Ι. ν. Ι., Αρ. Αίτησης: 178/17, 27/11/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODLEM:2019:15 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Τουμαζή, Π. Οικ. Δ. Αρ. Αίτησης: 178/17 Μεταξύ: ΧΧΧΧ Ι., από τη Λεμεσό Αιτήτριας και ΧΧΧΧ Ι., από τη Λεμεσό Καθ'ου η αίτηση ----------------------- Ημερομηνία: 27 Νοεμβρίου, 2019 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για την Αιτήτρια: κος Μ. Χρίστου Για τον Καθ'ου η αίτηση: κος K.A. Καρατσής Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι διάδικοι τέλεσαν θρησκευτικό γάμο στις 20.10.1974 στην εκκλησία της ΧΧΧ, στο χωριό ΧΧΧ στη Λεμεσό. Από το γάμο τους απέκτησαν 3 παιδιά, όλοι ενήλικες σήμερα. Οι διάδικοι βρίσκονται σε διάσταση από τον Οκτώβριο του
- Η Αιτήτρια, με την κυρίως αίτηση, ζητά διάταγμα με το οποίο ο Καθ'ου η αίτηση να της καταβάλλει €350 μηνιαίως ως συνεισφορά του στη διατροφή της. Ο Καθ'ου η αίτηση ενέστη στο αίτημα και καταχώρισε υπεράσπιση. Η διαδικασία προχώρησε με βάση τη νέα Δ.30 με την έγγραφη μαρτυρία των διαδίκων. Oι διάδικοι δεν αντεξετάστηκαν. Η Αιτήτρια, στην έγγραφη μαρτυρία της, αναφέρει ότι μετά το γάμο εγκαταστάθηκαν σε κατοικία που της παραχώρησαν οι γονείς της στην οποία διαμένει μέχρι σήμερα. Από την αρχή του γάμου υπήρχαν διάφορα προβλήματα στη σχέση τους τα οποία οφείλονταν κυρίως στην συμπεριφορά του Καθ'ου η αίτηση. Ειδικότερα, ο Καθ'ου η αίτηση γινόταν βίαιος και υβριστικός προς την ίδια και της ασκούσε ψυχολογική βία. Τον Οκτώβριο του 2015 ο Καθ'ου η αίτηση έφυγε από τη συζυγική κατοικία και έκτοτε ζουν χωριστά. Η ίδια δεν ήταν ποτέ βίαιη, ούτε προκλητική έναντι του. Τουναντίον προσπαθούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό της από τα διάφορα ξεσπάσματα του. Ο Καθ'ου η αίτηση ακόμη και μετά από την αποχώρηση του από την συζυγική κατοικία, την ενοχλούσε καθημερινά εισβάλλοντας στην οικία της, προκαλώντας εντάσεις και καυγάδες, την πρόσβαλλε και της επιτίθετο με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να ζητήσει την έκδοση διατάγματος χρήσης στέγης. Στις 31.03.2016 εκδόθηκε από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λεμεσού, διάταγμα με το οποίο της παραχωρήθηκε η αποκλειστική χρήση της συζυγικής κατοικίας και το οποίο ταυτόχρονα απαγόρευε στον Καθ'ου η αίτηση να εισέρχεται στην εν λόγω κατοικία. Μετά τη διάσταση, ο Καθ'ου η αίτηση αρνείται να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για τη διατροφή της. Από την τέλεση του γάμου και έπειτα, δεν εργάζεται αφού ο Καθ'ου η αίτηση της το απαγόρευσε. Ως εκ τούτου ανέλαβε τη φροντίδα της συζυγικής οικίας και των μελών της οικογένειας και επιπρόσθετα εργαζόταν στα περιβόλια τα οποία της είχαν κληροδοτήσει οι γονείς της και από τα οποία λάμβανε μηνιαίως ένα ποσό το οποίο χρησιμοποιούσαν για την κάλυψη των μηνιαίων αναγκών της οικογένειας τους. Ο Καθ'ου η αίτηση ουδέποτε ασχολήθηκε με τα περιβόλια, τη φροντίδα των οποίων είχε αποκλειστικά αυτή. Ο Καθ'ου η αίτηση ασχολείτο μόνο όταν επρόκειτο να γίνει η συγκομιδή και αυτό για να πάρει τα προϊόντα και να τα πουλήσει όπως συνήθιζε στους συναδέλφους του, στην εταιρεία ΧΧΧ όπου εργαζόταν και για να πάρει ο ίδιος αποκλειστικά όλα τα έσοδα. Από τα έσοδα ουδέποτε έδινε οποιοδήποτε ποσό στην ίδια για τις προσωπικές της ανάγκες παρά μόνο μετά από πολλές πιέσεις. Ο Καθ'ου η αίτηση καυχιόταν πολλές φορές σε φιλικά και συγγενικά τους πρόσωπα ότι για τη διαβίωση τους δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου τον μισθό του, αλλά τα έσοδα του από τα περιβόλια και ότι ο μισθός του αποταμιευόταν ολόκληρος στην τράπεζα. Ουδέποτε εργάστηκε και δεν εργάζεται για τον αδελφό της, ο οποίος ουδέποτε της κατέβαλε ή της καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό ως μισθό. Ο αδελφός της διατηρεί περιβόλια τα οποία καλλιεργεί ερασιτεχνικά και τα προϊόντα τα οποία λαμβάνει από αυτά τα χρησιμοποιεί για τις ανάγκες της οικογένειας του. Έτυχε αρκετές φορές να βοηθήσει τον αδελφό της στην καλλιέργεια των περιβολιών του με μοναδικό αντάλλαγμα προϊόντα. Σήμερα, λαμβάνει ως κοινωνική σύνταξη από τις υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων το ποσό των €350 μηνιαίως. Για να μπορεί να συντηρείται και να καλύπτει τις ανάγκες διαβίωσής της, την στηρίζει και τη βοηθά από την ημέρα της διάστασης της με τον Καθ'ου η αίτηση ο μεγαλύτερος από τους τρεις γιούς της, ο ΧΧΧ, ο οποίος όμως είναι παντρεμένος, έχει δύο παιδιά και έχει τα δικά του έξοδα. Λόγω της ηλικίας της δεν είναι σε θέση πια να εργάζεται και να καλλιεργεί τα περιβόλια της και ως εκ τούτου δεν λαμβάνει κανένα επιπλέον εισόδημα από αυτά. Πέρα από τη σύνταξη, δεν έχει άλλους οικονομικούς πόρους ή εισοδήματα. Ο Καθ'ου η αίτηση μοίρασε ένα μέρος του ποσού το οποίο έλαβε ως αποζημίωση από την εργασία του στα παιδιά και τα εγγόνια του, όχι όμως όλο το ποσό. Κράτησε το μεγαλύτερο μέρος για τον εαυτό του. Περαιτέρω, ο Καθ'ου η αίτηση ουδέποτε την κάλεσε ή της πρότεινε να της δώσει το μερίδιο της από το κοινό τους γραμμάτιο, αλλά αντίθετα και εν αγνοία της, εξαργύρωσε το εν λόγω γραμμάτιο αλλά και άλλα κοινά γραμμάτια τα οποία διατηρούσαν και μετέφερε τα χρήματα σε προσωπικούς του λογαριασμούς με αποτέλεσμα να παραμείνει χωρίς οποιοδήποτε άλλο εισόδημα ή οικονομική εξασφάλιση. Στον κοινό τους λογαριασμό στον Οργανισμό Χρηματοδότησης Στέγης είχαν συνολικά καταθέσεις €44.273,40 (Τεκμ.1). Στον κοινό τους λογαριασμό στη Συνεργατική Κυπριακή Τράπεζα το σύνολο των πιστώσεων ήταν €1.912.769,48 (Τεκμ.2). Ο Καθ'ου η αίτηση ο οποίος πριν την αφυπηρέτηση του εργαζόταν στην ΧΧΧ, λαμβάνει ως σύνταξη, μηνιαίως το ποσό των €1.441,
- Επιπλέον, ο Καθ'ου η αίτηση διατηρεί αποταμιεύσεις πέραν του ποσού των €300.000,- ποσό το οποίο αποταμίευσε σε βάρος της καθότι καθ' όλη τη διάρκεια του έγγαμου βίου η ίδια είχε αναλάβει την συντήρηση της συζυγικής στέγης και της οικογένειας. Περαιτέρω, ο Καθ'ου η αίτηση μετά τη μεταξύ τους διάσταση, προχώρησε σε ανάληψη του ποσού των €44.110,67 από τον κοινό λογαριασμό χωρίς να την ενημερώσει, στερώντας από την ίδια κάθε οικονομικό πόρο. Τα μηνιαία έξοδα για τη συντήρηση και διατροφή της είναι τ' ακόλουθα: "α) Διατροφή €200,00 β) Ένδυση, υπόδηση €100,00 γ) Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη € 50,00 5050.00 50,00 δ) Ρεύμα, νερό, τηλέφωνο €150,00 ε) Διακίνηση €100,00 στ) Κοινωνικές υποχρεώσεις € 80,00 ΣΥΝΟΛΟ €680,00" Eίναι λογικό και δίκαιο όπως ο Καθ'ου η αίτηση της καταβάλλει για τη διατροφή της το ποσό των €350 το μήνα από την καταχώρηση της αίτησης. Η καταβολή του αιτούμενου ποσού δεν θα επηρεάσει καθόλου τη διαβίωση ή την ευημερία του. Καμιά ευθύνη δεν φέρει η ίδια σε ότι αφορά την μεταξύ τους διάσταση καθ' ότι αποκλειστικός υπαίτιος είναι ο Καθ'ου η αίτηση. Δεν συντρέχει κανένας λόγος αποκλεισμού ή περιορισμού του δικαιώματος της για διατροφή. Ο Καθ'ου η αίτηση, στην έγγραφη μαρτυρία του, αναφέρει τ' ακόλουθα: Τα προβλήματα με την Αιτήτρια εμφανίστηκαν αρχικά κατά το έτος 2006 όταν απολύθηκε ως πλεονάζων υπάλληλος από την εταιρεία ΧΧΧ, γεγονός το οποίο η Αιτήτρια δεν αποδέχθηκε. Η Αιτήτρια διαμαρτυρόταν συνεχώς και τον εξύβριζε γιατί θεωρούσε απαράδεκτο το γεγονός να μην εργάζεται. Περαιτέρω, η Αιτήτρια άρχισε να τον ζηλεύει παθολογικά γιατί πίστευε ότι δήθεν διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση. Είχε επίσης αδικαιολόγητες απότομες εξάρσεις στη συμπεριφορά της οι οποίες οδηγούσαν αρκετές φορές στο σπάσιμο διαφόρων οικιακών αντικειμένων και γενικότερα είχε θέσει ως στόχο της να τον εξαναγκάσει να εγκαταλείψει τη συζυγική στέγη. Η Αιτήτρια τον εξανάγκασε να κοιμάται για χρονικό διάστημα 10 ετών περίπου σε άλλο δωμάτιο της συζυγικής κατοικίας μέχρι και την 17η Οκτωβρίου 2015, ημερομηνία κατά την οποία η Αιτήτρια, στην απουσία του κλείδωσε το εξωτερικό κάγκελο και την είσοδο της συζυγικής κατοικίας και όταν τον αντιλήφθηκε άρχισε να του φωνάζει, προτρέποντας τον να φύγει. Μετά από επιμονή του, άνοιξε και τον απείλησε να φύγει γιατί θα τον σκότωνε με το αεροβόλο όπλο το οποίο πήρε στα χέρια της. Φοβούμενος έφυγε και κοιμήθηκε στο αυτοκίνητο μέχρι το επόμενο πρωί. Την επόμενη ημέρα όταν επέστρεψε, διαπίστωσε ότι η Αιτήτρια συμπεριφερόταν με τον ίδιο τρόπο και όταν άνοιξε την πόρτα προσπάθησε να του επιτεθεί με μαχαίρι εκστομίζοντας και αρκετές απρεπείς εκφράσεις. Ακολούθως, αποχώρησε από τη συζυγική κατοικία, ενημέρωσε τα παιδιά του και πήγε στον Αστυνομικό Σταθμό όπου ανάφερε τα συμβάντα, πλην όμως ζήτησε να μην αναμιχθεί η Αστυνομία. Την ίδια νύχτα κοιμήθηκε στο αυτοκίνητο του και στις 19.10.2015 μετά από παρέμβαση των παιδιών του προς την Αιτήτρια, μάζεψε μέρος από τον προσωπικό του ρουχισμό και ακολούθως μετέβηκε στη Λεμεσό. Η Αιτήτρια, στα πλαίσια αίτησης Χρήσης Οικογενειακής Στέγης, ζήτησε όπως εκδοθεί διάταγμα με το οποίο να παραχωρηθεί σε αυτήν η αποκλειστική χρήση της οικογενειακής στέγης. Ο ίδιος φοβούμενος πλέον για τη σωματική του ακεραιότητα και μετά από παρέμβαση των παιδιών του ΧΧΧ και ΧΧΧ συγκατατέθηκε την 31.03.2016 στην έκδοση του εν λόγω διατάγματος με το οποίο της παραχωρήθηκε η αποκλειστική χρήση της εν λόγω κατοικίας. Από τις 17.10.2015, ημερομηνία κατά την οποία τον εξεδίωξε από το συζυγικό οίκο, μέχρι και σήμερα η Αιτήτρια καλύπτει όλες τις ανάγκες της μόνη της χωρίς καμία απολύτως δυσκολία. Σε καμία περίπτωση δεν απαγόρευσε στην Αιτήτρια να εργαστεί ενόσω διέμεναν μαζί. Η Αιτήτρια ουδέποτε εργάστηκε κατά τη διάρκεια της ζωής της. Πριν από το γάμο η Αιτήτρια, κατόπιν δικής της επιλογής δεν εργαζόταν. Μετά το γάμο, η ίδια εξέφρασε την επιθυμία όπως επικεντρωθεί στην καθαριότητα της συζυγικής οικίας, στο μαγείρεμα και την ανατροφή των παιδιών και ο ίδιος επωμίστηκε εξ' ολοκλήρου το δύσκολο έργο της κάλυψης όλων των οικονομικών εξόδων της οικογένειας. Η Αιτήτρια βοηθούσε μόνο στο πότισμα των δέντρων τα οποία ο ίδιος φύτευσε και καλλιεργούσε μετά το πέρας της εργασίας του σε χωράφι το οποίο κληρονόμησε η Αιτήτρια από τη γιαγιά της και μετέτρεψε αυτός σε περιβόλι με δικά του χρηματικά ποσά. Η σοδειά από το εν λόγω χωράφι ουδέποτε πωλήθηκε κατά τη διάρκεια του γάμου τους και χρησιμοποιείτο αποκλειστικά για να καλυφθούν οι οικογενειακές ανάγκες και στη συνέχεια οι ανάγκες των οικογενειών των παιδιών τους. Η Αιτήτρια κληρονόμησε δύο περιβόλια από τους γονείς της τα οποία όμως δεν καλλιεργήθηκαν ποτέ καθ' ότι δεν υπήρχε διαθέσιμο νερό για να ποτιστούν. Μετά την εκδίωξη του και μέχρι σήμερα η Αιτήτρια με τη βοήθεια του γιου τους ΧΧΧ καλλιεργεί το περιβόλι και λαμβάνει αρκετά ικανοποιητικό εισόδημα από τους καρπούς των δέντρων τα οποία είναι φυτεμένα σε αυτό. Στο εν λόγω περιβόλι το οποίο έχει έκταση 2 σκάλες είναι φυτεμένα 80 ελαιόδεντρα από τα οποία η Αιτήτρια εξάγει μεγάλες ποσότητες λαδιού, 30 δέντρα εσπεριδοειδών τους καρπούς των οποίων πουλά, ως επίσης μαζεύει και σταφύλι το οποίο πουλά. Η Αιτήτρια λαμβάνει εισόδημα από τον αδελφό της τον οποίο βοηθά στη φύτευση πατατών και στη συγκομιδή. Η Αιτήτρια λαμβάνει μηνιαίως ως κοινωνική σύνταξη το ποσό των €350 και με τα εισοδήματα της δύναται να καλύπτει όλες τις βιοτικές της ανάγκες. Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι από τις 17.10.2015 μέχρι τις 30.06.2017 ημερομηνία καταχώρησης της παρούσας αίτησης, η Αιτήτρια κάλυπτε τις ανάγκες της από μόνη της. Οι μισθοί του από την εργασία του κάλυπταν τις ανάγκες της πενταμελούς οικογένειας τους. Το ποσό το οποίο έλαβε ως αποζημίωση για την απόλυση του από την εταιρεία ΧΧΧ όπου εργαζόταν το διέθεσε εξ' ίσου στα τρία παιδιά και στα έξι εγγόνια του, εξασφαλίζοντας προς όφελος τους γραμμάτια. Ουδέποτε έλαβε οποιοδήποτε εισόδημα από την καλλιέργεια του περιβολιού. Από την 01.03.2006, ημερομηνία απόλυσης του από την εργασία του μέχρι και τις 28.08.2011 ημερομηνία κατά την οποία έλαβε την πρώτη κοινωνική σύνταξη, ήταν άνεργος και κατά συνέπεια όλες οι ανάγκες τους καλύπτονταν από τα χρήματα που αποταμίευσε ενόσω εργαζόταν. Η Αιτήτρια απέρριψε πρόταση του για να της παραχωρήσει το 1/2 του ποσού το οποίο βρισκόταν κατατεθειμένο στο λογαριασμό γραμματίου όπου δικαιούχοι ήταν και οι δύο καθότι ο μόνος στόχος της ήταν να εξασφαλίσει το διάταγμα αποκλειστικής χρήσης της οικογενειακής στέγης. Το γραμμάτιο στο οποίο δικαιούχοι ήταν και οι δύο έληξε στις 28.04.2016 οπόταν και το ανανέωσε προσθέτοντας ως δικαιούχους τα δύο παιδιά του ΧΧΧ και ΧΧΧ μόνο, καθ' ότι ενημερώθηκε από το Κτηματολόγιο Λεμεσού ότι η Αιτήτρια μεταβίβασε την οικογενειακή κατοικία και άλλη ακίνητη ιδιοκτησία που βρίσκεται στο χωριό Ζωοπηγή επ' ονόματι του τρίτου παιδιού τους ΧΧΧ, αποκλείοντας τα άλλα δύο παιδιά τους. Τα μηνιαία έξοδα, ως τα αναφέρει η Αιτήτρια, είναι εξωπραγματικά και ανυπόστατα. Η Αιτήτρια δεν καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη καθ' ότι όλα τα φάρμακα της τα λαμβάνει από το Νοσοκομείο Αγρού Πιτσιλιάς μέσω του ιατρού ο οποίος επισκέπτεται το χωριό κάθε δύο μήνες. Η Αιτήτρια δεν κατέχει δίπλωμα οδήγησης, κατά συνέπεια δεν έχει έξοδα διακίνησης. Οι χρεώσεις τόσο του λογαριασμού ρεύματος όσο και του λογαριασμού ύδρευσης είναι πολύ μειωμένες συγκριτικά με τους αντίστοιχους της πόλης της Λεμεσού και σε κάθε περίπτωση δεν υπερβαίνουν τα €50 μηνιαίως. Περαιτέρω, το κόστος τηλεφώνου δεν ξεπερνά το ποσό των €15 μηνιαίως. Το ποσό το οποίο αναφέρει η Αιτήτρια για ένδυση και υπόδηση είναι απαράδεκτο καθ' ότι οι ανάγκες της λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας της, για ένδυση και υπόδηση δεν παρουσιάζονται κάθε μήνα. Η κοινωνική σύνταξη την οποία λαμβάνει ο ίδιος σήμερα ανέρχεται στο ποσό των €1.426,
- Μετά από την εκδίωξη του από το συζυγικό οίκο αναγκάστηκε να ενοικιάσει διαμέρισμα για το οποίο καταβάλλει μηνιαίως ως ενοίκιο το ποσό των €
- Για το εν λόγω διαμέρισμα καταβάλλει μηνιαίως ως τέλη ηλεκτροδότησης το ποσό των €90,25, ως τέλη ύδρευσης €23,20, ως τέλη σκυβάλων €14,23 και το ποσό των €120 για το καθάρισμα του διαμερίσματος, πλύσιμο και σιδέρωμα των ρούχων του και ένα ποσό της τάξης των €15 για την πληρωμή των τελών του τηλεφώνου του. Λόγω του ότι ουδέποτε ασχολήθηκε ενόσω συμβίωνε με την Αιτήτρια με την ετοιμασία φαγητού, αναγκάζεται κάθε μήνα να δαπανά €250 για τη διατροφή του και το ποσό των €99,50 σε έτοιμα φαγητά. Περαιτέρω, δαπανά μηνιαίως €30 για κουρείο, €56,70 για την ιατροφαρμακευτική του περίθαλψη, €79 μηνιαίως για τη διακίνηση του, καθώς επίσης και για τη συντήρηση του οχήματος του δαπανά ένα ποσό της τάξης των €50 μηνιαίως. Λόγω του ότι διαμένει μόνος του και η μοναχική ζωή ουδέποτε του άρεσε, μεταβαίνει καθημερινά σε γειτονικό καφενείο για να συναναστρέφεται με κόσμο και να περνά ευχάριστα το χρόνο του. Για το καφενείο και την προσωπική του ψυχαγωγία καταβάλλει €160 μηνιαίως και για τις κοινωνικές του υποχρεώσεις καθώς επίσης και για τα δώρα των εγγονιών του €100 μηνιαίως. Λόγω του ότι η Αιτήτρια κατακρατεί μεγάλο μέρος από τον προσωπικό του ρουχισμό, αναγκάζεται κάθε μήνα να ξοδεύει περί τα €50 μηνιαίως για ένδυση και υπόδηση. Τα συνολικά του έξοδα ανέρχονται περίπου στο ποσό των €1.387,88 μηνιαίως. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το άρθρο 3 του περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμου του 1991 (Ν.232/91)προνοεί τα εξής: «
- Οι σύζυγοι έχουν, ανάλογα με τις δυνάμεις τους, αμοιβαία υποχρέωση διατροφής.» Το άρθρο 4 του Ν.232/91 προνοεί τα εξής: «4.-
(1)Αν η έγγαμη συμβίωση διακοπεί το Δικαστήριο μπορεί με αίτηση του συζύγου να εκδώσει διάταγμα διατροφής με το οποίο να διατάσσεται ο άλλος σύζυγος να καταβάλλει στον αιτητή διατροφή.
(2)Η υποχρέωση διατροφής παύει ή το ποσό της αυξάνεται ή μειώνεται, όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις.» Από τη ρύθμιση των άρθρων 3 και 4
(1)προκύπτει ότι στην περίπτωση της διακοπής της συμβίωσης, επέρχεται συμψηφισμός της αμοιβαίας υποχρέωσης διατροφής και δικαιούχος είναι ο σύζυγος που κατά τη διάρκεια της συμβίωσης είχε τη μικρότερη συνεισφορά στο κόστος της κοινής διαβίωσης και υπόχρεος αυτός που είχε τη μεγαλύτερη (Βλ. συναφώς Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, Αστικός Κώδιξ, Κατ' Άρθρο Ερμηνεία, Τόμος VΙΙ, έκδοση 1991, σελ. 220). Για την εκτίμηση των αναγκών του δικαιούχου συζύγου λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες με κριτήριο τις συνθήκες της οικογενειακής ζωής όπως διαμορφώθηκαν κατά την έγγαμη συμβίωση, παράλληλα όμως και οι τυχόν νέες ανάγκες εξαιτίας της χωριστής διαβίωσης. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Μενελάου ν. Μενελάου
(1993)1 A.A.Δ. 381, τονίστηκε ότι το μέτρο της συνεισφοράς είναι οι «δυνάμεις» εκατέρων των συζύγων, έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων των συζύγων και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα. Το άρθρο 5 του Ν.232/91 περιλαμβάνει πρόνοιες που αφορούν τη διατροφή πρώην συζύγων: «
- Εφόσον ο ένας από τους πρώην συζύγους δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη διατροφή του από τα εισοδήματα ή την περιουσία του, δικαιούται να ζητήσει διατροφή από τον άλλο: (α) Αν κατά την έκδοση του διαζυγίου ή κατά το τέλος των χρονικών περιόδων που προβλέπονται στις επόμενες παραγράφους βρίσκεται σε ηλικία ή σε κατάσταση υγείας που δεν του επιτρέπει να αρχίσει ή να συνεχίσει την άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος, ώστε να εξασφαλίσει απ' αυτό τη διατροφή του (β) αν έχει την επιμέλεια ή φύλαξη ανήλικου τέκνου ή ενήλικου τέκνου ή άλλου εξαρτώμενου απ' αυτόν προσώπου, το οποίο λόγω σωματικής ή πνευματικής αναπηρίας αδυνατεί να φροντίζει τον εαυτό του και γι' αυτό το λόγο εμποδίζεται στην άσκηση κατάλληλου επαγγέλματος (γ) αν δε βρίσκει σταθερή κατάλληλη εργασία ή αν χρειάζεται κάποια επαγγελματική εκπαίδευση και στις δύο όμως περιπτώσεις για διάστημα που δεν μπορεί να ξεπεράσει τα τρία χρόνια από την έκδοση του διαζυγίου (δ) σε κάθε άλλη περίπτωση, όπου η επιδίκαση διατροφής κατά την έκδοση του διαζυγίου επιβάλλεται από λόγους επιείκειας.» (βλ. Σάββα ν. Σάββα Έφεση Αρ. 10/18, Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου, ημερ. 17.10.19). Το άρθρο 6 του Ν. 232/91 προνοεί τα εξής: "
- Η διατροφή μπορεί να αποκλειστεί ή να περιοριστεί αν αυτό επιβάλλεται από σπουδαίους λόγους, ιδίως αν ο γάμος είχε μικρή χρονική διάρκεια ή αν ο δικαιούχος βαρύνεται με σοβαρή υπαιτιότητα για τη λύση του γάμου ή τη διακοπή της συμβίωσης ή αν προκάλεσε εκούσια την απορία του.» Όπως αποφασίστηκε στην απόφαση Μενελάου ν. Μενελάου (ανωτέρω) στη σελ. 385 «σπουδαίος λόγος μπορεί να στοιχειοθετηθεί από τα γεγονότα που προσδιορίζονται από το ίδιο άρθρο μεταξύ των οποίων και η μικρή χρονική διάρκεια του γάμου. Η ύπαρξη και μόνο των ιδιαίτερων περιστατικών που καθορίζονται στο άρθρο αυτό δε συνιστά αφ' εαυτής 'σπουδαίο λόγο'. Η σπουδαιότητα του λόγου κρίνεται υπό το φως του συνόλου των περιστατικών του γάμου περιλαμβανομένων και των λόγων της διακοπής της συμβίωσης ή λύσης του». Στην παρούσα υπόθεση, οι διάδικοι βρίσκονται σε διάσταση. Είναι φανερό ότι η Αιτήτρια δικαιούται να αξιώσει διατροφή από τον Καθ'ου η αίτηση, εφόσον είναι η εν διαστάσει σύζυγος του, δικαίωμα που της παρέχει ο νόμος δυνάμει του άρθρου 4
(1)του Ν.232/
- Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο συντρέχουν «σπουδαίοι λόγοι» που να αποκλείουν ή να περιορίζουν το δικαίωμα διατροφής της Αιτήτριας. Ο Καθ'ου η αίτηση αναφέρει ότι η Αιτήτρια τον απείλησε ότι θα τον σκότωνε και ότι προσπάθησε να του επιτεθεί με μαχαίρι. Ο Καθ'ου η αίτηση δεν απέδειξε τον ισχυρισμό του αυτό. Καμία βεβαίωση δεν επισύναψε από την Αστυνομία ότι προέβη σε παράπονο σε σχέση με τα ισχυριζόμενα επεισόδια. Περαιτέρω, εάν πράγματι η Αιτήτρια του επιτίθετο με μαχαίρι, δεν θα έκανε ο Καθ'ου η αίτηση απλή αναφορά στην Αστυνομία και να ζητά από την Αστυνομία να μην αναμειχθεί. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι δεν έχει αποδειχθεί «σοβαρή υπαιτιότητα» στη διακοπή της συμβίωσης εκ μέρους της Αιτήτριας έτσι ώστε να αποκλειστεί από το δικαίωμα της για διατροφή. Τα έξοδα της Αιτήτριας, όπως τα καθόρισε, θεωρώ ότι κυμαίνονται σε λογικά πλαίσια, εκτός από το κονδύλι της ένδυσης και υπόδησης το οποίο καθορίζω στα €50 μηνιαίως. Με βάση όλα τα στοιχεία ενώπιον μου, είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα μηνιαία έξοδα της ανέρχονται στα €630 μηνιαίως. Θεωρώ ότι τα έξοδα του Καθ'ου η αίτηση όπως τα καθόρισε ο ίδιος στα €1.387,88 μηνιαίως είναι υπερβολικά. Συγκεκριμένα, το ποσό των €349 μηνιαίως για τη διατροφή του κρίνω ότι μπορεί να καλυφθεί με το ποσό των €200 μηνιαίως. Επίσης, το ποσό των €260 μηνιαίως που ισχυρίζεται ότι καταβάλλει για την ψυχαγωγία του, τις κοινωνικές του υποχρεώσεις και τα δώρα των εγγονιών του είναι υπερβολικό και μπορεί να καλυφθεί με το ποσό των €200 μηνιαίως. Αποδέχομαι ότι καταβάλλει €250 μηνιαίως ενοίκιο. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα συνολικά έξοδα του Καθ'ου η αίτηση ανέρχονται γύρω στα €1.180 μηνιαίως. Είναι παραδεκτό και από τους δύο διαδίκους ότι η Αιτήτρια δεν εργάστηκε ποτέ πέρα από την καλλιέργεια των χωραφιών που κληρονόμησε. Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι εκτός από τη φροντίδα του σπιτιού καλλιεργούσε και τα χωράφια τα οποία της κληροδότησαν οι γονείς της από τα οποία έπαιρνε ποσό που κάλυπτε τις μηνιαίες ανάγκες της οικογένειας. Είναι η θέση της όμως ότι τώρα, λόγω της ηλικίας της, δεν μπορεί να τα καλλιεργήσει. Σημειώνω ότι η Αιτήτρια δεν ανέφερε την ηλικία της. Ο Καθ' ου η αίτηση, αντίθετα αναφέρει ότι η Αιτήτρια κατά τη διάρκεια της συμβίωσης βοηθούσε μόνο στο πότισμα των δένδρων, ότι η σοδειά ουδέποτε πωλήθηκε και ότι δεν είχαν εισόδημα από τα περιβόλια της. Στην προσπάθεια του όμως να αποφύγει την οποιαδήποτε υποχρέωση του για διατροφή, προέβαλε ότι η Αιτήτρια όχι μόνο καλλιεργεί τα περιβόλια, αλλά ότι τώρα έχει ικανοποιητικό εισόδημα. Οι θέσεις που προέβαλε η Αιτήτρια είναι αντικρουόμενες. Από τη μια ισχυρίζεται ότι τώρα, λόγω της ηλικίας της, δεν μπορεί να εργαστεί στα περιβόλια και από την άλλη ισχυρίζεται ότι μετά τη διάσταση έτυχε αρκετές φορές να βοηθήσει τον αδελφό της στην καλλιέργεια. Η Αιτήτρια δεν λέει την αλήθεια ότι τώρα δεν καλλιεργεί τα περιβόλια της. Ούτε και ο Καθ'ου η αίτηση έλεγε την αλήθεια όταν ισχυρίστηκε ότι η Αιτήτρια δεν είχε κανένα εισόδημα κατά τη διάρκεια της συμβίωσης. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Αιτήτρια καλλιεργούσε και πριν τη διάσταση τα περιβόλια της, είχε κάποια εισοδήματα απ' αυτά και ότι συνεχίζει να τα καλλιεργεί μέχρι σήμερα και έχει κάποια εισοδήματα. Είναι επίσης εύρημα του Δικαστηρίου ότι οικονομικά ασθενέστερη τόσο κατά τη συμβίωση όσο και σήμερα είναι η Αιτήτρια. Η Αιτήτρια καλλιεργούσε τα περιβόλια της και δεν είχε σταθερό εισόδημα. Αντίθετα, ο Καθ'ου η αίτηση είχε σταθερή εργασία στην ΧΧΧ. Εξάλλου, ο ίδιος ο Καθ'ου η αίτηση αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της συμβίωσης επωμιζόταν ο ίδιος όλα τα έξοδα της οικογένειας και ότι ο μισθός του κάλυπτε όλες τους τις ανάγκες. Μετά τη διάσταση, είναι παραδεκτό ότι η σύνταξη της Αιτήτριας είναι €350 μηνιαίως, ενώ του Καθ'ου η αίτηση είναι γύρω στα €1.
- Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, η σύνταξη της Αιτήτριας δεν είναι το μοναδικό της εισόδημα, αλλά έχει κάποιο μικρό μηνιαίο εισόδημα από τα περιβόλια που καλλιεργεί. Κανένας από τους διάδικους δεν ήταν διαφωτιστικός ως προς τα εισοδήματα αυτά είτε πριν, είτε μετά τη διάσταση. Από το σύνολο της μαρτυρίας θεωρώ εν πάση περιπτώσει ότι θα πρέπει να είναι μικρό και όχι μεγαλύτερο των €150 μηνιαίως. Επομένως, είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Αιτήτρια έχει συνολικά εισοδήματα μαζί με τη σύνταξη της γύρω στα €500 μηνιαίως, επομένως έχει τη δυνατότητα μερικής κάλυψης της διατροφής της. Το ποσό της διατροφής που θα επιδικαστεί είναι ουσιαστικά συμπλήρωμα διατροφής, το οποίο καθορίζω στα €130 μηνιαίως, εφόσον όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι τα μηνιαία έξοδα της ανέρχονται στα €
- Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο ο Καθ'ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλλει στην Αιτήτρια- εν διαστάσει σύζυγο του, €130 μηνιαίως από 1.7.17 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενου μήνα ως συνεισφορά του στη διατροφή της. Το οφειλόμενο αναδρομικά ποσό διατροφής, ο Καθ'ου η αίτηση διατάσσεται να το καταβάλλει στην Αιτήτρια, επιπρόσθετα με το πιο πάνω ποσό διατροφής με μηνιαίες καταβολές των €40 μηνιαίως αρχής γενομένης από 1.1.20 και κάθε αντίστοιχη μέρα κάθε επόμενο μήνα μέχρι πλήρους εξόφλησης. Ο Καθ'ου η αίτηση διατάσσεται να καταβάλει τα έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............. Μ. Τουμαζή, Π.Οικ.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΔΔ Subject: Family Court/ Final Judgement Aναφορά: Διατροφή συζύγου cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο