Μ.Κ. ν. Χ.Π., Αρ. Αίτησης: 352/18, 16/9/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLEF:2019:1 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΓΟΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Ενώπιον: Δ. Κούσιου, Δ. Αρ. Αίτησης: 352/18 Μεταξύ: Μ.Κ. Αιτήτριας - και - Χ.Π. Καθ' ου η αίτηση ------------------------------ Αιτήσεις ημερομηνίας 5/2/19, 9/2/19 και 13/3/19 για καταχώρηση συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων, στην πρώτη από την Αιτήτρια και στις άλλες δύο από τον Καθ' ου η αίτηση Ημερομηνία: 16 Σεπτεμβρίου 2019 Εμφανίσεις: Για την Αιτήτρια: κ.κ. Ελένη Βραχίμη & Σια. Για τον Καθ' ου η αίτηση: κ.κ. Θεοφάνης Ανδρέου & Συνεργάτες. Α Π Ο Φ Α Σ Η Με αίτηση και ανταπαίτηση οι διάδικοι επιδιώκουν την εκ νέου ρύθμιση της γονικής μέριμνας της ανήλικης κόρης τους Α, με τροποποίηση ή/και ακύρωση του υφιστάμενου διατάγματος ημερ. 14/9/
- Η αίτηση της μητέρας καταχωρήθηκε στις 25/6/18 και η ανταπαίτηση του πατέρα στις 19/2/
- Με την αίτηση της ημερ. 21/12/18, η μητέρα, προτάσσοντας ως κύριους ισχυρισμούς την άσκηση σωματικής βίας κατά της ανήλικης από τον πατέρα, την έλλειψη ενδιαφέροντος από τον ίδιο για την ασφάλεια, την υγεία, την εκπαίδευση και τη φροντίδα της, ως επίσης και τον ισχυρισμό περί σεξουαλικής κακοποίησης της, επεδίωξε και πέτυχε την έκδοση μονομερώς προσωρινού διατάγματος με το οποίο τερματίστηκε η εφαρμογή των προνοιών του διατάγματος ημερ. 14/9/15 και η ανήλικη τέθηκε υπό τη φροντίδα της μητέρας της χωρίς, να διαμένει με τον πατέρα της τις ημέρες και ώρες που καθορίζονται στο εν λόγω διάταγμα. Ο πατέρας αντέδρασε στο πιο πάνω εκδοθέν προσωρινό διάταγμα και με ειδοποίηση που καταχώρησε στις 9/1/19 εξεδήλωσε την πρόθεσή του για ένσταση στην παραμονή του σε ισχύ. Για το σκέλος της αίτησης της μητέρας που αφορούσε τη ρύθμιση της επικοινωνίας του πατέρα με την ανήλικη υπό την επίβλεψη Λειτουργού του Γραφείου Ευημερίας, αφού η αίτηση κατόπιν οδηγιών του Δικαστηρίου επιδόθηκε στον πατέρα, στις 11/1/19 εκδόθηκε εκ συμφώνου σχετικό διάταγμα. Ότι τίθεται προς απόφανση είναι η παραχώρηση ή μη άδειας, στους διαδίκους, για καταχώρηση συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων τους, όπως με τις αιτήσεις τους ημερ. 5/2/19, 9/2/19 και 13/3/19, αιτήθηκαν, στην πρώτη η μητέρα και στις άλλες δύο ο πατέρας. Συνενούντων των συνηγόρων των διαδίκων οι υπό εξέταση αιτήσεις για καταχώρηση συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων, στις οποίες ενέστησαν και οι δύο, συνεκδικάστηκαν. Ότι αρκεί να αναφερθεί στο παρόν στάδιο για τις υπό εξέταση αιτήσεις είναι, σε σχέση πρώτα με την αίτηση της μητέρας ότι μ' αυτήν επιχειρείται η καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης της προς αντίκρουση των όσων αναφέρει ο πατέρας σε συγκεκριμένες παραγράφους της ένορκης δήλωσής του ημερ. 9/1/19, που συνοδεύει την ένσταση του με την ίδια ημερομηνία καταχώρησης. Σε σχέση με τις αιτήσεις του πατέρα, ότι επιχειρείται είναι η καταχώρηση συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων σχετικά με το αρνητικό αποτέλεσμα της ιατροδικαστικής εξέτασης που διενεργήθηκε στην ανήλικη στα πλαίσια της υπό διερεύνηση, από την Αστυνομία, καταγγελίας σεξουαλικής κακοποίησης της από τον ίδιο, ως επίσης και το αρνητικό αποτέλεσμα της διερεύνησης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για εμφανή σημάδια κακοποίησης του παιδιού σε διάφορες περιπτώσεις παράδοσης του από τον ίδιο στο σχολείο, όπως η Αιτήτρια ισχυρίζεται στην ένορκη δήλωση της που συνοδεύει την αίτηση της ημερ. 21/12/
- Αίτηση προς εξασφάλιση άδειας του Δικαστηρίου για καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης προβλέπεται από τη Δ.48 Κ.4
(2)των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών, η οποία έχει ως εξής: «Το Δικαστήριο ή Δικαστής μετά από αίτηση ή προφορικό αίτηµα, μπορεί για καλό λόγο να επιτρέψει την καταχώρηση συμπληρωματικών ένορκων δηλώσεων. Η ακρόαση αίτησης διεξάγεται στη βάση των γεγονότων που αναφέρονται στην αίτηση ή στις ένορκες δηλώσεις τηρουμένης της δυνατότητας αντεξέτασης που προνοείται από τη Δ.39» Με βάση την εν λόγω διάταξη, η οποία έχει τροποποιηθεί ως ανωτέρω με τον Διαδικαστικό Κανονισμό 5/99 ημερ. 23.12.99, δεν είναι επιτρεπτή πλέον κατά την εκδίκαση ενδιάμεσων αιτήσεων, σε αντίθεση με το τι ίσχυε προηγουμένως, σε περίπτωση αμφισβητούμενων γεγονότων, η προσαγωγή προφορικής μαρτυρίας τηρουμένου βέβαια του δικαιώματος αντεξέτασης του ενόρκως δηλούντα δυνάμει της Δ.39. Έτσι με τη διάταξη αυτή σκοπείται η καταχώρηση συμπληρωματικών ένορκων δηλώσεων, πέραν της αρχικής που συνοδεύει την αίτηση ή την ένσταση ώστε να δίδεται η δυνατότητα στους διάδικους να θέτουν ενώπιον του Δικαστηρίου κατά τρόπο ολοκληρωμένο όλα εκείνα τα γεγονότα που είναι αναγκαία για να υποστηριχθούν οι εκατέρωθεν θέσεις τους ώστε η αίτηση να οδηγηθεί σε ακρόαση στη βάση μιας ολοκληρωμένης και σφαιρικής εικόνας της διαφοράς. Ως έχει δε αναφερθεί στην υπόθεση Αναφορικά με την αίτηση του Φιλόκυπρου Ματθαίου κ.α.
(2008)1Α Α.Α.Δ 510 το κατά πόσο θα επιτραπεί σε ένα διάδικο να καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση σε τέτοια περίπτωση εμπίπτει στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Η κατάδειξη καλού λόγου είναι το μοναδικό κριτήριο το οποίο θέτει η εν λόγω διάταξη. Επομένως, αυτό που θα πρέπει να εξεταστεί από το Δικαστήριο είναι κατά πόσο θα ασκήσει τη διακριτική ευχέρεια που του παρέχεται, νοουμένου ότι προβάλλεται καλός λόγος γι' αυτό. Το βάρος δε είναι στους ώμους του Αιτητή να καταδείξει κάθε φορά την ύπαρξη τέτοιου λόγου. Για να μπορέσει λοιπόν το Δικαστήριο να αξιολογήσει και να κρίνει κατά πόσο στοιχειοθετείται τέτοιος λόγος θα πρέπει ο Αιτητής να θέτει ενώπιον του και να εξειδικεύει τα απαραίτητα για τον σκοπό αυτό στοιχεία ή γεγονότα. Όσον αφορά την έννοια της φράσης «καλός λόγος» αυτή δεν καθορίζεται στη σχετική διάταξη. Λαμβάνοντας όμως υπόψην το σκοπό της Δ.48 Κ.4
(2)αυτή θα πρέπει να ερμηνεύεται σε συνάρτηση με το γενικότερο δικαίωμα κάθε διαδίκου να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου όλο το αναγκαίο υλικό πριν από την ακρόαση της αίτησης. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται επίσης υπόψη το είδος της ενδιάμεσης αίτησης, η φύση των θεραπειών που αυτή επιδιώκει, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης, η σημασία που έχει η επιπρόσθετη μαρτυρία για την εκδίκαση της αίτησης αλλά και η ανάγκη αντίκρουσης, απάντησης ή αμφισβήτησης θεμάτων τα οποία εγείρονται στην ένσταση ή στη μαρτυρία του αντιδίκου. Φυσικά τα πιο πάνω πρέπει να λαμβάνονται υπόψη υπό το φως του κανόνα καθολικής εφαρμογής ότι δεν επιτρέπεται η επανόρθωση παράλειψης πρωθύστερα έτσι ώστε να μεταβληθεί η εικόνα που είχε δοθεί πρωταρχικά στο Δικαστήριο (βλ. Louis Vuitton v. Δέρμοσακ Λτδ κ.α.
(1992)1(Β) Α.Α.Δ 1453). Η αμφισβήτηση δε γεγονότων δεν θεμελιώνει δίχως άλλο «καλό λόγο» για την καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης ώστε να απαντηθούν ισχυρισμοί του αντιδίκου ή να προσαχθεί πρόσθετη μαρτυρία. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψην όλοι οι σχετικοί παράμετροι. Από την άλλη δεν πρέπει να τίθεται στον Αιτητή που επιθυμεί να καταχωρήσει συμπληρωματική ένορκη δήλωση για τον πιο πάνω σκοπό, υπέρμετρο εμπόδιο. Για να καταδειχθεί «καλός λόγος» σε τέτοια περίπτωση ο Αιτητής θα πρέπει να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι το αίτημα του εδράζεται είτε στην αναγκαιότητα απάντησης σε κάποιους ισχυρισμούς που εγείρονται ή στην παράθεση γεγονότων που θα μπορούσαν να στοιχειοθετήσουν ή να ενισχύσουν ένα νομικό επιχείρημα και να θέσουν ενώπιον του Δικαστηρίου όλο το αναγκαίο, όχι όμως και άσχετο, υλικό. Ενδεικτική των ανωτέρω είναι η υπόθεση A. Messios & Sons Ltd κ.α. ν. Ανδρέα Λεωνίδα
(2010)1Α Α.Α.Δ 195 όπου επιτράπηκε η καταχώρηση δύο συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων, εφόσον κρίθηκε ότι δεν επρόκειτο για εισαγωγή ανεπίτρεπτης μαρτυρίας, ούτε για επανάληψη των αρχικών ισχυρισμών των Αιτητών αλλά για διευκρινίσεις και ισχυρισμούς που ήταν επιθυμητό να επιτραπεί σε αυτούς να προβάλουν αναφορικά με τους ισχυρισμούς και τις θέσεις που πρόβαλε ο Καθ' ου η αίτηση στην ένορκη του δήλωση προς υποστήριξη της ένστασης, ώστε το Δικαστήριο να έχει ενώπιον του ολοκληρωμένη και σφαιρική εικόνα των γεγονότων στην κυρίως αίτηση που αφορούσε επαναφορά έφεσης. Είναι τέλος θεμελιωμένο πως κατά την εξέταση αιτήσεων όπως αυτή της Αιτήτριας ημερ. 21/12/18, για τη διατήρηση ή μη ενός προσωρινού διατάγματος σε ισχύ, το Δικαστήριο περιορίζεται στο να διαπιστώσει κατά πόσο συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίου Νόμου του 1960 και δεν υπεισέρχεται στην ουσία, ούτε και καταλήγει σε συμπεράσματα αναφορικά με την πλήρη εξέταση του πραγματικού και νομικού καθεστώτος της υπόθεσης. Το έργο αυτό επιτελείται κατά της ακρόαση της κυρίως αίτησης όπου αποφασίζονται τελεσίδικα όλα τα επίδικα θέματα. Ως έχει νομολογηθεί στην Parico Aluminium Designs Ltd v. Muskita Aluminium Co Ltd κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ. 2015 δεν αποτελεί μέρος της λειτουργίας του Δικαστηρίου σε αυτό το αρχικό στάδιο της διαδικασίας να προσπαθήσει να επιλύσει αντικρουόμενη μαρτυρία στις ένορκες δηλώσεις σε σχέση με τα γεγονότα επί των οποίων εδράζονται οι αξιώσεις των διαδίκων ούτε και να αποφασίσει δύσκολα νομικά σημεία τα οποία χρειάζονται λεπτομερή επιχειρηματολογία και ώριμη εξέταση. Δεν εξετάζει δηλ. σε βάθος την τεθείσα μαρτυρία για να προβεί σε αξιολόγηση της αξιοπιστίας των μαρτύρων και δεν καταλήγει σε ευρήματα εκτός μόνο για την εξακρίβωση εκείνων των αναγκαίων στοιχείων τα οποία είναι απαραίτητα για τη θεμελίωση συνδρομής των προϋποθέσεων του άρθρου 32 (βλ. Jonitexo Ltd v. Adidas
(1984)1 C.L.R. 263, Γρηγορίου κ.α. ν. Χριστοφόρου κ.α.
(1995)1 Α.Α.Δ. 248 και Demades Overseas Ltd v. Studio Ma.St. Ltd
(1996)1 Α.Α.Δ. 799) Αναφορικά με την αίτηση της μητέρας, έχω διεξέλθει με μεγάλη προσοχή το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης της και το έχω συγκρίνει, επίσης με μεγάλη προσοχή, με το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης του Καθ' ου η αίτηση που συνοδεύει την ένσταση. Η βασική θέση του Καθ' ου η αίτηση, στην πιο πάνω ένορκη δήλωση του, καταλήγει στην αμφισβήτηση της γονεϊκής ικανότητας της Αιτήτριας. Συγκεκριμένα ο Καθ' ου η αίτηση επικαλείται την ύπαρξη ψυχολογικών και ψυχιατρικών προβλημάτων της Αιτήτριας, τα οποία αναλύει και συνδέει, προς επίρρωση της πιο πάνω θέσης του, με αναφορά σε συγκεκριμένα γεγονότα, προσκομίζοντας προς τούτο και τεκμήρια, προκειμένου να πλήξει, στο στάδιο αυτό, καίρια, τη γονεϊκή ικανότητα και καταλληλότητα της τελευταίας. Υπό το φως των πιο πάνω δεδομένων θα πρέπει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, να δοθεί η δυνατότητα στη μητέρα να αντικρούσει την πιο πάνω για την ίδια καταλυτική θέση του πατέρα προσκομίζοντας με συμπληρωματική ένορκη δήλωση τη μαρτυρία της προς αντίκρουση της θέσης του τελευταίου. Θεωρώ ότι αυτό συνιστά καλό λόγο, δηλαδή η απάντηση, αντίκρουση και/ή αμφισβήτηση από πλευράς της Αιτήτριας των ζητημάτων που εγείρονται μέσω της ένορκης δήλωσης του Καθ' ου η αίτηση, με δεδομένο ότι η Αιτήτρια εξακολουθεί να έχει το βάρος απόδειξης των αμφισβητούμενων γεγονότων. Όπως είναι νομολογημένο, η έκδοση ενός προσωρινού διατάγματος μονομερώς δεν μεταθέτει το βάρος της απόδειξης κατά την ακρόαση και επομένως, η Αιτήτρια έχει το βάρος να ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι το προσωρινό διάταγμα θα πρέπει να παραμείνει σε ισχύ (Dolego Estates Ltd κ.α. v. Φιλίππου κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1217). Με την τροποποίηση της Δ.48 Θ.4 η αμφισβήτηση ενόρκων δηλώσεων μπορεί να γίνει και με την καταχώρηση συμπληρωματικών ένορκων δηλώσεων. Το γεγονός δε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, έχει εκδοθεί προσωρινό διάταγμα στη βάση μονομερούς αίτησης δεν αποκλείει το ενδεχόμενο καταχώρησης από την Αιτήτρια συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης εις απάντηση της ένορκης δήλωσης του Καθ' ου η αίτηση που συνοδεύει την ένσταση, νοουμένου ότι δεν επιδιώκεται, μέσω της συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης, η προσθήκη γεγονότων και δεδομένων που να αιτιολογούν, εκ των υστέρων, την έκδοση του διατάγματος, αλλά η απόσειση του βάρους απόδειξης που η Αιτήτρια φέρει για να πείσει το Δικαστήριο ότι το εκδοθέν διάταγμα θα πρέπει να συνεχίσει να βρίσκεται σε ισχύ. Είναι δε καθαρό, από το περιεχόμενο της προτεινόμενης συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης της Αιτήτριας, ότι δεν συμπληρώνει ισχυρισμούς της αρχικής ένορκης δήλωσης που καταχώρησε όταν εξασφάλιζε μονομερώς προσωρινό διάταγμα, αλλά απαντά συγκεκριμένες παραγράφους της ένορκης δήλωσης του Καθ' ου η αίτηση διατυπώνοντας την αμφισβήτηση και αντίκρουση της επ' αυτών. Αναφορικά με τις αιτήσεις του πατέρα, ότι χρειάζεται να αναφερθεί και το οποίο κατά την κρίση μου αποτελεί καλό λόγο, είναι ότι, με τις προτεινόμενες συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις του τίθενται ενώπιον του Δικαστηρίου νέα στοιχεία και/ή μαρτυρία, σχετική με τα επίδικα θέματα, η οποία έχει εξασφαλισθεί από τον ίδιο σε χρόνο μετά την καταχώρηση της ένστασης του. Γενικότερα και αναφορικά με όλες τις υπό εξέταση αιτήσεις, σχετικό είναι το θέμα που τίθεται προς εξέταση ενώπιον του Δικαστηρίου, το οποίο ως προελέχθη, αφορά την επαναρύθμιση της γονικής μέριμνας του ανήλικου τέκνου των διαδίκων. Καθήκον του Δικαστηρίου, κατά την εξέταση αιτήσεων αναφορικά με τη ρύθμιση της γονικής μέριμνας ανηλίκου είναι η διασφάλιση του συμφέροντός του. (Ε. Στυλιανού v. Β. Στυλιανού
(1993)1 Α.Α.Δ. 130). Κρίνω υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, όπου η σύνολη μαρτυρία των διαδίκων, λαμβανόμενης υπόψη και αυτής που επιζητείται να παρουσιαστεί μέσω των προτεινόμενων συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων, ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να επιτρέψει σ' αυτούς να θέσουν υπόψη του όλη τη σχετική μαρτυρία η οποία άπτεται σοβαρών θεμάτων τα οποία αυτοί ισχυρίζονται και έχουν εκτεθεί ανωτέρω, έτσι ώστε η οποία απόφαση του Δικαστηρίου, στο ενδιάμεσο αυτό στάδιο, να μπορεί εκ των πραγμάτων να διασφαλίσει, κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, το συμφέρον του ανήλικου. Στη βάση όλων των πιο πάνω κρίνω ότι έχει καταδειχθεί τόσο από την Αιτήτρια, όσο και από τον Καθ' ου η αίτηση, η ύπαρξη καλού λόγου για να δοθεί άδεια προς καταχώρηση συμπληρωματικών ενόρκων δηλώσεων. Ως αποτέλεσμα οι υπό κρίση αιτήσεις εγκρίνονται. Τόσο η Αιτήτρια, όσο και ο Καθ' ου η αίτηση να καταχωρήσουν τις συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις τους μέχρι τις 23/9/19. Ενόψει του αποτελέσματος και της φύσεως της υπόθεσης, θεωρώ πως η κατάλληλη διαταγή για τα έξοδα είναι η κάθε πλευρά να επωμιστεί τα δικά της. Δ. Κούσιου, Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΟΤ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο