B.J.A.L. ν. Π.Χ., Αρ. Αίτησης 9/18, 9/10/2019

(1)της Ευρωπαϊκής Σύμβασης σχετικά με το σεβασμό της ιδιωτικής ζωής του ατόμου. Τα γεγονότα στα οποία στηρίζει την ένσταση του ο Καθ' ου η Αίτηση αναφέρονται στην ένορκη δήλωση του ιδίου ημερομηνίας 13/6/2019. Σ' αυτήν διαφωνεί καταρχήν με τα όσα αναφέρει η Αιτήτρια και υποστηρίζει ότι η Αιτήτρια είχε σεξουαλικές σχέσεις με άλλα πρόσωπα και όχι μαζί του. Απορρίπτει στη συνέχεια τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας για σχέση μαζί του, αναφέροντας ότι καμία σχέση δεν έχει ο ίδιος με το ανήλικο τέκνο της. Περαιτέρω είναι η θέση του ότι η σχέση του με την Αιτήτρια ήταν καθαρά φιλική, η δε Αιτήτρια την επίδικη περίοδο που σύλληψης κυκλοφορούσε και είχε σχέσεις με άλλα πρόσωπα. Τέλος αρνείται να υποβληθεί σε οποιαδήποτε αιματολογική εξέταση καθότι η έκδοση τέτοιου διατάγματος θα αποτελέσει κατάφωρη παραβίαση του Συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της ιδιωτικής και οικογενειακής του ζωής. Αναφέροντας ότι είναι οικογενειάρχης, έχει ενήλικα τέκνα και η παρούσα αίτηση αναστατώνει τα άλλα μέλη της οικογένειας του και τον ίδιο. Επιπρόσθετα με την έκδοση διατάγματος και τον εξαναγκασμό του όπως υποβληθεί σε αιματολογικές εξετάσεις υποδεικνύει ότι θα παραβιαστεί η σωματική του ακεραιότητα. Καλεί γι' αυτό το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση της Αιτήτριας με έξοδα σε βάρος της, υποβάλλοντας ότι η Αιτήτρια δεν δικαιούται στην έκδοση τέτοιων διαταγμάτων. Η ακρόαση της αίτησης διεξήχθη με γραπτές αγορεύσεις. Δεν αντεξετάστηκε καμιά πλευρά. Σ' αυτές οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων ανέπτυξαν την επιχειρηματολογία τους υποστηρίζοντας ο καθένας τη θέση του. Νομική Πτυχή Προχωρώ στη συνέχεια στη εξέταση του αιτήματος στη βάση των όσων τέθηκαν ενώπιον μου και τις αρχές της νομολογίας. Και θα εξετάσω καταρχάς την ένσταση του Καθ' ου η Αίτηση με την οποία υποβάλλει ότι η αίτηση είναι παράτυπη και αντικανονική και ότι δεν έχει γίνει σύμφωνα με το Νόμο και τους κανονισμούς, αφού ελλείπει η νομική βάση. Η παρατυπία αυτή κατά της ευπαίδευτη συνήγορο του Καθ' ου η Αίτηση αποβαίνει μοιραία για την τύχη της παρούσας αίτησης. Από τη στιγμή που γίνεται επίκληση της ορθής νομοθεσίας δυνάμει της οποίας παρέχεται η εξουσία στο Δικαστήριο να δώσει οδηγίες για τη διενέργεια τέτοιων εξετάσεων δηλαδή του περί τέκνων (Συγγένεια και Νομική Υπόσταση) Νόμο του 1991 (Ν.187/91), η παράλειψη αναφοράς στο άρθρο 24 Α του παραπάνω Νόμου, δεν συνιστά ουσιώδη παρατυπία, ώστε χωρίς εξέταση της ουσίας, να απέρριπτα την αίτηση. Θεωρώ δε ότι υπό τις περιστάσεις η παράλειψη αναφοράς του άρθρου συνιστά θεραπεύσιμη παρατυπία. (βλ.Wunderlich κ.ά. v. Παναγιώτου

(1999)1 Α.Α.Δ. 366). Περαιτέρω επειδή δεν διαπιστώνω οποιοδήποτε επηρεασμό του Καθ' ου η Αίτηση από την εν λόγω παρατυπία, εκδίδω διάταγμα άρσης της παρατυπίας αυτής. Προχωρώ λοιπόν να εξετάσω τη θέση του Καθ' ου η Αίτηση ότι η Αίτηση δεν μπορεί να προχωρήσει, καθώς η Αιτήτρια δεν αναφέρεται σε γεγονότα, στα οποία να μπορεί το Δικαστήριο να στηριχτεί για την έκδοση τέτοιων οδηγιών. Θα διαφωνήσω με τον Καθ' ου η Αίτηση, καθώς μπορεί να μην αναφέρονται λεπτομέρειες της μαρτυρίας, αλλά υπάρχουν τα βασικά γεγονότα για την εξέταση τέτοιας αίτησης. Με την αναφορά της Αιτήτριας ότι κατά την επίδικη περίοδο σύλληψης διατηρούσε σεξουαλικές σχέσεις με τον Καθ' ου η Αίτηση και με κανέναν άλλο άντρα. Βέβαια ο Καθ' ου η Αίτηση αρνείται τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας υποστηρίζοντας ότι η σχέση τους ήταν φιλική και ότι η Αιτήτρια κατά την επίδικη περίοδο σύλληψης είχε σχέσεις με άλλους άντρες. Δεν είναι ώρα να αξιολογήσω τις δύο εκδοχές και να προχωρήσω σε ευρήματα επί της αξιοπιστίας των διαδίκων. Σημειώνω δε ότι καμία πλευρά δεν αντεξετάστηκε. Τονίζω σε αυτό το σημείο ότι δεν παρέχεται εξουσία στο Δικαστήριο να εκδώσει διατάγματα για γενετικές και/ή αιματολογικές εξετάσεις, αλλά εξουσία έκδοσης οδηγιών για τη ρύθμιση του θέματος αυτού. Με την έννοια ότι το Δικαστήριο μπορεί να δώσει οδηγίες οι οποίες δεν θα έχουν τη μορφή διαταγμάτων, ως θα αναλύσω στη συνέχεια με βάση τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας. Ενόψει των νέων επιστημονικών δεδομένων, αναγνωρίστηκαν οι ιατρικές εξετάσεις ως ασφαλές αποδεικτικό μέσο για τη διαπίστωση της πατρότητας. Ο τροποποιητικός Nόμος 78

(1)/2006 εισήγαγε λεπτομερή πρόνοια στο άρθρο 24 του περί Τέκνων (Συγγένεια και Νομική Υπόσταση) Νόμου του 1991 (Νόμου 187/1991), για το θέμα αιματολογικών εξετάσεων στις περιπτώσεις που επιζητείται η αναγνώριση ή προκύπτει θέμα αμφισβήτησης της πατρότητας ενός παιδιού. Έτσι η επιστήμη στο τομέα αυτό υποβοηθά το Δικαστήριο να καταλήξει, σε θέματα πατρότητας, συνεκτιμώντας βέβαια και την υπόλοιπη μαρτυρία που έχει ενώπιόν του. Πριν τη θέσπιση της παραπάνω πρόνοιας δεν υπήρχε νομοθετική ρύθμιση του ζητήματος στην Κύπρο ενώ σε άλλες χώρες όπως η Αγγλία και Ελλάδα το θέμα ρυθμιζόταν με λεπτομερείς νομοθετικές διατάξεις. Στην περίπτωση δε που ο Καθ' ου η αίτηση αρνηθεί ή παραλείψει να προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια η οποία είναι αναγκαία για την υλοποίηση των οδηγιών, το Δικαστήριο δύναται να εξαγάγει οποιοδήποτε συμπέρασμα από την άρνηση ή παράλειψη του το οποίο είναι εύλογο υπό τις περιστάσεις. Δεν προβλέφθηκε όμως στη σχετική νομοθεσία ανάλογη ως προς την παρακοή διαταγμάτων τιμωρία στην περίπτωση που ο Καθ΄ ου η Αίτηση αρνηθεί να υποβληθεί στις εξετάσεις. Εισήχθηκε, λοιπόν, το άρθρο 24 (Α) το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: "

1. Σε οποιαδήποτε διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, το Δικαστήριο δύναται, μετά από αίτηση από οποιοδήποτε από τα μέρη στη διαδικασία, να δώσει οδηγίες για τη διεξαγωγή αιματολογικών ή γενετικών εξετάσεων για να διαπιστωθεί κατά πόσο οποιοσδήποτε διάδικος είναι ή όχι βιολογικός πατέρας του τέκνου και για τη λήψη, εντός της προθεσμίας που θα ορίσει το Δικαστήριο, δείγματος αίματος ή άλλου γενετικού υλικού από το τέκνο, τη μητέρα του τέκνου, και οποιοδήποτε διάδικο ο οποίος, στην περίπτωση αίτησης για δικαστική αναγνώριση τέκνου φέρεται ως πατέρας του τέκνου και στην περίπτωση αίτησης για προσβολή της πατρότητας είναι ο τεκμαιρόμενος πατέρας του τέκνου ή από οποιοδήποτε από τα πρόσωπα αυτά.
2. Το πρόσωπο που έχει την ευθύνη για τη διενέργεια της αιματολογικής ή γενετικής εξέτασης για σκοπούς υλοποίησης των οδηγιών του Δικαστηρίου δυνάμει του παρόντος άρθρου, μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης θα υποβάλει έκθεση στο Δικαστήριο το οποίο έδωσε τις οδηγίες στην οποία θα αναφέρει: (α) αποτελέσματα της εξέτασης, (β) κατά πόσο ο διάδικος τον οποίο αφορά η εξέταση διαπιστώνεται να είναι ή να μην είναι ο πατέρας του τέκνου και (γ) την αξία του αποτελέσματος της εξέτασης σε σχέση με το ζήτημα της διαπίστωσης κατά πόσο ο διάδικος είναι ή δεν είναι ο πατέρας του τέκνου.
3. Το Δικαστήριο μπορεί καθ΄ οιονδήποτε χρόνο να ακυρώσει ή διαφοροποιήσει οποιαδήποτε προηγούμενη οδηγία έχει εκδώσει με βάση το παρόν άρθρο.
4. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του εδαφίου

(5), πιο κάτω, η λήψη δείγματος αίματος ή άλλου γενετικού υλικού από οποιοδήποτε πρόσωπο για σκοπούς υλοποίησης των οδηγιών του Δικαστηρίου για τη διενέργεια αιματολογικών ή γενετικών εξετάσεων δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη συγκατάθεση του προσώπου αυτού.

1. Η συγκατάθεση οποιουδήποτε ανηλίκου ηλικίας 16 ετών και πάνω για τη λήψη από αυτό δείγματος αίματος ή άλλου γενετικού υλικού θα είναι το ίδιο έγκυρη ως αν ο ανήλικος να ήταν νόμιμης ηλικίας και όταν ο ανήλικος έχει δώσει σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος εδαφίου τέτοια συγκατάθεση, δε θα είναι απαραίτητο να ληφθεί οποιαδήποτε άλλη συγκατάθεση από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο για τη λήψη τέτοιου δείγματος ή υλικού από τον ανήλικο.
2. Η λήψη δείγματος αίματος ή άλλου γενετικού υλικού από ανήλικο ηλικίας κάτω των 16 ετών μπορεί να γίνει εφόσον συναινεί το πρόσωπο ή τα πρόσωπα τα οποία ασκούν τη γονική του μέριμνα ή, αν αυτοί ή ένας από αυτούς αρνηθούν να δώσουν τέτοια συγκατάθεση, μετά από άδεια του Δικαστηρίου.
3. Όταν το Δικαστήριο δώσει οδηγίες με βάση το εδάφιο

(1)ανωτέρω και οποιοδήποτε πρόσωπο αρνηθεί ή παραλείψει να προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια η οποία είναι αναγκαία για την υλοποίηση των οδηγιών αυτών, το Δικαστήριο δύναται να εξάγει οποιοδήποτε συμπέρασμα από την άρνηση ή παράλειψη αυτή το οποίο φαίνεται στο Δικαστήριο να είναι εύλογο υπό τις περιστάσεις. Νοείται ότι, σε περίπτωση που οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο κατονομάζεται σε οδηγίες που εκδόθηκαν με βάση το εδάφιο

(1)ανωτέρω παραλείπει να συναινέσει στη λήψη δείγματος αίματος ή άλλου γενετικού υλικού από οποιοδήποτε ανήλικο του οποίου ασκεί τη γονική μέριμνα και το οποίο κατονομάζεται στις οδηγίες, το πρόσωπο αυτό θα θεωρείται ότι έχει αρνηθεί ή παραλείψει να προβεί σε ενέργεια αναγκαία για υλοποίηση των οδηγιών του Δικαστηρίου." Στην υπόθεση Mary Jane Supatan v. Ν. Περιστιάνη

(2006)1 Α.Α.Δ. 1417, 1422, διευκρινίστηκε ότι η εφαρμογή του άρθρου 24 (Α): ".... δεν εξαναγκάζει το πρόσωπο προς το οποίο απευθύνεται εκδοθέν διάταγμα να συμμορφωθεί, ώστε να γίνεται λόγος για παραβίαση κεκτημένων δικαιωμάτων. 'Ότι με την εφαρμογή της διάταξης επιτυγχάνεται, είναι να δώσει τη δυνατότητα σε διάδικο να παρουσιάσει στο δικαστήριο υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι και ο διάδικος προς τον οποίο απευθύνεται το διάταγμα συγκατατίθεται επιστημονική μαρτυρία η οποία θα βοηθήσει στη διάγνωση των δικαιωμάτων των διαδίκων. Εάν ο διάδικος δε συγκατατεθεί στη λήψη στη λήψη αίματος το δικαστήριο το μόνο το οποίο μπορεί να πράξει, ανάλογα με τις περιστάσεις της υπόθεσης, είναι να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα. Συνεπώς δεν μπορεί να γίνεται λόγος για επηρεασμό κεκτημένων δικαιωμάτων." Από τα πιο πάνω λεχθέντα φαίνεται καθαρά ότι η άρνηση του διαδίκου να υποβληθεί σε τέτοιες εξετάσεις, θα αξιολογηθεί μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία και το Δικαστήριο θα εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα. Εξέταση της αίτησης Έχω μελετήσει την επιχειρηματολογία των δύο πλευρών και καταλήγω στο να αποδεχθώ το αίτημα για διεξαγωγή αιματολογικών εξετάσεων. Ο Καθ' ου η Αίτηση παραδέχεται ότι γνώριζε την Αιτήτρια, λέγοντας όμως διατηρούσε μόνο φιλικές σχέσεις με αυτήν. Αντίθετη είναι η θέση της Αιτήτριας. Όμως οι περί αντιθέτου ισχυρισμοί οι οποίοι διατυπώνονται στην ένσταση του Καθ' ου η αίτηση, με τους οποίους ισχυρισμούς του στο σύνολο τους, αμφισβητεί την πατρότητα του παιδιού, ουδόλως αποστερούν από το Δικαστήριο τη διακριτική ευχέρεια να διατάξει τη διεξαγωγή αιματολογικών εξετάσεων. Και οι ισχυρισμοί του ότι θα παραβιαστεί η οικογενειακή του ζωή και η σωματική του ακεραιότητα δεν είναι ισχυρισμοί οι οποίοι, στο στάδιο αυτό, μπορούν να οδηγήσουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, προς την απόρριψη του σχετικού αιτήματος. Καθώς και το δικαίωμα αναγνώρισης της πατρότητας αποτελεί επίσης αναπόσπαστη πτυχή της οικογενειακής ζωής του ατόμου, η οποία τυγχάνει προστασίας από το Σύνταγμα. Το δικαίωμα δε του παιδιού να γνωρίζει την καταγωγή του, είναι υψίστης σημασίας. Το Δικαστήριο γι' αυτό δεν θα ενδιατρίψει, στο παρόν στάδιο, στους αντικρουόμενους ισχυρισμούς, ούτε και θα αξιολογήσει την αξιοπιστία εκάστου διαδίκου. Αλλά θα αποφασίσει όταν θα έχει τους διαδίκους να καταθέτουν ζωντανά ενώπιων του κατά το στάδιο της ακρόασης, όπου θα κριθεί και η αξιοπιστία τους. Κρίνω λοιπόν ότι το συμφέρον της δικαιοσύνης και του παιδιού το οποίο γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του, είναι να δοθούν οι αιτούμενες οδηγίες. Με τη διενέργεια των εξετάσεων το Δικαστήριο θα είναι σε καλύτερη θέση να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα για την πατρότητα του παιδιού. Συνακόλουθα, δίδονται οδηγίες για τη διεξαγωγή αιματολογικών ή γενετικών εξετάσεων στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου, για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο Καθ' ου η Αίτηση Π.Χ., είναι ή όχι ο βιολογικός πατέρας του ανήλικου A.D.L. και για τη λήψη εντός δύο μηνών από σήμερα δείγματος αίματος ή άλλου γενετικού υλικού από το εν λόγω τέκνο, την Αιτήτρια και τον Καθ' ου η Αίτηση. Δίδονται οδηγίες στην Αιτήτρια, ως το άτομο που ασκεί τη γονική μέριμνα του ανήλικου, όπως προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για λήψη αίματος ή άλλου γενετικού υλικού από την ανήλικη. Δίδονται οδηγίες στους διαδίκους όπως προβούν σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προς υλοποίηση των πιο πάνω οδηγιών. Το πρόσωπο που θα έχει την ευθύνη για τη διενέργεια της αιματολογικής ή γενετικής εξέτασης, μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης να υποβάλει έκθεση στο Δικαστήριο, στην οποία θα αναφέρει: (α) τα αποτελέσματα της εξέτασης (β) κατά πόσο ο Καθ' ου η Αίτηση διαπιστώνεται να είναι ή να μην είναι ο πατέρας του ανήλικου A.D.L. και (γ) την αξία του αποτελέσματος της εξέτασης σε σχέση με το ζήτημα της διαπίστωσης κατά πόσο ο Καθ' ου η Αίτηση είναι ή δεν είναι ο πατέρας του ανήλικου A.D.L. Τα έξοδα της παρούσας αίτησης, και εκείνα των αιματολογικών εξετάσεων να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της κυρίως αίτησης. (Υπ.) .................. Κ. Χ" Αθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. Πιστό αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο