Α-Σ.Τ ν. Α.Γ, Αρ. Αίτησης: 78/14, 29/11/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΓΟΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Ενώπιον: Μ. Χ. Κάιζερ, Δ. Αρ. Αίτησης: 78/14 Μεταξύ: Α-Σ.Τ Αιτήτρια και Α.Γ Καθ'ου η Αίτηση Ημερομηνία: 29 Νοεμβρίου, 2019 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την Αιτήτρια: κος Σταύρος Γ. Μαυρομάτης για κ.κ. Μαυρομάτης & Χριστοδουλίδου Δ.Ε.Π.Ε. Για τον Καθ΄ου η αίτηση: κος Γεώργιος Κουκούνης για Γεώργιος Κουκούνης Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Αιτήτρια κατάγεται από την Ελλάδα και είναι μόνιμη κάτοικος Κύπρου από το
- Οι διάδικοι τέλεσαν θρησκευτικό γάμο στις 30/6/
- Από το γάμο τους απέκτησαν 3 παιδιά την Ε.Γ. γεννηθείσα την 29/7/2003, τη Μ-Α Γ. γεννηθείσα την 12/7/2006 και το Ν.Γ. γεννηθέντα την 5/6/
- Η διάσταση επήλθε το Μάρτιο του
- Ο γάμος τους λύθηκε στις 13/5/
- Στις 24/6/2014 εκδόθηκε εκ συμφώνου διάταγμα του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λάρνακας στην αίτηση γονικής μέριμνας 149/14, σύμφωνα με το οποίο καθορίστηκε ως τόπος διαμονής των ανηλίκων ο τόπος διαμονής της Αιτήτριας, που εκείνη τη χρονική στιγμή ήταν η συζυγική οικία των διαδίκων και ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ'ου η αίτηση με αυτά. Η αίτηση γονικής μέριμνας υπ'αριθμόν 149/14, υπεβλήθη από τον Καθ'ου η αίτηση στην παρούσα διαδικασία και διεκόπη μετά από συνεννόηση των μερών, προκειμένου να προωθηθεί η παρούσα, η οποία προηγείτο χρονικά. Το ως άνω αναφερθέν προσωρινό διάταγμα ακυρώθηκε μετά που εκδόθηκε ανάλογο προσωρινό διάταγμα στην παρούσα αίτηση στις 3/2/
- Με την υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αίτηση, η Αιτήτρια επιζητεί τις κάτωθι θεραπείες: Α.''Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να ανατίθεται στην Αιτήτρια η άσκηση της επιμέλειας του προσώπου των ανηλίκων τέκνων των Διαδίκων Ε. Γ., Μ-Α. Γ. και Ν. Γ. Β.Διαζευκτικά με το Α, Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να ανατίθεται στην Αιτήτρια η φύλαξη των ανηλίκων τέκνων των Διαδίκων Ε. Γ., Μ-Α. Γ. και Ν. Γ. Γ.Διάταγμα με το οποίο να καθορίζεται ως τόπος διαμονής των ανηλίκων τέκνων των Διαδίκων Ε. Γ., Μ-Α. Γ. και Ν. Γ. ο εκάστοτε τόπος διαμονής της αιτήτριας. Δ.Οποιαδήποτε άλλη θεραπεία η οποία θα κριθεί εύλογη και δίκαιη από το Δικαστήριο κάτω από τις περιστάσεις. Ε.Τα έξοδα της αίτησης πλέον Φ.Π.Α.'' O Καθ'ου η αίτηση ενέστη στην έκδοση των πιο πάνω διαταγμάτων και στις 22/2/17 καταχώρισε τροποποιημένη υπεράσπιση με την οποία ζητά απόρριψη της αίτησης, και ανταπαίτηση με την οποία ζητά τα εξής: Α. ''Ο καθ΄ ου η αίτηση επιφυλάσσει πλήρως τα δικαιώματα του αναφορικά με τις αξιώσεις του της αίτησης γονικής μέριμνας 149/2014 και αξιώνει εναντίον της αιτήτριας διάταγμα του Δικαστηρίου ότι η αιτήτρια αδικαιολόγητα τον παρεμποδίζει και του αποστερεί τα τρία ανήλικα τέκνα του και δεν του επιτρέπει όπως αυτά διαμένουν μαζί του και αυτός ως γονέας να έχει από κοινού μαζί της εναλλάξ και εξίσου την επιμέλεια, φροντίδα, φύλαξη, επικοινωνία, διατροφή, τόπο διαμονής, περιποίηση και μέριμνα των τριών ανήλικων τέκνων τους. Β. Ο καθ΄ ου η αίτηση επίσης αξιώνει διάταγμα του Δικαστηρίου ότι η αιτήτρια δεν δικαιούται να της ανατεθεί η άσκηση της επιμέλειας του προσώπου των τριών ανήλικων τέκνων των διαδίκων ή η φύλαξη αυτών ή να καθορίζεται ως τόπος διαμονής τους ο εκάστοτε τόπος διαμονής της και ότι αυτό το δικαίωμα ανήκει και στους δύο διαδίκους ως γονείς και διάταγμα του Δικαστηρίου που να τους ανατίθεται από κοινού εξίσου εναλλάξ την επιμέλεια, φροντίδα, φύλαξη, επικοινωνία, διατροφή, τόπο διαμονής, περιποίηση και μέριμνα των τριών ανήλικων τέκνων τους. Γ. Ο καθ΄ ου η αίτηση αξιώνει επίσης διάταγμα του Δικαστηρίου ότι αυτός είναι ικανός, κατάλληλος και σε θέση να έχει από κοινού και εξίσου εναλλάξ κατ΄ ίσο χρόνο με την αιτήτρια την επιμέλεια, φροντίδα, φύλαξη, επικοινωνία, διατροφή, τόπο διαμονής, περιποίηση και μέριμνα των τριών ανήλικων τέκνων τους και ότι το διαμέρισμα των διαδίκων που βρίσκεται στην οδό XXXXXX, Λάρνακα, είναι κατάλληλος χώρος για τη διαμονή των τριών ανήλικων τέκνων των διαδίκων με τον καθ΄ ου η αίτηση. Δ. Ο καθ΄ ου η αίτηση αξιώνει διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να ανατίθεται από κοινού στον αιτητή και στην καθ΄ ης η αίτηση η άσκηση της επιμέλειας του προσώπου των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Ε.Γ., Μ-Α.Γ. και Ν. Γ. Ε. Διαζευκτικά ή σωρευτικά προς τα διατάγματα Α - Δ που ζητούνται στην ανταπαίτηση, ο καθ΄ ου η αίτηση αξιώνει επίσης διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να ανατίθεται από κοινού στον καθ΄ ου η αίτηση και στην αιτήτρια η φύλαξη, διαμονή, φροντίδα και η επικοινωνία των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Ε. Γ., Μ-Α.Γ. και Ν.Γ., κατ΄ ίσο χρόνο μεταξύ αυτών, εκ περιτροπής ή εναλλάξ, ως ακολούθως:- (α) την πρώτη και τρίτη εβδομάδα εφαρμογής του διατάγματος από της έκδοσης του ή όπως ήθελε διατάξει το Δικαστήριο προς εξυπηρέτηση του συμφέροντος των ανήλικων, από Παρασκευή ώρα 13.00 ή όποτε τα ανήλικα ή οιονδήποτε από αυτά τελειώνει τα μαθήματα του στο σχολείο κατά την εν λόγω ημέρα, με διανυκτερεύσεις μέχρι και την Τετάρτη η ώρα 7.30 π.μ. με παράδοση τους στο σχολείο ή αν η Τετάρτη είναι αργία με παράδοση τους στις 10.00 π.μ. στην αιτήτρια και αν η Παρασκευή είναι αργία η παράδοση τους θα γίνεται στις 10.00 π.μ. στην αιτήτρια, τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων θα διαμένουν και διανυκτερεύουν με τον καθ΄ ου η αίτηση, και (β) τη δεύτερη και τέταρτη εβδομάδα εφαρμογής του διατάγματος από της έκδοση του ή όπως ήθελε διατάξει το Δικαστήριο προς εξυπηρέτηση του συμφέροντος των ανηλίκων, από Παρασκευή ώρα 13.00 ή όποτε τα ανήλικα ή οιονδήποτε από αυτά τελειώνει τα μαθήματα του στο σχολείο κατά την εν λόγω ημέρα, με διανυκτερεύσεις μέχρι και τη Δευτέρα η ώρα 7:30 π.μ. με παράδοση τους στο σχολείο, τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν και διανυκτερεύουν με την αιτήτρια, καθώς επίσης και από κάθε Τετάρτη η ώρα 13.00 ή όποτε τα ανήλικα ή οιονδήποτε από αυτά τελειώνει τα μαθήματα του στο σχολείο κατά την εν λόγω ημέρα, με διανυκτερεύσεις μέχρι την Παρασκευή η ώρα 7.30 π.μ. με παράδοση τους στο σχολείο τα εν λόγω ανήλικα θα διαμένουν με την αιτήτρια και όποτε η Τετάρτη είναι αργία, αυτή θα τα παραλαμβάνει από τον καθ΄ ου η αίτηση η ώρα 10.00 π.μ. και όποτε η Παρασκευή είναι αργία αυτή θα τα παραλαμβάνει από τον καθ΄ ου η αίτηση η ώρα 10.00 π.μ., και (γ) την περίοδο των διακοπών των εορτών των Χριστουγέννων - Πρωτοχρονιάς, τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του διατάγματος αρχομένης το 2016, την περίοδο από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 23ης Δεκεμβρίου μέχρι η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 30ης Δεκεμβρίου τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με την αιτήτρια και από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 30ης Δεκεμβρίου μέχρι η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 6ης Ιανουαρίου τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν και διανυκτερεύουν με τον καθ΄ ου η αίτηση και το δεύτερο χρόνο εφαρμογής του διατάγματος αρχομένης το 2017, την περίοδο από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 23ης Δεκεμβρίου μέχρι η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 30ης Δεκεμβρίου τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με τον καθ΄ ου η αίτηση και από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 30ης Δεκεμβρίου μέχρι η ώρα 12.00 το μεσημέρι της 6ης Ιανουαρίου τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με την αιτήτρια και ούτω καθεξής και εναλλάξ κάθε επόμενο χρόνο, και (δ) την περίοδο των διακοπών των εορτών του Πάσχα, τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του διατάγματος αρχομένης το 2017, την περίοδο από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της Μεγάλης Δευτέρας μέχρι η ώρα 12.00 το μεσημέρι της Δευτέρας του Πάσχα τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με τον Καθ΄ ου η αίτηση και από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της Δευτέρας του Πάσχα μέχρι η ώρα 7.30 π.μ. της Δευτέρας του Θωμά με παράδοση στο σχολείο τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με την αιτήτρια και το δεύτερο χρόνο εφαρμογής του διατάγματος αρχομένης το 2018, την περίοδο από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της Δευτέρας του Πάσχα τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με την αιτήτρια και από η ώρα 12.00 το μεσημέρι της Δευτέρας του Πάσχα μέχρι η ώρα 7.30 π.μ. της Δευτέρας του Θωμά με παράδοση στο σχολείο τα πιο πάνω ανήλικα τέκνα των διαδίκων να διαμένουν με τον καθ΄ ου η αίτηση και ούτω καθεξής και εναλλάξ κάθε επόμενο χρόνο, και (ε) την περίοδο των καλοκαιρινών διακοπών, τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του διατάγματος αρχομένης από την 31η Μαΐου 2017 μέχρι την 13η Σεπτεμβρίου 2017, εναλλάξ κάθε εβδομάδα τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων θα διαμένουν και διανυκτερεύουν την 1η εβδομάδα με τον καθ΄ ου η αίτηση, τη 2η εβδομάδα με την αιτήτρια και ούτω καθεξής εναλλάξ κάθε εβδομάδα από η ώρα 10.00 π.μ. της πρώτης ημέρας της πρώτης εβδομάδας μέχρι η ώρα 10.00 π.μ. της πρώτης ημέρας της δεύτερης εβδομάδας και ούτω καθεξής από 31 Μαΐου μέχρι 13 Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο κα ιτο 2018 την 1η εβδομάδα θα διαμένουν με την αιτήτρια και εναλλάξ ανά εβδομάδα με τον καθ΄ ου η αίτηση όπως καθορίζεται χρονικά ανωτέρω και στη συνέχεια εναλλάξ από χρόνο σε χρόνο με τον καθ΄ου η αίτηση, και (στ) το δικαίωμα κάθε διαδίκου που καθορίζεται στην παράγραφο Ε (α), (β), να αναστέλλεται τις περιόδους που καθορίζονται στην παράγραφο Ε (γ), (δ) και (ε) όταν τα ανήλικα τέκνα θα είναι με τον άλλο διάδικο γονέα. Στ. Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να καθορίζεται ως τόπος διαμονής των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Ε.Γ, Μ-Α.Γ και Ν.Γ. τόσο το διαμέρισμα στο οποίο διαμένει ο καθ΄ ου η αίτηση, ήτοι οδός XXXX Λάρνακα ή ο εκάστοτε τόπος διαμονής του στην πόλη και επαρχία Λάρνακας, όσο και η κατοικία στην οποία διαμένει η αιτήτρια, ήτοι οδός XXXXXXX, Λάρνακα ή ο εκάστοτε τόπος διαμονής της στην πόλη και επαρχία Λάρνακας, δηλαδή κατά τον χρόνο που τα ανήλικα θα διαμένουν με τον καθ΄ ου η αίτηση ο τόπος διαμονής τους να είναι το ως άνω διαμέρισμα ή ο εκάστοτε τόπος διαμονής του ως ανωτέρω και κατά το χρόνο που τα ανήλικα θα διαμένουν με την αιτήτρια ο τόπος διαμονής τους να είναι η ως άνω κατοικία ή ο εκάστοτε τόπος διαμονής της ως ανωτέρω. Ζ. Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο οποιουδήποτε από τα τρία ανήλικα τέκνα των διαδίκων, της Ε.Γ., ημερομηνία γέννησης 29/7/2003, της Μ-Α.Γ, ημερομηνία γέννησης 12/7/2006 και του Ν.Γ, ημερομηνία γέννησης 5/6/2009, χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του καθ΄ ου η αίτηση προς τούτο ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου. Η. Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να τίθεται το όνομα των τριών ανήλικων τέκνων των διαδίκων, της Ε.Γ., ημερομηνία γέννησης 29/7/2003, της Μ-Α.Γ., ημερομηνία γέννησης 12/7/2006 και του Ν.Γ, ημερομηνία γέννησης 5/6/2009, στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο (stop list). Θ. Οποιοδήποτε άλλο διάταγμα το Δικαστήριο ήθελε θεωρήσει ορθό και δίκαιο να εκδώσει αναφορικά με την άσκηση της επιμέλειας, φύλαξης, τόπου διαμονής, φροντίδας, μέριμνας, διατροφής, περιποίησης και επικοινωνίας των τριών ανήλικων τέκνων των διαδίκων. Ι. Έξοδα συν ΦΠΑ (αρ. μητρώου 10260151Β).'' Στις 14/3/17 συμπληρώθηκαν τα δικόγραφα με την καταχώριση από πλευράς της Αιτήτριας απάντησης στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση. Πριν να επιφυλάξει την απόφαση του το Δικαστήριο, ο συνήγορος του Καθ'ου η αίτηση δήλωσε ότι δεν θα επιμείνει στην προώθηση των αιτούμενων θεραπειών Ζ και Η, ως εκ τούτου το Δικαστήριο δεν θα ασχοληθεί με την εξέταση τους. Πρώτη έδωσε μαρτυρία η κυρία Άννα Κούμαλου, Λειτουργός Ευημερίας η οποία και αντεξετάστηκε επί των Εκθέσεων της ημερ. 5/5/2015 και 24/1/16 που κατατέθηκαν στη διαδικασία ως Τεκμήρια 1 και 2 αντίστοιχα, από τους ευπαίδευτους συνηγόρους αμφοτέρων των πλευρών. Από πλευράς Αιτήτριας, μαρτυρία εκτός από την ίδια (Μ.Αιτ.1) έδωσε και η κα Αντωνία Ελευθερίου (Μ.Αιτ.2). Για τον Καθ΄ου η αίτηση έδωσαν μαρτυρία, εκτός από τον ίδιο (Μ.Υ.1), η κα Αριστονίκη Θεοδοσίου (Μ.Υ.2), η κα Παναγιώτα Ιωακείμ (Μ.Υ.3) και η κα Φροσούλα Γεωργιάδου (Μ.Υ.4). Στην υπόθεση κατατέθηκαν 52 τεκμήρια. Μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας, το Δικαστήριο για να μπορέσει να διαμορφώσει κρίση αναφορικά με τις επιθυμίες των παιδιών, είχε προσωπική συνέντευξη με ένα έκαστο από αυτά. Ακολούθησαν οι αγορεύσεις των δικηγόρων οι οποίες έγιναν γραπτώς. Το Δικαστήριο, μελέτησε επισταμένως όλη την ενώπιον του μαρτυρία, συμπεριλαμβανομένων των τεκμηρίων, καθώς και τις θέσεις των παιδιών, κατά την προσωπική συνέντευξη που είχαν με το Δικαστήριο. Σχολιάζει, όμως, μόνο ότι είναι σχετικό και ουσιώδες με τα επίδικα θέματα και επισημαίνει τα ακόλουθα, τα οποία αφορούν τόσο τη νομική όσο και την πραγματική πτυχή της υπόθεσης, προβαίνοντας, εκεί όπου απαιτείται σε σχετικά ευρήματα, τα οποία διαμόρφωσαν τη δικανική του κρίση. Μαρτυρία, ως εκ τούτου, η οποία είναι άσχετη δεν τη λαμβάνω υπόψη. Νοείται ότι θα εξετάσω τις θέσεις και τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς στο βαθμό που απαιτείται για τις ανάγκες της υπόθεσης έχοντας πάντα κατά νου ότι ''Δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης δικαστικής απόφασης ειδική αναφορά ή διαπραγμάτευση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται'' (Νίκος Οδυσσέα ν. Αστυνομίας
(1999)2 Α.Α.Δ 490). Θα παραθέσω στη συνέχεια, σύνοψη της δοθείσας μαρτυρίας, αφού σκοπός δεν είναι η αναπαραγωγή του συνόλου της μαρτυρίας που δόθηκε στο Δικαστήριο. Εκτενέστερη ανάλυση θα γίνει όπου είναι δυνατόν, στο στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρίας. Η αρμόδια Κοινωνική λειτουργός, κα Κούμαλου στα πλαίσια ετοιμασίας της έκθεσης της, είχε σειρά συναντήσεων με τα ανήλικα σε κατ' ιδίαν συναντήσεις, αλλά και με τους διαδίκους. Κατέθεσε στο Δικαστήριο δυο εκθέσεις όπως ανέφερα ανωτέρω, το περιεχόμενο των οποίων υιοθέτησε. Κατά την αντεξέταση της από το συνήγορο της Αιτήτριας ανέφερε ότι πριν να αναλάβει την υπόθεση δεν γνώριζε κάποιο από τους διαδίκους. Μετά την ετοιμασία της αρχικής έκθεσης οι συναντήσεις που είχε με τον Καθ'ου η αίτηση γινόντουσαν στην παρουσία της προϊσταμένης της. Κατά την ετοιμασία της πρώτης έκθεσης είχε συναντήσεις με τον Καθ'ου η αίτηση μόνο του και κάποιες μαζί τα παιδιά, τόνισε όμως ότι τα παιδία επιθυμούσε να τα βλέπει περισσότερο μόνα τους. Διευκρίνισε ότι είχε συνάντηση και με τα τρία παιδιά μαζί αλλά και ξεχωριστά το καθένα μόνο του. Κατά την αρχική διερεύνηση επεσήμανε ότι το μήνυμα που έλαβε από τα παιδιά ήταν ότι ήθελαν ένα σταθερό τόπο διαμονής με τη μητέρα και να έχουν τακτική επικοινωνία με τον πατέρα, της ανέφεραν ότι τα εξυπηρετεί το υφιστάμενο πρόγραμμα. Ήταν ξεκάθαρο όπως ανέφερε ότι δεν ήθελαν επιπλέον διανυκτέρευση με τον Καθ'ου η αίτηση από αυτήν που υπήρχε. Δεν επιθυμούσαν ίσο χρόνο επικοινωνίας με τον πατέρα και τη μητέρα. Επεσήμανε ότι η στάση των παιδιών διαφοροποιήθηκε από την ετοιμασία της αρχικής έκθεσης μέχρι την ετοιμασία της συμπληρωματικής που ήταν και το τέλος της συνεργασίας της με την οικογένεια (ημερ. 24/1/16). Κατά την ετοιμασία της συμπληρωματικής έκθεσης τα ανήλικα, ζήτησαν να έχουν μια επιπλέον διανυκτέρευση την εβδομάδα, με τον πατέρα. Ερωτηθείσα πώς ερμηνεύει αυτή τη μεταστροφή των ανηλίκων όπου επί 1½ χρόνο δήλωναν κατηγορηματικά κάποια πράγματα, 5-6 μήνες μετά, άλλαξαν στάση και επιζητούν επιπλέον διανυκτέρευση. Απάντησε ότι ήταν ξεκάθαρο ότι ο πατέρας τους, τους μίλησε για το θέμα της επικοινωνίας, παρέπεμψε δε στην προτελευταία παράγραφο της σελίδας 3 της έκθεσης προόδου (τεκμήριο 2). Επεσήμανε ότι κάποια από τα παιδιά αναφέρθηκαν στο ότι είχαν δει τον πατέρα να κλαίει και αυτό τα ενόχλησε πάρα πολύ καθότι αισθάνθηκαν ότι τον αδικούν που δεν επιθυμούσαν άλλη διανυκτέρευση. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ''Το αίσθημα που επήρα ότι δεν ήταν δική τους επιθυμία, ήταν για να καλύψουν την επιθυμία του πατέρα. Στην ερώτηση μου τι θέλετε «εμείς θέλουμε να αισθάνεται καλά ο πατέρας μας». Περισσότερο αναφέρθηκε στα δυο κορίτσια. Το αγοράκι όπως είπε, ήταν σε ηλικία που δεν μπορούσε να εκφραστεί πάρα πολύ. Ήταν φανερό κατά την ίδια ότι το μεγαλύτερο παιδί των διαδίκων, ένιωθε ενοχές κάτι που διαφάνηκε και από την έκθεση της ψυχολόγου. Τόνισε ότι κατά την ετοιμασία της αρχικής έκθεσης, οι θέσεις των παιδιών της φάνηκαν ειλικρινείς και δεν διαπίστωσε να έχουν επηρεαστεί ούτε από τη μητέρα, ούτε από τον πατέρα. Επεσήμανε ότι τα πράγματα άλλαξαν, κατά την ετοιμασία της συμπληρωματικής έκθεσης. Κατά την ετοιμασία της πρώτης έκθεσης περιέγραψε ως πολύ καλή τη συνεργασία που είχε με τον Καθ'ου η αίτηση, αναφέροντας ότι ήταν συνεργάσιμος και πολύ ευγενικός. Μετά την ετοιμασία της αρχικής έκθεσης, ο Καθ'ου η αίτηση ζήτησε να δει την προϊσταμένη της, ζητώντας αλλαγή λειτουργού. Η ίδια του εξήγησε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να γίνει και λόγω φόρτου εργασίας και λόγω της συναισθηματικής σχέσης που φαίνεται να είχαν δημιουργήσει τα παιδιά τότε μαζί της. Ακολούθως η μάρτυς αναφέρθηκε στην καταγγελία που προέβη ο Καθ'ου η αίτηση εναντίον της, κατηγορώντας την ότι δεν ήταν αντικειμενική και ότι μεροληπτούσε υπέρ της Αιτήτριας. Επεσήμανε ότι δεν έχει κανένα λόγο να μεροληπτεί, είτε υπέρ του ενός, είτε υπέρ του άλλου και τόνισε ότι το Γραφείο Ευημερίας είναι ταγμένο στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών. Μετά την ετοιμασία της αρχικής έκθεσης ο Καθ'ου η αίτηση δε δέχθηκε να έχει συνεργασία μαζί της. Η συνεργασία γινόταν ουσιαστικά με την προϊσταμένη της, στην παρουσία της. Όπως ανέφερε η μάρτυς, υποβλήθηκε αίτημα από πλευράς του Καθ'ου η αίτηση να πείσουν τη μητέρα να δοκιμαστεί η θέση, μισός χρόνος με τον πατέρα και μισός με τη μητέρα, έτσι ώστε τα παιδιά να μπορούν να εκφέρουν πιο ολοκληρωμένη άποψη για το τι σημαίνει αυτό. Το αίτημα υποβλήθηκε στην προϊσταμένη της και η απάντηση δόθηκε από την προϊσταμένη της, η οποία του ανέφερε τις επιθυμίες των παιδιών του, αλλά η θέση του ήταν ότι είναι επηρεασμένα από τη μητέρα τους. Η ίδια όπως τόνισε δεν διαπίστωσε κανένα επηρεασμό από τη μητέρα επισήμανε δε τη άψογη συνεργασία που είχε με την Αιτήτρια. Αναφέρθηκε και στις σχέσεις των διαδίκων λέγοντας ότι είναι ανύπαρκτες και επεσήμανε ότι για την ίδια το ουσιαστικό πρόβλημα είναι η σχέση των γονιών μεταξύ τους που δεν έχουν καμιά επικοινωνία. Πολλές φορές όπως ανέφερε ''εκβιάστηκε'' από την ανυπαρξία συνεργασίας να μεταφέρει μηνύματα, είτε στον ένα είτε στον άλλο. Σε αυτήν την ταλαιπωρία να μεταφέρουν μηνύματα από τη μητέρα στον πατέρα και αντίστροφα, υποβάλλονται και τα παιδιά. Η ανήλικη Ε. είχε ζητήσει να έχει μια σταθερή μόνιμη κατοικία, διότι επιθυμεί να έχει τον προσωπικό της χώρο. Τούτο το θέμα το έβλεπε να γίνεται μαζί με τη μητέρα της. Ακόμα και κατά την ετοιμασία της συμπληρωματικής έκθεσης η στάση της παρέμεινε η ίδια. Για τη Μ-Α ανέφερε ότι κατά την ετοιμασία της έκθεσης προόδου ενημερώθηκε από την Αιτήτρια, ότι το παιδί πήγαινε σε κάποιο ιδιώτη ψυχολόγο. Γεγονός για το οποίο δεν είχε ενημερωθεί ούτε η Αιτήτρια, ούτε η ανήλικη. Σε συνάντηση που είχε με την ανήλικη διαπίστωσε ότι το παιδί ήταν με την εντύπωση ότι πήγαινε σε παιγνιδότοπο, αλλά στην πραγματικότητα πήγαινε σε ιδιώτη παιδοψυχολόγο, όπου παρακολουθείτο από κάποια κάμερα και μιλούσε με τον Καθ'ου η αίτηση ο οποίος φορούσε ακουστικό μέσω του οποίου κάποιος ειδικός του έλεγε τι να της πει, προκειμένου να έρθουν πιο κοντά. Επεσήμανε ότι, όταν το συζήτησε με τον Καθ'ου η αίτηση, της ανέφερε ότι δεν θεώρησε σκόπιμο να ενημερώσει τη μητέρα, γιατί η προσπάθεια ήταν να βοηθηθεί ο ίδιος και όχι το παιδί, οπότε δεν ήθελε τη συγκατάθεση της. Διευκρίνισε ότι δεν συμφωνεί με την ερμηνεία που έδωσε ο πατέρας. Τόνισε ότι έπρεπε να ήταν ενήμερο και το παιδί και η μητέρα. Σημείωσε ότι κατά την άποψη της ο Καθ'ου η αίτηση επέλεξε τη Μ-Α, γιατί η ανήλικη αισθάνεται πιο κοντά στη μητέρα της, κάτι που κατέγραψε και στην έκθεση της. Κατά την αντεξέταση της από το συνήγορο του Καθ'ου η αίτηση ανέφερε ότι η συνεργασία με τα σχολεία συνήθως γίνεται εκεί που υπάρχουν αμφιβολίες για την ικανότητα των γονέων να συνεργαστούν με τα σχολεία και στην προκειμένη περίπτωση δεν είχε καμιά αμφιβολία ότι και οι δυο γονείς ήταν ικανοί να συνεργαστούν με τα σχολεία των παιδιών τους και να τους δώσουν τα απαιτούμενα εφόδια. Επανέλαβε τις κακές σχέσεις που διατηρούν οι γονείς μεταξύ τους και ανέφερε ότι άκουσε και από τους δύο γονείς παράπονα για τη μη επικοινωνία μεταξύ τους. Επεσήμανε ότι αυτό ήταν η σημαντικότερη δυσκολία που συνάντησε με τη συγκεκριμένη οικογένεια. Τόνισε ότι στην έκθεση της κατέγραψε αυτά που η ίδια θεωρεί σημαντικά για την έκβαση της υπόθεσης. Ρωτήθηκε εκτενώς για το αίτημα του Καθ'ου η αίτηση να έχει ίσο χρόνο με τα παιδιά όσο και η Αιτήτρια και απάντησε ότι η θέση του Γραφείου Ευημερίας είναι ξεκάθαρη επί του θέματος. Κατά την ετοιμασία της έκθεσης εξετάζουν, όπως επεσήμανε το συμφέρον των παιδιών, τα θέλω των παιδιών. Στην προκειμένη περίπτωση τα παιδιά είναι σε ηλικία που μπορούν να εκφραστούν και τα παιδιά εκφράζονται όμορφα. Η θέση των παιδιών είναι ότι θέλουν ένα σταθερό τόπο διαμονής και περισσότερο χρόνο με τη μητέρα. Επισήμανε δε, ότι δεν έχει αμφιβολία ότι ο Καθ'ου η αίτηση θα εκπληρώσει το καθήκον του, τόνισε όμως ότι τα παιδιά χρειάζονται ένα σταθερό τόπο διαμονής και στη συγκεκριμένη περίπτωση τα ίδια τα παιδιά επιθυμούν να μένουν με τη μητέρα περισσότερο, κάτι που κατέγραψε και στη γνωμάτευση της η ψυχολόγος που παρακολουθούσε τη μεγάλη θυγατέρα των διαδίκων. Διευκρίνισε ότι λέγοντας σταθερό τόπο δεν εννοεί τους τοίχους, αλλά το σταθερό περιβάλλον. Αιτήτρια (Μ. Αιτ.1) Η Αιτήτρια πέραν της γραπτής της δήλωσης, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης της (Τεκμήριο Α) έδωσε και προφορική μαρτυρία και κατέθεσε τα τεκμήρια 3-
- Στη γραπτή της δήλωση η Αιτήτρια, ανέφερε ότι η έγγαμη σχέση της με τον Καθ'ου η αίτηση, αρχικά υπήρξε αρμονική. Μετά τη γέννηση του τρίτου τους παιδιού όμως, άρχισαν τα προβλήματα. Ο Καθ'ού η αίτηση άρχισε να μην της συμπεριφέρεται καλά, να είναι απότομος και προσβλητικός απέναντι της και να τη μειώνει συνεχώς. Αρκετές φορές της επιτίθετο σωματικά και λεκτικά. Όπως ανέφερε αποκορύφωμα της άσχημης συμπεριφοράς του, ήταν η πρόκληση πολύ σοβαρού επεισοδίου εις βάρος της, στις 26/1/2014, όπου ο Καθ'ου η αίτηση, την κλείδωσε στη σοφίτα της κατοικίας τους και ενώ τα παιδιά κοιμόντουσαν στα δωμάτιά τους, άρχισε να της φωνάζει, να κτυπάει το χέρι του στο γραφείο, να της επιτίθεται λεκτικά, βρίζοντας και απειλώντας την. Στις 6/3/2014 μετά από μονομερή αίτηση που καταχώρισε στο Δικαστήριο, εξασφάλισε προσωρινό διάταγμα αποκλειστικής χρήσης της συζυγικής οικίας στην αίτηση με αριθμό 2/2014 του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λάρνακας, το οποίο κατέστη απόλυτο. (Κατέθεσε ως Τεκμήριο 4 το σχετικό διάταγμα).Ο Καθ'ου η αίτηση συμμορφώθηκε με το διάταγμα του Δικαστηρίου. Σύμφωνα πάντα με την Αιτήτρια, μετά την έκδοση του διαζυγίου στις 13/5/2015 (αφού το διάταγμα αποκλειστικής χρήσης με τη λύση του γάμου είχε αυτόματα ακυρωθεί),ο Καθ'ου η αίτηση κατέστησε σαφές ότι θα επέστρεφε στη συζυγική οικία. Ειδικότερα ανέφερε ότι τις προθέσεις του Καθ'ου η αίτηση επιβεβαίωσαν και τα παιδιά των διαδίκων. Η μεγαλύτερη θυγατέρα των διαδίκων την ειδοποίησε αναστατωμένη ότι ο Καθ'ου η αίτηση, θα επέστρεφε στην οικία τη Δευτέρα, αποστέλλοντας της 2 μηνύματα στο κινητό. (τεκμήρια 15 (α) και (β) αντίγραφα των εν λόγω μηνυμάτων). Ακολούθως ανέφερε ότι όντως ο Καθ'ου η αίτηση επέστρεψε στην οικία και άρχισε να φωνάζει και να ζητά να εισέλθει, τότε η Αιτήτρια ειδοποίησε την αστυνομία της Βορόκληνης. Στην παρουσία αστυνομικών, πήρε τα 3 παιδιά που ήταν αναστατωμένα και φοβισμένα και αποχώρησε από την κατοικία, αφού δεν ήθελε όπως αναφέρει να προκληθεί εκ νέου ένταση και αναστάτωση στα παιδιά και στην ίδια. Τις 3 πρώτες ημέρες φιλοξενήθηκαν στο σπίτι μιας φίλης της μέχρι να εξεύρουν κατοικία. Αμέσως μετά ενοικίασε κατοικία στη Βορόκληνη, η οποία είχε 4 υπνοδωμάτια, αφού επιθυμία των ανηλίκων ήταν να έχουν το καθένα ξεχωριστό δωμάτιο. Από το Μάιο του 2016 με τη λήξη του ενοικιαστηρίου εγγράφου ενοικίασε νέα κατοικία, στην Αραδίππου(Κατέθεσε ως τεκμήριο 5 αντίγραφο του ενοικιαστηρίου εγγράφου). Πρόκειται για ευρύχωρη διώροφη κατοικία στην οποία διαμένει έκτοτε με τα ανήλικα και η οποία καλύπτει πλήρως τις ανάγκες τους. Επεσήμανε ότι τα παιδιά είναι απολύτως ευχαριστημένα, έχουν το δικό τους ξεχωριστό υπνοδωμάτιο και το γραφείο τους. Κατά την κυρίως εξέταση της, τόνισε ότι από τη μέρα διάστασης της με τον Καθ'ου η αίτηση, οι σχέσεις τους είναι πολύ άσχημες έως ανύπαρκτες κάτι που όπως αναφέρει οφείλεται στον Καθ'ου η αίτηση, ο οποίος αρνείται πεισματικά να έχει οποιαδήποτε επαφή ή συνεργασία μαζί της. Δεν συνεργάζεται μαζί της ούτε καν για τα πιο απλά θέματα που αφορούν στην καθημερινότητα των παιδιών, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να πάρουν από κοινού καμία απόφαση. Όταν δε τα ανήλικα είναι μαζί του, η επικοινωνία της με τα παιδιά καθίσταται πολύ δύσκολη εξαιτίας της στάσης του, και έτσι πολλές φορές τα ανήλικα αναγκάζονται να της μιλούν βιαστικά ή κρυφά ώστε να μην θυμώσει ή να μην τους γκρινιάξει. Όπως υποστηρίζει, όποτε τύχει να συναντηθούν, συνεχίζει να της επιτίθεται λεκτικά και να την εξυβρίζει ακόμα και μπροστά στα παιδιά, προκαλώντας τους αναστάτωση, φόβο, ανησυχία και αίσθημα ντροπής. Χαρακτηριστικά ανέφερε ένα περιστατικό, που έγινε στις 26/5/2017 σε τουρνουά ποδοσφαίρου που συμμετείχε ο ανήλικος Ν. με την ομάδα του, όταν ο Καθ'ου η αίτηση την έσπρωξε μακριά για να μην φιλήσει τα παιδιά, εξυβρίζοντας την μπροστά στον κόσμο και ζητώντας της να φύγει, διότι δεν ήταν η μέρα της όπως ανέφερε. Η Αιτήτρια περιέγραψε τις συνθήκες και τα προβλήματα που δημιουργούσε ο Καθ'ού η αίτηση, κάθε φορά που χρειάστηκε να μετακινηθεί σε άλλη κατοικία. Ειδικότερα ανέφερε ότι ο Καθ'ου η αίτηση αρνείτο πεισματικά να συνεργαστεί και να επιστρέφει τα παιδιά στην κατοικία τους προβάλλοντας ότι δεν υπήρχε σχετική πρόνοια στο προσωρινό διάταγμα επικοινωνίας του. Ένεκα της στάσης του η Αιτήτρια αναγκάστηκε δυο φορές να αποταθεί στο Δικαστήριο με αίτηση τροποποίησης του διατάγματος, ενώ μέχρι την έγκριση του αιτήματος από το Δικαστήριο πήγαινε η ίδια και τα παραλάμβανε από το διαμέρισμα που διέμενε ο Καθ'ού η αίτηση. Η Αιτήτρια αναφέρθηκε εκτενώς και στην άρνηση του Καθ'ού η αίτηση να επιτρέψει στα παιδιά τους να επισκεφθούν τους γονείς της και άλλους συγγενείς στην Ελλάδα. Παρά το ότι τα παιδιά από την γέννηση τους είχαν ως πρόγραμμα στις διακοπές ειδικότερα του καλοκαιριού να πηγαίνουν και να διαμένουν στην Ελλάδα, στις Σέρρες, που είναι η πόλη καταγωγής της, ο Καθ'ου η αίτηση μετά τη διάσταση, αρνείτο να ικανοποιήσει αυτή τους την ανάγκη. Επεσήμανε ότι έχει άριστες σχέσεις με τα παιδία της, τα οποία την εμπιστεύονται πλήρως και ζητούν πάντοτε την άποψή της. Υποστήριξε ότι επιθυμία των παιδιών είναι να συνεχίσουν να διαμένουν μαζί της και η κατοικία της να αποτελεί τη μόνιμη τους κατοικία και να έχουν επικοινωνία με τον Καθ'ου η αίτηση. Τόνισε ότι δεν αρνήθηκε ποτέ την τακτική επικοινωνία του Καθ'ου η αίτηση με τα παιδιά του, διευκρίνισε όμως ότι είναι κατηγορηματικά αρνητική στην αξίωση του να διαμοιραστούν τα παιδιά ανάμεσα τους σε ίσες ημέρες, αφού κάτι τέτοιο είναι απάνθρωπο όπως το χαρακτήρισε και θα προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στα παιδιά. Υποστήριξε ότι η αξίωση του Καθ'ού η αίτηση, είναι εντελώς αδικαιολόγητη και εμπεριέχει σοβαρούς κινδύνους για την ομαλή ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών, αφού κάτι τέτοιο θα επιτείνει την ανασφάλεια, την αστάθεια από την έλλειψη μόνιμης στέγης αλλά και σταθερού περιβάλλοντος τόσο στα ίδια όσο και στις σχέσεις τους με εξωγενείς παράγοντες, πόσο μάλλον όταν ο πατέρας τους δεν έχει καμία απολύτως σχέση ή επαφή με την ίδια. Όπως ανέφερε τη λύση που προτείνει ο Καθ'ου η αίτηση, την απορρίπτουν και τα ίδια τα παιδιά. Τα παιδιά επιθυμούν να έχουν μια βάση και μια σταθερή κατοικία, αλλά ταυτόχρονα να έχουν κάποια επικοινωνία με τον πατέρα τους χωρίς άλλες διανυκτερεύσεις, αφού ήδη το πρόγραμμα τους είναι κουραστικό. Υποστήριξε ότι από τη διάσταση των διαδίκων ανέλαβε αποκλειστικά η ίδια την πληρωμή όλων των διδάκτρων των φροντιστηρίων και άλλων δραστηριοτήτων των παιδιών. Επιπλέον καλύπτει και όλα τα έκτακτα έξοδα, όπως π.χ το ποσό για την αγορά των στολών των κοριτσιών στο μπαλέτο, των ποδοσφαιρικών στολών του Ν., τα τέλη συμμετοχής στα πρωταθλήματα και τουρνουά ποδοσφαίρου κλπ. Όπως υποστήριξε η Αιτήτρια, ο Καθ'ου η αίτηση δεν έχει συνεισφέρει ποτέ του κάποιο ποσό αναφορικά με την ιατροφαρμακευτική κάλυψη των παιδιών. Έχει αναλάβει η ίδια, όλα τα έξοδα των ιατρικών θεμάτων των παιδιών. Ο Καθ'ου η αίτηση όλα αυτά τα χρόνια, έχει περιοριστεί όπως αναφέρει στην πληρωμή του ποσού των €450 που καθόρισε το Οικογενειακό Δικαστήριο με βάση το προσωρινό διάταγμα στην αίτηση διατροφής 51/
- Ακολούθως η Αιτήτρια αναφέρθηκε σε ένα περιστατικό που έγινε τον Ιούλιο του 2015, όπου οι θυγατέρες των διαδίκων της εμπιστεύτηκαν ότι ο Καθ'ου η αίτηση πήγαινε την ανήλικη Μ-Α σε κάποιο γραφείο στη Λευκωσία για να παίζουν στην παρουσία και κάποιου άλλου προσώπου γεγονός που ενοχλούσε την ανήλικη. Διαπίστωσε ότι ο Καθ'ου η αίτηση όταν τα παιδιά ήταν μαζί του με βάση το διάταγμα του Δικαστηρίου επισκεπτόταν μαζί με την ανήλικη Μ-Α το ψυχολόγο Ε.Ν. στη Λευκωσία, χωρίς όμως προηγουμένως να την ενημερώσει ή να πάρει τη συγκατάθεση της. (Ως τεκμήριο 13 κατέθεσε την επιστολή- γραπτή καταγγελία ημερομηνίας 21/7/2015 που απέστειλε στον Πρόεδρο του Συμβουλίου Εγγραφής Ψυχολόγων και την απάντηση που έλαβε, τεκμήριο 14). Επεσήμανε ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα η Μ-Α ήταν πολύ αναστατωμένη και τρομαγμένη από το περιστατικό αυτό. Υποστήριξε δε ότι η επιλογή του Καθ'ου η αίτηση να πάρει τη Μ-Α στον παιδοψυχολόγο έγινε γιατί η ανήλικη πάντοτε ένιωθε την αφόρητη πίεση του Καθ'ου η αίτηση επειδή ένιωθε πιο ασφαλής μαζί της και ήταν όπως και η ίδια αποκάλυψε πιο συνδεδεμένη με την ίδια παρά με τον πατέρα της. Κατά την αντεξέταση της, επανέλαβε ότι οι σχέσεις που διατηρεί με τον Καθ'ου η αίτηση μετά τη διάσταση, είναι ανύπαρκτες. Ανέφερε ότι υπήρχαν φορές που περνούσαν 3 μέρες και δεν είχε επικοινωνία με τα παιδιά της γιατί ο Καθ'ου η αίτηση δεν της απαντούσε το τηλέφωνο και αναγκάστηκε να αγοράσει τηλέφωνο και στη Μ-Α. Ανέφερε ότι όταν της τηλεφωνούσαν τα παιδιά ή θα την έπαιρναν κρυφά ή θα μιλούσαν πολύ βιαστικά, γιατί φοβούνταν την παρουσία του πατέρα τους. Αναφέρθηκε και στην επικοινωνία της με τα ανήλικα τέκνα της στο χρόνο που είναι με τον Καθ'ου η αίτηση μετά που ο τελευταίος προχώρησε σε νέο γάμο, υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση έχει γίνει ακόμη χειρότερη καθότι βρίσκονταν σε ξένο σπίτι, με ένα ξένο αγόρι και μια ξένη γυναίκα που η ίδια δεν γνώριζε ποια είναι, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Ερωτηθείσα, αν διατηρεί κάποιο δεσμό απάντησε καταφατικά διευκρινίζοντας ότι έχει διαχωρίσει απόλυτα την προσωπική από την οικογενειακή της ζωή. Μετά από επιθυμία των παιδιών πλην της ανήλικης Ε., όταν τους ανακοίνωσε ότι διατηρεί σταθερό δεσμό, θέλησαν να τον γνωρίσουν, το σεβάστηκε και τους τον γνώρισε. Σεβάστηκε όπως ανέφερε και την άποψη της μεγάλης της κόρης που δεν ήθελε. Τα δύο μικρά παιδιά τον γνώρισαν εκείνην τη μια φορά, και η μεγάλη της θυγατέρα μετά από έναν χρόνο της ζήτησε να τον γνωρίσει και τον είδε για κάποια λεπτά. Ερωτηθείσα σε σχέση με τις επιζητούμενες από τον Καθ'ου η αίτηση θεραπείες στα πλαίσια της ανταπαίτησης του, απήντησε ότι ο Καθ'ου η αίτηση το κάνει για να ικανοποιήσει τις δικές του προσωπικές ανάγκες και επιθυμίες και όχι την επιθυμία των παιδιών του. Επεσήμανε ότι είναι μια καθαρά εκδικητική συμπεριφορά απέναντι της, η οποία υποκινείται από την εμπάθεια που έχει για το πρόσωπο της και από την αδυναμία που τρέφει η ίδια για τα παιδιά της. Επανέλαβε ότι δεν αποδέχεται τέτοια μοιρασιά. Προέχει το συμφέρον των παιδιών και ένα σταθερό και υγιές περιβάλλον για αυτά. Όπως ανέφερε σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να δεχθεί κάτι το οποίο η ίδια θεωρεί ότι είναι αρνητικό για τα παιδιά και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να δεχτεί κάτι που δεν επιθυμούν τα ίδια. Αντωνία Ελευθερίου (Μ.Αιτ.2) Η κα Ελευθερίου είναι Κλινική Ψυχολόγος στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας παιδιών και εφήβων, εμφανίστηκε στο δικαστήριο αναφέροντας ότι η γιατρός η οποία κλήθηκε δεν μπορούσε να παρουσιαστεί λόγω προβλημάτων υγείας. Στα πλαίσια της μαρτυρίας της κατατέθηκε το πόρισμα της γιατρού (τεκμήριο 16). Σχετική ένσταση του δικηγόρου του Καθ'ου η αίτηση, απερρίφθη με ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου, ακολούθως αντεξετάστηκε. Καθ'ου η αίτηση (Μ.Υ.1) Ο Καθ'ου η αίτηση πέραν της γραπτής του δήλωσης, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του (Τεκμήριο Β και Βα) έδωσε και προφορική μαρτυρία και κατέθεσε τα τεκμήρια 18-
- Κατά την κυρίως εξέταση του, ανέφερε ότι η έγγαμη συμβίωση των διαδίκων διεκόπη από υπαιτιότητα της Αιτήτριας. Ακολούθως αναφέρθηκε εκτενώς στο διάταγμα αποκλειστικής χρήσης που εξασφάλισε η Αιτήτρια. Κατέθεσε φωτογραφίες (τεκμήριο 20) του διαμερίσματος, το οποίο επίπλωσε, προκειμένου να το χρησιμοποιεί ο ίδιος και τα ανήλικα τέκνα του. Φρόντισε, όπως υποστήριξε, να το εξοπλίσει με οτιδήποτε ήταν αναγκαίο για την άνετη διαβίωση τους. Αναφέρθηκε στο προσωρινό διάταγμα που είχε εκδοθεί αρχικά στην αίτηση γονικής μέριμνας 149/14, διάταγμα που ακυρώθηκε και εκδόθηκε ανάλογο στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας μετά από συνεννόηση των μερών. Τόνισε την άριστη σχέση που διατηρεί με τα παιδιά του και την επιθυμία του να έχει ίσο χρόνο με την Αιτήτρια μαζί τους. Υποστήριξε ότι είναι συνεχώς σε επικοινωνία με τους καθηγητές και δασκάλους των παιδιών του προκειμένου να πληροφορείται την πρόοδο τους. Βασική του θέση την οποία υποστήριξε με τον πιο εμφαντικό τρόπο είναι ότι είναι σε θέση να έχει την επιμέλεια, φύλαξη και φροντίδα των παιδιών του. Είναι δίκαιο, όπως ανέφερε, για σκοπούς ισότητας να έχει ίσο χρόνο με την Αιτήτρια τα παιδιά. Κατέθεσε ως τεκμήριο 22 δέσμη από φωτογραφίες του μαζί με τα ανήλικα σε διάφορες δραστηριότητες (τεκμήριο 36), που απεικονίζουν στιγμές ψυχαγωγίας και φωτογραφίες μαζί με την οικογένεια (τεκμήριο 23). Αναφέρθηκε εκτενώς στο ότι ο ίδιος επιμελείται, πλένει και σιδερώνει τα ρούχα των παιδιών. Επεσήμανε ότι η Αιτήτρια του επιστρέφει τα ρούχα που προέρχονται από τον ίδιο άπλυτα κάτι που δεικνύει όπως υποστηρίζει, ότι ο ίδιος είναι ικανότερος και καταλληλότερος ως γονιός. Η ανικανότητα της επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι κατά το μισό χρόνο που τα παιδιά είναι με την Αιτήτρια, η τελευταία φιλοξενεί και τη μητέρα της η οποία μαγειρεύει και φροντίζει στο βαθμό που μπορεί τις δουλείες του σπιτιού, καλύπτοντας όπως αναφέρει τις αδυναμίες της Αιτήτριας. Περαιτέρω ανέφερε ότι η μητέρα της Αιτήτριας είναι τόσο συχνά στη Κύπρο και για τόσο μεγάλα χρονικά διαστήματα, που βλέπει τα παιδιά περισσότερο από τον ίδιο που είναι ο πατέρας τους και πολύ περισσότερο από τους παππούδες τους, που είναι στην Κύπρο. Τόνισε ότι η Αιτήτρια τον παρεμποδίζει από την άσκηση των γονεϊκών του δικαιωμάτων, επιδιώκοντας με την αίτηση της να τον αποξενώσει πλήρως από τα τρία του παιδιά. Υποστήριξε επίσης ότι ο λόγος που η Αιτήτρια προωθεί την παρούσα διαδικασία είναι για να λαμβάνει επιδόματα πλέον της διατροφής που ο ίδιος δίνει. Επεσήμανε ότι ποτέ δεν άσκησε οποιαδήποτε μορφή βίας εναντίον της Αιτήτριας, ούτε έλαβε χώρα το περιστατικό το οποίο ανέφερε η Αιτήτρια στις 26/1/
- Υποστήριξε ότι εξαιτίας του προσωρινού διατάγματος, για πολλές μέρες του μήνα δεν έχει επικοινωνία με τα παιδιά του. Επεσήμανε ότι τα παιδιά έχουν πλήρη ελευθερία να μιλούν με την Αιτήτρια όταν είναι μαζί του. Διαφωνεί ότι η επιθυμία των ανηλίκων είναι να έχουν την κατοικία της Αιτήτριας ως τη μόνιμη κατοικία τους και να έχουν μόνο επικοινωνία μαζί του, αφού τα ανήλικα θέλουν ίσο χρόνο μαζί του. Αμφισβήτησε τη θέση της Αιτήτριας ότι δεν φροντίζει για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των παιδιών. Προς τούτου κατέθεσε αποδείξεις από ιατρούς και από φαρμακεία. (τεκμήριο 37). Ο Καθ'ου η αίτηση ακολούθως παρέθεσε μια σειρά από γεγονότα που όπως ανέφερε καταδεικνύουν ότι η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των διαδίκων, οφείλεται στην Αιτήτρια (τεκμήριο Β(α) Ο Καθ'ου η αίτηση ανέφερε ότι από τον Ιούλιο του 2018 και συγκεκριμένα από τις 16/7/2018 που ήταν η εβδομάδα που έπρεπε να έχει ο ίδιος τα παιδιά, τα παιδιά του ανακοίνωσαν από την προηγούμενη βραδιά τηλεφωνικώς μέσω της μεγαλύτερης του θυγατέρας, ότι δεν θέλουν να έχουν οποιανδήποτε σχέση μαζί του και μάλιστα δεν ήθελαν ούτε καν να συναντηθούν. Υποστήριξε ότι δεν είχε συμβεί κάτι σοβαρό που να δικαιολογεί τη στάση αυτή των παιδιών και επανέλαβε ότι η στάση τους είναι απότοκο του επηρεασμού που δέχονται από τη μητέρα τους. Σύμφωνα πάντα με τον Καθ'ου η αίτηση, η Αιτήτρια επηρέασε τόσο τα παιδιά, κάνοντας τα να πιστέψουν ότι ο Καθ'ου η αίτηση με το νέο του γάμο θα τα εγκαταλείψει, δεν θα τους δίνει σημασία και θα ασχολείται με τη σύζυγο του και το γιο της. Κατά την αντεξέταση του σε σχέση με τη στάση των παιδιών από τον Ιούλιο του 2018 και εντεύθεν, ο Καθ'ου η αίτηση επέμεινε ότι τα παιδιά αρνούνται πεισματικά να επικοινωνήσουν μαζί του, γιατί είναι καθοδηγούμενα από την Αιτήτρια και ακολουθούν τις οδηγίες της και όχι τις δικές τους επιθυμίες. Συμφώνησε ότι μια βδομάδα προηγουμένως ήτοι από τις 2/7/18 μέχρι και τις 9/7/18 τα παιδιά ήταν μαζί του στο σπίτι του και ότι από τον Απρίλιο του 2014 αυτό το πρόγραμμα ίσχυε και εφαρμοζόταν κανονικά. Για το νέο του γάμο ανέφερε ότι τα παιδιά, όχι μόνο δεν αντέδρασαν, αλλά γνώρισαν την κοπέλα, βοήθησαν στις ετοιμασίες του γάμου, στον οποίον ήταν και παρανυμφάκια, κάτι που έκαναν με μεγάλη χαρά. Παραδέχτηκε ότι δεν πήγαινε να παραδώσει τα παιδιά στην νέα τους διεύθυνση προβάλλοντας το ερώτημα γιατί η μητέρα να έχει αυτή την ευνοϊκή μεταχείριση; ''Ούτε κουτσή είναι, ούτε στραβή. Μπορούσε να έρθει να τα πάρει από το σπίτι.'' Ερωτηθείς πώς ζητά πλέον την αποκλειστική γονική μέριμνα εφόσον επικαλείται οικονομική αδυναμία, απήντησε ότι ''Καταρχήν όπως είπα ναι, αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι και να εξυπηρετούμε το δίκαιο, αυτό θα πρέπει να γίνει. Γιατί από την πλευρά του πατέρα τα παιδιά παίρνουν μια πολύμορφη μόρφωση, πολύπλευρη και με την εκκλησία που συνήθισαν να ζουν και με τον πνευματικό τους, με την επικοινωνία με το σόι του πατέρα και δεν ζουν μόνο στο αρρωστημένο περιβάλλον της μάνας. Οικονομικά ναι, θα βρω τους πόρους για να μπορέσω να ζήσω τα παιδιά μου. Θα μπορούσε ενδεχομένως να καταργηθεί και το διάταγμα της διατροφής που θα μπορούσε να είναι και εκεί μια λύση. Θα μπορούσα ενδεχομένως να μιλήσω με την τράπεζα για να κάνω κάποια διευθέτηση όσον αφορά τα δάνεια και σε κάθε περίπτωση θα μπορούσα να μιλήσω και με τους γονείς μου για το ενδεχόμενο περαιτέρω οικονομικής τους ενίσχυσης προκειμένου να αναλάβουμε αυτό το οποίο είναι ανίκανη να αναλάβει η μάνα, η οποία εννοείται και ότι θα πρέπει να συνεισφέρει.'' Κατά την αντεξέταση του κατατέθηκαν τα τεκμήρια 43-
- Περισσότερες λεπτομέρειες θα αναφερθούν κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας. Αριστονίκη Θεοδοσίου (Μ.Υ.2) Η κα. Θεοδοσίου είναι ψυχολόγος, απόφοιτη όπως ανέφερε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με 4 μεταπτυχιακές εξειδικεύσεις. Ανέφερε ότι γνωρίζει τον Καθ'ου η αίτηση εδώ και 3 χρόνια. Μέσα στα τρία χρόνια είχαν 8 συναντήσεις. Διευκρίνισε ότι δεν είδε κανένα άλλο μέλος της οικογένειας, πλην του Καθ'ου η αίτηση και ό,τι γνωρίζει για την υπόθεση, είναι όσα της έχει μεταφέρει ο Καθ'ου η αίτηση. Ανέφερε ότι επιθυμία του Καθ'ου η αίτηση είναι να έχει ίσο χρόνο με τα παιδιά, όσο έχει και η μητέρα. Δηλαδή να μπορεί να βλέπει τα παιδιά του σε χρόνο που να του αρκεί για να ασκήσει τον ποιοτικό του ρολό ως γονέας. Να μην είναι ένας πατέρας του Σαββατοκυρίακου, κάποιων ωρών της εβδομάδας. Να είναι ένας πατέρας που να μπορεί να έχει συγκεκριμένες μέρες την εβδομάδα και διανυκτερεύσεις, όπου να μπορούν να έχουν τα παιδιά εξίσου καλή σχέση μαζί του, όπως έχουν και με τη μητέρα, λόγω του χρόνου που περνούν μαζί τους. Σύμφωνα με την έρευνα που έκανε, κατέληξε ότι η συνεπιμέλεια είναι κάτι πολύ θετικό για τα παιδιά, καθότι μπορούν να βλέπουν και τους δυο τους γονείς ισάξια και να διατηρούν ποιοτική σχέση και με τους δυο. Στηρίζει τη συνεπιμέλεια, ως αίτημα για την καλή ψυχική υγεία των παιδιών, αλλά και την ομαλή συμβίωση των γονιών με τα παιδιά τους.(κατέθεσε ως Τεκμήριο 48 τη σχετική έκθεση που ετοίμασε). Κατά την αντεξέταση της επιβεβαίωσε ότι δεν είναι εγγεγραμμένη ψυχολόγος στο μητρώο. Ερωτηθείσα αν έπρεπε να εγγραφεί στο μητρώο εγγεγραμμένων ψυχολόγων ώστε να ασκεί το επάγγελμα, συμφώνησε και πρόσθεσε ότι για αυτό έχει υποβάλει σχετική αίτηση, ανέφερε όμως ότι με την ευρωπαϊκή άδεια που κατέχει δικαιούται να ασκεί το επάγγελμα της. Οι όροι εντολής της από τον Καθ'ου η αίτηση όπως ανέφερε ήταν να ετοιμάσει μια έκθεση για να καταγράψει πώς η βιβλιογραφία και η ψυχολογική έρευνα τοποθετείται γύρω από το θέμα της συνεπιμέλειας, όχι να στηρίξει συγκεκριμένα το αίτημα του Καθ'ου η αίτηση, αλλά να στηρίξει τη συνεπιμέλεια των παιδιών βιβλιογραφικά. Επανέλαβε ότι δεν έκανε πραγματογνωμοσύνη για όλα τα μέλη της οικογένειας, γιατί δεν τα γνωρίζει. Δέχτηκε ότι το σύστημα της συνεπιμέλειας έχει ως βασική παράμετρο την άριστη συνεργασία των γονέων. Θα πρέπει δηλαδή οι γονείς να μπορούν να συνεννοούνται, να συνεργάζονται και να ενεργούν ως να είναι ακόμη οικογένεια. Επίσης ανέφερε ότι το σύστημα της συνεπιμέλειας δεν μπορεί να εφαρμοστεί και να ισχύσει σε υποθέσεις που υπάρχει βία (λεκτική και σωματική) ανάμεσα στους γονείς. Παναγιώτα Ιωακείμ (Μ.Υ.3) Η κα. Ιωακείμ κατά τον επίδικο χρόνο που ετοιμάστηκαν και συντάχθηκαν τα τεκμήρια 1 και 2, ήταν η Προϊσταμένη στη μονάδα Οικογένεια και Παιδί του Επαρχιακού Γραφείου Ευημερίας, στη Λάρνακα. Ανέφερε ότι την περίπτωση της οικογένειας ανέλαβε η κα Κούμαλου, η ίδια ως προϊσταμένη γνώρισε και τους δύο γονείς, γιατί η περίπτωση ήταν σοβαρή καθότι υπήρχαν διαφορές και διενέξεις. Ζήτησε όπως ανέφερε να γνωρίσει τους γονείς και πραγματοποίησε και κατ' οίκον επισκέψεις και στα δύο σπίτια για να δει από κοντά τις συνθήκες διαβίωσης των παιδιών, πάντοτε μαζί με τη λειτουργό. Κατά την κυρίως εξέταση της τοποθετήθηκε θετικά ως προς την ικανότητα και καταλληλότητα του πατέρα να ασκήσει το γονεϊκό του ρόλο, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι ο Καθ'ου η αίτηση έσπασε την προκατάληψη και επεσήμανε ότι μακάρι να ενδιαφέρονταν όλοι οι πατεράδες έτσι για τα παιδιά τους. Δεν έχει εντοπίσει αρνητικό στοιχείο εις βάρος του Καθ'ου η αίτηση που να του στερεί να έχει τα παιδιά του λιγότερες μέρες ή ώρες από την Αιτήτρια. Ανέφερε, ότι δεν έχουν εξετάσει τα δεδομένα όπως έχουν διαμορφωθεί μετά που δόθηκαν οι δυο εκθέσεις, καθότι σήμερα δεν υπάρχει συνεργασία με τους δύο γονείς, με την οικογένεια όπως υπήρχε πριν, το πιο πιθανόν όπως ανέφερε, είναι ότι ο φάκελος έχει κλείσει. Επεσήμανε ότι στο Δικαστήριο ήρθε, γιατί κλήθηκε. Στο διάστημα που μεσολάβησε μετά την κατάθεση της έκθεσης, άλλαξε καθήκοντα, δεν είχε επικοινωνία με την οικογένεια και τα παιδιά για να είναι σε θέση να γνωρίζει τι είναι εκείνο που σταδιακά έφερε τα παιδιά στην παρούσα απόσταση με τον πατέρα. Κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι το αίτημα του Καθ'ου η αίτηση για να δοκιμαστεί ο ίσος χρόνος δεν προωθήθηκε, όχι γιατί δεν δέχτηκε η κυρία Κούμαλου ή η ίδια, αλλά γιατί τα ίδια τα παιδιά ένιωθαν εκείνο το διάστημα ότι ήταν ικανοποιημένα με την επικοινωνία που είχαν με τον πατέρα και δεν επιθυμούσαν διαφοροποίηση. Συμφώνησε ότι η θέση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας εκείνο το χρονικό διάσημα που εξέταζαν την υπόθεση αντικατοπτρίζεται στις δύο εκθέσεις (Τεκμήρια 1 και 2) που ετοιμάστηκαν και κατατέθηκαν στο Δικαστήριο μετά από σχετικές οδηγίες του Δικαστηρίου, τις οποίες η ίδια ως προϊσταμένη της Υπηρεσίας τότε προσυπέγραψε. Από το χρόνο που κατατέθηκαν οι δυο εκθέσεις η ίδια δεν είχε άλλη εμπλοκή στην υπόθεση. Εκτενέστερη αναφορά θα γίνει κατά το στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας της. Φροσούλα Γεωργιάδου (Μ.Υ.4) Ακολούθως κατέθεσε η μητέρα του Καθ'ου η αίτηση. Πέραν της γραπτής της δήλωσης (Τεκμήριο Γ) η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης της, έδωσε και προφορική μαρτυρία. Κατά την κυρίως εξέταση της, υποστήριξε ότι για το χωρισμό των διαδίκων αποκλειστική ευθύνη είχε η Αιτήτρια, ήταν δική της απόφαση ο χωρισμός. Αναφέρθηκε στο χαρακτήρα της Αιτήτριας και γενικότερα στο ποιος είχε την ευθύνη του νοικοκυριού και των παιδιών κατά το χρόνο της κοινής ζωής των διαδίκων. Όπως υποστήριξε μετά τη διάσταση των διαδίκων η επικοινωνία της με τα εγγόνια της είναι ελάχιστη και αυτό οφείλεται στην Αιτήτρια. Θέση της είναι ότι το συμφέρον των ανηλίκων επιβάλλει όπως αυτά μένουν ίσο χρόνο και με τους δυο τους γονείς και όπως και οι δυο γονείς έχουν τη φροντίδα, επιμέλεια, επικοινωνία και φύλαξη τους, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Αναφέρθηκε και στο γεγονός ότι από τον Ιούλιο του 2018 εκείνη και ο σύζυγος της, δεν έχουν καμία επικοινωνία με τα εγγόνια τους, γεγονός που οφείλεται στην Αιτήτρια, η οποία ενήργησε προμελετημένα, δηλητηριάζοντας τα παιδιά σε τέτοιο βαθμό που να μην θέλουν να βλέπουν τον πατέρα και τον παππού και τη γιαγιά τους. Κατά την αντεξέταση της, της υπεδείχθη ότι ενώπιον του Δικαστηρίου δεν έμεινε έκφραση και ύβρις που δεν απεύθυνε προς την Αιτήτρια και απήντησε ότι της αξίζει, αρνήθηκε όμως ότι εκφράζεται έτσι μπροστά στα παιδιά. Αναφέρθηκε στη σχέση του Καθ'ου η αίτηση με τα παιδιά του και στις σχέσεις της ίδιας και του συζύγου της με τα εγγόνια τους μετά τη διάσταση των διαδίκων. Επίσης αναφέρθηκε στο νέο γάμο του Καθ'ου η αίτηση. Κατά την αντεξέταση της κατατέθηκε το τεκμήριο
- Εκτενέστερη αναφορά θα γίνει κατά το στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρίας της. Τέλος το Δικαστήριο για να μπορέσει το ίδιο να διαμορφώσει κρίση αναφορικά με τις επιθυμίες των παιδιών, είχε συνέντευξη με τα ιδία τα παιδιά. Είχα την ευκαιρία να έχω μια φιλική συνομιλία στο γραφείο μου, με την Ε, την Μ-Α και το Ν. ξεχωριστά, στην παρουσία στενοτυπίστριας, η οποία κατέγραψε τη συνομιλία, το αποτέλεσμα της οποίας και την εντύπωση που μου άφησε το κάθε παιδί θα αναλύσω κατωτέρω. Προτού περάσω στην αξιολόγηση της μαρτυρίας και στη νομική πτυχή θα ήθελα πολύ επιγραμματικά να κάνω αναφορά σε ένα ζήτημα που θίγει ο συνήγορος του Καθ'ου η αίτηση στην αγόρευση του. Αφορά στο αίτημα εξαίρεσης του Δικαστηρίου, ζήτημα που με έχει απασχολήσει και κρίνω σκόπιμο να το παραθέσω. Το Δικαστήριο έδωσε κάθε ευκαιρία για να ακουστούν οι απόψεις για το θέμα και έχει τοποθετηθεί επί τούτου περισσότερες από μια φορά. Τα όσα έχω αναφέρει επανειλημμένως, υιοθετούνται και επαναλαμβάνονται γι'αυτό δε χρειάζεται να ασχοληθώ περαιτέρω. Νομική Πτυχή Η γονική μέριμνα διέπεται από τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο του 1990 (216/90). Η διαδικασία εξέτασης της δεν λαμβάνει τη μορφή αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Ευγένιου Στυλιανού ν. Βασιλικής Στυλιανού
(1993)1 ΑΑΔ 130: «Παρόλο που η διαδικασία μπορεί να εγερθεί από τον ένα σύζυγο και να στρέφεται εναντίον του άλλου, η δικαιοδοσία για τη γονική μέριμνα δεν έχει το στοιχείο της αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων. Αντίθετα, έχει ως άξονα το κοινό καθήκον των γονέων για την φροντίδα των παιδιών τους και συνισταμένη την ευημερία των τέκνων. Ο εξεταστικός χαρακτήρας της δικαιοδοσίας που σχετίζεται με την κηδεμονία και μέριμνα των ανηλίκων αναγνωρίστηκε στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Δαμιανού ν. Δαμιανού
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 29. Και στην Αγγλία όπως συνάγεται από την απόφαση στην Re Ε (SA) (A minor) [1984] 1 All E.R. 289 (H.L.) αναγνωρίζεται ότι η διαδικασία που έχει ως αντικείμενο την κηδεμονία και μέριμνα ανηλίκου δεν ενέχει χαρακτήρα αντιπαράθεσης αλλά ερευνητικό προς διαπίστωση των συμφερόντων του ανηλίκου.» Επίσης στην ίδια απόφαση αναφέρθηκε: «Υπό μορφή καθοδήγησης θεωρούμε σωστό να υποδείξουμε ότι αιτήματα που σχετίζονται με τη γονική μέριμνα πρέπει να τίθενται με τρόπο γενικό, π.χ. ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας ενόψει του χωρισμού των γονέων ώστε να καθίσταται δυνατή η διερεύνηση από το Δικαστήριο κάθε θέματος που άπτεται της επιμέλειας και μέριμνας για τα παιδιά.» Στην υπόθεση Φανή Δαμιανού ν. Ευάγγελου Δαμιανού 1989
(1)Α.Α.Δ. αναφέρθηκε: «Η θέσπιση του Κ.5 δικαιολογείται από τη φύση του επιδίκου θέματος που είναι ο καθορισμός των συμφερόντων του ανηλίκου, και όχι το βάσιμο των διεκδικήσεων των αντιδικούντων γονέων.» Το συμφέρον του τέκνου ορίζεται ως πρωταρχικός οδηγός της δικαστικής κρίσης. Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Περί Σχέσεων των Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (216/1990), στο εξής ο Νόμος, κάθε απόφαση του Δικαστηρίου σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας θα πρέπει να αποβλέπει στο συμφέρον του τέκνου. Ως συμφέρον δε του τέκνου νοείται το σωματικό, το υλικό, το πνευματικό, το ψυχικό, το ηθικό και γενικά κάθε είδους συμφέρον με προέχουσα βαρύτητα εκείνο που συνιστά βασικό παράγοντα της ορθής ψυχοσωματικής και ψυχοδιανοητικής ανάπτυξης και ανάπλασης του παιδιού. Επιπρόσθετα, ως προς το συμφέρον του τέκνου, το Δικαστήριο αξιολογεί αυτό λαμβάνοντας υπόψη και συνεκτιμώντας αριθμό κριτηρίων. Σχετικά παραπέμπω στο σύγγραμμα του Β.Βαθρακοκοίλη "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο", σελ. 584, 585, όπου αναφέρονται τα πιο κάτω: "Κριτήρια για το δικαστήριο: Το δικαστήριο για να αξιολογήσει το συμφέρον του τέκνου δεν πρέπει ν' αποδίδει μεγαλύτερη σημασία στις υλικές συνθήκες διαβίωσης του ανηλίκου και να παραγνωρίζει τον βασικό παράγοντα της ορθής ψυχοσωματικής ανάπτυξης του παιδιού. Η βαρύτητα πρέπει να είναι στα στοιχεία που διαμορφώνουν το απαραίτητο, το πρόσφορο περιβάλλον για μία σωστή ψυχοσωματική και ψυχοδιανοητική ανάπτυξη του τέκνου, γιατί, σύμφωνα με τις νεότερες κοινωνικές αντιλήψεις, οι άνετες και υλικές παροχές δεν διαπλάθουν ψυχή, σώμα και νόηση, αλλά κυρίως καταστροφικές επιδράσεις ασκούν στον ανήλικο, ο οποίος έχει ανάγκη, για την ανάπτυξή του γενικά, μιας σωστής διαπαιδαγώγησης και φροντίδας λογικής και όχι της φθοροποιού χλιδής. Ο νόμος παραθέτει αορίστως την προϋπόθεση του συμφέροντος, χωρίς να προσδιορίζει το περιεχόμενό του, αλλ' ούτε και να ορίζει κριτήρια προσδιορισμού αυτού. Την αόριστη αυτή νομική έννοια, που σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση έχει το δικό της περιεχόμενο, πρέπει να συγκεκριμενοποιήσει το δικαστήριο. Πρέπει για τον σκοπό αυτό να λάβει υπόψη του τις ψυχολογικές, προεχόντως, οικονομικές και ιατρικές πτυχές της υπόθεσης, με γνώμονα τα δεδομένα της σύγχρονης παιδαγωγικής, ψυχολογίας και κοινωνιολογίας. Ακόμη πρέπει, για τον σχηματισμό ασφαλούς κρίσης, να ερευνήσει τις ικανότητες των γονέων, το περιβάλλον, το ιστορικό και την επαγγελματική απασχόλησή τους, τη δράση τους στο κοινωνικό σύνολο, την τυχόν εκτροπή από την ορθή κοινωνική συμπεριφορά και γενικά την ικανότητα προσαρμογής τους στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής μέσα στα πλαίσια της λογικής και ορθολογικής αντιμετώπισης των θεμάτων των νέων. Άλλα κριτήρια: Για τη ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ορισμένα κριτήρια, καθοριστικά γι' αυτήν, όπως η ηλικία, το φύλο, οι ειδικές ανάγκες του τέκνου, οι προσωπικές ιδιότητες των γονέων, η επαγγελματική απασχόλησή τους, οι χρονικές δυνατότητες του κάθε γονέα για την αυτοπρόσωπη άσκηση της γονικής μέριμνας και η αδυναμία άσκησης της γονικής μέριμνας ". Η γονική μέριμνα δεν έχει στατικό, αλλά εξελικτικό χαρακτήρα. Το χαρακτήρα αυτό της προσδίδει το συμφέρον του τέκνου, το οποίο υφίσταται συνεχείς μεταλλαγές, με την εξέλιξη της ηλικίας και της ωριμότητας του τέκνου και συνακόλουθα της ανάγκης προστασίας του. Μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή τους διαδίκους, την κοινωνική λειτουργό και τους υπόλοιπους μάρτυρες και είναι σε θέση να αξιολογήσει τη μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, τη λογικότητα της εκδοχής τους, την αμεσότητα και ευθύτητα των απαντήσεων τους, αλλά και γενικότερα την όλη παρουσία τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Αντιφάσεις σε μικρολεπτομέρειες δεν αποδυναμώνουν μια κατά τα άλλα αξιόπιστη μαρτυρία αλλά αντίθετα την ενδυναμώνουν με την έννοια ότι δεν υπήρξε προσχεδιασμός ως προς το τι θα κατέθεταν (βλ. Τυμπιώτης ν. Δημοκρατίας
(2004)2Α Α.Α.Δ. 612 και στις εκεί αναφερόμενες αυθεντίες). Η μαρτυρία όμως, όπως έχει νομολογηθεί, θα πρέπει να αντικριστεί με ευρύτητα και όχι μικροσκοπικά. Τονίζεται ότι το Δικαστήριο έχει διέλθει το σύνολο της μαρτυρίας με ιδιαίτερη ενδελέχεια και προσοχή. Σύμφωνα με τους περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Διαδικαστικούς Κανονισμούς, ως τροποποιήθηκαν (ΔΚ1/72) το Δικαστήριο ζητά έκθεση από το γραφείο ευημερίας στις υποθέσεις γονικής μέριμνας. Στην υπόθεση Δαμιανού ν. Δαμιανού και άλλης
(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 29, λέχθηκε ότι (σελ.31-32): «Η εξασφάλιση ανεξάρτητης πηγής για τη διαφώτιση του Δικαστηρίου στον ευαίσθητο τομέα των συμφερόντων του ανηλίκου αποτελεί ουσιαστική νομοθετική πρόνοια. Και δεν παρέχεται διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να την παρακάμψει. Ο Κ5 δε ρυθμίζει μόνο διαδικαστικά θέματα αλλά και θέματα ουσίας που αφορούν τη μαρτυρία που είναι αναγκαία για τον καθορισμό των συμφερόντων του ανηλίκου. Στα πλαίσια της κατεξοχήν εξεταστικής διαδικασίας για τη διαπίστωση των συμφερόντων του ανηλίκου, αποτελεί καθήκον του Δικαστηρίου να εξασφαλίζει την έκθεση που προβλέπουν οι θεσμοί, βασική προϋπόθεση για την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας. Χωρίς τη μαρτυρία αυτή δε μπορεί, σύμφωνα με τις ρητές διατάξεις του Κ5
(1), να κριθεί αίτηση για την κηδεμονία φύλαξη και φροντίδα του ανηλίκου». Κατά την αντεξέταση της αρμόδιας κοινωνικής λειτουργού από τους συνηγόρους των διαδίκων, δεν υπήρξε απόκλιση από τα όσα κατέγραψε στις εκθέσεις της. Ήταν σαφής ότι η θέση των παιδιών ήταν να έχουν ως σταθερό τόπο διαμονής την οικία της μητέρας και να είναι μαζί της περισσότερο χρόνο. Ήταν επίσης σαφής ότι τα ανήλικα μετέβαλαν κάπως την θέση τους κατά την ετοιμασία της συμπληρωματικής έκθεσης, λέγοντας πως θα δέχονταν ακόμα μια διανυκτέρευση με τον πατέρα τους λόγω της πίεσης που δέχθηκαν από τον ίδιο ο οποίος συζητούσε αυτά τα ζητήματα μαζί τους. Επί της ουσίας αυτή η μεταστροφή δεν αποτύπωνε την πραγματική επιθυμία των ανηλίκων αλλά την επιθυμία του Καθ'ου η αίτηση. Αποδέχομαι τις θέσεις της Κοινωνικής Λειτουργού όπως αυτές καταγράφονται στις δυο της εκθέσεις. Οι εκθέσεις της ήταν αποτέλεσμα αντικειμενικής και ανεπηρέαστης διερεύνησης. Παρά τις επίμονες ερωτήσεις που δέχθηκε από το συνήγορο του Καθ'ου η αίτηση ότι λειτούργησε μονόπλευρα προκειμένου να ικανοποιήσει την Αιτήτρια, ήταν σταθερή στη θέση της όπως αυτή καταγράφηκε στις εκθέσεις της. Όσον αφορά στη μαρτυρία της Αιτήτριας, μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Έδειξε ένα σοβαρό, συγκροτημένο και ισορροπημένο άτομο και ιδιαίτερα αφοσιωμένη μητέρα, η οποία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανατροφή και σωστή διαπαιδαγώγηση των παιδιών της. Κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου ο χρόνος που περνά με τα ανήλικα τέκνα της να είναι ποιοτικός και εποικοδομητικός. Σέβεται τις επιθυμίες των παιδιών της, τους ακούει και αποτελεί σταθερό σημείο στη ζωή τους. Απαντούσε στις ερωτήσεις που της υποβάλλονταν κατά την ακροαματική διαδικασία με ευθύτητα, σαφήνεια, ειλικρίνεια, σταθερότητα και χωρίς να περιπέσει σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις ή ανακρίβειες. Η θέση της ήταν απόλυτα συνεπής με τα δικόγραφά της. Γενικότερα πρόκειται για μάρτυρα που με πειστικότητα προωθούσε τους διάφορους ισχυρισμούς της και παρά την έντονη αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη δεν κλονίστηκε με οποιοδήποτε τρόπο η αξιοπιστία της. Για τους πιο πάνω λόγους, αποδέχομαι τη μαρτυρία της πάνω σε όλα τα γεγονότα που αφορούν στα επίδικα θέματα. Μου έδωσε την εντύπωση γονέα που πρώτιστο του ενδιαφέρον είναι το συμφέρον και η ευημερία των παιδιών του. Σε σχέση με τη μαρτυρία της κας Ελευθερίου (Μ.Αιτ. 2) αυτό που διεφάνη είναι ότι η ίδια παρουσίασε τον εαυτό της ως μεταφορέα του εγγράφου στο Δικαστήριο (τεκμήριο 16). Πλήρης άγνοια για τη σύνταξη, πλήρης άγνοια για την ορθότητα ή μη του περιεχομένου κτλ. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ''Είμαι λειτουργός στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας παιδιών και εφήβων, συνεργάτης της κυρίας Ρόης Ιωάννου και ήρθα εδώ απλά για να δώσω το έγγραφο. Τίποτε άλλο. Δεν έχω καμία εμπλοκή στην υπόθεση.'' Κατά συνέπεια πρόκειται για ένα έγγραφο που κατατέθηκε ενώπιον του δικαστηρίου υπό μορφή εξ ακοής μαρτυρίας, η βαρύτητα του οποίου θα διαφανεί με βάση τις διατάξεις του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9 άρθρα 24-28. Με δεδομένο ότι πρόκειται για εξ ακοής μαρτυρία, που αφορά μαρτυρία εμπειρογνώμονα, το μέρος της μαρτυρίας που βοήθα την οποιαδήποτε πλευρά, είναι η ιατρική γνώμη του γιατρού. Εν προκειμένω ο γιατρός δεν ήρθε στο Δικαστήριο, άρα ούτε ανέφερε τη μέθοδο την οποία ακολούθησε για να καταλήξει στη γνώμη που διατυπώνει και συνακόλουθα δεν έδωσε στο Δικαστήριο εκείνα τα εχέγγυα για να μπορεί να εξεταστεί η ορθότητα της άποψης του. Το ίδιο το περιεχόμενο του τεκμηρίου δεν είναι προσδιοριστικό των δεδομένων αυτών, παρά μόνο αναφέρεται στις συναντήσεις που έγιναν με την ανήλικη, στην εξέταση και στο τελικό αποτέλεσμα χωρίς τις λεπτομέρειες εκείνες που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση, επαναλαμβάνω, για εξέταση της ορθότητας της γνώμης. Κατά συνεπεία η μαρτυρία αυτή δεν μπορεί να τύχει αξιοποίησης από το Δικαστήριο. Στον αντίποδα ο Καθ'ου η αίτηση δεν μου έκανε καθόλου καλή εντύπωση. Από όλη του την μαρτυρία ήταν πασιφανές, ότι πάση θυσία το ζητούμενο ήταν να επιτύχει αυτό που διεκδικούσε, αγνοώντας τις επιθυμίες των παιδιών του. ''Μετέφραζε'' και ερμήνευε τις επιθυμίες των παιδιών του ως θέσεις της Αιτήτριας, χωρίς να τον απασχολεί ποιες είναι στην πραγματικότητα οι επιθυμίες τους. Από την όλη του μαρτυρία, ήταν έκδηλο ότι η προσωπική του κόντρα με την Αιτήτρια επηρέασε ουσιωδώς το ρόλο του ως γονέα. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι πρόκειται για πατέρα που αγαπά και νοιάζεται τα παιδιά του, όμως ο θυμός, η αντιπαράθεση και η έντονα συγκρουσιακή σχέση του με την Αιτήτρια δεν τον αφήνουν να δει με ήρεμη και λογική σκέψη το συμφέρον των παιδιών του, με αποτέλεσμα να τα αναμείξει σε αυτόν τον κυκεώνα, τα παιδιά να βρίσκονται στη μέση και να γίνονται αποδέκτες τραυματικών καταστάσεων. Η σταθερή του θέση από το 2014, που επήλθε η διάσταση με την Αιτήτρια είναι ότι τα παιδιά είναι επηρεασμένα από τη μητέρα η οποία τους εξαγόρασε με υλικά αγαθά. Ήταν όπως ανέφερε σχέδιο της Αιτήτριας να αποξενώσει τον ίδιο από τα παιδιά του. Το σχεδίαζε εδώ και καιρό και τα κατάφερε, όπως υποστήριξε. Σε σχέση με τις εκθέσεις της αρμόδιας κοινωνικής λειτουργού και τα όσα εκεί καταγράφονται, αναφορικά με τις επιθυμίες των παιδιών, επίσης η θέση του είναι ότι τα όσα έχουν καταγραφεί δεν αντικατοπτρίζουν τις επιθυμίες των παιδιών και η κοινωνική λειτουργός μεροληπτεί υπέρ της Αιτήτριας. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την απόφαση Κατσούρη Φίλιππος ν. Μαρίας Χατζηνικόλα,
(2010)1 Α.Α.Δ. 1634, : «Μετά την παράθεση της νομικής πτυχής, το πρωτόδικο Δικαστήριο παραπέμποντας στον εξεταστικό χαρακτήρα της δικαιοδοσίας που ασκείται ως προς τη γονική μέριμνα , με ιδιαίτερο καθήκον την κοινή φροντίδα των γονέων για τα παιδιά, απέρριψε την αίτηση θεωρώντας ότι ο εφεσείων στην προσπάθεια του να διευρύνει το δικαίωμα επικοινωνίας με τα παιδιά του, παραγνώρισε τις επιθυμίες των ίδιων των ανηλίκων, οι οποίες δεν φαίνεται να τον απασχόλησαν αρκετά. Το Δικαστήριο δεν εντυπωσιάστηκε θετικά από τη μαρτυρία του εφεσείοντος, ο οποίος κατηγόρησε τους πάντες, αμφισβήτησε την αμεροληψία και την αξιοπιστία των κοινωνικών λειτουργών, τις ικανότητες της ίδιας της πρώην συζύγου του ως προς την παροχή επαρκούς φροντίδας προς τα ανήλικα, αλλά και της μητέρας και του θείου της. Προφανώς μη ικανοποιηθείς από το αποτέλεσμα της συνέντευξης που το Δικαστήριο είχε με τα ανήλικα παιδιά, απέστη από την ίδια τη δέσμευση του ότι θα δεχόταν την κρίση του Δικαστηρίου και αντιδίκησε αμφισβητώντας ακόμη και το δικηγόρο του, ενώ πρόβαλε και διάφορους ισχυρισμούς στα δικόγραφα του χωρίς να τους αποδείξει. Το Δικαστήριο προχώρησε να καταγράψει τη θέση του ότι τα ανήλικα παιδιά δεν εκφράζονταν ελεύθερα όταν ήταν με τον εφεσείοντα, εξωτερικεύοντας ένα άλλο εαυτό για να είναι αρεστά σ' αυτόν. Ιδιαίτερα η Μελπομένη αισθανόταν πιεσμένη στο περιβάλλον του πατέρα της. Θεωρώντας ότι τα ανήλικα ήταν αρκετά ώριμα για να μπορούν να εκφράσουν τις δικές τους απόψεις, ότι μεγαλώνοντας χρειάζονται μεγαλύτερη ανεξαρτησία και ότι ο εφεσείων, παρόλη την αγάπη που τους έχει, συμπεριφέρεται μάλλον αυστηρά και συντηρητικά σε βαθμό που προκαλεί την αντίδραση των ανηλίκων και ότι υπάρχει επίσης παντελής έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των γονέων, έκρινε ότι δεν ενδείκνυτο η χορήγηση της θεραπείας που ζητούσε ο εφεσείων για διευρυμένη επαφή με τα παιδιά του. Κατά συνέπεια, το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση καταδικάζοντας τον εφεσείοντα και στα σχετικά έξοδα.» Την ίδια στιγμή ενώ αποτελεί κοινό τόπο ότι υπάρχει προσωρινό διάταγμα, βάσει του οποίου έχει διευρυμένη επικοινωνία με τα παιδιά του από το 2014 και όπως ανέφερε εφαρμοζόταν κανονικά μέχρι τον Ιούλιο του 2018, δεν δίδει πειστική εξήγηση, πώς ενώ ο ίδιος ισχυρίζεται ότι διατηρούσε άριστη σχέση με τα παιδιά του, αυτά από τον Ιούλη του 2018 δεν θέλουν να έχουν καμία επαφή μαζί του. Περιορίζεται στο να θεωρεί για όλα ανεξαιρέτως υπεύθυνη την Αιτήτρια, χωρίς να εξετάζει τι οδήγησε τα παιδιά σε αυτή τη στάση. Επίσης δεν έδωσε πειστική εξήγηση γιατί αρνείτο πεισματικά μετά τη διάσταση των διαδίκων να επιτρέψει να ταξιδέψουν τα ανήλικα τέκνα του στην Ελλάδα, όπου βρίσκονται οι γονείς και οι συγγενείς της Αιτήτριας. Παρά το ότι τα ανήλικα από τη γέννηση τους είχαν ως πρόγραμμα στις διακοπές κυρίως του καλοκαιριού να πηγαίνουν στην Ελλάδα, στις Σέρρες, που είναι η πόλη καταγωγής της Αιτήτριας και παρά το γεγονός ότι ήταν επιθυμία των ανηλίκων να πηγαίνουν κάτι που διαφάνηκε και στη συνέντευξη που είχε το Δικαστήριο μαζί τους. Ακόμη και όταν η Αιτήτρια μετά από ακροαματική διαδικασία εξασφάλισε σχετικό διάταγμα για να μεταβεί για 7 μέρες στην Ελλάδα με τα ανήλικα (τεκμήριο 8) ο Καθ'ου η αίτηση αρνήθηκε να υπογράψει τα αναγκαία έντυπα ανανέωσης των διαβατηρίων των παιδιών του ή έκδοσης πολιτικών ταυτοτήτων με αποτέλεσμα να αναγκαστεί εκ νέου η Αιτήτρια να αποταθεί στο Δικαστήριο με αίτηση της για έκδοση διατάγματος που να της επιτρέπει να υπογράψει μόνη της τα εν λόγω έγγραφα. Μετά και πάλιν από ακροαματική διαδικασία εκδόθηκε το σχετικό διάταγμα (τεκμήριο 9) αλλά εντέλει τα παιδιά ταξίδεψαν μόνο 2 μέρες αφού στο μεσοδιάστημα και μέχρι την έκδοση του διατάγματος που να επιτρέπει στην Αιτήτρια να εκδώσει μονομερώς τις ταυτότητες παρήλθε ο χρόνος που επέτρεψε το δικαστήριο να αρθεί το διάταγμα stop lıst. Είναι άξιο απορίας πώς ο Καθ'ου η αίτηση που από τη μια πλευρά υποστηρίζει με τον πιο εμφαντικό τρόπο τη συνεπιμέλεια, η οποία προϋποθέτει πρωτίστως την ύπαρξη καλών προσωπικών σχέσεων μεταξύ των γονέων, τη δυνατότητα λήψης συναινετικών αποφάσεων μεταξύ τους για τα θέματα των παιδιών, ανεξάρτητα από τους λόγους που οδήγησαν στη λύση του γάμου από την άλλη πλευρά τα αρνητικά συναισθήματα του προς την Αιτήτρια έχουν άμεσο αντίκτυπο στο συμφέρον και στην ευημερία των παιδιών του. Υποστήριζε συνεχώς ότι οι επιδιωκόμενες θεραπείες εδράζονται στην αρχή της ισότητας, χωρίς επαναλαμβάνω να εξετάζει τις επιθυμίες και το συμφέρον των παιδιών του. Παραθέτω ένα απόσπασμα από την αντεξέταση του: ''E.Σου υποβάλλω ότι ο λόγος που είμαστε σήμερα εδώ, ο λόγος που τα παιδιά σου δεν σε βλέπουν αυτή τη στιγμή και δεν το επιθυμούν να σε δουν, είναι ακριβώς αυτό, ότι εσύ επιδίωξες και συνεχίζεις να είσαι μέσα στα Δικαστήρια, όχι ενεργώντας με βάση το τι θα ήθελαν τα παιδιά, που σου το είπαν και το κατέγραψαν και στην έκθεση, αλλά με βάση το τι εσύ επιθυμείς στη βάση της αρχής της ισότητας όπως λέεις. Τι είναι τα παιδιά κύριε; Υλικά αγαθά να τα μοιράσετε; A.Ή πιστεύουμε στην ισότητα ή δεν πιστεύουμε. Ή πιστεύουμε ότι άντρες και γυναίκες είναι ίσιοι ή δεν το πιστεύουμε. Ή πιστεύουμε στην ισότητα ή όχι. Αλλά όσον αφορά στο θέμα των παιδιών, δεν πρέπει να υπάρχει ισότητα και πρέπει να αδικείται κατάφωρα, όπως συμβαίνει, ο πατέρας; Εγώ θεωρώ καταρχήν ως θέμα αρχής ότι από την πρώτη στιγμή είναι θέμα αρχής και το ίδιο το Δικαστήριο από τη στιγμή που δεν είχε κάτι εναντίον του έπρεπε τα παιδιά να έχουν ίσο χρόνο και με τον ένα γονέα και με τον άλλο. Και θα έπρεπε αν θέλαμε να είμαστε σωστοί, η μητέρα να έρθει να αποδείξει πού έχει πρόβλημα ο πατέρας και άρα δεν δικαιούται να ζητά το 50‑50. Εγώ δεν την άκουσα στην παρουσία της εδώ και στη γραπτή της δήλωσης να με χαρακτηρίζει ανίκανο. Εγώ την χαρακτηρίζω ανίκανη και επικίνδυνη για τα παιδιά. Μεγάλο κίνδυνο για τα παιδιά.'' Απέκλεισε με το πιο κατηγορηματικό τρόπο το ενδεχόμενο να έχει ο ίδιος ευθύνη, επαναλαμβάνοντας συνεχώς ότι η στάση των παιδιών του ήταν αποτέλεσμα προσχεδιασμού της μητέρας και εξαγοράς τους από αυτήν με υλικά αγαθά. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ''Δεν εξαγόρασε τρία παιδιά, εξαγόρασε καταρχήν τη μεγάλη. Εξαγόρασε τη μεγάλη αγοράζοντας της ακριβά παπούτσια, ακριβό κινητό, κάνοντας της όλα τα χατίρια όσον αφορά το μπαλέτο. Κτυπώντας δηλαδή επιλεκτικά σε ό,τι της αρέσει προκειμένου να της αλλάξει τα μυαλά. Όντας βέβαιη ότι εάν αλλάξει την Έφη θα ακολούθησαν και τα άλλα, όπως και γίνεται.'' Επίσης σε ερώτηση του συνηγόρου της Αιτήτριας αν με το ίδιο σκεπτικό ότι η μητέρα επηρεάζει τα παιδιά, επηρέασε και ο ίδιος τη μεγάλη του κόρη εφόσον την περσινή χρονιά ήθελε να μείνει μαζί του, δεν έδωσε πειστική απάντηση. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα: E.''Είπατε ότι η Έφη πέρσι ήθελε να μείνει μαζί σου; A.Ναι. E.Να υπολογίσουμε δηλαδή ότι την είχες επηρεάσει και φέτος που η Έφη θέλει να μείνει με τη μητέρα είναι επηρεασμός; A.Το ότι ήθελε να έρθει η Έφη μαζί μου, είναι προϊόν όχι επηρεασμού, γιατί ο χρόνος ήταν λίγος. Είναι προϊόν της άριστης σχέσης που είχα εγώ με το παιδί και το ότι εγώ προσέφερα την σταθερότητα που είχε και το σταθερό περιβάλλον και την εκκλησία που είχαν συνηθίσει τα παιδιά και την εξομολόγηση τους που ήταν συνηθισμένα και δεν άντεξε άλλο το παιδί αυτό το μπαράζ των επιθέσεων της μητέρας και την κακιά της μητέρας και καταλήφθηκε τελικά από τις επιθυμίες της ίδιας της μητέρας. Άρα εγώ δεν είχα επηρεάσει το παιδί γιατί ούτε τα λεφτά της μάνας είχα ούτε τον χρόνο είχα. Ήταν το προϊόν της άριστης σχέσης που πάντοτε είχα. Ξέχασα να φέρω και τα κλείδα μου, γιατί πάνω στα κλειδιά μου υπάρχει ένα μπρελόκ που μου το χάρισε πέρσι αρχές του Σεπτέμβρη η Έφη στα γενέθλια μου και έγραφε εκεί κάποια, δεν τα θυμάμαι, ήταν στα αγγλικά, κάποια όμορφα λογάκια. Είχε μπει στο internet και μου το είχε χαρίσει για τα γενέθλια μου. Εγώ μιλώ εντίμως, ήρθα εδώ μιλώ από καρδιάς, μιλώ με καθαρά χέρια, με καθαρή συνείδηση. Τα παιδιά εγώ δεν τα είχα επηρεάσει ποτέ, εάν ήθελε η Έφη να έρθει θα ερχόταν και θα ερχόντουσαν και τα άλλα τα παιδιά, όμως όλο το μπαράζ των επιθέσεων και όλη αυτή η κακιά που εκτυλίσσεται εδώ και σε κάποιες παραγράφους της γραπτής δήλωσης και της συμπληρωματικής οδήγησαν σ' αυτά τα τραγικά αποτέλεσμα.'' Κατά τη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου όταν αναφερόταν στην Αιτήτρια την αποκαλούσε ''δολοφόνο αθώων ψυχών'', ''ανήθικη'', ''επικίνδυνη για τα παιδιά'', ''ανίκανη'', ''εγωίστρια'', ''φιλάργυρη'', ''ψεύτρα'', ''απάνθρωπη'', ''δεν είναι κυρία, το κυρία είναι και πολύ της'', ''ηθοποιό'',''σκηνοθέτιδα'', ''τα παιδιά μεγαλώνουν μαζί της σε αρρωστημένο περιβάλλον'', ''υποκρίτρια'', ''ψυχολογικά άρρωστη και προς τούτο χρειάζεται ψυχολογική υποστήριξη'', ''επικίνδυνη να χειρίζεται τα παιδιά και ωχριούν κοντά της οι εγκληματίες των κεντρικών φυλακών.'' ''Ο κίνδυνος προέρχεται εκ των έσω, ο κίνδυνος για αυτά τα παιδιά είναι η ίδια η μάνα και επικίνδυνη είναι η ίδια η μάνα, η οποία έχει δολοφονήσει τρεις παιδικές ψυχούλες, τα ίδια μας τα παιδιά, είναι μια σύγχρονη Μήδεια'', ''ψευτοθεατρίνα'', ''είναι ανίκανη, επικίνδυνη και ψυχολογικά ασταθής και θέλει βοήθεια από τρίτα και τέταρτα πρόσωπα για τα παιδιά'', ''είναι επικίνδυνη για τα παιδιά και δεν μπορεί να έχει περισσότερο τα παιδιά στην κατοχή της. Τους ασκεί φοβερή ψυχολογική βία ή πίεση. Η ίδια χρειάζεται ψυχολογική στήριξη και βοήθεια. Δεν έχει κανένα στο περιβάλλον της να την νουθετήσει. Τα παιδιά είναι έρμαιο στις ορέξεις της'', ''η φιλαργυρία της, ο εγωισμός της, η εκδικητικότητα της, ο δεσποτισμός της, όλα αυτά είναι που έχουν οδηγήσει και οδηγούν σε αυτές τις καταστάσεις και δεν βρίσκουμε λύσεις γιατί τα θέλετε όλα δικά σας''. Αποτελεί κοινό τόπο ότι με βάση το προσωρινό διάταγμα ο Καθ'ου η αίτηση είχε πολύ διευρυμένο δικαίωμα επικοινωνίας με τα ανήλικα τέκνα του. Παρά ταύτα ο χρόνος επικοινωνίας του αναλωνόταν κυρίως στο να καταφέρεται εναντίον της μητέρας τους. Πέραν του ότι το ίδιο το Δικαστήριο κατά την ακροαματική διαδικασία διαπίστωσε αυτή τη συμπεριφορά από μέρους του Καθ'ου η αίτηση όπως ανέφερα ανωτέρω, είναι και κάτι το οποίο ανέφεραν και τα ανήλικα στη συνέντευξη που είχε το Δικαστήριο μαζί τους. Παραθέτω ένα ενδεικτικό απόσπασμα από τη συνέντευξη που είχα με την ανήλικη Ε. ''Ε. Από τότε που δεν είναι μαζί όταν βρίσκεστε με τον παπά πώς είναι τα πράγματα; Α.Μας κατηγορεί συνέχεια τη μάμα και τον έβγαλα και βίντεο μια φορά. Ε.Τι συζητάτε δηλαδή με τον παπά. Α.Δεν συζητούμε. Απλά μας φωνάζει «η μάμα σας έκαμε τούτο, με έβγαλε από το σπίτι, με έδιωξε, ούτε εσάς με αφήνει να σας βλέπω». Είπε μας ότι η μάμα τον έδιωξε από το σπίτι, ότι δεν μας αφήνει να τον βλέπουμε, ότι πρέπει να πάμε να της πούμε την αλήθεια ότι θέλουμε και καλά να είμαστε μαζί του και ότι δεν δικαιούται να μας τον στερήσει, ενώ ποτέ δεν είπαμε ότι θέλουμε να τον βλέπουμε. Μια μέρα, τον τελευταίο καιρό γίνονταν τα πράγματα χειρότερα και που τις πολλές φορές που τον είχα ακούσει να τα λαλεί άρχισα να τον πιστεύω ότι έτσι έγινε γιατί η μάμμα ποτέ δεν μου είπε τίποτε για τον παπά κακό. Ποτέ. Και πίστευα ότι για να μην μου λέει κάτι ότι ο παπάς έχει δίκαιο και άρχισα να τον πιστεύω. Μια φορά του είχα πει ότι θέλω να πάω να μείνω μαζί του και έτσι πίστευα ότι θα σταματήσει και να φωνάζει... (η μάρτυρας κλαίει) ότι θα πάρει τούτο που θέλει. Και την επόμενη εβδομάδα νομίζω μας είχε πει ότι θα παντρευτεί. Νόμιζα ότι θα ήταν καλύτερα αν θα παντρευτεί γιατί θα είχε ηρεμήσει. Αλλά ούτε στον γάμο τον άλλο ήταν καλά. Μπροστά στην κοπέλα μας μιλούσε μια χαρά, αλλά όταν έφευγε έμπαινε στο δωμάτιο και φώναζε μας και μπροστά της έδειχνε ένα άλλο πρόσωπο από το πρόσωπο που ξέραμε εμείς και δεν αντέχαμε άλλο. Και όταν αποφάσισε μετά που 4 μήνες που αρχίσαμε να συνηθίζουμε να ξαναχωρίσει, εντάξει, ήταν δύσκολο. Ας πούμε ένας ακόμα χωρισμός και έπρεπε να μετακομίζουμε τα πράγματα μας. Τα είχε φέρει τα πράγματα απευθείας στο σπίτι. '' Απόσπασμα από τη συνέντευξη με την ανήλικη Μ-Α. ''Ε.Εξήγησε μου λίγο τι εννοείς ότι δεν άντεχες άλλο; Α.Πολλές φορές μας φώναζε με τις ώρες, μας έβαζε στον καναπέ και για ώρες μας φώναζε για τη μάμα και μας έλεγε κακά πράγμα και ότι πρέπει να πηγαίνουμε σε τζιείνο και πολλές φορές μας συμπεριφερόταν πάρα πολλά άγρια. Ε.Δηλαδή;Εξήγησε μου λίγο. Α.Έβγαζε την μπλούζα του, τραβούσε τα ρούχα του και χτυπούσε και τις πόρτες έτσι και φοβόμασταν πολλά και όταν κλαίγαμε μας φώναζε και του έλεγε η Έφη να σταματήσει γιατί κλαίγαμε και αυτός δεν σταματούσε και πολλές φορές δεν πηγαίναμε και στα ιδιαίτερα για να μας φωνάζει.'' Απόσπασμα από τη συνέντευξη με τον ανήλικο Ν. ''Ε. Γιατί; Θέλω να σκεφτείς και να μου πεις τι θέλεις εσύ, όχι τι θέλουν οι αδελφές σου; Α.Με κάνει χαρούμενο να είμαι με τη μάμα και μου αρέσει να είμαι με τη μάμα. Παίζουμε πολλά ωραία και με τον παπά κάνουμε ακριβώς το αντίθετο. Κάποιες φορές μας αναγκάζει να κάνουμε κάτι χωρίς να το θέλουμε. Μας φώναζε πάρα πολλά και άμα δεν κάνουμε κάτι μπορούσε να μπαίναμε και τιμωρία και συνέχεια κακολογούσε τη μάμα.'' Όπως προσφυώς αναφέρει η Καθηγητρια Ε. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη, Οικογενειακό Δίκαιο, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2008, τόμ ΙΙ, σσ. 348-349, ακόμα και η λεκτική βία εναντίον άλλων μελών της οικογένειας, καθώς και η παράβαση της υποχρέωσης διατροφής, συνιστούν κακή άσκηση γονικής μέριμνας για τους σκοπούς του άρθρου 1532 Α.Κ., διάταξη αντίστοιχη με εκείνη του άρθρου 18
(2)του Κυπριακού Ν. 216/
- Επισημαίνω ότι το ποσό διατροφής που διατάχθηκε να καταβάλλει με βάση το διάταγμα του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λάρνακας στην αίτηση διατροφής 51/2014, το καταβάλλει πάντοτε στην Αστυνομία μετά την έκδοση σχετικού εντάλματος και ποτέ προσωπικά στην Αιτήτρια. Ιδιαίτερα αρνητική εντύπωση μου δημιούργησαν και οι συνεχείς αναφορές του σχεδόν σε όλη του τη μαρτυρία σε οικονομικά ζητήματα, η θέση του ότι περιήλθε σε δεινή οικονομική κατάσταση σε αντίθεση με την Αιτήτρια που απολάμβανε πέραν του μισθού της, επιδόματα και τη διατροφή που ο ίδιος έδινε. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο Καθ'ου η αίτηση δεν θεωρεί σημαντικό γεγονός ότι ο νέος του γάμος διήρκησε μόνο 4 μήνες με αποτέλεσμα τα παιδιά να μετακομίσουν καθόσον χρόνο ήταν μαζί του σε ένα νέο σπίτι με δυο στην ουσία άγνωστα άτομα και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να ξαναβιώσουν και πάλι το χωρισμό επιστρέφοντας πίσω στο διαμέρισμα. Επίσης για τον ίδιο δεν ήταν σημαντικό το γεγονός ότι εν αγνοία της μητέρας, έπαιρνε την ανήλικη Μ-Α στον παιδοψυχολόγο και έδινε στην ανήλικη την εντύπωση ότι πηγαίνουν στον παιγνιδότοπο. Την ίδια αρνητική εντύπωση μου δημιούργησε και η κα Γεωργιάδου (Μ.Υ.4), μητέρα του Καθ'ου η αίτηση. Γενικά και αόριστα υιοθετούσε τις απόψεις του Καθ'ου η αίτηση χωρίς επί της ουσίας να υποστηρίζει τη θέση της και να εξετάζει το συμφέρον και την ευημερία των ανηλίκων. Στη γραπτή της δήλωση ανέφερε ότι μετά τη διάσταση των διαδίκων εκείνη και ο σύζυγος της είχαν ελάχιστη επικοινωνία με τα εγγόνια τους, αφού ο χρόνος με τον πατέρα ήταν περιορισμένος και συγχρόνως τα παιδιά είχαν εκδηλώσεις και δραστηριότητες. Κατά την αντεξέταση της, ανέφερε ότι είναι πολύ κοντά εγγόνια της και είναι παρούσα σε όλες τους τις εκδηλώσεις, στην αποφοίτηση της Ε., στο πιάνο της Μ. στα γενέθλια τους, στις γιορτές τους, στα πάντα. Επισημαίνω ότι η συγγενική, επαγγελματική ή φιλική σχέση ενός μάρτυρα με ένα διάδικο, από μόνη της - στη συνήθη ροή των πραγμάτων - δεν μπορεί να αποτελέσει εύλογη βάση αμφισβήτησης της αξιοπιστίας του, ωστόσο, ανάλογα πάντα με τις συνθήκες που περιβάλλουν κάθε περίπτωση, μπορεί να αποβεί κρίσιμη και καθοριστική επί του θέματος. (βλ. Γεώργιος Μιχαηλίδης κ.α. ν. Δημοκρατίας, Ποινικές Εφέσεις αρ. 125/2017, 127/17, 129/17, 130/17, 131/17, 26/4/
- Στην προκειμένη περίπτωση ήταν καταφανής η προσπάθεια της να ευνοήσει τον Καθ'ου η αίτηση. Κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας της καταφερόταν με το χειρότερο τρόπο εναντίον της Αιτήτριας και παράλληλα εξήρε την ποιότητα του χαρακτήρα του Καθ'ου η αίτηση. Παραθέτω σχετικά αποσπάσματα από τη μαρτυρία της: Μάρτυρας: Έχω ιδίαν γνώση, διότι τους επισκεπτόμασταν συχνά και είχαμε και συγκατοικήσει και ξέρω πάρα πολύ καλά και τον χαρακτήρα της και τις συμπεριφορές της και τους τρόπους της και συμφωνώ ότι δεν ήταν καθόλου καλή νοικοκυρά, καθ' ότι το σπίτι ήταν συνέχεια άνω κάτω και περίμενε από τον σύζυγο να της τα κάμει όλα. Δηλαδή εξηγούμαι. Σίδερο, πλύμα, ποσκούπιδα στη μέση, στην κουζίνα ακόμα και αν περίμενε τηλεφώνημα ότι θα παν επισκέπτες, τα ποσκούπιδα γεμάτοι οι τόποι. Η σκόνη δάκτυλο και λυπούμαι, αν την καταλάβαινα πιο γρήγορα, θα έφερνα γραφεία να δουν αυτές τις καταστάσεις, ούτε φαγητό, ούτε τίποτε. Απόδειξη 18 χρόνια. Δεν έμαθε στα παιδιά της να τρώνε ένα κυπριακό φαγητό, παρά μόνο νουτέλα και ψωμί ζεστό και βούτυρο και corn flakes. Αυτά ήταν τα φαγητά της και αν έκαμνε κανένα φαγητό, ούτε διάθεση είχε να βοηθήσει, ούτε τον άνδρα της, ούτε τα παιδιά της. Χασομερούσε όλη μέρα όταν πηγαίναμε, ζητούσε να κοιμηθεί, να επισκεφθεί, να πάρει ένα από τα 3 τα παιδιά της να πάει επίσκεψη, γιατί τα σχεδίαζε αυτά όλα που συμβαίνουν σήμερα, μαζί με τον κύριο δικηγόρο της. Δεν έκαμνε τίποτε στο σπίτι. Ήταν αργόσχολη στα τηλέφωνα και ξάπλα και με τη μάμα της να πηγαίνουν βόλτες. Οι βούρνες γεμάτες, το σπίτι άνω που κάτω. Οι αυλάες όταν ήταν να μπεις σπίτι της, έπρεπε να πιάσεις τα ποδινάρκα σου κοινώς και έκαμνε 3 ώρες να καθαρίσει ένα τραπέζι για να σου κάμει έναν καφέ που δεν σου τον έκαμνε. Δεν ήταν διατεθειμένη ούτε να ανοίξει την πόρτα, ούτε να σε δει, ούτε να σε ακούσει. Προτεραιότητα από την πρώτη μέρα που τη γνωρίσαμε, έτσι ήταν τούτος ο άνθρωπος. Κακοαναθρεμμένη, αχάριστη και όπως απεδείχθη στη συνέχεια και πολλά άλλα. Να μου δοθεί η ευκαιρία να τα πω. ........... Πηγαίναμε σπίτι της αν ήταν να ανοίξει η ίδια, άσε που δεν απαντούσε ποτέ τα τηλέφωνα πάρα πολλές φορές. 18 χρόνια, άστε με να ξέρω πάρα πολλά πράγματα για τούτον τον άνθρωπο. Πάρα πολλά. Για τούτην και για την οικογένεια της. Η μάνα της, όχι ο πατέρας της, ο πατέρας της είναι που άλλο ανέκδοτο. Δεν έχει καμία σχέση στη ζωή της. Είναι τούτη και η μάνα της. Έξω από θρησκείες, έξω από εκκλησίες, έξω από αξίες, από οικογένεια. Τίποτε. Πού πας παιδί μου χωρίς Χριστό; Πού πας να κάμεις οικογένεια; Αυτός ο άνθρωπος, εγώ πιστεύω κυρία Πρόεδρε, ήρθε στην Κύπρο να πάρει τη δουλειά, να παντρευτεί αν θέλετε, να κάμει οικογένεια και να χωρίσει και αυτό ακολουθείται με την όλη πορεία της κατάστασης. Είναι φανερή. 5 χρόνια στα Δικαστήρια, όχι 5, ακόμα 5 να είναι, δεν έχει κανένα πρόβλημα. Αυτός είναι ο στόχος, να αποζητά από τους άλλους να έχει 10 ενοίκια από τους άλλους, να επιβιώνει το δικό της το συμφέρον, της εγωκεντρικής. Να γίνεται το δικό της. Αυτή τη στιγμή λέει θέλω τα παιδιά. Τι σημαίνει θέλεις τα παιδιά; Τι μπορείς να προσφέρεις στα, παιδιά που δεν μπορείς να τους κάνεις ένα φαγητό, δεν μπορείς να καθαρίσεις. Δεν έχεις καθαριότητα, τίποτε, καμία αξία στη ζωή σου. Πώς θα τους εκπαιδεύσεις; Δεν αρκεί να πηγαίνουν σχολείο τα παιδιά ή να έχουν την επιμέλεια, καθημερινή φροντίδα και καμία αξία. Πού είναι η πραότητα, η ανθρωπιά; Πού είναι οι καλοί τρόποι; Να σας πω και ένα περιστατικό του τηλεφώνου - '' .................... Ήταν ένας άνθρωπος αγέλαστος, υποκριτής. Αφού συγκατοικήσαμε, ήρτε με μια τσέντα νάιλον και 0 σεντ στην τσέπη και έμεινε κοντά μας αυτός ο άνθρωπος και δεν είπε 3 μήνες που συγκατοικήσαμε, δεν είπε μια μέρα καλημέρα. Εγώ έκαμνα τη δούλα. Αν ήμουν δειλινή το πρωί, να σκουπίσω, να σφουγγαρίσω, να κάνω φαγητό, να στρώσω τραπέζι, να κάνω σαλάτες και παίρναμε την φέρναμε την, που λες έπιασε δουλειά. Παίρναμε την, φέρναμε την σχολείο, χωρίς ευχαριστώ, χωρίς τίποτε. Αυτές ήταν οι βασικές αρχές τις οποίες η κοπέλα αυτή δεν είχε. Μπορείς να είσαι σε ένα σπίτι με ξένους ανθρώπους και να μην μπορείς να πεις ένα καλημέρα; Ούτε καλημέρα, ούτε χαίρετε, ούτε ευχαριστώ, ούτε παρακαλώ. Δεν είναι στον χαρακτήρα της. Ενεργούσε ύπουλα εγωιστικά και συμφεροντολογικά. Δεν έφερε λεφτά. Ήθελε να βγαίνουν έξω, να πηγαίνουν ποτζιεί ποδά, με ποιου τα λεφτά; Εκμεταλλεύτηκε τον γιο μας από την πρώτη στιγμή. Αν ήταν από εμένα που την κατάλαβα από τες πρώτες μέρες, γι' αυτό ίσως να ήθελε τούτη άλλα πράγματα. Από τη στιγμή που την κατάλαβα, κατάλαβεν το ότι την κατάλαβα εγώ ότι ήταν έτσι άνθρωπος, αλλά λες κάτσε να περιμένουμε και αποδείχτηκε περίτρανα ότι ήταν αυτός ο χαρακτήρας. Δηλαδή ήρτε στην Κύπρο να έβρει δουλειά το πρώτο, να παντρευτεί, να κάμει παιδιά και να χωρίσει. Αφού το έλεγε στους φίλους της, εγώ θα χωρίσω στα 50 μου, στα 30 μου, στα 40 μου. Στους κουμπάρους, τις κουμέρες της. Μα εσύ γιατί να χωρίσεις; Είσαι άνθρωπος υπόδειγμα. Αυτές ήταν οι αρχές της, η μάνα της αυτήν τη ζωή έκανε με τον πατέρα της και την είδαμε, τη ζήσαμε. Πήγαμε πολλές φορές Σέρρες και μας το είπαν οι δικοί της άνθρωποι ότι μαρτύρησε η πεθερά της και οι δικοί του πατέρα της με τη μάνα της και είχαν πολλές διαμάχες και αυτή η κυρία, πήρε το μέρος της μάνας της και σε αυτά όλα τα προβλήματα, ήβρε τον γιο μας καλό, που σπίτι, που οικογένεια και γαντζώθηκε πάνω του, γι' αυτό ήρτε Κύπρο και γι' αυτό παντρεύτηκε και γι' αυτό έκαμε παιδιά. Μόλις έκαμε παιδιά, βλέπεις και έπιασε τα λεφτά της, δεν είχε ευθύνες; Εμείς είχαμε υποχρεώσεις έναντι της τόσες βοήθειες, αχαριστία, εγωκεντρισμός. Ούτε ένα καλημέρα, ούτε έναν καφέ, ούτε να ανοίξει πόρτα να γελάσει. Να σου φέρει τα Χριστούγεννα, Πάσχα, γιορτές, καλοκαίρια σπίτι μου συνέχεια. Δούλευα τέλειωνα από δουλειά, περιμέναν έξω να τους ταΐσουμε, να τους ποτίσουμε, να τους ενισχύσουμε και αυτός ο άνθρωπος που τα δικά της τα λεφτά δεν διάλυσε ένα σεντ 18 χρόνια, μισό ευρώ δεν διέλυσε να φέρει στην πεθερά της. Ακόμη και για την ανήλικη Ε. μίλησε με απαξιωτικά σχόλια ''Η Έφη. Η Έφη ό, τι τζιαι αν είναι, γι' αυτό ασχολούμαστε με την Έφη. Έκαμε την Έφη χειρότερη που λόου της, για να έχει αυτήν και τα άλλα τα παιδάκια παρασύρονταi'' Στη συμπεριφορά της μάρτυρος απέναντι στη μητέρα τους αλλά και απέναντι στα ίδια αναφέρθηκαν και τα παιδιά. Η μαρτυρία τόσο του Καθ'ου η αίτηση όσο και της μητέρας του, διακατέχετο από εχθρότητα έναντι της Αιτήτριας. Ήταν προφανές ότι δεν μαρτυρούσαν με σκοπό να βοηθήσουν το Δικαστήριο με γνώμονα το πραγματικό ζητούμενο, που είναι το συμφέρον των ανηλίκων αλλά με σκοπό να ικανοποιήσουν δικές τους απαιτήσεις στη βάση των απόψεων τους για την Αιτήτρια. Ενδεικτικοί είναι οι χαρακτηρισμοί που έχουν καταγραφεί ανωτέρω. Όσον αφορά στη μαρτυρία της κας Θεοδοσίου, η οποία κλήθηκε ως εμπειρογνώμονας και παρουσίασε έκθεση που ετοίμασε κατ'εντολή του Καθ'ού η αίτηση, κρίνω ότι δεν ήταν καθόλου βοηθητική για την επίλυση των επίδικων ζητημάτων. Ενώ παραδέχτηκε ότι δεν είχε καμία συνάντηση με την Αιτήτρια και τα παιδιά των διαδίκων και όλες οι πληροφορίες που γνωρίζει είναι ό,τι της έχει μεταφέρει ο Καθ'ου η αίτηση, τοποθετήθηκε με απόλυτη βεβαιότητα ότι ο Καθ'ου η αίτηση είναι ικανός για συνεπιμέλεια. Στην απόφαση Πελεκάνος Γιαννάκης, ως Διαχειριστής της περιουσίας του Χριστόφορου Πελεκάνου και Άλλοι ν. Ανδρέα Πελεκάνου και Άλλου,
(2010)1 Α.Α.Δ. 1746 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Όπως επιβεβαιώθηκε από το Εφετείο και στην απόφασή του στην υπόθεση Αυγουστή κ.ά. v. Ιωάννου
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1498, η γνώμη του πραγματογνώμονα θα πρέπει να αιτιολογείται και να τεκμηριώνεται με απόλυτη επάρκεια και πειστικότητα. Διαφορετικά το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποδεχτεί και να στηριχτεί στη μαρτυρία του, έστω και αν είναι ο μόνος πραγματογνώμονας που κατάθεσε στο Δικαστήριο. Στην ίδια την υπόθεση Αυγουστή v. Ιωάννου, η μαρτυρία του μόνου πραγματογνώμονα για οικοδομικές εργασίες, ενός αρχιτέκτονα, κρίθηκε πρωτόδικα ως ανεπαρκής. Η μαρτυρία του ως προς διάφορες παραμέτρους αμφισβητήθηκε από την άλλη πλευρά σε ζωτικά της σημεία και σύμφωνα με το πρωτόδικο Δικαστήριο, ο μάρτυρας δεν κατάφερε να αντικρούσει τις αμφισβητήσεις κατά τρόπο τεκμηριωμένο. Ενόψει της παρατηρηθείσας ανεπάρκειας, το Δικαστήριο έκρινε ότι ήταν αδύνατο, στηριζόμενο στη μαρτυρία εκείνου του πραγματογνώμονα, να εξήγαγε ασφαλή συμπεράσματα, οπότε και απέρριψε τη μαρτυρία του και την Απαίτηση. Το Εφετείο επικύρωσε αυτή την προσέγγιση και την πρωτόδικη απόφαση.» Παραπέμπω επίσης στο σύγγραμμα του Ν.Σάντη και Τ.Ηλιάδη Το Δίκαιο της Απόδειξης στη σελίδα 580 όπου αναφέρεται το εξής: «Το καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά την μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς την δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης . Το καθήκον αυτό έχει προτεραιότητα έναντι των όποιων υποχρεώσεων του πραγματογνώμονα προς τον πελάτη του.» Αν αυτό που η ψυχολόγος ήθελε να μεταφέρει, είναι ότι από επιστημονικής απόψεως ο πατέρας φαίνεται πρόσωπο ικανό να μεγαλώσει παιδιά και να έχει την επιμέλεια τους, τονίζω ότι αυτό δεν είναι αρκετό, πρέπει να εξετασθεί σε συνάρτηση με το ψυχικό κόσμο των παιδιών και το πώς μπορούν να συμβιώσουν, κάτι που δεν έλαβε καθόλου υπόψη αφού δεν είχε καμία επαφή μαζί τους. Τα ίδια ισχύουν και για την κυρία Ιωακείμ (Μ.Υ.3), η οποία ενώ από τη μια πλευρά υιοθέτησε το περιεχόμενο των δυο εκθέσεων (τεκμήρια 1 και 2), οι οποίες ετοιμάστηκαν από την κα Κούμαλου και προσυπέγραψε η ίδια ως προϊστάμενη, στο περιεχόμενο των οποίων αναφέρθηκε εκτενώς το Δικαστήριο ανωτέρω, από την άλλη πλευρά και ενώ η ίδια παραδέχτηκε ότι δεν έχει καμία εμπλοκή με την υπόθεση από τότε, αφού τόσο η ίδια όσο και η λειτουργός άλλαξαν καθήκοντα, προέβαινε σε γενικόλογες τοποθετήσεις και συμπεράσματα, υποστηρίζοντας κατά την κυρίως εξέταση της ότι ο Καθ'ού η αίτηση είναι καθόλα ικανός να έχει την συνεπιμέλεια των παιδιών του. Αναφορικά με τη γνώμη των ανηλίκων παραπέμπω στο σύγγραμμα του Β.Βαθρακοκοίλη "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο", σελ. 587, όπου αναφέρονται τα πιο κάτω: ''Η συνεκτίμηση όμως της γνώμης του τέκνου πρέπει να εξαρτηθεί από το αν η γνώμη του τέκνου αποδίδει πιστά την εσωτερική του διάθεση ή μήπως η γνώμη του διαμορφώθηκε από μονομερή επίδραση του ενός γονέα και κατά παρέκκλιση από την εσωτερική του διάθεση. Η υποχρέωση της συνεκτίμησης της γνώμης του τέκνου εξαρτάται από την ωριμότητά του, με την έννοια ότι έχει την ικανότητα να αντιληφθεί το συμφέρον του. Κατ΄ άλλη όμως άποψη η ερμηνεία της έννοιας «ωριμότητα» πρέπει να επιχειρηθεί μόνο σε συνάρτηση με την έννοια της συνεκτιμητέας από το νόμο «γνώμης». Η υποχρέωση συνεκτίμησης της γνώμης του τέκνου βαρύνει και τους γονείς ή τρίτους όταν αποφασίζουν για τη γονική μέριμνα και αφορά όχι μόνο στην άσκηση αλλά και την αφαίρεση της γονικής μέριμνας.'' Στην απόφαση Ιωαννίδης Ησαϊας και Άλλη ν. Chada Ιωαννίδη και Άλλου
(2002)1 ΑΑΔ 1446, αναφέρθηκε: ''Εναπόκειται στο Δικαστήριο να αξιολογήσει στο τέλος τη γνώμη του ανηλίκου και να αποφασίσει κατά πόσο θα της προσδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα ή αξία και ανάλογα με την περίπτωση να εντάξει το αποτέλεσμα αυτής της διεργασίας στο υπόλοιπο υλικό προς συνεκτίμηση.'' Χαρακτηριστικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση στην Στυλιανού ν. Στυλιανού
(1993)1 Α.Α.Δ. 130, 138: «Η λήψη της γνώμης του παιδιού, εφόσον η ωριμότητα του καθιστά δυνατή τη διαμόρφωση γνώμης, για την ανάθεση της επιμέλειας και μέριμνας του είναι υποχρεωτική, όπως προβλέπει το άρθρο 6
(3)του Ν.216/90 και ενέχει βαρύνουσα σημασία ως αποκαλυπτική της δικής του βούλησης για την ευτυχία και πρόοδο του. Όπως εξηγείται στην Gillick (ανωτέρω) όσο μεγαλώνει το παιδί και ανεξαρτητοποιείται ανάλογα μεγαλύτερη και βαρύνουσα καθίσταται και η γνώμη του για την επιμέλεια του ατόμου του.» Στην προκειμένη περίπτωση οι εκφρασθείσες γνώμες των ανηλίκων ήταν προϊόν ελεύθερης κρίσης και επιλογής τους. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι όσα ανέφεραν στο Δικαστήριο ανταποκρίνονται στις πραγματικές τους επιθυμίες και θέσεις. Παρά τη σταθερή και έντονη θέση του Καθ'ου η αίτηση, ότι τα παιδιά είναι επηρεασμένα από την Αιτήτρια και η στάση τους απέναντι του είναι αποτέλεσμα ενός καλοστημένου σχεδίου από πλευράς της για να τα αποξενώσει, κάτι τέτοιο δεν τεκμηριώθηκε με κανένα τρόπο, αντιθέτως τα ανήλικα δέχονταν από τον Καθ'ου η αίτηση και από το περιβάλλον του, φοβερές πιέσεις και επηρεασμό εναντίον της μητέρας τους. Συνέντευξη με ανήλικη Ε. Στη συνέντευξη με την ανήλικη Ε. διαπίστωσα ότι είναι ένα παιδί ιδιαίτερα έξυπνο και ώριμο, με κρίση και αντίληψη. Κατά τη συνέντευξη ήταν ιδιαίτερα ευσυγκίνητη, παρά ταύτα σιγά σιγά ένιωσε άνετα και μας δόθηκε η ευκαιρία να συνομιλήσουμε σε πολύ φιλικό κλίμα. Απαντούσε με ευθύτητα σε όλες τις ερωτήσεις. Σχημάτισα την εντύπωση πως η Ε. είναι ένα παιδί με πολλές ευαισθησίες, προσπαθεί όμως να δείχνει πιο δυνατή και ανεξάρτητη. Θεωρεί ότι είναι καλύτερα που οι γονείς της χώρισαν, εφόσον δεν κατάφεραν να λύσουν τις διαφορές τους και το διάστημα πριν το χωρισμό καυγάδιζαν συνεχώς. Ανέφερε ότι όταν εκδόθηκε το διαζύγιο ο Καθ'ου η αίτηση πήγε στο σπίτι, φώναζε πάρα πολύ και κτυπούσε την πόρτα για να εισέλθει. Αναφέρθηκε και στο χρόνο που έπρεπε να φύγει ο Καθ'ου η αίτηση από το σπίτι, ''Θυμούμαι ότι όταν έπρεπε να φύγει από το σπίτι είχε έρθει η γιαγιά και ο παππούς και φώναζαν. Έλεγαν μας ότι η μάμα δεν μας αγαπά, ότι θέλει το κακό μας, έβριζαν τη μάμα μπροστά μας. Τούτο θυμούμαι.'' Αναφέρθηκε στη σχέση που έχει με τους γονείς της και με τους παππούδες της, στο νέο γάμο του πατέρα της και στο χωρισμό καθώς και στο ότι από τον Ιούλιο του 2018 η ίδια και τα αδέλφια της δεν επιθυμούν να ξαναπάνε στον Καθ'ου η αίτηση. Διαπίστωσα ότι είναι ένα παιδί βαθύτατα πληγωμένο. Έχει βιώσει τις συνέπειες του χωρισμού των γονιών της με το χειρότερο τρόπο λόγω της έντονα συγκρουσιακής σχέσης των γονιών της. Για μεγάλο χρονικό διάστημα ένιωθε την ανάγκη να ευχαριστήσει και τους δυο της γονείς προκειμένου να μην πληγωθεί κανείς, κυρίως ο Καθ'ου η αίτηση. Διέκρινα ότι ήταν έντονη η ανάγκη της να προστατεύσει τα αδέλφια της όταν βρίσκονταν με τον Καθ'ου η αίτηση, ούσα η πιο μεγάλη. Διακατέχεται από αίσθημα φόβου απέναντι στον πατέρα της. Αναφέρθηκε με πολύ γλαφυρό τρόπο στη στάση του πατέρα της έναντι της μητέρας της, τόσο η ίδια όσο και τα αδέλφια της ήταν πολλές φορές παρόντα που φώναζε στη μητέρα της. Ήταν απόλυτα ξεκάθαρη και σαφής ότι κατά το χρόνο που ήταν με τον Καθ'ου η αίτηση με βάση το διάταγμα επικοινωνίας ο χρόνος αναλωνόταν στο να τους κατηγορεί τη μητέρα τους (σχετικό είναι το απόσπασμα που παρέθεσα ανωτέρω). Θεώρησε ότι με το νέο γάμο ο πατέρας της θα ηρεμούσε και πίστεψε ότι θα ήταν προς το καλύτερο, αλλά όπως ανέφερε χώρισε σε 4 μήνες και έγινε χειρότερος σε τέτοιο βαθμό που η αδελφή της κάθε φορά που πήγαιναν στον πατέρα τους, έκλαιγε. Ήταν πολύ έντονο το αίσθημα της ψυχολογικής εξάντλησης της από την διαιώνιση αυτής της δυσάρεστης κατάστασης και της αφόρητης πίεσης που δεχόντουσαν τα ανήλικα από τον πατέρα, σε τέτοιο βαθμό που να μην επιθυμούν πλέον να έχουν επικοινωνία μαζί του. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από τη συνέντευξη: Ε. Τι άλλαξε ξαφνικά από τον Ιούλιο που μου είπες; Εδώ και αρκετά χρόνια υπήρχε ένα πρόγραμμα σταθερό. Α.Τηρούσαμε το πρόγραμμα πάντα. Απλώς στην αρχή μας φώναζε για τη μάμα αλλά δεν ήταν ποτέ πάρα πολλά έντονο και μπορούσα να το χειριστώ και εγώ και η Μαρίνα και ο Νικόλας και μετά που λίγο καιρό άρχισε να γινόταν χειρότερο και ειδικά μετά τον χωρισμό του, οι φωνές ήταν καθημερινές. Μια φορά ήταν 3‑4 ώρες. Μας είχε στον καναπέ και μας φώναζε. Έτσι η αδελφή μου και εγώ δεν αντέχαμε άλλο και θέλαμε να σταματήσουμε να πηγαίνουμε να τον βλέπουμε γιατί δεν αντέχαμε ψυχολογικά την πίεση που μας έκανε, αλλά φοβόμασταν να πούμε κάτι. Φοβόμουν την αντίδραση του, γιατί πολλές φορές τον είχαμε δει εκτός ορίων και να φωνάζει πάρα πολλά και δεν είχαμε πει ποτέ τίποτε. Μπορεί να λέγαμε στη μάμα ότι δεν θέλουμε να πάμε, αλλά η μάμμα δεν μπορούσε να κάνει κάτι. Μας έλεγε «πρέπει να πάτε» και «είναι ο παπάς σας» ας πούμε. Αλλά η αδελφή μου δεν άντεχε, ούτε εγώ. Μέχρι που τον έπιασα τηλέφωνο και του είπα δεν θέλουμε να ξαναέρθουμε. Επίσης ήταν πολύ πληγωμένη από τον παππού και τη γιαγιά της από την πατρική πλευρά, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι δεν μπορεί να τους αποκαλεί έτσι γιατί ότι της κάνανε πολύ κακό. Ανέφερε ότι κατηγορούν την Αιτήτρια, το ίδιο και η θεία της από την πατρική πλευρά. Σημείο αναφοράς στη ζωή της είναι η μητέρα της, όλα τα ζητήματα που την απασχολούν τα συζητά μαζί της. Συνέντευξη με ανήλικη Μ-Α Επίσης πρόκειται για ένα ιδιαίτερα έξυπνο παιδί, ετοιμόλογο και αρκετά ώριμο για την ηλικία της. Είναι ένα παιδί πολύ ευαίσθητο και πολύ πληγωμένο, κάθε φορά που μιλούσε για τη συμπεριφορά του πατέρα της έναντι της μητέρας της αλλά προς την ίδια και τα αδέλφια της έκλαιγε. Ανέφερε επίσης ότι όταν ακόμη διέμεναν στην κατοικία στα Λειβάδια ο Καθ'ου η αίτηση πολλές φορές κτυπούσε την πόρτα και φώναζε της μητέρας της, και κάποιες φορές το ίδιο έκαναν και ο παππούς και η γιαγιά από την πατρική πλευρά. Ο Καθ'ου η αίτηση της υπέβαλλε όπως ανέφερε όταν μιλούσε με τη λειτουργό του γραφείου ευημερίας, να λέει κακά πράγματα για την Αιτήτρια και καλά για τον ίδιο. Η θέση της είναι ότι δεν θέλει να βλέπει τον Καθ'ου η αίτηση. Τόνισε ότι τις τελευταίες φορές που πήγαιναν ένιωθε ότι δεν αντέχει άλλο και αποφάσισαν με την αδελφή της να μην ξαναπάνε. Επίσης αναφέρθηκε ότι κατά το χρόνο επικοινωνίας με τον πατέρα τους, ο τελευταίος κακολογούσε τη μητέρα της. (σχετικό απόσπασμα παρατέθηκε ανωτέρω). Για τον παππού και τη γιαγιά από την πατρική πλευρά ανέφερε ότι δεν περνούσαν καλά μαζί τους. Πολλές φορές φώναζε και η γιαγιά και επίσης κατηγορούσε την Αιτήτρια. Είναι πιο ήρεμη τώρα που δεν βλέπει τον πατέρα της όπως ανέφερε. «Παλιά που τον βλέπαμε πιο πολλά κάθε Δευτέρα ήμουν πάρα πολλά αναστατωμένη που επιστρέφαμε στη μάμα. Τώρα είμαι πιο ήρεμη και νιώθω πια πιο χαρούμενη γιατί... δεν έχω κάποιον να με στεναχωρεί και νιώθω πιο άνετα.» Ανέφερε ότι πολλές φορές ο Καθ'ου η αίτηση τους φώναζε χωρίς να φταίνε και έκανε αναφορά σε κάποια περιστατικά. Δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί κάτι καλό από τον πατέρα της, αναφέροντας χαρακτηριστικά ''Δεν θυμούμαι κάτι καλό τα τελευταία χρόνια, όχι. Μόνο τα πολλά πολλά παλιά χρόνια. Τίποτε άλλο.'' Συνέντευξη με ανήλικο Ν. Επίσης είναι ένα ιδιαίτερα έξυπνο παιδί συνεσταλμένο και ιδιαίτερα ευαίσθητο. Είναι το πιο μικρό από τα τρία παιδιά. Όταν επήλθε η διάσταση των διαδίκων ήταν μόλις 5 χρονών. Ήταν εμφανής συναισθηματικός δεσμός που έχει με τη μητέρα του. Όπως και οι αδελφές του, ανέφερε ότι κατά το χρόνο που ήταν με τον πατέρα τους, ο τελευταίος κακολογούσε τη μητέρα του, τους φώναζε και πολλές φορές η ανήλικη Ε. έχανε τα ιδιαίτερα της. Πέραν του ότι ήταν εμφανές το δέσιμο που νιώθει προς τη μητέρα του και ότι αποτελεί σταθερό σημείο στη ζωή του, ήταν διάχυτη η ανησυχία του να μη χωριστεί από τις αδελφές του. Σύμφωνα με το άρθρο 14
(3)του Ν.216/90, το Δικαστήριο στην αναζήτηση του συμφέροντος του τέκνου λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τους δεσμούς του τέκνου με τα αδέλφια του. Από τη συνέντευξη που είχα με τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων ήταν έντονο το συναισθηματικό δέσιμο που έχουν τα τρία αδέλφια μεταξύ τους, όπως επίσης και η συναισθηματική ασφάλεια που τους παρέχει η Αιτήτρια. Οι γονείς αποτελούν χωρίς αμφιβολία τον πυρήνα της υγιούς ψυχοσωματικής ανάπτυξης των παιδιών και σαφώς διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των ηθικών αξιών και άρχων τις οποίες πρεσβεύουν στην μετέπειτα ζωή τους τα ανήλικα τέκνα τους. Ο διάλογος, οι ήπιοι τόνοι και η κατανόηση μεταξύ των γονέων πρέπει να είναι οι πρώτοι τρόποι επίλυσης της διαφοράς τους. Οι γονείς πρέπει πάντοτε να θυμούνται ότι μπορεί να έπαυσαν να είναι σύζυγοι, αλλά είναι πάντα γονείς και πρέπει να επικοινωνούν μεταξύ τους με φιλικό τρόπο για το καλό των παιδιών τους, διότι αυτό προέχει. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα, από την απόφαση Μαρία Μαυρονικόλα ν. Άντη Ξάνθου
(2011)1 Α.Α.Δ. 293, όπου λέχθηκαν τα πιο κάτω: «Θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι οι γονείς έχουν συλλογική ευθύνη για την, όσο το δυνατό, πιο ομαλή ανάπτυξη των οικογενειακών δεσμών και ταυτοχρόνως αυξημένη υποχρέωση απάλειψης ή μείωσης των τραυματικών επιπτώσεων ενός διαζυγίου στα παιδιά τους. Η καταφυγή σε αντιμετώπιση των όποιων δικαιωμάτων ή υποχρεώσεων με, «εμπορικούς όρους» σαφώς δεν οδηγεί σε επίτευξη του πιο πάνω στόχους.» Δεν είναι άνευ σημασίας, αλλά καθοριστικά, τα όσα λεχθέντα από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην υπόθεση Φ. Κατσούρη ν. Μ. Χατζηνικόλα
(2010)1 ΑΑΔ, 1634: «Η αντιπαράθεση των γονέων και η αντιπαλότητα τους μέσα από δικαστικές διαδικασίες αντιστρατεύεται στα συμφέροντα και την ευημερία των ανηλίκων τέκνων τους». Υπό το φως των όσων έχουν αναφερθεί ανωτέρω και με πρωταρχικό μέλημα του Δικαστηρίου να διασφαλιστεί το συμφέρον των ανηλίκων εκδίδονται διατάγματα ως ακολούθως: 1.Έκδιδεται διάταγμα με το οποίο ανατίθεται στην Αιτήτρια η φύλαξη των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων Ε. Γ., Μ-Α Γ. και Ν. Γ. 2. Εκδίδεται περαιτέρω διάταγμα με το οποίο να καθορίζεται ως τόπος διαμονής των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων ο εκάστοτε τόπος διαμονής της Αιτήτριας εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. 3. Οι υπόλοιπες πτυχές της γονικής μέριμνας θα ασκούνται από κοινού και από τους δυο γονείς. Προβληματίστηκα αν θα εκδώσω διάταγμα επικοινωνίας του Καθ'ου η αίτηση με τα ανήλικα τέκνα του, παρόλο που κάτι τέτοιο δεν επιζητείται ούτε ως διαζευκτική θεραπεία. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Οικογενειακό Δίκαιο, Απόστολου Γεωργιάδη σελ. 592: "Μάλιστα, ορθώς γίνεται δεκτό, παρά τον αυτοτελή χαρακτήρα του δικαιώματος επικοινωνίας, ότι σε δίκη για τη ρύθμιση της γονικής μέριμνας το δικαστήριο μπορεί να ρυθμίσει και το ζήτημα της επικοινωνίας γονέα και τέκνου, ακόμη και αν δεν έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα, αφού αυτό σαφώς επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου." Πρώτιστο μέλημα του Δικαστηρίου είναι να εξετάσει εάν η ρύθμιση της επικοινωνίας είναι αναγκαία για το συμφέρον του τέκνου και όχι για το συμφέρον του γονέα. Στη βάση των όσων έχω αναφέρει ανωτέρω, θεωρώ ότι στο παρόν στάδιο θα ήταν ιδιαίτερα επισφαλές να εκδοθεί διευρυμένο διάταγμα επικοινωνίας, πόσο μάλλον διατακτικό. Το διάταγμα θα είναι αναγνωριστικό, γιατί τα παιδιά είναι αντίθετα στην επικοινωνία εξαιτίας της συμπεριφοράς του πατέρα όπως αναλυτικά έχει καταγράφει ανωτέρω, επομένως δεν θα ήταν ορθό να εκδοθεί διάταγμα διατακτικού χαρακτήρα και να μετατεθεί το βάρος τήρησης του στην Αιτήτρια. Eκδίδεται διάταγμα με το οποίο ρυθμίζεται το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ'ου η αίτηση με τα ανήλικα τέκνα του, ανά δεκαπενθήμερο ως ακολούθως: A (
- i)Την πρώτη βδομάδα έκαστου μηνός, Τρίτη και Πέμπτη μετά το πέρας των σχολικών μαθημάτων, όπου θα τα παραλαμβάνει από το σχολείο στο οποίο φοιτούν, μέχρι η ώρα 19:00 της ίδια ημέρας. (
- ii)Tη δεύτερη εβδομάδα έκαστου μηνός, Σάββατο από η ώρα 10:00 μέχρι η ώρα 20:00 της Κυριακής. Β. Κατά τις εορτές των Χριστουγέννων οι διάδικοι θα έχουν τα παιδιά μαζί τους, έκαστος εκ περιτροπής με τον άλλο, κατ΄έτος, μία από τις ακόλουθες περιόδους: (Ι) Από τις 26 Δεκεμβρίου μέχρι 30 Δεκεμβρίου από η ώρα 10:00 της πρώτης ημέρας μέχρι η ώρα 18:00 της τελευταίας ημέρας, ή (ΙΙ) Από τις 30 Δεκεμβρίου μέχρι τις 4 Ιανουαρίου από η ώρα 18:00 της πρώτης ημέρας μέχρι η ώρα 18:00 της τελευταίας ημέρας Τα Χριστούγεννα του 2019 ο Καθ'ου η αίτηση θα ασκήσει το δικαίωμα επικοινωνίας του την πρώτη περίοδο. Γ. Κατά τις εορτές του Πάσχα οι διάδικοι θα έχουν τα παιδιά μαζί τους, έκαστος εκ περιτροπής με τον άλλο, κατ΄ έτος, μία από τις ακόλουθες περιόδους: (Ι) Από Μεγάλη Πέμπτη μέχρι Κυριακή του Πάσχα από η ώρα 10:00 της πρώτης ημέρας μέχρι η ώρα 18:00 της τελευταίας ημέρας, ή (ΙΙ) Από Κυριακή του Πάσχα μέχρι την Τετάρτη του Πάσχα από η ώρα 18:00 της πρώτης ημέρας μέχρι η ώρα 18:00 της τελευταίας ημέρας Το Πάσχα του 2020 ο Αιτητής θα ασκήσει το δικαίωμα επικοινωνίας του την πρώτη περίοδο. Δ. Κατά τις διακοπές του Καλοκαιριού οι διάδικοι θα έχουν τα παιδιά μαζί τους, έκαστος εκ περιτροπής με τον άλλο, κατ΄έτος, μία από τις ακόλουθες περιόδους: (Ι) από η ώρα 10:00 της 1ης Ιουλίου μέχρι η ώρα 20:00 της 10ης Ιουλίου, από η ώρα 10:00 της 10ης Αυγούστου μέχρι η ώρα 20:00 της 20ης Αυγούστου (α΄ περίοδος), και (ΙΙ) από η ώρα 10:00 της 11ης Ιουλίου μέχρι η ώρα 20:00 της 20ης Ιουλίου και από η ώρα 10:00 της 21ης Αυγούστου μέχρι η ώρα 20:00 της 31ης Αυγούστου (β΄ περίοδος). Κατά τις θερινές διακοπές του 2020 ο Αιτητής θα ασκήσει το δικαίωμα του τη δεύτερη περίοδο. Νοείται ότι η άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του Καθ'ου η αίτηση με βάση τις παραγράφους Β, Γ και Δ θα αναστέλλεται όταν τα ανήλικα θα είναι με την Αιτήτρια. Ως τόπος παραλαβής και παράδοσης των ανηλίκων για σκοπούς επικοινωνίας του Καθ'ου η αίτηση με τα ανήλικα, θα θεωρείται ο εκάστοτε τόπος διαμονής των ανηλίκων με την Αιτήτρια. Η επικοινωνία γονέα τέκνου, στοχεύει στη διατήρηση του δεσμού ανάμεσα στα δυο μέρη, στην ψυχοσωματική ανάταση του τέκνου και στην απάμβλυνση των συνεπειών της ανώμαλης εξέλιξης της έγγαμης συμβίωσης. Συνεπώς εναπόκειται στον Καθ'ου η αίτηση να αποκαταστήσει τη σχέση του με τα ανήλικα τέκνα του, αξιοποιώντας ποιοτικά το χρόνο που είναι μαζί τους. Ως προς τα έξοδα της αίτησης, μη έχοντας λόγο να παρεκκλίνω από τον κανόνα που θέλει αυτά να ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας, επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εις βάρος του Καθ'ου η αίτηση, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Για τους λόγους που ανέφερα ανωτέρω, η ανταπαίτηση απορρίπτεται. Η ανταπαίτηση συνεκδικάστηκε με την απαίτηση χωρίς να προκαλέσει επιπρόσθετα έξοδα, επομένως δεν εκδίδεται διαταγή για έξοδα αναφορικά με την ανταπαίτηση. (Υπ.)........................ Μ.Χ. Κάιζερ, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο