεται σε διάσταση με τη σύζυγό του. Ότι τα προβλήματα στο γάμο τους άρχισαν τα τελευταία τρία χρόνια λόγω της συμπεριφοράς της ίδιας, ιδιαίτερα της οικογένειας της, η οποία επενέβαινε συνεχώς και ενοχλητικά στην προσωπική ζωή της οικογένειας. Ότι η συμπεριφορά της οικογένειας της ήταν απέναντι του ασεβής και ενοχλητική με σκοπό να τον εκδιώξουν από το σπίτι. Επίσης ισχυρίζεται ότι και η σύζυγός του, του συμπεριφερόταν με αγένεια, χωρίς εκτίμηση και τον έκανε να νιώθει σαν ξένος μέσα στο σπίτι. Είναι περαιτέρω η θέση του ότι σήμερα ζουν χωριστά εξ υπαιτιότητάς της. Συνεχίζοντας, αναφέρει ότι προσπαθούσε μετά τη διάσταση να επικοινωνήσει μαζί της για να διευθετήσουν την επικοινωνία με τα παιδιά του, αλλά και την είσοδό του στο σπίτι για να πάρει ορισμένα προσωπικά αντικείμενα, αλλά δυστυχώς η σύζυγός του είχε συνεχώς κλειστό το τηλέφωνο. Μετά δυσκολίας και μετά από αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί της και διευθετήθηκε η επικοινωνία του με τα παιδιά του δύο φορές την εβδομάδα για μερικές ώρες. Επιθυμεί να έχει καθημερινή επικοινωνία με τα παιδιά του και διανυκτερεύσεις των παιδιών στο σπίτι του, αλλά η σύζυγός του αρνείται αδικαιολόγητα να του επιτρέψει να έχει διευρυμένη επικοινωνία. Αναφέρει ακόμα ότι τα συγγενικά της πρόσωπα που διαμένουν κοντά της είναι εχθρικά και επιθετικά μαζί του και την επηρεάζουν αρνητικά. Επανειλημμένα της ζήτησε διανυκτέρευση των ανηλίκων στο σπίτι που διαμένει, όμως εκδικητικά και χωρίς ιδιαίτερο λόγο του το απαγορεύει. Είναι επίσης η θέση του ότι τα ανήλικα πολλές φορές εξέφρασαν την επιθυμία να διανυκτερεύουν σπίτι του και καθημερινά του το ζητούν, αλλά δεν μπορούν έστω και τηλεφωνικώς να επικοινωνήσουν μαζί του, αφού η σύζυγός του και η οικογένεια της τους το απαγορεύουν. Ο ίδιος διαμένει στην Έμπα σε άνετο διαμέρισμα με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό, αλλά και επιπλέον τρία κρεβάτια για να κοιμούνται τα ανήλικα τέκνα του και είναι σε θέση να προσφέρει όλα όσα χρειάζονται τα ανήλικα τέκνα τους για την ευημερία και την ορθή και κατάλληλη ψυχοσωματική τους ανάπτυξη. Οι συνθήκες διαβίωσης των ανηλίκων μαζί του, όπως υποστηρίζει, θα είναι άριστες. Αναφέρει ακόμα, ένα περιστατικό που συνέβηκε όταν στις 28/11/2016 του τηλεφώνησε η κόρη του η Αλίσσα ενώ βρισκόταν στο σχολείο της και του ανέφερε ότι το τηλέφωνο της μητέρας της ήταν κλειστό, ότι πονούσε το στομάχι της πολύ και έπρεπε να φύγει από το σχολείο, αφού δεν αισθανόταν καλά. Ο ίδιος αμέσως μετέβηκε στο σχολείο και μετέφερε την ανήλικη σπίτι του. Προσπάθησε δε να επικοινωνήσει με τη μητέρα της αλλά δεν τα κατάφερε. Εν τέλει της απέστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα και την ενημέρωσε για την ανήλικη. Τελικά πήρε το παιδί το μεσημέρι, στις 2:00 μ.μ. Όταν η ανήλικη επέστρεψε στο σπίτι της Καθ' ης η Αίτηση, όπως του ανέφερε η ανήλικη Αλίσσα, η γιαγιά της - μητέρα της Καθ' ης η Αίτηση, άρχισε να φωνάζει, της θύμωσε και την έστειλε αμέσως στο κρεβάτι, χωρίς να την αφήσει να φάει. Παρέμεινε το παιδί κλειδωμένο στο δωμάτιο για τρεις ώρες, καθότι, της ανέφερε ότι δεν έπρεπε να τηλεφωνήσει στον πατέρα της. Θεωρεί ότι η παραπάνω συμπεριφορά της συζύγου του και της οικογένειας της, του στερεί παράλογα και αδικαιολόγητα τα ανήλικα τέκνα από την πατρική φροντίδα και στοργή. Έχει μερική επικοινωνία μετά τη διάσταση με τα ανήλικα τέκνα του και επιθυμεί να έχει συχνή επικοινωνία, η οποία να ρυθμίζεται με διάταγμα του Δικαστηρίου. Κάτι που θα είναι προς το συμφέρον των παιδιών τους. Αναφέρει ακόμα ότι η σύζυγός του εξέφρασε πολλές φορές την επιθυμία να ταξιδέψει στο εξωτερικό με τα παιδιά, καθώς πολλοί συγγενείς της διαμένουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, γι' αυτό βρίσκεται συνεχώς σε μεγάλη ανησυχία αν και πότε η Καθ' ης η Αίτηση θα εγκαταλείψει την Κύπρο. Η μετάβαση δε των παιδιών στο εξωτερικό, θα οδηγήσει σε αποξένωσή τους από αυτόν, με αποτέλεσμα να υποστούν τα ανήλικα τραύματα. Ούτε και συγκατατίθεται ο ίδιος να μετακομίσουν τα ανήλικα τέκνα τους στο εξωτερικό. Είναι, γι' αυτό, επείγον να εκδοθούν τα αιτούμενα διατάγματα για ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας του με τα παιδιά του και για απαγόρευση της εξόδου των παιδιών στο εξωτερικό, χωρίς τη συγκατάθεσή του, αλλά και για να τεθεί το όνομά τους στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο, χωρίς της συγκατάθεσή του. Το αίτημά του για επικοινωνία αλλά και το προσωρινό διάταγμα που εκδόθηκε στις 20/12/2016 όμως, προσέκρουσαν στην ένσταση της Καθ' ης η Αίτηση, η οποία καταχωρήθηκε στις 15/02/2017 από την τότε δικηγόρο της, κ. Θέκλα Φιλίππου. Ως λόγους ένστασης η Καθ' ης η Αίτηση, πρόβαλε ότι δεν συντρέχουν οι λόγοι έκδοσης του διατάγματος ότι τα γεγονότα στα οποία στηρίχθηκε η έκδοση του διατάγματος είναι ψευδή, ο Αιτητής απέκρυψε από το Δικαστήριο ουσιώδη γεγονότα και/ή παραπλάνησε το Δικαστήριο και γιατί οι αιτούμενες θεραπείες αντίκεινται προς το συμφέρον των ανηλίκων. Τα γεγονότα στα οποία στηρίζεται η ένστασή της αναφέρονται στην ένορκη δήλωση της Καθ' ης η Αίτηση, που τη συνοδεύει. Αφού καταρχήν αρνείται ότι είναι αυτή η οποία ευθύνεται για τη διάσταση και απορρίπτει τα όσα ο Αιτητής τής καταλογίζει, για εχθρική συμπεριφορά, αλλά και παρέμβαση της οικογένειάς της με σκοπό να τον εκδιώξουν από το σπίτι, παραδέχεται ότι ο Αιτητής, μετά από διευθέτηση που υπήρξε μεταξύ τους, έχει επικοινωνία με τα ανήλικα τέκνα του δύο φορές την εβδομάδα. Περαιτέρω δεν αποδέχεται ότι η ίδια εσκεμμένα είχε κλειστό το τηλέφωνό της μετά τη διάσταση, ώστε να εμποδίσει την επικοινωνία του Αιτητή με τα παιδιά του. Είναι επίσης η θέση της ότι ο Αιτητής με τη συμπεριφορά του, της έδειξε ότι δεν είναι έτοιμος να επικοινωνεί με τα ανήλικα περισσότερο. Προβάλλει, ακόμα, ότι ο Αιτητής εγκατέλειψε τη συζυγική στέγη αφήνοντάς τους χωρίς χρήματα, την εκφόβιζε και την απειλούσε ότι θα έρχεται στο σπίτι, οπότε άλλαξε κλειδαριές για ασφάλεια τους. Επίσης, αναφέρει ότι ο Αιτητής ενοικίασε ακριβώς απέναντι τους σπίτι και ότι η Αστυνομία τη συμβούλευσε να μην μείνει στο σπίτι τους και να μείνει στους γονείς της στην Τάλα. Περαιτέρω, είναι οι ισχυρισμοί της ότι ο Αιτητής ζήλευε και ασκούσε τρομερό και ασφυχτικό έλεγχο σε αυτήν, επίσης είχε τη συνήθεια να καταναλώνει αλκοόλ, μεθούσε καθημερινά, την ύβριζε, γι' αυτό και είχε αφήσει κλειστό το τηλέφωνό της. Θεωρεί ότι δεν είναι προς το συμφέρον των παιδιών να διανυκτερεύουν με τον πατέρα τους, αφού η πιθανότητα ο πατέρας τους να καταναλώσει αλκοόλ είναι μεγάλη και τα παιδιά να εκτεθούν σε κίνδυνο. Όσον αφορά την απαγόρευση εξόδου των παιδιών, χωρίς τη συγκατάθεσή του, είναι η θέση της ότι ουδέποτε εξέφρασε την επιθυμία να πάρει τα παιδιά στην Αγγλία, αντίθετα, είναι ο Αιτητής που την πίεζε να φύγουν από την Κύπρο και να ζήσουν στη Φλώριδα που ζει η μητέρα του. Το καλοκαίρι δε του 2014, όπως ισχυρίζεται, επικοινώνησε με τη δικηγόρο της και της το ανέφερε, η οποία και τη συμβούλευσε να κρύψει τα διαβατήρια των παιδιών. Δεν ήθελε όπως αναφέρει να ζητήσει διάταγμα stop list γιατί φοβόταν για την αντίδρασή του. Περαιτέρω, αναφέρει ότι είναι στην Κύπρο από το 1991, πήγε σχολείο στην Κύπρο, οι γονείς της ζουν μόνιμα στην Κύπρο, η μητέρα της είναι Ελληνίδα και αισθάνεται την Κύπρο ως πατρίδα της. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, ζητά όπως απορριφθεί η αίτηση του Αιτητή και όπως το προσωρινό διάταγμα ακυρωθεί. Την ένστασή της ακολούθησε αίτηση που καταχωρήθηκε τρεις μήνες μετά την υποβολή της ένστασής της, με την οποία αιτήθηκε άδειας όπως καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση, στην ένορκη δήλωσή της που συνοδεύει την ένστασή της στη μονομερή αίτηση του Αιτητή, ημερομηνίας 16/12/2016. Προβάλλοντας ότι προέκυψαν κάποια νέα γεγονότα χρονολογικά μετά την καταχώρηση της ένστασής της από την πρώτη της δικηγόρο, επίσης ότι υπήρχε καλός λόγος να της δοθεί η άδεια για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, καθώς μετά το διορισμό της νέας δικηγόρου της, διαπίστωσε ότι ορισμένα γεγονότα δεν είχαν τεθεί σωστά. Μετά από ακρόαση της αίτησης ενέκρινα μερικώς το αίτημα της, κρίνοντας ότι αποκαλύφθηκε καλός λόγος για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, μόνο για τα θέματα που προέκυψαν μετά την καταχώρηση της αίτησης του πατέρα για ρύθμιση της επικοινωνίας με τα παιδιά του και της ένστασης της μητέρας, ώστε το Δικαστήριο να έχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης των πραγμάτων. Επιτρέποντας σ' αυτήν να προσθέσει μόνο τους ισχυρισμούς των παραγράφων 4 και 6 της προτεινόμενης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης. Στις 26/01/2018 η Καθ' ης η Αίτηση προχώρησε με την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης προσθέτοντας τους ακόλουθους ισχυρισμούς στο αίτημα κυρίως του πατέρα για ρύθμιση του δικαιώματος επικοινωνίας του. Αναφορικά με το περιεχόμενο της παραγράφου 7 της ένορκης δήλωσης του Αιτητή, συμπληρωματικά προς την αρχική ένορκη δήλωσή της, δηλώνει τα ακόλουθα: "Ο Αιτητής από τον καιρό που ζούμε χωριστά είχε επικοινωνία με τα παιδιά αρχικά 2 φορές την εβδομάδα από το μεσημέρι μέχρι τις 7 μ.μ. αλλά καθότι τα παιδιά γυρνούσαν στο σπίτι κουρασμένα, νευρικά και φοβισμένα και το γεγονός ότι δεν ήθελαν να μιλήσουν για τις ώρες που πέρασαν με τον Αιτητή, συνηγόρησαν στο να μειωθούν οι ώρες μέχρι τις 5 μ.μ. Το τελευταίο διάστημα ο Αιτητής έχει 1 φορά την εβδομάδα επικοινωνία με τα παιδιά καθότι τα παιδιά έτσι νιώθουν λιγότερο νευρικά και είναι πιο εύκολο να τα πείσω να δουν τον Αιτητή, αφού αρνούνται να περνούν ώρα μαζί του. Το γεγονός όμως ότι ο Αιτητής πίνει αλκοόλ καθημερινά και οδηγεί καθώς και το ότι κάνει χρήση ναρκωτικών με κάνουν να φοβάμαι για την σωματική και ψυχική ακεραιότητα των παιδιών τις ώρες που βρίσκονται μαζί του. Περαιτέρω, όταν ο Αιτητής επιστρέφει τα παιδιά, αυτά είναι αναστατωμένα και φοβισμένα και μου αναφέρουν ότι δεν θέλουν να τα παίρνει ο πατέρας τους. Στο παρελθόν όταν ζούσα με τον Αιτητή κάτω από την ίδια στέγη, κοιμόμουν τις περισσότερες νύχτες με τα παιδιά για να τα προσέχω από τον Αιτητή αφού γυρνούσε στο σπίτι μεθυσμένος και δημιουργούσε καυγάδες και εντάσεις. Όλα τα πιο πάνω περιστατικά με αναγκάζουν να προστατέψω το συμφέρον των παιδιών μου και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δοθεί διανυκτέρευση στον Αιτητή αλλά ακόμη και οποιαδήποτε επικοινωνία θα έχει ο Αιτητής με τα παιδιά αυτή θα πρέπει να περιοριστεί και να γίνεται στην παρουσία μου ή κάποιου άλλου προσώπου για τη διασφάλιση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας των παιδιών. Περαιτέρω, οποιαδήποτε επικοινωνία του Αιτητή με τα παιδιά θα πρέπει να γίνεται μετά το σχολείο των παιδιών όπου είναι πιθανότερο ο Αιτητής να είναι νηφάλιος και να έχει συνέλθει από οποιοδήποτε ξενύχτι της προηγούμενης μέρας. Σε καμία περίπτωση εάν δοθεί στον Αιτητή η επικοινωνία που αιτείται θα είναι προς το συμφέρον των παιδιών αλλά αντίθετα θα πλήξει ανεπανόρθωτα τη ψυχολογική κατάσταση των παιδιών. Να αναφέρω ότι αρκετές φορές, την επόμενη μέρα μετά από κάθε επικοινωνία των παιδιών με τον Αιτητή, μου έχουν αναφέρει από το σχολείο (Δημοτικό Σχολείο Κισσόνεργας και Νηπιαγωγείο Κισσόνεργας) ότι τα παιδιά δεν είναι ο συνήθης εαυτός τους, παραπονούνται για στομαχόπονο, πονοκέφαλο και ζητούν να πάνε σπίτι. Τα παιδιά συχνά μετά από επικοινωνία με τον Αιτητή παρουσιάζουν συμπτώματα κατάθλιψης και εγώ κάθε φορά προσπαθώ να τα ευθυμήσω και να τα επαναφέρω στην ομαλή τους κατάσταση." Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να τονίσω ότι έγιναν προσπάθειες για φιλική διευθέτηση της μονομερούς αίτησης, οι προσπάθειες αυτές, όμως, δεν είχαν επιτυχή κατάληξη, γι' αυτό και η μονομερής αίτηση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Κατά τη διαδικασία ακρόασης, αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων παρέδωσαν γραπτές αγορεύσεις, προβάλλοντας η καθεμιά την επιχειρηματολογία της, θέσεις και επιχειρήματα των οποίων θα απαντηθούν κατωτέρω. Νομική Πτυχή Τα ζητήματα για τα οποία επιζητείται ρύθμιση από το Δικαστήριο αποτελούν επί μέρους πτυχές της γονικής μέριμνας των παιδιών τους. Σύμφωνα με το άρθρο 5
(1)(α) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/90), η γονική μέριμνα είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων, οι οποίοι το ασκούν από κοινού. Σύμφωνα με το άρθρο 7 του Ν. 216/90 επίσης, αν οι γονείς διαφωνούν κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας και το συμφέρον του τέκνου επιβάλλει να ληφθεί απόφαση, αποφασίζει το Δικαστήριο, έπειτα από αίτηση οποιουδήποτε από τους γονείς. Σύμφωνα ακόμα με το άρθρο 6
(2)(α) του Ν. 216/90, η απόφαση του Δικαστηρίου πρέπει να αποβλέπει προς το συμφέρον του τέκνου. [Βλ. Ευγ. Στυλιανού ν. Βασ. Στυλιανού
(1993)1 Α.Α.Δ. 130, Διευθύντρια Τμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας ν. Ντούμα κ. ά.
(2001)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1911, Σοφοκλέους ν. Τσεσμέλογλου
(2006)1 (Β) Α.Α.Δ. 1153]. Εξετάζοντας, καταρχήν, αν ορθά τέθηκαν τα ονόματα των ανηλίκων στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο, θεωρώ ότι με βάση τη μαρτυρία που παρουσιάστηκε αποκαλύπτεται σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση και σοβαρή πιθανότητα επιτυχίας. Η ίδια η Καθ' ης η Αίτηση αποκαλύπτει με την αρχική ένορκη δήλωσή της ότι έκρυψε τα διαβατήρια των παιδιών, γιατί βέβαια και η ίδια ανησυχούσε ότι ο σύζυγός της θα μετέφερε τα ανήλικα τέκνα τους στο εξωτερικό. Η παραπάνω ενέργειά της δεικνύει τόσο την έλλειψη εμπιστοσύνης που έχει ο ένας γονέας στον άλλο, αλλά και τη σοβαρότητα του ζητήματος που έχει να αντιμετωπίσει το Δικαστήριο. Περαιτέρω, είναι ένα θέμα που οι δύο γονείς διαφωνούν και θα πρέπει να επιλυθεί από το Δικαστήριο. Ακόμα, η ίδια η Καθ' ης η Αίτηση αναφέρει ότι η επικοινωνία του πατέρα έχει στην πορεία της υπόθεσης περιοριστεί. Και η οποιαδήποτε απομάκρυνση των παιδιών θα εξουδετερώσει εντελώς το δικαίωμα επικοινωνίας του με τα παιδιά του. Αλλά και η τρίτη προϋπόθεση ικανοποιείται, εφόσον σε περίπτωση μετάβασης των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων στο εξωτερικό, η αποξένωση από τον πατέρα θα είναι αναπόφευκτη. Περαιτέρω, η ρύθμιση των ζητημάτων που οι διάδικοι επιδιώκουν με την αίτηση και ανταπαίτηση δεν θα μπορεί να επιλυθεί, αφού χωρίς την παρουσία των παιδιών στην Κύπρο οι αιτούμενες θεραπείες θα μείνουν χωρίς αντικείμενο. Επιβάλλεται, ως εκ τούτου, η απαγόρευση να οριστικοποιηθεί μέχρι την εκδίκαση της εναρκτήριας αίτησης και/ή μέχρι νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου, ώστε να διατηρηθεί το status quo των παιδιών, να διασφαλιστεί η παρουσία τους εντός δικαιοδοσίας, μέχρι την εκδίκαση των διαφορών των γονέων τους. Ακόμα, θεωρώ ότι η ενέργεια της Καθ' ης η Αίτηση να κρύβει τα διαβατήρια των παιδιών, δημιουργεί εύλογες υποψίες ότι απομάκρυνσή τους, χωρίς την άδεια του Αιτητή είναι πιθανή. Το επείγον του αιτήματος έχει καταδειχθεί. Προχωρώ στο επόμενο θέμα και το αίτημα του πατέρα για ρύθμιση της επικοινωνίας του με τα τρία παιδιά του. Το δικαίωμα επικοινωνίας ρυθμίζεται από το άρθρο 17 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, Ν. 216/1990, οι διατάξεις του οποίου έχουν ως κατωτέρω: "
- Ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο διατηρεί το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας μ' αυτό.
- Σε περίπτωση διαφωνίας όσον αφορά την άσκηση του δικαιώματος, προσωπικής επικοινωνίας, αποφασίζει το Δικαστήριο.
- Στην απόφαση του το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη και εφαρμόζει κατ΄ αναλογία τις πρόνοιες του άρθρου 6." Προτού προχωρήσω στην εξέταση του αιτήματός του, θεωρώ αναγκαίο να παραπέμψω στα πιο κάτω αποσπάσματα, από τη βιβλιογραφία και τη νομολογία, τα οποία είναι άκρως διαφωτιστικά ως προς τη φύση, τη λειτουργία και τον σκοπό του δικαιώματος επικοινωνίας. Παραπέμπω, καταρχάς, στο βιβλίο του Αρεοπαγίτη Βασίλη Βαθρακοκοίλη Ερμηνεία Νομολογία του Αστικού Κώδικα (ΕΡΝΟΜΑΚ) τόμος Ε Οικογενειακό Δίκαιο, όπου στην ερμηνεία του άρθρου 1520, στη σελίδα 981, υπό τον τίτλο: Σκοπός επικοινωνίας, αναφέρονται τα πιο κάτω: "Ο βασικός σκοπός του δικαιώματος επικοινωνίας είναι η διατήρηση του ψυχικού δεσμού μεταξύ γονέα και τέκνου, της προσωπικής σχέσης, η αποτροπή της μεταξύ τους αποξένωσης τους, η απάμβλυνση των συνεπειών της ανώμαλης εξέλιξης της έγγαμης συμβίωσης, η ικανοποίηση των αισθημάτων αγάπης, συμπάθειας, στοργής και ενδιαφέροντος μεταξύ τους και η δυνατότητα του γονέα άμεσης γνώσης της ανάπτυξης και εξέλιξης της προσωπικότητας του τέκνου, της ανάπτυξης και εξέλιξης της προσωπικότητας του τέκνου, της πνευματικής ανάπτυξης και γενικά της παρακολούθηση της όλης πορείας του τέκνου. Η διατήρηση προσωπικών δεσμών τέκνου και ανιόντων που ασκούν σημαντική επίδραση στην εν γένει ανάπτυξη του τέκνου, είναι ο δικαιολογητικός λόγος της θέσπισης δικαιώματος επικοινωνίας και των ανιόντων με το τέκνο, εφόσον δεν συντρέχουν σοβαροί λόγοι από τους οποίους επιβάλλεται διαφορετική ρύθμιση." Σύμφωνα δε με το άρθρο 1520 § 3, οι ειδικότερες λεπτομέρειες του δικαιώματος επικοινωνίας ρυθμίζονται κάθε φορά από το Δικαστήριο, το οποίο, συνεπώς, αποφασίζει για τον χρόνο (συχνότητα και χρονική διάρκεια) και τον τόπο της επικοινωνίας ή για το είδος της. Παραπέμπω, επίσης, στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου, στην υπόθεση Αθηνά Ξενίδου και Ευαγόρα Οικονομίδη, Έφεση αρ. 28/14, 07/04/2015, όπου αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: "Στην Στυλιανού v. Στυλιανού
(1993)1 ΑΑΔ 131, λέχθηκαν τ' ακόλουθα σχετικά με τα ζητήματα που εξετάζονται στην παρούσα αίτηση: «Όπως αναγνωρίστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην R. v. U.K.
(1987)Times, 9th July (Series A Judgments and Decisions Vol. . 121), η πρόσβαση του γονέα στο τέκνο αποτελεί πτυχή του δικαιώματος του ανθρώπου για οικογενειακή ζωή που κατοχυρώνεται από το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. (Βλ. επίσης Ν. 39/62). Στην Κύπρο το δικαίωμα αυτό επίσης διασφαλίζεται από τις πρόνοιες του Άρθρου 15 του Συντάγματος. Όπως εξηγείται όμως στην υπόθεση RE KD (A minor)
(1988)1 All E.R. 577 (H.L) το δικαίωμα μπορεί να περιοριστεί εφόσον δεν ασκείται προς όφελος του σκοπού για τον οποίο παρέχεται, που δεν είναι άλλος από την συμβολή στην ευημερία.»" Έρχομαι τώρα στην εξέταση του αιτήματος για επικοινωνία έχοντας πάντοτε κατά νου ότι θα πρέπει η μαρτυρία να προσεγγίζεται προσεκτικά για να διαπιστωθεί κατά πόσο συντρέχουν οι τρεις προϋποθέσεις για την έκδοση προσωρινού διατάγματος, χωρίς το Δικαστήριο να προβαίνει σε αυτό το στάδιο σε ευρήματα επί των αντικρουόμενων ισχυρισμών, κάτι το οποίο θα γίνει κατά την ακρόαση της εναρκτήριας αίτησης και όταν το Δικαστήριο θα έχει τη ζωντανή μαρτυρία των διαδίκων και να αξιολογήσει την αξιοπιστία τους. Συνεκτιμώντας, λοιπόν, τη μαρτυρία που έχω ενώπιον μου στις ένορκες δηλώσεις, είναι προφανές ότι προκύπτει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση και ορατή πιθανότητα επιτυχίας του Αιτητή στην ανταπαίτησή του, εφόσον ο Αιτητής είναι ο πατέρας των παιδιών, κατά συνέπεια, ένας από τους φορείς της γονικής μέριμνας, και ο τόπος διαμονής των παιδιών έχει καθοριστεί ως ο τόπος διαμονής της μητέρας τους, επομένως, ο Αιτητής ως ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένουν τα τέκνα έχει δικαίωμα να έχει επικοινωνία με τα παιδιά του, με βάση το Νόμο. Επίσης, τόσο ο ίδιος, όσο και η Καθ' ης η Αίτηση, διαφωνούν γι' αυτό το θέμα. Επομένως, το θέμα θα πρέπει να ρυθμιστεί από το Δικαστήριο. Προκύπτει, ακόμη, από τις ένορκες δηλώσεις της μητέρας ότι αναγνωρίζει μεν το δικαίωμα του πατέρα για επικοινωνία, εκφράζει, όμως, κάποιες ανησυχίες γιατί, κατά τους ισχυρισμούς της, ο πατέρας καταναλώνει αλκοόλ, παίρνει ναρκωτικά, επίσης ότι, κατά τη θέση της, τα παιδιά όταν γυρίζουν από τον πατέρα τους δεν είναι ο εαυτός τους, παραπονούνται και δεν επιθυμούν να πηγαίνουν. Λέγοντας ότι αν ρυθμιστεί κάποια επικοινωνία, αυτή πρέπει να είναι επιβλεπόμενη. Ως προς την τρίτη προϋπόθεση, ότι θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο εκτός αν εκδοθεί το ενδιάμεσο διάταγμα, στην απόφαση M & Ch Mitsingas Tr. Ltd κ. ά. ν. Timberland Co. (ανωτέρω), τονίστηκαν τα πιο κάτω (σελ. 1799): "Όπως επισημαίνεται στην Papastratis v. Petrides
(1979)1 CLR 231, 240, την οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο επικαλείται στην απόφασή του, το κριτήριο για την έκδοση ενδιάμεσου διατάγματος είναι η αδυναμία απονομής πλήρους δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο. Η έννοια της δικαιοσύνης δεν συναρτάται με τη στενή αντίληψη της υλικής ζημίας, αλλά με την ευρύτερη προστασία των δικαιωμάτων του αιτούμενου σε θεραπεία." Στην Κατσουρίδης v. Κατσουρίδης
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 415, επίσης επισημαίνεται ότι η αδυναμία απονομής δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο «δεν πρέπει να συναρτάται με τη στενή αντίληψη της υλικής ζημιάς όπως στις υποθέσεις των πολιτικών Δικαστηρίων.» Πόσο μάλλον σε υποθέσεις οικογενειακών διαφορών, όπως είναι η παρούσα υπόθεση, που αφορά επικοινωνία παιδιών με τον πατέρα τους. Θεωρώ, λοιπόν, ότι και η τρίτη προϋπόθεση για την έκδοση προσωρινού διατάγματος συντρέχει, καθώς η ζημιά που θα προκύψει από την αποξένωση των παιδιών από τον πατέρα τους δεν είναι δυνατόν να αποκατασταθεί σε μεταγενέστερο στάδιο, ιδιαίτερα σε παιδιά μικρής ηλικίας που αναμένεται να κτίσουν μια ορθή σχέση με τον πατέρα τους. Η υπόθεση δεν αφορά υλικές ζημιές, αλλά αφορά ανήλικα και δεν τίθεται θέμα αποτίμησης σε χρήμα ή αποκατάστασης μεταγενέστερα. Για τη σημασία της επικοινωνίας και το δικαίωμα του άλλου γονέα να ακουστεί όταν του καταλογίζονται κατηγορίες, θα παραπέμψω επίσης στην πολιτική αίτηση αρ. 36/2016, ημερομηνίας 26/04/2016 του Γ.Π για άδεια για έκδοση εντάλματος certiorari, στην οποία το Ανώτατο Δικαστήριο αποδέχθηκε την αίτηση για ακύρωση των διαταγμάτων λόγω υπέρβασης εξουσίας. Το Οικογενειακό Δικαστήριο σε εκείνη την περίπτωση, σε μονομερή αίτηση της μητέρας και χωρίς να δώσει το δικαίωμα στον πατέρα να ακουστεί εξέδωσε προσωρινό διάταγμα με το οποίο ρύθμιζε την επικοινωνία του με την ανήλικη θυγατέρα του υπό όρους και προϋποθέσεις, βασιζόμενο σε μια καταγγελία της μητέρας για κατ' ισχυρισμό παρενόχληση της ανήλικης. Λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Όμως το Οικογενειακό Δικαστήριο στην παρούσα περίπτωση δεν περιορίστηκε στο να ικανοποιήσει μονομερώς ό,τι αιτήθηκε η μητέρα. Αντ΄ αυτού προχώρησε σε έκδοση πέντε
(5)επιπλέον ενδιάμεσων διαταγμάτων, με τα οποία καθόριζε και την επικοινωνία του αιτητή με την ανήλικη και μάλιστα εμπλέκοντας και τις θυγατέρες του από το πρώτο του γάμο που κατά τη γνώμη μου συνιστά έκδηλη υπέρβαση δικαιοδοσίας. Και αυτό, προφανώς, στη βάση των ισχυρισμών της μητέρας για σεξουαλική κακοποίηση της ανήλικης οι οποίοι - με ό, τι είχε τεθεί ενώπιον του Οικογενειακού Δικαστηρίου - δεν υπερέβαιναν τα όρια μιας καταγγελίας η οποία σύμφωνα με τους ανακριτές δεν στοιχειοθετούσαν οποιαδήποτε ποινική υπόθεση εναντίον του αιτητή." Κρίνω, συνεπώς, ότι πληρούνται και οι τρεις προϋποθέσεις για την έκδοση ενός προσωρινού διατάγματος επικοινωνίας του πατέρα με τα παιδιά του. Είναι, επίσης, δίκαιο και εύλογο να εκδοθεί ένα διάταγμα επικοινωνίας το οποίο θα αποβεί προς το συμφέρον των ανηλίκων. Φαίνεται, ακόμα, από τα όσα η ίδια η μητέρα αναφέρει, ότι από την καταχώρηση της αίτησης έχει περιοριστεί και άλλο η επικοινωνία του πατέρα με τα παιδιά του, σε μια φορά την εβδομάδα. Ακόμα, φαίνεται να παραδέχεται ότι είχε κλειστό το τηλέφωνό της, ώστε να μπορεί ο Αιτητής να συνεννοηθεί μαζί της για διευθέτηση της επικοινωνίας του με τα παιδιά του. Ο λόγος, βέβαια, κατά τη θέση της Καθ' ης η Αίτηση, είναι για να μην την απειλεί και την υβρίζει. Δεν μπορεί, όμως, το δικαίωμα των παιδιών να βλέπουν και τον άλλο γονέα να εξαρτάται από τη διάθεση της μητέρας να απαντήσει σε ηλεκτρονικά ή γραπτά μηνύματα, παρακλήσεις, για επικοινωνία του με τα παιδιά του. Δεδομένου, όμως, ότι υπάρχουν κάποιες ανησυχίες αναφορικά με ζητήματα ικανότητας του πατέρα να έχει απρόσκοπτη επικοινωνία με τα παιδιά του και ενόψει του γεγονότος ότι έχει ξεκινήσει διερεύνηση από το Τμήμα Κοινωνικής Ευημερίας για την ικανότητα των διαδίκων να ασκήσουν ορθά το γονικό τους ρόλο, αλλά και την εξέταση των καταγγελιών της Καθ' ης η Αίτηση, επίσης ότι ο Αιτητής, όπως ισχυρίζεται η Καθ' ης η Αίτηση, έχει καταγγελθεί και για οδήγηση σε κατάσταση μέθης και πήγε και Δικαστήριο, και η Καθ' ης η Αίτηση δεν αντεξετάστηκε επί τούτου, θεωρώ ορθό, στο παρόν στάδιο, να εκδώσω διάταγμα για επικοινωνία υπό τη διακριτική παρουσία της Αιτήτριας, αφήνοντας το θέμα των διανυκτερεύσεων σε κατοπινό στάδιο και όταν το Δικαστήριο θα έχει στη διάθεσή του και την έκθεση του Τμήματος του Γραφείου Ευημερίας και των ψυχολόγων που έχουν ήδη αναμιχθεί στην υπόθεση προκειμένου να αξιολογήσουν τους διάδικους και τα παιδιά. Θεωρώ, όμως, ορθό να διευρύνω το δικαίωμα επικοινωνίας ώστε αυτή να ασκείται όπως προηγουμένως σε δύο φορές την εβδομάδα, θεωρώντας ότι η διεύρυνση της επικοινωνίας δεν αντιστρατεύεται τα συμφέροντα των ανηλίκων. Συνακόλουθα, εκδίδεται Προσωρινό Διάταγμα με το οποίο ρυθμίζεται η επικοινωνία του Αιτητή με τα ανήλικα τέκνα του ως ακολούθως: (Α) Κάθε Τετάρτη, από η ώρα 3:00 μ.μ. μέχρι η ώρα 7:00 μ.μ., στο Eμπορικό Κέντρο Kings Avenue Mall, στην Πάφο. (Β) Σάββατο ή Κυριακή, εναλλάξ, κάθε εβδομάδα, με το δικαίωμά του να αρχίζει στις 11/03/2018, από η ώρα 1:00 μ.μ. μέχρι η ώρα 6:00 μ.μ., στο Δημοτικό Πάρκο «Δασούδι», που βρίσκεται απέναντι από την υπεραγορά Σκλαβενίτης, στην Πάφο. Νοείται ότι, η επικοινωνία του Αιτητή με τα ανήλικα τέκνα του θα γίνεται υπό τη διακριτική παρουσία της Καθ' ης η Αίτηση, αν η ίδια επιθυμεί να παραμένει στο χώρο επικοινωνίας. Σε περίπτωση που οι διάδικοι επιθυμούν αλλαγή του χώρου επικοινωνίας θα αποφασίζουν επί τόπου, στους χώρους επικοινωνίας, που έχει καθορίσει το Δικαστήριο. Η Καθ' ης η Αίτηση διατάσσεται όπως μεταφέρει τα ανήλικα τέκνα της στους πιο πάνω χώρους επικοινωνίας, και παραδίδει αυτά στον Αιτητή, στην είσοδο των πιο πάνω χώρων, για να καταστεί εφικτή η επικοινωνία με τον πατέρα τους, κατά τις πιο πάνω ώρες και ημέρες επικοινωνίας. Επίσης, διατάσσεται όπως παραλαμβάνει από τον Αιτητή τα ανήλικα τέκνα της, κατά τη λήξη του δικαιώματος επικοινωνίας του, στους πιο πάνω χώρους επικοινωνίας. Ο Αιτητής διατάσσεται όπως παραδίδει τα ανήλικα τέκνα του στην Καθ΄ ης Αίτηση, στους πιο πάνω χώρους επικοινωνίας, στην έξοδο τους, κατά τη λήξη του δικαιώματος επικοινωνίας του. Τα Προσωρινά Διατάγματα ημερομηνίας 2/3/2018 με τα οποία ρυθμίζεται η επικοινωνία του Αιτητή με τα ανήλικα τέκνα του, καθώς και τα προσωρινά διατάγματα ημερομηνίας 20/12/2016 που αφορούν την απαγόρευση μεταφοράς των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων εκτός Κύπρου χωρίς την έγγραφη συγκατάθεση και των δύο γονέων και την τοποθέτηση τους στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο ( stop list ) χωρίς την έγγραφη συγκατάθεση των δύο γονέων, καθίστανται απόλυτα και θα ισχύουν μέχρι εκδίκασης της εναρκτήριας αίτησης και/ή μέχρι νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου. Τα έξοδα της παρούσας αίτησης κρίνω ορθό να είναι στο αποτέλεσμα της ανταπαίτησης. (Υπ).................. Κ. Χ" Aθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. Πιστό αντίγραφο, Πρωτοκολλητής Subject : Family Court/Interim Judgement Αναφορά: Ρύθμιση δικαιώματος επικοινωνίας cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο