Π. Ε. ν. Κ. R. U., Αρ. Αίτησης: 39/2015, 24/5/2019 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:ODPAF:2019:1 ΣΤΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Δικαιοδοσία Γονικής Μέριμνας ΕΝΩΠΙΟΝ: Κ. Χ" Αθανασίου-Σιαμτάνη, Δ. Αρ. Αίτησης: 39/2015 Μεταξύ: Π. Ε., από XXXXX 25, XXXXX, ΧΧΧΧΧ Πάφος Αιτητή και Κ. R. U., από XXXXX XXXXX 5, XXXXX XXXXX, Γερμανία Καθ΄ ης η Αίτηση ---------------------------- Ημερομηνία: 24/05/2018 Εμφανίσεις Για τον Αιτητή στην εναρκτήρια αίτηση/ Καθ' ου η Αίτηση στην ανταπαίτηση : κ. Λάρης Βραχίμης για ΕΛΕΝΗ ΒΡΑΧΙΜΗ ΔΕΠΕ Γι΄ αυτόν η κ. Λουκία Λάμπρου (για ν΄ ακούσει απόφαση) Για την Καθ' ης η αίτηση στην εναρκτήρια αίτηση/ Αιτήτρια στην ανταπαίτηση : κ. Πανίκος Κουρίδης για PANIKOS KOURIDES LLC Γι΄ αυτόν η κ. Γεωργία Ευθυμίου (για ν΄ ακούσει απόφαση) ----------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο μικρός XXXXX είναι το παιδί των διαδίκων που γεννήθηκε στις 07/10/2009 χωρίς γάμο των γονέων του, από τη σχέση που διατηρούσαν. Ο πατέρας προχώρησε σε εκούσια αναγνώριση του παιδιού στο Οικογενειακό Δικαστήριο. Σε μια μακρά δικαστική διαμάχη διεκδίκησαν το παιδί και οι δύο γονείς, ζητώντας ο πατέρας το παιδί να παραμείνει στην Κύπρο μαζί του, η δε μητέρα να καθοριστεί ως τόπος διαμονής του παιδιού ο δικός της τόπος διαμονής στη Γερμανία. Έναυσμα για την υπόθεση υπήρξε η κατ' ισχυρισμό κατακράτηση του παιδιού από τη μητέρα στη Γερμανία. Πρώτος απευθύνθηκε στο Δικαστήριο ο πατέρας, προβάλλοντας μια σειρά γεγονότων και ισχυρισμών, που οδήγησαν το Δικαστήριο στις 13/03/2015 να εκδώσει προσωρινό διάταγμα, στην με τον πιο πάνω τίτλο και αριθμό αίτηση, με το οποίο απαγορεύθηκε στη μητέρα να μεταφέρει τον XXXXX στο εξωτερικό, χωρίς τη συγκατάθεσή του και τοποθετήθηκε το όνομα του ανηλίκου στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο. Το προσωρινό διάταγμα κατέστη απόλυτο εκ συμφώνου στις 23/6/15, ώστε το Δικαστήριο να προχωρήσει με την εκδίκαση της ουσία της διαφοράς το συντομότερο. Από τότε ο XXXXX παρέμεινε στην Κύπρο με τον πατέρα του. Για σκοπούς της παρούσας υπόθεσης ο Αιτητής/Καθ' ου η Αίτηση στην Ανταπαίτηση θα καλείται «ο πατέρας» ή «ο ΠΕ» και η Καθ' ης η Αίτηση/Αιτήτρια στην Aνταπαίτηση θα καλείται «η μητέρα» ή «η KRU». Θα αρχίσω με μια μικρή εισαγωγή στη θλιβερή στορία των δύο διαδίκων. Οι γονείς του XXXXX γνωρίστηκαν κατά το 2008 και συνήψαν σχέση. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα η μητέρα έμεινε έγκυος και αποφάσισαν από κοινού να κρατήσουν το παιδί. Ο πατέρας έχει τη διαμονή του στο XXXXX της Πόλης Χρυσοχούς. Η μητέρα κατάγεται από τη Γερμανία. Διαμένει στο XXXXX στη Γερμανία. Ήρθε στην Κύπρο για πρώτη φορά για διακοπές με τους γονείς της κατά το
- Στη συνέχεια ξαναήρθε κατά τον Μάρτιο του 2005 και εργοδοτήθηκε από εστιατόριο αρχικά, και στη συνέχεια, σε κτηματομεσιτικό γραφείο μέχρι το 2009, όταν λόγω μείωσης των εργασιών της εταιρείας σταμάτησε να εργάζεται, και από κοινού αποφάσισαν με τον πατέρα του XXXXX να παραμείνει στο σπίτι μέχρι να μεγαλώσει λίγο το παιδί. Η σχέση τους δεν έμελλε να έχει ευτυχή κατάληξη αφού άρχισε, σύμφωνα με τη μαρτυρία και των δύο διαδίκων, να παρουσιάζει προβλήματα. Κατά τη μητέρα, ο πατέρας δεν της συμπεριφερόταν καλά, αλλά έκανε και καθημερινή χρήση κάνναβης, κάτι που την ενοχλούσε ιδιαίτερα, όταν απέκτησαν τον XXXXX . Ενώ, κατά τον πατέρα, η μητέρα ουδέποτε προσαρμόστηκε στο περιβάλλον της Κύπρου. Το 2013 άρχισαν τα προβλήματα. Η μητέρα είχε γίνει τόσο αρνητική με τη ζωή της στην Κύπρο, ό,τι έβλεπε ήταν στραβό, δεν μπορούσε να προσαρμοστεί, κάτι δεν της άρεσε στην κυπριακή κοινωνία, στην κυπριακή συμπεριφορά. Μετά από μια σειρά γεγονότων, τα οποία θα περιγράψω με λεπτομέρεια πιο κάτω, συμφωνήθηκε όπως η μητέρα μεταβεί για ένα διάστημα στη Γερμανία. Γι' αυτό και προσωρινό διάταγμα που εκδόθηκε στις 26/07/2013 σε προηγούμενη υπόθεση μεταξύ των διαδίκων, την 124/13, τροποποιήθηκε στις 08/08/2013 και αντικαταστάθηκε με νέο εκ συμφώνου διάταγμα (Τεκμήριο 17). Ήταν ρητός όρος του διατάγματος, ότι το παιδί θα επέστρεφε στην Κύπρο, και αν παρέμενε πέραν της ημερομηνίας επιστροφής, θα θεωρείτο απαγωγή. Καλείται, λοιπόν, να αποφασίσει το Δικαστήριο, αφού διεξέλθει όλη τη μαρτυρία, την αξιολογήσει και καταλήξει στα συμπεράσματά του, τι θα εξυπηρετήσει το συμφέρον του παιδιού. Να παραμείνει με τον πατέρα του στην Κύπρο ή να μεταβεί με τη μητέρα του στη Γερμανία. Ποιο είναι το καταλληλότερο περιβάλλον για το παιδί, αλλά και ποιος είναι ο καταλληλότερος γονέας να αναλάβει τη φύλαξη του παιδιού. Κυρίαρχο κριτήριο για την απόφαση του Δικαστηρίου, θα αποτελέσει το συμφέρον του παιδιού. Η ακροαματική διαδικασία υπήρξε μακρά. Παρέλασαν πολλοί μάρτυρες, ιδιαίτερα από την πλευρά του πατέρα, ο οποίος πολέμησε για να αντικρούσει κυρίως, τις αναφορές της κ. Δημοσθένους, παιδοψυχιάτρου, για την προσωπικότητά του, αλλά και τις επιπτώσεις από τη χρήση από μέρους του κάνναβης, θέματα που θα αναλύσω πιο κάτω. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Ως πρώτη μάρτυρας του Δικαστηρίου (Μ.1) προσήλθε η Λειτουργός Ευημερίας, κ. XXXXX Παύλου. Κατέθεσε στο Δικαστήριο κοινωνική έρευνα (Τεκμήριο Α) που ετοίμασε, της οποίας υιοθέτησε το περιεχόμενο. Ανέλυσε, περαιτέρω, με προφορική μαρτυρία, τα συμπεράσματα και καταλήξεις της και αντεξετάστηκε από τους δικηγόρους των διαδίκων. Η έκθεση της κ. Παύλου φαίνεται πως δεν ικανοποίησε κανένα από τα μέρη. Από τη συνεργασία της με τα εμπλεκόμενα μέρη διαπίστωσε: Για τον πατέρα ότι: "Είναι συνδεδεμένος με την πατρική οικογένεια η οποία τον βοηθά σε θέματα φροντίδας και φύλαξης του παιδιού κατά τις ώρες εργασίας του. Από τη συνεργασία με τον ίδιο διαπιστώθηκε ότι σε περίπτωση διαφωνίας μαζί του χάνει εύκολα την ψυχραιμία του και γίνεται απειλητικός." Για τη μητέρα ότι: "Από τη συνεργασία με τη ίδια σε περιόδους που βρισκόταν στην Κύπρο, διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για άτομο κοινωνικό, συνεργάσιμο, δεκτικό, που εκφράζει με άνεση τις θέσεις και απόψεις της." Υπό τον τίτλο «ατομικό ιστορικό και φροντίδα του παιδιού» στην κοινωνική έρευνά της η κ. Παύλου παραθέτει τα ακόλουθα: "Ο XXXXX γεννήθηκε στην Πάφο στις 7/10/
- Φαίνεται συνδεδεμένο συναισθηματικά και με τους δύο γονείς. Είναι κοινωνικό και έξυπνο. Το παιδί φοιτά στην Α΄ τάξη του Δημοτικού XXXXX. Σύμφωνα με πληροφορίες από το σχολείο αναφέρουν ότι είναι κοινωνικό, συνεργάσιμο, άριστος μαθητής, χαρισματικό παιδί, το οποίο πηγαίνει φροντισμένο και περιποιημένο. Ο πατέρας εκφράζεται κτητικά για τον XXXXX και θεωρεί ότι από τη στιγμή που το παιδί γεννήθηκε στην Κύπρο πρέπει να παραμείνει και να μεγαλώσει μαζί του. Το παιδί περιβάλλεται με αγάπη και από τους δύο γονείς. Την περίοδο που οι δύο γονείς διέμεναν μαζί η εκ του πατρός γιαγιά ανέφερε ότι η μητέρα φρόντιζε πολύ ικανοποιητικά το παιδί και έδειχνε να ενδιαφέρεται για αυτό. Λόγω των δυσκολιών των γονιών, παραπέμφθηκαν και είχαν συνεργασία με το Τμήμα Παιδιών και Εφήβων του Νοσοκομείου Πάφου με σκοπό την αξιολόγηση του γονικού τους ρόλου. Την ευθύνη της φροντίδας του παιδιού από την ημερομηνία γέννησης του, είχαν και οι δύο γονείς από κοινού μέχρι τον 8/2013 που έφυγε η μητέρα για Γερμανία. Από τον 8/2013 μέχρι την 2/2015 τη φροντίδα ανέλαβε η μητέρα. Από τον 2/2015 τη φροντίδα ανέβαλε ο πατέρας του παιδιού με βάση προσωρινό διάταγμα μέχρι την ολοκλήρωση της εκδίκασης της υπόθεσης. Ο πατέρας δέχεται βοήθεια στο θέμα φροντίδας του παιδιού από τους γονείς του. Όταν ο ίδιος απουσιάζει στην εργασία του οι γονείς του παραλαμβάνουν το παιδί από το σχολείο μέχρι να επιστρέψει ο ίδιος στις 6:00 μ.μ. Σε συνεργασία που είχα με το παιδί, διαπιστώθηκε ότι το παιδί αγαπά και τους δύο γονείς. Όσο διάστημα βρίσκεται η μητέρα στη Γερμανία διατηρεί επικοινωνία μαζί της μέσω διαδικτύου και εκφράζεται θετικά και για τους δύο γονείς." Από τη συνεργασία της με τους δύο γονείς η κ. Παύλου διαπίστωσε, περαιτέρω, ότι μεταξύ των γονέων δεν υπάρχει καμία επικοινωνία και υπάρχουν έντονα αρνητικά συναισθήματα. Προχωρά, περαιτέρω, στις πιο κάτω παρατηρήσεις: "Η περίπτωση αφορά τον ανήλικο Ι.Ε ηλικίας 6 χρονών (τότε). Ο πατέρας του κατάγεται από την Κύπρο και η μητέρα του από τη Γερμανία. Από τη σχέση που δημιούργησαν απέκτησαν το αναφερόμενο παιδί. Λόγω προβλημάτων στις διαπροσωπικές τους σχέσεις η συμβίωση τους διαλύθηκε και η μητέρα μετέβηκε στη Γερμανία τον 8/2013 μαζί με το παιδί. Το 2/2015 η μητέρα σε συνεννόηση με τον πατέρα έστειλε το παιδί συνοδευόμενο από συγγενικό πρόσωπο του πατέρα στην Κύπρο για διακοπές, με την προϋπόθεση να επιστρέψει πίσω στη Γερμανία. Έκτοτε το παιδί συνεχίζει να διαμένει με τον πατέρα αφού ο ίδιος αθέτησε την υπόσχεση του για επιστροφή του παιδιού στη Γερμανία. Εξασφάλισε προσωρινό διάταγμα. Η μητέρα αποφάσισε να παραμείνει στη Γερμανία γι αυτό όπως η ίδια αναφέρει έχει εξεύρει εργασία και το κυριότερο, υποστηρικτικό περιβάλλον (γονείς, αδελφή και ευρύτερη οικογένεια). Η μητέρα είναι πρόθυμη σε περίπτωση που θα πάρει το παιδί στο εξωτερικό να προβαίνει σε διευθετήσεις επικοινωνίας με τον πατέρα του. Όσον αφορά τον πατέρα υπάρχουν επιφυλάξεις λόγω του ότι δεν τήρησε σχετικό διάταγμα δικαστηρίου βάσει του οποίου κατά την καλοκαιρινή περίοδο έπρεπε να έπαιρνε το παιδί στη Γερμανία για να έχει επικοινωνία με τη μητέρα του. Τόσο το παιδί όσο και οι γονείς είχαν συνεργασία με το Τμήμα Εφήβων στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου με την Παιδοψυχίατρο, κ. XXXXX Δημοσθένους. Μετά την ολοκλήρωση της συνεργασίας μας που είχαμε με τους γονείς, το παιδί και την ολοκλήρωση της αξιολόγησης του παιδιού από την Παιδοψυχίατρο, κ. XXXXX Δημοσθένους, πιστεύεται ότι είναι προς το συμφέρον του παιδιού να ανατεθεί η φύλαξη και φροντίδα στη μητέρα, νοουμένου ότι η μητέρα θα παραμείνει στην Κύπρο με σκοπό τη διασφάλιση της επικοινωνίας του παιδιού με τον πατέρα του." Η εν λόγω Λειτουργός κατέθεσε επίσης, αντίγραφο παιδοψυχιατρικής έκθεσης της κ. XXXXX Δημοσθένους (Τεκμήριο Β) στην οποία, μεταξύ άλλων, στηρίχτηκε για την κατάληξή της, καθώς και αντίγραφο κοινωνικής έρευνας των Υπηρεσιών Ευημερίας του ΧΧΧΧΧ, ημερομηνίας 27/10/2015 (Social Report), που ζητήθηκε από τις δικές μας Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, από τις αρμόδιες αρχές της Γερμανίας. (Τεκμήριο Γ). Αντεξεταζόμενη η κ. Παύλου για τα προσόντα της, ανέφερε ότι είναι απόφοιτος πανεπιστημίου στον κλάδο Κοινωνιολογίας και ασκεί τα καθήκοντα της Κοινωνικής Λειτουργού από το
- Επίσης, ανέφερε ότι πήρε οδηγίες από τους ανωτέρους της να ετοιμάσει έκθεση. Οι οδηγίες της ήταν να έχει συνεργασία με τους γονείς και με το παιδί, με το σχολείο και γενικά, όλους τους παράγοντες που έρχονται σε επαφή με το παιδί. Είχε συναντήσεις με το παιδί, με τους γονείς, με τη γιαγιά του παιδιού και με τη δασκάλα του. Ερωτηθείσα για την κατάληξή της, και κατά πόσο ήταν αποτέλεσμα των συμπερασμάτων της παιδοψυχιάτρου, ανέφερε ότι κατέληξε στη συγκεκριμένη εισήγησή της, όχι μόνο από τα όσα είπε η κ. Δημοσθένους, αλλά και από τη διαπίστωσή της ότι ο πατέρας έχει αρνητικά στοιχεία στην προσωπικότητά του, με το άγριο ξέσπασμά του, το οποίο τής παραδέχθηκε ότι είχε, όταν σε ένα καυγά με τη μητέρα έσπασε το τραπέζι. Η δική της εκτίμηση ήταν ότι η υπόθεση θα κριθεί στη λεπτομέρεια, καθώς έχουμε δύο καλής ποιότητας ανθρώπους, η δε μητέρα προσπαθεί να κάμει το καλύτερο για το παιδί. Ανέφερε, ακόμα, ότι είναι ορθό να διατηρηθεί το σταθερό περιβάλλον του παιδιού. Να παραμείνει με τη μητέρα, εφόσον η μητέρα θα παραμείνει στην Κύπρο. Αντεξεταζόμενη σε σχέση με τη συμπεριφορά του πατέρα απέναντί της κατά τη συνεργασία που είχε μαζί του, ανέφερε ότι σε περίπτωση διαφωνίας ο πατέρας «έγινε απειλητικός». Στην υποβολή ότι ο πατέρας είχε αποχωριστεί το παιδί του για διάστημα πέραν του ενός χρόνου με μονομερείς ενέργειες της μητέρας, γι' αυτό δικαιολογημένα είχε κάποιο εκνευρισμό, ήταν η θέση της ότι η συζήτηση μαζί της έγινε σε απειλητικό ύφος και ότι της υπέδειξε: «να προσέξεις καλά τι θα γράψεις στην έκθεση σου και ποια είσαι εσύ που θα εισηγηθείς που θα μείνει το παιδί.» Συμφώνησε, τέλος, με τον κ. Βραχίμη, ότι ο πατέρας τής τηλεφώνησε μετά από δύο ημέρες και απολογήθηκε για τη συμπεριφορά του. Ερωτηθείσα, ακόμη, από τον κ. Βραχίμη, κατά πόσο το παιδί το αγαπούν, το φροντίζουν, είναι ευτυχισμένο, διαβασμένο, περιποιημένο, φροντισμένο, έχει φίλους, το κοινωνικό του περιβάλλον είναι ικανοποιητικό, οι δραστηριότητές του, το σπίτι του, είναι ικανοποιητικά, απάντησε καταφατικά. Συμφώνησε, περαιτέρω, με τη θέση του κ. Βραχίμη ότι το παιδί δεν θα πρέπει να χάσει όλα τα πιο πάνω και το περιβάλλον του στο οποίο έχει προσαρμοστεί. Λέγοντας ότι η εισήγησή της είναι να παραμείνει στην Κύπρο το παιδί. Προσθέτοντας, όμως, ότι ενόσω η μητέρα βρισκόταν στη Γερμανία, διευκόλυνε τον πατέρα να βλέπει το παιδί, ενώ ο πατέρας, ενώ αποφασίστηκε να μεταφέρει το παιδί στη Γερμανία κατά το 2015, δεν το έπραξε. Τη μαρτυρία της Λειτουργού ακολούθησε η μαρτυρία της κ. XXXXX Δημοσθένους (Μ.2), παιδοψυχίατρου στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας στο Τμήμα Παιδιών και Εφήβων στο Νοσοκομείο Πάφου. Κατέθεσε παιδοψυχιατρική έκθεση που ετοίμασε με ημερομηνία 25/02/2016, στην οποία παρέθεσε τα συμπεράσματά της για την περίπτωση. Όπως ανέφερε, μετά από παραπομπή της υπόθεσης από το Τμήμα Κοινωνικής Ευημερίας, οι γονείς του XXXXX ζήτησαν ραντεβού από το Τμήμα για διερεύνηση της περίπτωσης. Είχε σειρά συναντήσεων τόσο με το παιδί, όσο και με τους γονείς ξεχωριστά, αλλά και μαζί. Αναφέρει στην έκθεσή της η κ. Δημοσθένους για τον πατέρα: "Από την πρώτη συνάντηση (το παιδί συνόδευε ο πατέρας) διαφάνηκε το υπερχειλίζον άγχος του πατέρα, που πνίγει το παιδί, π.χ., δεν θέλει να έρθει σε άλλη συνάντηση όταν ακούει τον πατέρα θυμωμένο - αγχωμένο και έντονα ερειστικό να αμφισβητεί την εξετάζουσα: «Δεν σας γνωρίζω, πώς να εμπιστευθώ το παιδί μου, χωρίς να είμαι μέσα...» Του δόθηκαν εξηγήσεις και οριοθετήθηκε. Σε αντίθεση με την πρώτη συνάντηση που είχα και η μητέρα συνόδευε το παιδί, το παιδί με συμφωνία, ήρεμα αποχωρίστηκε άνετα τη μητέρα.» Η μητέρα ήταν ευγενική, διακριτική, μιλά για τα προβλήματα που της δημιουργεί ο πατέρας του XXXXX χωρίς θυμό και συχνά κλαίει" Για τον πατέρα, περαιτέρω, αναφέρει στην έκθεσή της: "Ο πατέρας έντονα αγχωμένος με τη σκέψη να μεταπηδά από το ένα θέμα στο άλλο χωρίς συγκρότηση θα πει «συζούσαμε, δεν ήμασταν έτοιμοι. Μας είδε η ψυχολόγος Κανάρη και είπε ότι έχει κατάθλιψη. Είναι ψεύτισα. Ήθελε τους δικούς της, της επέτρεψα να πάει Γερμανία και έβαλα το παιδί στο stop list για έξι μήνες. Όμως δεν επέστρεψε κι' εγώ έφερα το παιδί στην Κύπρο. Με βοηθούν οι γονείς μου στο μεγάλωμά του. Ας μην ερχόταν στην Κύπρο. Ας μην έκανε παιδί. Το παιδί θα μείνει στην Κύπρο γιατί το θέλω εγώ, αυτό είναι το καλύτερο.» «Εδώ χρειάζεται να αναφερθεί ότι, όπως ανέφερε ο πατέρας, εδώ και δύο χρόνια δεν κάνει χρήση χασίς και επίσης θεωρεί ότι η μνήμη του δεν επανήλθε πλήρως, από του κτυπήματος." Για το παιδί καταγράφει στην έκθεσή της η κ. Δημοσθένους: "Ο XXXXX , 6,5 χρονών σήμερα, παιδί προσεκτικό, δημιουργικό, εφευρετικό στο παιγνίδι του, φτιάχνει καταπληκτική κατασκευή για την ηλικία του. Στην εν γένει συμπεριφορά του και στον τρόπο που εργάζεται διαφαίνονται τα θεμέλια της υγιούς αγωγής που έθεσε η μητέρα. Με καταθλιπτικό συναίσθημα αποφεύγει να συζητήσει ότι έχει σχέση με τους γονείς, «ξέχασα» θα πει. Όμως λέει ότι αγαπά τη μάμα και έχουν μυστικά, γιατί βρίσκεται στη Γερμανία. Ενοχοποιεί τον εαυτό του για τα προβλήματα των ενηλίκων. Εδώ δεν έχει φίλους «μόνο μεγάλους και στο σχολείο τα παιδιά με λένε ο κύριος παράξενος.» Όταν είναι με τη μητέρα του γελά ελεύθερα, βαθιά..." Καταλήγοντας η κ. Δημοσθένους αναφέρει τα ακόλουθα: "Χρειάζεται να αντιληφθεί ο πατέρας, ότι η χρησιμοποίηση του παιδιού με παρεμβάσεις του τύπου «Ο XXXXX θα μείνει στην Κύπρο, δεν είναι έτσι XXXXX μου;» Ή «η μάμα θα σε πάρει στη Γερμανία και δεν θα με ξαναδείς», μόνο κακό μπορούν να προξενήσουν στην ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση, δυστυχώς, με μελλοντικές αρνητικές συνέπειες. Του είναι αδύνατον να κατανοήσει το ρόλο της μητέρας στη ζωή του παιδιού γιατί νιώθει έντονη την ακύρωση «θυμό, εκδικητικότητα» αφού η μητέρα δεν τον θέλει για σύζυγο. Με την παρανοϊκή - οριακή συμπεριφορά και διάσπαση σκέψης του καθιστά τον εαυτό του ακατάλληλο έως ανίκανο στο γονεϊκό του ρόλο. Σε αντίθεση με τη μητέρα που, ως οργανωμένη προσωπικότητα, επιδιώκει με κάθε τρόπο το παιδί να έχει μια υγιή σχέση με τον πατέρα του κάνοντας υπομονή, αγαπώντας με σωστό τρόπο το παιδί της και προσπαθώντας να βρει λύσεις ώστε η συμπεριφορά του πατέρα να έχει το λιγότερο σοβαρό αντίκτυπο στο παιδί." Αντεξετάστηκε επί μακρόν η κ. Δημοσθένους από τον κ. Βραχίμη για το θέμα των προσόντων, των όρων εντολής της, την αντικειμενικότητά της, με υποβολή ότι οι όροι εντολής της δεν ήταν η αξιολόγηση των γονέων, αλλά του παιδιού και ότι υπερέβη τους όρους εντολής, αποδίδοντας στον πατέρα χαρακτηριστικά που δεν ήταν τεκμηριωμένα επιστημονικά και ήταν αυθαίρετα. Δόθηκε μεγάλη έμφαση στη λανθασμένη, κατά τον κ. Βραχίμη, διάγνωσή της για «διάσπαση σκέψης» του πατέρα και στην κατάληξή της ότι έχει «μεθοριακή διαταραχή και παρανοϊκή διαταραχή», με υποβολή ότι ήταν ασυνάρτητη και επιστημονικά ατεκμηρίωτη. Υπεβλήθη, ακόμα, στην κ. Δημοσθένους, ότι δεν ακολούθησε κάποια συγκεκριμένη επιστημονικά αποδεκτή μέθοδο αξιολόγησης για την προσωπικότητα του πατέρα, ούτε και εξήγησε ποια ήταν τα διαγνωστικά κριτήρια που έλαβε υπόψη της για να καταλήξει σε τέτοια συμπεράσματα. Ακόμα, της υποβλήθηκε ότι είναι άγνωστο τι ακριβώς σημαίνει «διάσπαση σκέψης» που απέδωσε στον πατέρα. Αμφισβητήθηκε, ακόμα, η αντικειμενικότητά της, με υποβολές, ότι ταυτίστηκε με τις θέσεις της μητέρας, ενώ δεν ήταν αντικειμενική για τον πατέρα. Αμφισβητήθηκαν, περαιτέρω, οι κρίσεις της για την κατάσταση του παιδιού στο σχολείο και με τον πατέρα του στην Κύπρο. Ο Αιτητής για να αντικρούσει τα όσα η κ. Δημοσθένους ανέφερε για την προσωπικότητά του, για την αναφορά της για χρήση κάνναβης από αυτόν, αλλά και την εισήγησή της κ. Παύλου ότι το παιδί είναι καλύτερα να μείνει με τη μητέρα, κάλεσε τέσσερις ειδικούς. Ένα Κοινωνικό Λειτουργό, δύο ψυχίατρους και ένα κλινικό ψυχολόγο. Ως πρώτος μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.1) κατέθεσε ο κ. XXXXX Αργυρού. Κοινωνικός Λειτουργός με σπουδές στην κοινωνική πολιτική και κοινωνική έρευνα. Το 2015 ολοκλήρωσε το πτυχίο του στην κοινωνική εργασία, και το καλοκαίρι του 2016 το μεταπτυχιακό του στο Λονδίνο. Ετοίμασε κοινωνικό- οικονομική διερεύνηση, όπως ανέφερε, με παρότρυνση του συνηγόρου του ΠΕ Σχετικά με το αίτημα του ΠΕ για ανάληψη της επιμέλειας, φροντίδας και φύλαξης το παιδιού. Για την ετοιμασία της έκθεσής του, ανέφερε ότι: «πραγματοποιήθηκαν κατ' οίκον επισκέψεις, κατ' ιδίαν συναντήσεις, καθώς και πραγματοποίηση παρατηρήσεων με στόχο τη λήψη πληροφοριών μέσα από ημι-δομημένες τύπου συνεντεύξεις, αλλά και την παρατήρηση του χώρου διαμονής, των στάσεων της γλώσσας του σώματος του ΠΕ.» Διεξήγαγε, επίσης, συνεντεύξεις συνολικής διάρκειας οκτώ ωρών, με τα ακόλουθα πρόσωπα: Με τον πατέρα στις 30/06/2016, με τον οποίο είχε δύο ώρες ατομική συνέντευξη. Επιπλέον είχε συνάντηση μιας ώρας μαζί του και με το παιδί στις 12/04/2016 στο σπίτι τους, με σκοπό την παρατήρηση του χώρου. Στις 12/04/2016 είχε, επίσης, ομαδική συνέντευξη με τον XXXXX Ευαγγέλου (παππού), την Μ.Ε. (γιαγιά) και την Α.Ε. (αδελφή). Την ίδια ημέρα, είχε ατομική συνέντευξη με τη δασκάλα του παιδιού, κ. XXXXX Κατσιάμη. Τέλος, είχε συνάντηση με τον πατέρα και το παιδί στις 09/06/2016 με σκοπό την παρατήρηση και συζήτηση με τον πατέρα και το παιδί. Στη σύνοψη της έκθεσης ο κύριος Αργυρού αναφέρει μεταξύ άλλων: "Σημαντικό είναι να αναφερθεί πως εκτός από την παρουσία του υποστηρικτικού περιβάλλοντος του πατέρα, υπάρχει μια εξαιρετικού επιπέδου επικοινωνία, χωρίς ενδιάμεσους θορύβους, μεταξύ πατέρα και των γονέων του. Αυτή η ποιοτική επικοινωνία έχει να κάνει άμεσα με τον τρόπο που επιλέγει να μεγαλώνει το παιδί κατά τη διάρκεια της απουσίας του πατέρα του καθημερινά (13.00 -18.00). Οι καλοπροαίρετες οδηγίες προς του γονείς του περιστρέφονται πάντα γύρω από τις ψυχοσωματικές ανάγκες του παιδιού (διατροφή, ύπνο, διάβασμα, συμπεριφορά, κοινωνικοποίηση, κ.λ.π.) είναι σαφείς και ακολουθούνται κατά γράμμα από παππού και γιαγιά. Παρόλο που καθημερινά το παιδί περνά αρκετό χρόνο με τον παππού και τη γιαγιά, εντούτοις δύσκολα διακρίνεται η απουσία του πατέρα στον τρόπο ανατροφής του αλλά και στον τρόπο διαμόρφωσης των κοινωνικών του δεξιοτήτων. Οι βιοσωματικές ανάγκες του παιδιού (ύπνος, διατροφή, υγεία, ανάπαυση και ψυχαγωγία είναι ψηλά στη λίστα του πατέρα και είναι εμφανείς οι προσπάθειες που καταβάλλει για να ικανοποιούνται πλήρως. Επίσης οι παιδικές ανάγκες που εμπίπτουν στα πλαίσια της σωματικής και ψυχολογικής ασφάλειας διαφαίνεται ότι ικανοποιούνται σε ικανοποιητικό επίπεδο." Ειδικότερα, όσον αφορά τον πατέρα, καταλήγει: "Ο ΠΕ διαθέτει επάρκεια για την εκτέλεση του γονικού του ρόλου με τρόπο ωφέλιμο, ουσιαστικά εποικοδομητικό για το παιδί. Κοινωνικό-οικονομικά και επικοινωνιακά διαθέτει τα εχέγγυα να μεγαλώσει το παιδί και να συμβάλει θετικά στη δημιουργία ενός υγιούς πολίτη με δικά του όνειρα, ταυτότητα, προσωπικότητα. Οι μηχανισμοί που έχει στήσει είναι σε θέση να λειτουργήσουν θετικά για τη διασφάλιση των συμφερόντων του παιδιού, χωρίς να στερείται τα αγαπημένα του πρόσωπα αφού και αυτά συμβάλουν θετικά στην ολοκλήρωση του ως άνθρωπος. Εν κατακλείδι, ο ΠΕ είναι ικανός να διατελέσει το διαδεδομένο και απαιτητικό ρόλο του γονέα αφού διαθέτει υπομονή, αγάπη, μεγάλα ψυχικά αποθέματα και φυσική αντοχή. Διαθέτει γνώση για τη φροντίδα του παιδιού και έχει εμπεριστατωμένη άποψη για τη στήριξη, την καθοδήγηση και την κοινωνικοποίηση του. Δείχνει να είναι σε θέση και έχει την πρόθεση, να εμπλέκει τον ΙΕ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, να τον φέρνει υπόλογο των πράξεων του χωρίς να τον γεμίζει ενοχές, να του αναθέτει υπευθυνότητες ανάλογο με το βαθμό που μπορεί να αντεπεξέλθει σύμφωνα με την ηλικία του, να αναγνωρίζει τα επιτεύγματα του επικροτώντας τις προσπάθειες του και να είναι ευέλικτος και αποτελεσματικός ανάλογα με τα διάφορα που θα προκύψουν". Αντεξετάστηκε επίμονα ο εν λόγω μάρτυρας, με υποβολές ότι η έκθεσή του δεν είναι αντικειμενική καθώς πληρώθηκε από τον πατέρα και η έκθεση έγινε κατά παραγγελία. Περαιτέρω, επικρίθηκε γιατί στην έκθεσή του πουθενά δεν έλαβε υπόψη τη μητέρα. Ερωτηθείς αν ως μέρος αυτής της δικαστικής διαμάχης έπρεπε να δει και να μιλήσει με τη μητέρα υπέδειξε: "Εμένα ο εξυπηρετούμενος μου ήταν ο κ. ΠΕ και έκανα την έκθεση των γεγονότων βάσει όσων μπορούσα να παρατηρήσω και να καταγράψω." Σε υποβολή του κ. Κουρίδη ότι έπρεπε να μιλήσει με τη μητέρα, για να δει ποιος είναι ο καταλληλότερος να πάρει την επιμέλεια του παιδιού, απάντησε: "Εγώ το ρόλο μου αντιλαμβάνομαι τον με τέτοιο τρόπο που προφανώς δεν θα αποφασίσω εγώ για το καλό του παιδιού. Εγώ παραθέτω τα γεγονότα που διερεύνησα από το περιβάλλον του κ. ΠΕ και βρίσκω ότι σ' εκείνο το περιβάλλον εκείνο το περιβάλλον μάλλον προσδίδει ασφάλεια και είναι ωφέλιμο για το παιδί. Δεν λέω που πουθενά ότι δεν θα ήταν ωφέλιμο το αντίστοιχο περιβάλλον από την πλευρά της μητέρας. Δεν τη γνωρίζω τη μητέρα. Εγώ λέω τι είναι ωφέλιμο από την πλευρά του κ. ΠΕ" Ως δεύτερη μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.2) παρουσιάστηκε η κ. XXXXX Αντωνίου, ψυχίατρος, η οποία είδε τον πατέρα τρεις φορές. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, δεν διέγνωσε οποιαδήποτε ψυχιατρικά προβλήματα στον πατέρα. Ούτε και διαπίστωσε οποιαδήποτε ψυχοπαθολογία. Τρεις ώρες, όπως ανέφερε, ήταν αρκετές για να διαγνώσει αν υπάρχει ή όχι παθολογία. Το να θέλεις να διεκδικήσεις την κηδεμονία του παιδιού σου, όπως είπε, δεν είναι ένδειξη ψυχικής πάθησης. Επίσης, υπέδειξε ότι αν υπάρχει κάποια υποψία για το θέμα προσωπικότητας, μπορεί να παραπεμφθεί κάποιος για να εξεταστεί με ψυχομετρικά εργαλεία. Εδώ παραπέμφθηκε, εφόσον υπήρχαν διαφορετικές εκθέσεις. Το τεστ προσωπικότητας, όπως ανέφερε, το διεξήγαγε ο κ. XXXXX Κουσουλίδης, αφού παρέπεμψε τον πατέρα η ίδια για να ελεγχθεί κατά πόσο υπάρχει διαταραχή προσωπικότητας. Αντεξεταζόμενη η κ. Αντωνίου αν την απασχόλησε το γεγονός ότι ο πατέρας έκανε χρήση κάνναβης, απάντησε «η χρήση κάνναβης ήταν περιστασιακή, όμως δεν είχε φτάσει σε σημείο να εξελιχθεί σε πράγμα που να επηρεάζει τη λειτουργικότητά του.» Ερωτηθείσα πως γνωρίζει ότι ήταν περιστασιακή η χρήση, ανέφερε ότι ήταν με βάση πληροφορίες που της δόθηκαν. Όμως, ήταν σημαντικό για την ίδια, ότι ο πατέρας σταμάτησε τη χρήση. Ερωτηθείσα πως το γνώριζε, ανέφερε ότι έκανε τεστ ουσιών στα ούρα και δεν ανιχνεύθηκε οτιδήποτε. Το τεστ, όπως ανέφερε, θα πιάσει τις τελευταίες έξι εβδομάδες. Ως τρίτος μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.3) κατέθεσε ο ψυχίατρος, ψυχαναλητής κ. XXXXX Γρηγορίου, με σπουδές στην νευρολογία, ψυχιατρική και ψυχοθεραπεία, στη Γερμανία. Κλήθηκε να αξιολογήσει ψυχιατρικά αν υπήρχε κάποια ψυχιατρική διαταραχή για τον πατέρα. Είδε τρεις φορές τον πατέρα, στις 16/03/2016, στις 31/03/2016 και στις 12/04/2016 και δεν διαπίστωσε να πάσχει ο πατέρας από οποιαδήποτε διαταραχή προσωπικότητας. Απέκλεισε, επίσης, την περίπτωση ο πατέρας να έχει οριακή διαταραχή προσωπικότητας. Όπως ανέφερε, δεν γνωρίζει, ως ψυχίατρος, οποιαδήποτε έννοια που να ονομάζεται «διάσπαση σκέψης». Υπέδειξε ακόμα, πως χωρίς αναφορά στα διαγνωστικά κριτήρια ICD-10, είτε το DSM, δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι ένα άτομο πάσχει από διαταραχή προσωπικότητας. Θα είναι μια εικασία. Στην περίπτωση του πατέρα έγινε ψυχομετρικό τεστ MMP από ψυχολόγο και δεν υπήρξε καμιά ένδειξη διαταραχής. Το τεστ έγινε από τον κ. XXXXX Κουσουλίδη σε τρεις συναντήσεις που είχε με τον πατέρα. Κληθείς να εξηγήσει τα ξεσπάσματα και τη συμπεριφορά του πατέρα, απάντησε ότι είναι μέρος της αγωνίας κάποιου πατέρα, για το τι θα συμβεί με το παιδί του. Ερωτηθείς αν η χρήση κάνναβης για 7 - 8 χρόνια μπορούσε να θεωρηθεί περιστασιακή χρήση ή κατάχρηση και κατά πόσο ο ίδιος ως γιατρός πιστεύει ότι θα είχε επίδραση στη γενικότερη συμπεριφορά του πατέρα, απάντησε: "Προσωπικά όχι. Εγώ δεν τον νομίζω χρήστη γιατί έχω αρκετή εμπειρία στον τομέα στην Γερμανία, είναι περιστασιακός χρήστης, δηλαδή δεν είναι συνεχόμενη χρήση και αναγκαία δηλαδή να πρέπει να έχει την ανάγκη να το καταναλώσει. Είμαι και σχεδόν σίγουρος γιατί όσο μπορώ και εγώ να το διαπιστώσω, ότι έχει σταματήσει λόγω της υπόθεσης με το παιδί, οπότε μπορεί να διαπιστωθεί. Η κάνναβης μπορεί να είναι μέχρι έξι μήνες στα ούρα θετική, αλλά πιστεύω δεν κάνει χρήση και πιστεύω δεν τον επηρέασε χρόνια." Πρόσθεσε ότι βρίσκει τη χρήση του αλκοόλ, που είναι νόμιμη ουσία, χειρότερη. Σε περαιτέρω υπόδειξη του κ. Κουρίδη, ότι ένας άνθρωπος ο οποίος κατά τη διάρκεια της φοίτησής του, που ήταν 7 - 8 χρόνια, έκανε χρήση κάνναβης και ότι δεν νομίζει η χρήση για τόσα χρόνια να θεωρείται περιστασιακή, απάντησε ότι δεν μπορούσαν να κάνουν εικασίες. Ερωτηθείς, όμως, στη συνέχεια, για τη φύση της ουσίας και αν μπορούσε να επηρεάσει τον γονέα ως προς την άσκηση των γονικών του καθηκόντων, ανέφερε: "Φυσικά είναι ψυχοτρόπος ουσία, μπορεί να επηρεάσει λειτουργίες, αλλά όσον αφορά την ικανότητα του να είναι κηδεμόνας, νομίζω δεν επηρεάζει." Ως τέταρτος μάρτυρας του Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.4) προσήλθε ο κ. XXXXX Κουσουλίδης, κλινικός ψυχολόγος, με μάστερ στην κλινική ψυχολογία. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, είχε τρεις συναντήσεις με τον πατέρα για διερεύνηση της ψυχικής του υγείας. Και ότι τον υπέβαλε στο τεστ MMPI για διάγνωση διαταραχών προσωπικότητας. Ένα πολυδιάστατο ερωτηματολόγιο με τρεις κλίμακες ανίχνευσης ψεύδους. Ο πατέρας απάντησε, με αυτό το τεστ, σε 573 ερωτήσεις. Μετά τη διεξαγωγή της εξέτασης, δεν διαπίστωσε οποιαδήποτε ψυχοπαθολογία. Αντίθετα, ο πατέρας αποδείχθηκε ότι έχει μια οργανωμένη, δομημένη προσωπικότητα. Διαπιστώθηκε, όμως, έλλειψη υπομονής του πατέρα κάτω από πιεστικές καταστάσεις. Όπως ανέφερε, ο πατέρας είναι ενθουσιώδης και αντιδρά έντονα στην αδικία. Αντεξεταζόμενος αν ο πατέρας τού ανέφερε ότι ήταν χρήστης κάνναβης, απάντησε ότι δεν του το ανέφερε. Η έκθεσή του κατατέθηκε ως Τεκμήριο 8, το πολυδιάστατο ερωτηματολόγιο της Προσωπικότητας της Μινεσότα σημειώθηκε ως Τεκμήριο
- Ερωτηθείς, περαιτέρω, αν έχει ασχοληθεί με τα θέματα κατανομής της γονικής μέριμνας, απάντησε αρνητικά. Ούτε και διάβασε την έκθεση της κ. Δημοσθένους, γιατί ήθελε η εμπειρογνωμοσύνη, να βασίζεται στα δικά του δεδομένα. Δήλωσε, τέλος, ότι ήταν σίγουρος για τα αποτελέσματα και τη γνώμη του. Ως πέμπτος μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.5) προσήλθε ο κ. XXXXX Liedtke, με καταγωγή από τη Γερμανία, ο οποίος γνωρίζει και τους δύο διαδίκους. Ο γιος του είναι παντρεμένος με τη θεία του ΠΕ. Όπως ανέφερε, ο πατέρας ήταν για οκτώ χρόνια στη Γερμανία και σε ένα από τα διαμερίσματα που διέθετε στο σπίτι του. Για 35 χρόνια, κάθε τρεις μήνες ο εν λόγω μάρτυρας, επισκέπτεται την Κύπρο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, κατά το 2015 είχε εντολή να φέρει τον XXXXX στην Κύπρο. Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι: «ο ΠΕ μου τηλεφώνησε εάν μπορώ να φέρω το μικρό από τη Γερμανία στην Κύπρο. Εγώ μίλησα με την KRU και μου έδωσε ένα χαρτί ότι μπορώ να φέρω το παιδί στην Κύπρο, μετά η νύφη μου έφερε το παιδί από τη Δρέσδη.» Όπως του είπε η μητέρα, το παιδί ήταν μελαγχολικό στη Γερμανία. Ήταν δε η εκτίμησή του ότι το παιδί ήταν πολύ ενθουσιασμένο που θα έβλεπε τον πατέρα του. Σε ερώτηση αν ξαναμίλησε με τη μητέρα, ανέφερε ότι η KRU του τηλεφώνησε και του είπε ότι μικρός θα μείνει Κύπρο και ήταν πολύ στεναχωρημένη γι' αυτό. Στην ερώτηση αν η KRU του είπε ότι ο μικρός θα μείνει στην Κύπρο απάντησε: « Είπε ότι δεν θα έρθει πίσω και με παρακάλεσε να κάνουμε μια συζήτηση μαζί με τον ΠΕ, η KRU μαζί με τον XXXXX» Για να βρουν λύση, πως θα συνεχίσουν για το μέλλον του παιδιού. Περιέγραψε, στη συνέχεια, τις προσπάθειες του, για να βοηθήσει τους διαδίκους, αναλαμβάνοντας ο ίδιος πρωτοβουλία και κάνοντας τους μια συμφωνία για τη ρύθμιση της γονικής μέριμνας του παιδιού τους. Την οποία, όμως, σύμφωνα με τον κύριο Liedtke, η μητέρα άλλαξε δύο φορές και εν τέλει δεν την υπέγραψε. Ξεκαθάρισε ότι ήταν δική του πρόταση να τους βοηθήσει και ότι οι δύο το δέχθηκαν. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 10 το κείμενο της συμφωνίας που είχε ετοιμάσει. Ήταν, περαιτέρω, η θέση του ότι οι διάδικοι συζητούσαν το παιδί να πάει σχολείο μέχρι τον Αύγουστο και θα το ξανασυζητούσαν. Θα ήταν μια δοκιμαστική περίοδος. Όπως ισχυρίστηκε, η πρώτη απόφαση ήταν ότι ο XXXXX ς θα έμενε στην Κύπρο μέχρι να πάει στο σχολείο, σε αυτό τον χρόνο θα μπορούσαν να δουν εάν αισθάνεται καλά στην Κύπρο, εάν αισθάνεται καλά στο νηπιαγωγείο και είχαν συμφωνήσει ότι και οι παππούδες και οι γιαγιάδες θα έβλεπαν το παιδί σε αυτό τον χρόνο, επίσης ότι η μητέρα θα μπορούσε να ελέγξει κάθε στιγμή εάν το παιδί αισθάνεται καλά η όχι. Και ότι θα είναι για το καλό του παιδιού τους και θα αποφασίσουν που θα μείνει το παιδί. Η παραπάνω συμφωνία, όπως ανέφερε, άλλαξε δύο φορές. Συμπληρώθηκε από τη μητέρα, η οποία ήθελε το παιδί να πάει σχολείο μέχρι τον Αύγουστο και να ξανασυζητούσαν το θέμα, τι θα γινόταν με το παιδί. Η παραπάνω θα ήταν μια δοκιμαστική περίοδος. Προϋπόθεση, όπως είπε, ήταν να αισθάνεται καλά το παιδί. Μια ημέρα, όμως, πριν φύγει η μητέρα για τη Γερμανία, είπε ότι δεν κάνει καμιά συμφωνία και θέλει να τα ξεκαθαρίσει με το Δικαστήριο. Στην υποβολή του κ. Κουρίδη, ότι το παιδί θα ερχόταν στην Κύπρο για διακοπές, ο κ. Lietdke απάντησε αρνητικά. Ανέφερε ότι η αποστολή του ήταν να φέρει τον XXXXX στην Κύπρο και τίποτε άλλο. Αντεξεταζόμενος ο κ. Liedtke, αν γνώριζε ότι ο μικρός ήταν για 19 μήνες στη Γερμανία, απάντησε καταφατικά. Και αν μίλησε τηλεφωνικά με τη μητέρα πριν το παιδί έρθει στην Κύπρο, απάντησε ότι είχε μιλήσει μαζί της, και του είπε ότι συμφωνεί να έρθει ο μικρός στην Κύπρο. Σε περαιτέρω ερώτηση, γιατί συμφώνησε να το φέρει στην Κύπρο και τι του είπε η μητέρα, απάντησε: «Πιστεύω ότι ήθελε να έρθει στην Κύπρο για να κάνει διακοπές.» Συμφώνησε, ακόμη, με την υποβολή ότι η μητέρα του είπε ότι ο ανήλικος θα ερχόταν στην Κύπρο για διακοπές και ότι θα επέστρεφε πίσω στη Γερμανία. Σε περαιτέρω ερώτηση, αν η μητέρα του είπε ότι θα επέστρεφε στη Γερμανία, συμφώνησε με τον κ. Κουρίδη. Απέρριψε, όμως, τη θέση ότι ο XXXXX ς ήταν πολύ ευτυχισμένος στη Γερμανία, όταν ήταν μαζί της. Στην υποβολή ότι η μητέρα του είπε ότι ο XXXXX θα έρθει Κύπρο μόνο δύο εβδομάδες, απάντησε: «Είπε για διακοπές». Σε ερώτηση που ακολούθησε: «Ώστε είπε για διακοπές. Δηλαδή ο XXXXX ερχόταν στην Κύπρο για διακοπές;» Απάντησε ο μάρτυρας: «Μιλήσαμε μόνο για διακοπές.» Επιμένοντας ο κ. Κουρίδης και θέτοντας ξανά στο μάρτυρα αν συμφωνούσε ότι ο XXXXX ήρθε στην Κύπρο για διακοπές, απάντησε: «Η δική μου η αυτή, ήταν να φέρω τον XXXXX στην Κύπρο και τίποτε άλλο.» Ερωτηθείς, στη συνέχεια, αν γνώριζε όταν έφερε τον XXXXX στην Κύπρο, ότι το παιδί είχε εισιτήριο επιστροφής για τις 8 Μαρτίου του 2015 απάντησε: «Αν ήταν 8 δεν ξέρω, αλλά ότι είχε εισιτήριο για επιστροφή είχε.» Σχολίασε ο εν λόγω μάρτυρας, περαιτέρω, δίδοντας τη δική του εκτίμηση, τη σχέση του παιδιού με τον πατέρα, λέγοντας ότι δεν έχει ξαναδεί τέτοιο πατέρα. Φρόντισε όπως το παιδί του παρακολουθεί μαθήματα πιάνου, κιθάρας, τον παίρνει εκδρομές, εκτιμώντας ότι ο XXXXX του φαίνεται πολύ ευτυχισμένος. Ερωτηθείς, ακόμα, αν γνώριζε ότι το παιδί το έβαλε στο stop list o πατέρας μια ημέρα πριν φύγει η μητέρα, ανέφερε ότι το έχει ακούσει, αλλά δεν γνώριζε αν ήταν μια ημέρα πριν. Δικαιολόγησε τον πατέρα για την ενέργεια του, αφού η μητέρα στο παρελθόν είχε επιχειρήσει να φύγει χωρίς να το γνωρίζει ο πατέρας. Ως έκτη μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.6) παρουσιάστηκε η κ. XXXXX Παύλου, ψυχολόγος, με πτυχίο ψυχολογίας και μεταπτυχιακό στην οικογενειακή θεραπεία, με εξειδίκευση στις εξαρτήσεις. Τελείωσε τις σπουδές της το 1997, εργάστηκε ένα χρόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες και σήμερα είναι κλινική διευθύντρια της Θεραπευτικής Κοινότητας Αγία Σκέπη που αποτελεί ένα Κέντρο Απεξάρτησης, που εξυπηρετεί χρόνιους χρήστες παράνομων ουσιών, στην οποία υπηρετεί από το
- Βλέποντας 100 άτομα την εβδομάδα που έχουν εξάρτηση από ουσίες. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, είδε τον πατέρα για να αξιολογήσει κατά πόσο υπάρχει θέμα ουσιών. Για να καταλήξει στη γνώμη της, χρησιμοποίησε δύο εργαλεία. Έκανε βιοψυχοκοινωνική αξιολόγηση και μετά χρησιμοποίησε ένα εργαλείο, το Europ ASI (European Addiction Severity Index), το οποίο αξιολογεί το θέμα ουσιών στον άνθρωπο. Το συμπέρασμά της από την εξέταση, ήταν ότι ο πατέρας δεν έχει θέμα ουσιών, ούτε χρήσης, ούτε κατάχρησης. Σε ερώτηση του δικηγόρου του αν εννοεί ότι ο πατέρας «δεν έχει σήμερα», απάντησε καταφατικά. Σε περαιτέρω ερώτηση του κ. Βραχίμη, αν η θέση του πατέρα ότι τα τελευταία 2 ½ χρόνια δεν έχει κάνει οποιαδήποτε χρήση, είναι αληθινή και κατά πόσο η ίδια έχει οποιαδήποτε ένδειξη που να δημιουργεί αμφιβολίες γι' αυτή τη θέση, απάντησε αρνητικά. Σε περαιτέρω ερώτηση του κ. Βραχίμη αν η χρήση μαριχουάνας από μόνη της μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, απάντησε: «η χρήση όχι ιδιαίτερα, όχι κατ' ανάγκην, η κατάχρηση όμως, ναι». Κληθείσα να περιγράψει την εικόνα ενός ατόμου που κάνει κατάχρηση μαριχουάνας ανέφερε ότι εκείνο το οποίο παρατηρείται είναι το «σύνδρομο της αδράνειας», όπου το άτομο αδρανεί σε όλες τις πτυχές της ζωής του και συχνά στη φροντίδα του εαυτού του, της υγιεινής του, με αποτέλεσμα και εμφανισιακά να φαίνεται η έκπτωση. Το ιστορικό του πατέρα θεωρεί πως δεν συνάδει με το ιστορικό κάποιου ατόμου που στο παρελθόν έχει κάμει κατάχρηση μαριχουάνας. Η συμπεριφορά του, τόσο επαγγελματικά, όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον, στις σχέσεις του με τρίτα άτομα, όπως ανέφερε, δεν δείχνουν ότι αυτός ο άνθρωπος είναι χρήστης ή κάνει κατάχρηση εξαρτημένων ουσιών. Κληθείσα να εξηγήσει τις διαφορές μεταξύ χρήσης και κατάχρησης παράνομων ουσιών και τις επιπτώσεις στη συμπεριφορά, λειτουργικότητα και γονική του ικανότητα, και τι γίνεται μετά αν σταματήσει τη χρήση ή γενικά όταν κάνει χρήση, εξήγησε ότι εξαρτάται από το άτομο. Η απλή χρήση μπορεί να μη δημιουργήσει πρόβλημα στο άτομο, και σε κάποια άλλα άτομα να δημιουργήσει. Και ότι εξαρτάται από τη βιολογία του κάθε ανθρώπου, που είναι διαφορετική. Όπως ανέφερε στη συνέχεια, εξαρτάται αν επιλέγει την ουσία σαν τρόπο διασκέδασης μια φορά την εβδομάδα, οπότε δεν θα υπάρχουν επιπτώσεις. Αν επιλέγει την ουσία 1, 2, 3 φορές την εβδομάδα, παραμένει στο κομμάτι της χρήσης γιατί υπάρχουν προβλήματα τα οποία δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει και η ουσία τον βοηθά να τα αντιμετωπίσει, αυτό ενδεχομένως να δημιουργήσει πρόβλημα στο άτομο. Και ότι είναι για τους λόγους αυτούς, που επιλέγει να κάνει χρήση. Ερωτηθείσα τι πρόβλημα δημιουργείται, ανέφερε ότι από την ουσία αυτή καθεαυτή, εν καιρώ απλής περιστασιακής χρήσης, δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα, εκείνο που μπορεί να σου κάμει είναι να εμποδίζει το άτομο από το να επιλύσει αυτά τα προβλήματα. Όπως εξήγησε, είναι αυτό που λέμε «κλειδώνει λίγο το πρόβλημα εκεί που βρίσκεται και να μην το αφήνει να επιλυθεί». Ερωτηθείσα με βάση την εμπειρογνωμοσύνη της, αν θα άφηνε ένα άτομο που κάνει χρήση 1 - 2 φορές την εβδομάδα, με ένα ανήλικο κάτω από τη δική του φροντίδα, απάντησε καταφατικά. Σε υπόδειξη, τέλος, ότι η ίδια είχε πει ότι υπάρχει κάποια έκπτωση στην ικανότητά του και ότι χρειάζεται περίπου μισή με μια ώρα να ξεφύγει από εκείνες τις επιδράσεις που μπορεί να πάρει κάποιος μέσα από τη χρήση μαριχουάνας, ερωτηθείσα περαιτέρω, πως αυτό το γεγονός γι' αυτή δεν σήμαινε τίποτε, απάντησε ότι είναι το ίδιο πράγμα αν κατανάλωνε μια, δύο μπύρες κάποιος που καπνίζει ένα γραμμάριο μαριχουάνας και ότι η έκπτωση στον οργανισμό του ισοδυναμεί ως να είχε καταναλώσει μια, δύο μπύρες. Ακόμα, ότι θεωρεί το αλκοόλ χειρότερο από τη μαριχουάνα. Απαντώντας αν είχε οποιεσδήποτε επιφυλάξεις ως προς την καταλληλότητα του ΠΕ ως γονιού, λόγω οποιασδήποτε σχέσης με παράνομες ουσίες, απάντησε αρνητικά. Ερωτηθείσα αν ο πατέρας της ανέφερε ότι έκανε χρήση ουσιών απάντησε καταφατικά. Της ανέφερε ότι έκανε χρήση περιστασιακά χρήση στις σπουδές του και λίγο μετά έκανε χρήση μαριχουάνας. Ερωτηθείσα κατά την αντεξέταση αν σ' ένα άτομο τη δεδομένη στιγμή που καπνίζει τη μαριχουάνα, υπάρχει περίπτωση να δημιουργηθεί πρόβλημα, απάντησε: «Μάλιστα κάτω υπό την επήρεια έχει μειωμένα αντανακλαστικά ουσιαστικά και λιγότερο ενδιαφέρον για το τι συμβαίνει γύρω του.» Ερωτηθείσα ακόμα πόση χρονική διάρκεια παίρνει αυτή η φάση απάντησε: «Η φάση αυτή διαρκεί περίπου μισή με μια ώρα μάξιμουμ και πάλι παίζει ρόλο η ποσότητα.» Κληθείσα να πει αν μπορούσε να ξέρει αν ο πατέρας έκανε χρήση τα τελευταία δύο χρόνια που βρίσκονται στο Δικαστήριο, ανέφερε ότι η ίδια δεν μπορούσε να το ξέρει παρά μόνο μέσα από αιματολογικές εξετάσεις ή ουροληψία. Σε ερώτηση: «Αν σταματήσει τη χρήση είτε κατάχρηση για 45 ημέρες, κάνει αιματολογική εξέταση, εντοπίζεται μηδέν;» Απάντησε: «Ναι. Εκείνο όμως που μπορεί να κάνει, αν υπάρχει τέτοια αγωνία, είναι να ζητά σε ανυποψίαστο χρόνο εξετάσεις.» Σε περαιτέρω ερώτηση, εάν ένας χρήστης ή ένας ο οποίος έκαμε κατάχρηση, μπορούσε να σταματήσει για 45 ημέρες προκειμένου να βρεθεί καθαρός, απάντησε: "Ένας που κάνει κατάχρηση καθημερινά ναι, θα μπορούσε και όχι αναλόγως. Όμως αν έκανε κατάχρηση καθημερινά, χρόνια, κάποιοι μπορούν και κάποιοι δεν μπορούν είναι η πραγματικότητα." Έβδομος μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.7) ήταν ο ίδιος ο πατέρας, ο ΠΕ, ο οποίος υιοθέτησε γραπτή δήλωσή του και αντεξετάστηκε. Στη γραπτή δήλωσή του αναφέρθηκε στη γνωριμία του με τη μητέρα κατά το 2008, τη συγκατοίκησή τους, αρχικά στο διαμέρισμα που διατηρούσε η μητέρα και στη συνέχεια, σε σπίτι που τους παραχώρησαν οι γονείς του στην Πόλη Χρυσοχούς. Μίλησε για την απόκτηση του παιδιού τους στις 07/10/2009, καθώς και για τα προβλήματά που παρουσιάστηκαν στην πορεία της σχέσης τους, τα οποία απέδωσε στην επιμονή της μητέρας να μετοικήσουν στη Γερμανία. Όπως ανέφερε, από το 2013 η μητέρα άρχισε να παρουσιάζει ιδιαίτερα ανησυχητικές συμπεριφορές και να είναι ιδιαίτερα επίμονη ότι ήθελε να επιστρέψει στη Γερμανία. Πήγαν στη Γερμανία κατά το Μάιο του 2013 μαζί, όμως επέστρεψε μόνος και η μητέρα ήλθε 10 μέρες αργότερα. Όπως ισχυρίστηκε, μετά την επιστροφή της ήταν ιδιαίτερα επίμονη γιατί δεν αισθανόταν καλά και ήθελε την ψυχολογική στήριξη της οικογένειας της. Επειδή η συμπεριφορά της τον ανησύχησε ιδιαίτερα, καταχώρησε στο Δικαστήριο την αίτηση γονικής μέριμνας 124/13 και ζήτησε όπως τοποθετηθεί το όνομα του XXXXX στο Stop list. Οι ανησυχίες και οι φόβοι του, επαληθεύθηκαν, αφού η μητέρα επιχείρησε να φύγει χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει. Ειδοποιήθηκε από την Αστυνομία Αλλοδαπών, η οποία τον ενημέρωσε ότι η μητέρα επιχείρησε να ταξιδεύσει με το παιδί, αλλά δεν της επέτρεψαν να περάσει από τον έλεγχο διαβατηρίων, καθώς είχε καταχωρηθεί στο μηχανογραφικό σύστημα το διάταγμα απαγόρευσης εξόδου. Κατ' εκείνη την ημέρα, επειδή ο ίδιος ήταν στην Πάφο, παρακάλεσε δύο φίλους του να την ακολουθήσουν, γιατί ανησυχούσε ότι θα έφευγε από τα Κατεχόμενα. Η παραπάνω περιπέτεια του, έληξε στον Αστυνομικό Σταθμό Πάφου όπου και κατέληξαν, μετά την απόπειρά της να φύγει με το παιδί. Εκεί με παρότρυνση Λειτουργού του Γραφείου Ευημερίας, όπως ανέφερε, άφησε το παιδί στη μητέρα, η οποία όμως, δεν επέστρεψε στο σπίτι τους, αλλά έμεινε σε φίλη της. Μετά το πιο πάνω συμβάν ακολούθησαν αρκετές συζητήσεις μεταξύ τους. Η μητέρα του ζητούσε να της επιτρέψει να πάει λίγο καιρό στη Γερμανία με το παιδί γιατί ήταν ψυχολογικά αναστατωμένη και είχε κατάθλιψη. Για να τη βοηθήσει ώστε να ηρεμήσει, αλλά για να βοηθήσει και τη σχέση τους, αποδέχθηκε όπως η μητέρα μεταβεί στη Γερμανία για συγκεκριμένο διάστημα, μεταξύ των ημερομηνιών 12/08/2013 μέχρι τις 04/01/
- Πίστευε ότι αν της έδινε λίγο χρόνο θα τη βοηθούσε να ηρεμήσει και να επιστρέψει πίσω στο σπίτι τους, με το παιδί. Γι' αυτό και στις 08/08/2013 τροποποιήθηκε το διάταγμα που είχε εκδοθεί στην υπόθεση γονικής μέριμνας 124/2013 και, εκ συμφώνου, καθορίστηκε ως τόπος διαμονής του παιδιού ο τόπος διαμονής του στην Πόλη Χρυσοχούς. Αναστάληκε, επίσης, η τοποθέτηση του ονόματος του XXXXX στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο (Stop List), ώστε να ταξιδεύσει με τη μητέρα του στη Γερμανία. Τέθηκε δε ως όρος, ότι οποιαδήποτε περαιτέρω παραμονή του παιδιού μετά τις 04/01/2014, θα θεωρείτο άμεσα ως παράνομη και απαγωγή (Τεκμήριο 17). Ό ίδιος είχε καθημερινή επαφή με το παιδί του μέσω Skype, ενώ η μητέρα του ανέφερε ότι επισκεπτόταν καθημερινά ψυχίατρο, ο οποίος τη βοηθούσε και άρχισε να νιώθει καλύτερα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, κατά τον Δεκέμβριο του 2013, η μητέρα του ζήτησε να της επιτρέψει να παραμείνει στη Γερμανία μέχρι και τις 16/01/2014, ημερομηνία των γενεθλίων της, για να μπορέσει να τα περάσει με την οικογένεια της, κάτι που ο ίδιος αποδέχθηκε. Και η ίδια θα αναλάμβανε να διευθετήσει το θέμα των εισιτηρίων επιστροφής, τα οποία και θα έκλεινε, όπως έλεγε, ο πατέρας της. Αφού παρήλθε, όμως, η ημερομηνία επιστροφής και δεν επέστρεψε, επικοινώνησε πάλι μαζί της για να δει γιατί δεν επέστρεφε. Η ίδια του ανέφερε ότι δεν είναι έτοιμη και έτσι συνέχιζε, σύμφωνα με τη θέση του, να κατακρατά παράνομα τον XXXXX στη Γερμανία. Οι συζητήσεις μεταξύ τους συνέχισαν και στις 02/03/2014, όπου και επισκέφθηκε τη Γερμανία για να της εξηγήσει ότι κατακρατούσε παράνομα το παιδί και ότι έπρεπε το παιδί να επιστρέψει στην Κύπρο. Όπως ισχυρίστηκε, δεσμεύτηκε η μητέρα ότι θα το επέστρεφε, βάζοντάς του, όμως, όρο να αποσύρει το διάταγμα που εκκρεμούσε στην υπόθεσή τους, γιατί δεν ήθελε να αισθάνεται ότι εκκρεμούν διατάγματα σε βάρος της. Αλλά και γιατί έπρεπε να δείχνουν εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλο. Όπως περαιτέρω ανέφερε, η μητέρα ήθελε ακόμη λίγο χρόνο να προετοιμαστεί ψυχολογικά. Έτσι στηριζόμενος στις διαβεβαιώσεις της, στις 29/05/2014 έδωσε οδηγίες στους δικηγόρους του να αποσύρουν την αίτηση. Παράλληλα, έκλεισε εισιτήρια στη μητέρα και το παιδί για να επιστρέψουν στην Κύπρο στις 02/07/
- Έκλεισε εισιτήρια μετ' επιστροφής στη Γερμανία, για τις 23/07/2014, διότι αφενός, η διαφορά στο κόστος από την απλή κατεύθυνση δεν διέφερε, αφετέρου, ήθελε να είναι σίγουρος ότι αυτή τη φορά η μητέρα θα ερχόταν στην Κύπρο. Σε καμιά περίπτωση, όμως, μετά την επιστροφή του παιδιού στον τόπο συνήθους διαμονής του, στην Κύπρο, δεν είχε πρόθεση να επιτρέψει το παιδί να ξαναφύγει. Στο μεταξύ, όμως, στις 19/06/2014 είχε πολύ σοβαρό δυστύχημα με τη μοτοσικλέτα και διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας με βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Ο τραυματισμός του ήταν τόσο σοβαρός, που βρισκόταν σε κώμα για πέντε ημέρες, ενώ παρέμεινε στο νοσοκομείο για ένα μήνα. Μετά που βγήκε από το νοσοκομείο παρέμεινε κλινήρης για δύο μήνες και αντιμετώπιζε πρόβλημα με τη μνήμη του. Ο τραυματισμός του έφερε τη μητέρα και το παιδί κοντά του. Ήρθε στις 02/07/2014 με το παιδί, με εισιτήριο που ο ίδιος τους είχε εξασφαλίσει όταν ήταν στο νοσοκομείο, σε πολύ άσχημη κατάσταση. Παρέμειναν στην Κύπρο για ένα περίπου μήνα και στη συνέχεια, εκμεταλλευόμενη η μητέρα, την άσχημη κατάσταση της υγείας του και την αδυναμία του να αντιδράσει, πήρε το παιδί πίσω στη Γερμανία. Αφού βελτιώθηκε η υγεία του, επικοινώνησε με τη μητέρα και της ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμούσε το παιδί να παραμείνει στη Γερμανία. Τον Δεκέμβριο του 2014 την επισκέφθηκε στη Γερμανία για 10 περίπου ημέρες, σε μια προσπάθεια να της εξηγήσει ότι παράνομα κατακρατούσε τον XXXXX και ότι το παιδί έπρεπε να επιστρέψει στην Κύπρο. Αφού η μητέρα συνέχιζε να κατακρατά το παιδί, και να αρνείται να το επιστρέψει στην Κύπρο, υπέβαλε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης στις 31/12/2014 αίτημα για επιστροφή του παιδιού στην Κύπρο, με βάση τη Σύμβαση της Χάγης για τις Διεθνείς Πτυχές της Απαγωγής Παιδιών, στο εξής «η Σύμβαση της Χάγης». Στο μεταξύ, όπως ανέφερε, η μητέρα πείσθηκε να μεταφέρει το παιδί στην Κύπρο στις 21/02/2015, το εισιτήριο δε του XXXXX είχε ημερομηνία επιστροφής στη Γερμανία στις 08/03/
- Με δεδομένο ότι το παιδί θα ερχόταν στην Κύπρο, έδωσε οδηγίες, όπως μη προχωρήσει η διαδικασία απαγωγής. Ο XXXXX ήρθε τελικά στην Κύπρο. Σύμφωνα δε με τους ισχυρισμούς του, η μητέρα συμφώνησε όπως ο XXXXX μείνει στην Κύπρο και ότι θα ερχόταν στην Κύπρο πριν την έναρξη του σχολείου, για να διαπιστώσει κατά πόσο ο XXXXX περνούσε καλά στην Κύπρο, και αν ήταν όλα εντάξει, θα εξακολουθούσε και θα συνέχιζε να διαμένει μαζί του, στην Κύπρο. Μάλιστα, τον διαβεβαίωσε ότι δεν θα προχωρούσε με αίτηση στο Δικαστήριο για να μεταφέρει το παιδί στη Γερμανία. Από τότε το παιδί είναι μαζί του στην Κύπρο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, το παιδί ήταν τρισευτυχισμένο που επέστρεψε στην Κύπρο και εκδήλωνε τη χαρά του που είχε τον πατέρα του, τη γιαγιά, τον παππού, τη θεία, τις δασκάλες του, αγκάλιαζε και φιλούσε τον πατέρα του, δεν έφευγε από κοντά του και του έλεγε πόσο του έλειψαν. Στη γραπτή μαρτυρία του, ακόμα, περιέγραψε με λεπτομέρειες τη ζωή του παιδιού με τον ίδιο, τους παππούδες και την αδελφή του, υποστηρίζοντας ότι το παιδί είναι τόσο ευτυχισμένο μαζί τους και στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στο σχολείο και ιδιαίτερα δημοφιλές παιδί. Περιέγραψε, ακόμα, το καθημερινό πρόγραμμα του παιδιού, αναφέροντας ότι το παιδί έχει τις δραστηριότητές του, πάρα πολλούς φίλους, τους οποίους και κατονόμασε, δύο σκυλάκια, πηγαίνει μαθήματα κιθάρας και πιάνου. Ακόμα, ανέλυσε το δικό του ωράριο εργασίας. Εργάζεται στο Αεροδρόμιο Πάφου στο τμήμα Ιnformation Technology (IT) της εταιρείας Hermes από τις 8:30 π.μ. μέχρι τις 5:00 μ.μ. Ετοιμάζει το παιδί το πρωί, το μεταφέρει στο σχολείο, το μεσημέρι αναλαμβάνει ο παππούς και η γιαγιά. Ο ίδιος είναι πίσω γύρω στις 6:00 μ.μ. και αναλαμβάνει πλήρως το παιδί. Έδωσε, επίσης, λεπτομέρειες για το ωράριο των γονιών του, που φροντίζουν με μεγάλη αγάπη το παιδί. Η αδελφή του, επίσης, αφιερώνει πολύ χρόνο για τον XXXXX . Υποστήριξε, περαιτέρω, ότι αφιερώνει σχεδόν όλο τον ελεύθερο χρόνο του για τη φροντίδα και ψυχαγωγία του παιδιού, προσπαθώντας να περνούν δημιουργικές ώρες με το παιδί, παίζοντας εκπαιδευτικά παιγνίδια στο σπίτι των γονέων του, ομαδικά παιγνίδια. Ανέφερε, περαιτέρω, για τη διοργάνωση των γενεθλίων του παιδιού με πολλά παιδιά στην Κύπρο, σε αντίθεση με τα γενέθλια που διοργάνωσε στη Γερμανία η μητέρα και καλεσμένοι ήταν μόνο οι γονείς της και ο βαφτιστικός της, που ήταν 15 χρονών. Τέλος, ήταν η θέση του ότι αν το παιδί επιστρέψει στη Γερμανία θα είναι δυστυχισμένο. Δεν θα στερηθεί μόνο τον χρόνο που περνά μαζί του και όλες τις δραστηριότητες που κάνουν μαζί, αλλά και το σχολείο του, τους φίλους, τους συγγενείς, το περιβάλλον του στο οποίο μεγαλώνει ήρεμα και ομαλά, ενώ στη Γερμανία θα είναι μια αλλαγή που αναπόφευκτα θα συνεπάγεται κινδύνους, αφού το παιδί θα μεταφερθεί σε ένα περιβάλλον που δεν έχει δοκιμαστεί. Υποδεικνύοντας ότι το παιδί θα μπορεί να πηγαίνει τα καλοκαίρια στη Γερμανία, επίσης οι φθηνές και τακτικές πτήσεις που υπάρχουν δίνουν τη δυνατότητα στη μητέρα να έρχεται να βλέπει το παιδί, αλλά και το παιδί να μεταβαίνει στη Γερμανία. Όπως περαιτέρω υποστήριξε, η μητέρα στη Γερμανία εργάζεται σε μερική απασχόληση και θα μπορούσε όποτε επιθυμεί να βρει εργασία στην Κύπρο, αφού έχει και στο παρελθόν εργοδοτηθεί, πριν καν τον γνωρίσει. Η μητέρα, περαιτέρω, δεν έχει δικό της διαμέρισμα, ενώ ο ίδιος έχει ιδιόκτητη κατοικία. Παρουσίασε, επίσης, βιβλιάρια από φωτογραφίες και DVD με το παιδί και τις δραστηριότητές του στην Κύπρο, μαζί του, με τους φίλους του, την οικογένεια στη θάλασσα, στο σπίτι τους και τις ευτυχισμένες στιγμές του. Η αντεξέταση του πατέρα περιστράφηκε αρχικά, γύρω από τη συμπεριφορά του απέναντι στη μητέρα, με υποβολές ότι ο ίδιος με τη συμπεριφορά του απέναντι της την ώθησε να σκέφτεται να επιστρέψει στη Γερμανία, θέση που απέρριψε, επιμένοντας ότι η μητέρα άρχισε να έχει ανησυχητική συμπεριφορά και ότι οι γονείς της και η αδελφή της την επηρέαζαν και επιθυμούσε να γυρίσει πίσω. Απέρριψε περαιτέρω τις υποβολές, ότι η συμπεριφορά του απέναντι στη μητέρα, δεν ήταν η δέουσα. Σε ερώτηση που ακολούθησε, αν η μητέρα έτσι ξαφνικά αποφάσισε να σκέφτεται να φύγει από την Κύπρο απάντησε: "Όχι δεν αποφάσισε ξαφνικά, είχαμε συζητήσεις, όπως είπα αραιά-πυκνά για το θέμα της Γερμανίας και το συζητούσαμε. Σε κάποια φάση αποφασίσαμε από κοινού να θέσουμε ένα όριο, ούτως ώστε να αποφασίσουμε αν θα μεταβούμε στη Γερμανία ή όχι και αυτό το όριο ήταν η ηλικία του XXXXX , όταν θα πήγαινε σχολείο, δηλαδή πριν να πάει σχολείο, πριν αρχίσει η ζωή του κάπου, να αποφασίσουμε που να πάμε να μείνουμε. Ήταν κάτι το οποίο σκεφτόμασταν ακόμα σαν νέο ζευγάρι με μικρό παιδί." Επικρίθηκε ακόμα για την ενέργεια του να ζητήσει την τοποθέτηση του παιδιού στο stop-list, με την υπόθεση 124/13, ενώ είχε επιτρέψει στη μητέρα να μεταβεί στη Γερμανία με το παιδί για ένα χρονικό διάστημα, ώστε να βοηθήσει στην ψυχολογική της κατάσταση. Παραδέχθηκε κατά την αντεξέτασή του ότι η μητέρα δεν το γνώριζε, υποστηρίζοντας, όμως, ότι ο ίδιος την είχε προειδοποιήσει την προηγούμενη ημέρα που επιχείρησε να μεταφέρει το παιδί χωρίς τη συγκατάθεσή του, ότι είχε υπόψη του να ζητήσει από το Δικαστήριο κάτι τέτοιο, και τελικά οι φόβοι του επιβεβαιώθηκαν, αφού η μητέρα, χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει, δοκίμασε να φύγει από το Αεροδρόμιο Λάρνακας, ενωρίτερα και πριν τις 06/08/2013, που το ταξίδι της με το παιδί είχε προγραμματιστεί. Παραδέχθηκε, ακόμα, κατά την αντεξέτασή του, ότι στο διάστημα που έμεινε η μητέρα με το παιδί στη Γερμανία, την επισκέφθηκε τρεις φορές, τη μια με τους γονείς του, μάλιστα τη μια φορά έμειναν και στο σπίτι της μητέρας, καθώς και ότι επισκέφθηκε το νηπιαγωγείο του παιδιού στη Γερμανία. Στις ερωτήσεις για τη χρήση από μέρους του κάνναβης, επικαλέστηκε το προνόμιο να μην απαντήσει περαιτέρω, λέγοντας ότι είχε παρουσιάσει γι' αυτό το θέμα επιστημονική μαρτυρία. Πρόσθεσε, όμως, ότι χρήση κάνναβης έκαναν μαζί με την Καθ' ης η Αίτηση και ο ίδιος την έχει σταματήσει εδώ και δύο χρόνια. Ερωτηθείς για τη συμφωνία τους να έρθει το παιδί στην Κύπρο κατά τον Ιούλιο του 2014 και την αγορά εισιτηρίων μετ' επιστροφής, από 02/07/2014 με επιστροφή στις 23/07/2014, απάντησε ότι έκλεισε εισιτήρια μετ' επιστροφής, γιατί δεν υπήρχε διαφορά στην τιμή. Περαιτέρω ανέφερε: "Δεν θυμούμαι ακριβώς τι συζητήσεις είχαμε και πόσο καιρό θα έκλεινα το εισιτήριο για να μείνει στην Κύπρο, εγώ στο πίσω μέρος του μυαλού μου είχα ότι με το που θα έρθει στην Κύπρο δεν θα της επιτρέψω να ξαναφύγει για Γερμανία. Της έκανα όλα τα χατίρια για να έρθει στην Κύπρο." Κληθείς να εξηγήσει γιατί απέσυρε την αίτηση γονικής μέριμνας 124/13, ανέφερε ότι το έκανε επειδή είχε διαβεβαιώσεις ότι η μητέρα θα έφερνε το παιδί στην Κύπρο και ήθελε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ τους. Αλλά και την αίτηση για επιστροφή του παιδιού στην Κύπρο στη βάση της Σύμβασης της Χάγης, παραδέχθηκε ότι την απέσυρε, γιατί είχε διαβεβαιώσεις ότι το παιδί θα επέστρεφε στον τόπο διαμονής του. Ερωτηθείς γιατί έβγαλε εισιτήρια επιστροφής όταν το παιδί ήρθε στην Κύπρο το Φεβρουάριο του 2015 συνοδευόμενο από τον θείο του, κύριο Liedtke, ανέφερε ότι το έκανε γιατί δεν υπήρχε διαφορά στην τιμή, αλλά και για να πείσει τη μητέρα να φέρει το παιδί στην Κύπρο. Αμφισβητήθηκε έντονα η δυνατότητά του να έχει αρκετό χρόνο με το παιδί του, από τον κ. Κουρίδη, λόγω του ωραρίου του, αλλά και των άλλων υποχρεώσεών του, με υποβολή ότι το παιδί το αναλαμβάνουν οι γονείς του, οι οποίοι επίσης, δεν έχουν επαρκή χρόνο για το παιδί. Όμως ,η θέση του ήταν ότι όλο τον διαθέσιμο χρόνο του τον αφιερώνει στο παιδί. Τόσο ο ίδιος, αλλά και οι γονείς του και η αδελφή του αφιερώνουν τον χρόνο τους, για να περνά καλά το παιδί. Υπέδειξε, ακόμα, ότι η μητέρα είναι αυτή που είχε το παιδί σε ολοήμερο σχολείο στη Γερμανία, ενώ εργαζόταν part time. Τη μαρτυρία του πατέρα ακολούθησε η μαρτυρία της κ. XXXXX Κατσιάμη (Μ.ΑΙΤ.8), εκπαιδευτικού από το
- Σήμερα διδάσκει στο δημοτικό σχολείο της Πόλης Χρυσοχούς, στο οποίο υπηρετεί από το
- Όπως ανέφερε, τον XXXXX τον έχει μαθητή από την Α΄ τάξη δημοτικού. Σήμερα του διδάσκει στη Β΄ τάξη. Τα παιδιά είναι τα ίδια από την περσινή τάξη. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, ο XXXXX στις εκλογές που γίνονται στην τάξη, δύο φορές το χρόνο, την πρώτη φορά είχε εκλεγεί αντιπρόεδρος της τάξης, τα πήγε πολύ καλά, τη δεύτερη φορά δεν έγινε μέλος το μαθητικού συμβουλίου, όπως είπε, υπάρχει εναλλαγή στα παιδιά. Όπως ανέφερε, ο XXXXX ς είναι ένα αγαπητό παιδί. Σε ερώτηση αν είναι δημοφιλής, απάντησε καταφατικά. Επίσης, σε περαιτέρω ερώτηση κατά πόσο είναι χαρούμενο, ομιλητικό και πρόσχαρο παιδί, απάντησε ότι ο XXXXX στο σχολείο είναι αρκετά χαρούμενος, είναι ένα κανονικό παιδί. Είναι άριστος μαθητής σε όλα τα μαθήματα. Είναι εξαιρετικός σε όλα, έρχεται πάντοτε διαβασμένος, καθαρός και περιποιημένος. Τον φέρνουν στο σχολείο κάποτε ο πατέρας, και η μητέρα όταν είναι στην Κύπρο και τον παραλαμβάνουν από το σχολείο ή ο παππούς ή η γιαγιά ή η μητέρα του όταν είναι στην Κύπρο. Ερωτηθείσα κατά πόσο το παιδί στο σχολείο δεν έχει φίλους και τον κοροϊδεύουν, ανέφερε ότι η ίδια δεν παρατήρησε κάτι τέτοιο. Επίσης, κατά πόσο έχει κάποια παιδιά με τα οποία παίζει ιδιαίτερα, ανέφερε ότι παίζει με τους συμμαθητές του, γενικά παίζει όλη η τάξη μαζί, είναι αρκετά αγαπημένοι. Αντεξεταζόμενη η κ. Κατσιάμη από τον κ. Κουρίδη για την κατάσταση του παιδιού κατά το 2015 όταν πρωτοήρθε στο σχολείο, ανέφερε ότι ήταν λίγο ανήσυχος στην αρχή, αλλά προσαρμόστηκε αρκετά εύκολα. Σε περαιτέρω ερώτηση, κατά πόσο είχε μιλήσει μαζί του και εάν εντόπισε κάτι στο παιδί, απάντησε ότι είχε εντοπίσει πέρσι στην αρχή ότι ήταν κάπως προβληματισμένος και ανήσυχος και ότι δεν εκδηλωνόταν στην ίδια να της πει κάποια πράγματα. Όπως ανέφερε η κ. Κατσιάμη, ήξερε το ιστορικό αλλά σιγά σιγά στην αρχή φαινόταν να τον βοηθά το σχολείο να ξεχνιέται και να είναι χαρούμενος, όπως τα άλλα παιδιά. Της μιλούσε αρκετά και για τη μητέρα του και τον πατέρα του, χωρίς να δηλώνει κάτι κακό είτε για τον ένα, είτε για τον άλλο. Σε ερώτηση αν όταν ήταν η μητέρα του παιδιού στην Κύπρο, είχε προσέξει κάτι ιδιαίτερο στη συμπεριφορά του αγοριού απάντησε: «Ήταν αρκετά χαρούμενος όταν ερχόταν και μου έλεγε, σήμερα κυρία θα έρθει η μητέρα μου. Έβλεπα μια διαφορά στην ψυχολογία του». Ερωτηθείσα, ακόμα, κατά πόσο ήταν περισσότερο χαρούμενος και μέσα από την παρουσία της μητέρας του στην Κύπρο να είχε οποιοδήποτε αντίκτυπο στη συμπεριφορά του, ανέφερε ότι η συμπεριφορά του παιδιού ήταν στα ίδια πλαίσια αλλά, τις ημέρες που είναι η μητέρα του εδώ, βλέπει ότι είναι πολύ χαρούμενος. Ερωτηθείσα για τον πατέρα, ανέφερε ότι επιδεικνύει ενδιαφέρον για τη συμπεριφορά του παιδιού, ενδιαφέρεται πολύ για το παιδί του. Πρόσθεσε ότι δεν μπορεί να πει κάτι κακό για κανένα από τους δύο γονείς, οι οποίοι επιδεικνύουν το ίδιο ενδιαφέρον για το παιδί τους. Αντεξεταζόμενη για το αν γνωρίζει τη μητέρα του ανηλίκου και πως θα την χαρακτήριζε, ανέφερε: «είναι ένας εξαίρετος άνθρωπος. Έχω πολύ καλές σχέσεις μαζί της εννοείται ότι νοιάζεται για το παιδί, το φροντίζει, όπως σας είπα δεν έχω τίποτε κακό να πω για τη μητέρα του παιδιού.» Τέλος, περιέγραψε τον XXXXX ως ένα ισορροπημένο παιδί επειδή έχει τόσο την αγάπη της μητέρας, όσο και του πατέρα του. Οι οποίοι, ανεξαρτήτως της διαμάχης μεταξύ τους, έχουν βρει τον τρόπο να νιώθει ότι αγαπιέται και να νιώθει ασφάλεια και από τους δύο. Ερωτηθείσα δε για τα συναισθήματα του παιδιού όταν τον παραλαμβάνει η μητέρα του, ανέφερε: «Ναι, είναι πάρα πολύ χαρούμενος, εξαιρετικά χαρούμενος» Σε ερώτηση του Δικαστηρίου κατά πόσο ο XXXXX έχει οποιονδήποτε στενό φίλο, απάντησε καταφατικά. «Ναι, έχει ένα, δύο παιδιά που είναι πιο κοντά του.» Σε περαιτέρω ερώτηση, αν παρατήρησε οποιαδήποτε μελαγχολία του παιδιού, απάντησε η δασκάλα: «Μελαγχολία ακριβώς δεν θα το πω, απλά λέω ότι το διάστημα που είναι η μητέρα του, βλέπω ότι είναι πάρα πολύ χαρούμενος ή μου λέει: "σήμερα θα έρθει η μητέρα μου, είμαι πάρα πολύ χαρούμενος". Δηλαδή, εκδηλώνει τη χαρά του.» Τέλος, υπέδειξε ότι το παιδί είναι δεμένο τόσο με τη μητέρα του, όσο και με τον πατέρα του. Ως ένατη μάρτυρας για τον Αιτητή (Μ.ΑΙΤ.9) προσήλθε η κ. Α.Ε, αδελφή του Π.E, θεία του XXXXX . Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, κάθε ημέρα είναι με το παιδί. Είναι γραφίστας, εργάζεται ως ρεσέψιονιστ σε ξενοδοχείο, σχολάνει γύρω στις 4:00 μ.μ. και μετά μέχρι τις 6:00 μ.μ., 7:00 μ.μ., περνά τις ώρες της με το παιδί. Μένει στην ίδια αυλή με τους γονείς της έτσι έχει πολύ χρόνο να παίξει με το παιδί, να του διαβάσει και να κάνουν κατασκευές. Ο XXXXX όταν έρθει σπίτι, όπως ανέφερε, είναι ή με τη γιαγιά του ή με τον παππού του, κάποιος θα τον πάρει από το σχολείο, να τον βάλει να φάει, να κάνουν τα μαθήματα του, να παίξουν με τον παππού, τη γιαγιά στην αυλή. Στο σπίτι υπάρχει μεγάλη αυλή, μπροστά, πίσω, περιφραγμένη, έρχονται τα παιδιά από τη γειτονιά και παίζουν όλα μαζί έξω αν το επιτρέπει ο καιρός. Είναι 6 - 7 παιδιά στη γειτονιά και παίζουν όλα μαζί. Περισσότερο ο XXXXX παίζει με τη ΧΧΧΧΧ, που είναι συμμαθήτρια του και είναι το σπίτι της γιαγιάς της απέναντι. Περιέγραψε, ακόμα, η εν λόγω μάρτυρας, τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού, όταν επέστρεψε στην Κύπρο, ότι τους φιλούσε, ήταν τρισευτυχισμένο που ξανάβλεπε όλη την οικογένεια. Και σήμερα το παιδί είναι ευτυχισμένο στην Κύπρο μαζί με τον πατέρα του, η ίδια δεν έχει ξαναδεί τέτοιο πατέρα, ο οποίος αφοσιώνεται στο ρόλο του. Σε ερώτηση του Δικαστηρίου πόσες ώρες περνά ο πατέρας με το παιδί, απάντησε: «Γύρω στις 5:30, 6:00 μ.μ. είναι σπίτι μέχρι τις 7:00 μ.μ. - 8:00 μ.μ. που θα κοιμηθεί το παιδί. Είναι μαζί τα Σαββατοκύριακα όταν δεν είναι η μητέρα του στην Κύπρο, όλη ημέρα είναι μαζί. Αντεξεταζόμενη η κ. Ευαγγέλου αν είχε καλή σχέση με τη μητέρα, απάντησε: "Πριν γίνουν τούτα όλα είχα άριστη σχέση μαζί της ήταν σαν αδελφή μου. Όλη μου η οικογένεια ανοίξαμε της το σπίτι μας, η μάμμα μου είχε την παραπάνω από εμένα.." Σε υπόδειξη ότι πρέπει να ήταν καλή νύφη η ΧΧΧΧΧ, ανέφερε: "Ήταν ένας αξιόλογος άνθρωπος μέσα στο σπίτι, θεωρώ όμως ότι ζούσαμε υπό κατοχή. «Ήθελε όλα να γίνονται με το δικό της τρόπο, όχι μόνο ότι αφορούσε το παιδάκι αλλά και την υπόλοιπη οικογένεια. Δηλαδή δεν μας άφηνε κατά τη διάρκεια του δείπνου να μιλήσουμε με τον XXXXX , να έχουμε πολλά πάρε δώσε ή αν έβλεπε τον XXXXX να αγκαλιάζει τους γονιούς μου είχε ένσταση, διότι δεν ήθελε να αναπτύξει καλές σχέσεις με τους γονείς μου επειδή οι γονείς της έλειπαν, ήταν Γερμανία, έτσι το βλέπω." Αντεξεταζόμενη, περαιτέρω, αναφορικά με τη συμπεριφορά της μητέρας απέναντι στο παιδί, ανέφερε ότι η μητέρα ήταν πολύ αυστηρή. Ερωτηθείσα στη συνέχεια, αν η συμπεριφορά της μητέρας ήταν φυσιολογική ή παράλογη, απάντησε ότι ήταν φυσιολογική σε κάποια πλαίσια: «δεν μπορείς ένα μωρό τριών χρονών να το καλουπιάζεις και να μην του αφήνεις χρόνο να εξερευνήσει να παίξει. ..» Ανέφερε ακόμα κάποια περιστατικά όταν η μητέρα δεν επέτρεπε στο παιδί ενώ ήθελε, να κάθεται στα γόνατα του παππού του, για να φάει το φαγητό του. Παρουσίασε ακόμα τη μητέρα να αδιαφορεί και να αποφεύγει να πληρώσει όταν το παιδί ήταν άρρωστο, όταν χρειάστηκε να πάνε στο νοσοκομείο. Σε ερώτηση που ακολούθησε, αν είδε τη μητέρα να αδιαφορεί για το παιδί της, απάντησε: "Δεν την αμφισβητώ για μάνα. Κανένας δεν την αμφισβητεί απλά είναι κάποια πράγματα που έκαμε, ήβρε τα μαλακτά της τζοιλιάς της, που λέμε στην Κύπρο. Που τη στιγμή που έχει ένα παιδάκι και ένα σωρό υποχρεώσεις με λογαριασμούς στο σπίτι κ.τ.λ. στα τρία του χρόνια το παιδάκι, όπως όλοι, μπορούσε να έβρισκε μια δουλειά part time, δεν ήθελε." Στη θέση του κ. Κουρίδη, ότι ήταν απόφαση του ζευγαριού, το μωρό να παραμείνει με τη μάμμα μέχρι να μεγαλώσει και ότι ο πατέρας θα αναλάμβανε το οικονομικό μέρος της χρηματοδότησης της οικογένειας, γι' αυτό η μητέρα παρέμεινε σπίτι με το παιδί, απάντησε: "Λογικό ως κάποια στιγμή η μάμμα να βρίσκεται με το παιδάκι της. Δεν είχε διάθεση να δουλέψει, γιατί όπως ξέρετε, δεν ξέρω αν το γνωρίζετε μέχρι και τη στιγμή που μιλούμε τώρα δεν έχει κάποια σταθερή δουλειά στη Γερμανία, με πρόφαση ότι έρχεται στην Κύπρο. Τους μήνες που είναι Γερμανία μπορούσε να κάνει κάτι, αλλά άμαν πιάνει τσιέκκι που τη κυβέρνηση γιατί να δουλέψει." Σε περαιτέρω υποβολή, ότι η μητέρα πήγαινε στο γραφείο της που διατηρούσε ως γραφίστας, και εργαζόταν μαζί της, μετά που μεγάλωσε λίγο ο XXXXX, ανέφερε ότι η μητέρα, δεν έχει καμιά σχέση με το θέμα: «έρχετουν τζιαμέ και απλά διάτασσε με και δεν έκαμνε τίποτε το ουσιαστικό.» Στην ερώτηση του κ. Κουρίδη, τότε πως είχε καλές σχέσεις, αφού αυτός ο άνθρωπος, όπως τον περιέγραψε, ήταν ένας τύραννος, απάντησε ότι δεν θεωρούσε σωστό να τσακώνονται και να έρθουν σε ρήξη, προσθέτοντας: «Απλά πηγαίναμε με τα νερά της για να μην έχουμε περαιτέρω προβλήματα στην οικογένεια». Τέλος, σε υποβολή του κ. Κουρίδη, ότι στο Δικαστήριο ήρθε για να ενισχύσει τη θέση του αδελφού της, απάντησε: «Σαφώς θα υπερασπιστώ τον αδελφό μου, αλλά λέω την αλήθεια. Δεν θα έκρυφκα ποτέ τίποτε που τη στιγμή που ξέρω ότι τα δημιούργησε όλα η KRU.» Για την υπεράσπιση της μητέρας αλλά και την προώθηση της ανταπαίτησής της, κατέθεσαν δύο μάρτυρες και η ίδια. Η μάρτυρας υπεράσπισης 1 (Μ.Υ.1), κ. XXXXX Σαουλίδου, η οποία σύμφωνα με τη μαρτυρία της, γνώριζε τη μητέρα από το 2007 όταν ήρθε να ενοικιάσει διαμέρισμα κοντά τους. Όπως ανέφερε, κατά το 2007 η μητέρα εργαζόταν στην Κύπρο και διέμενε μόνη της. Έμεινε κανένα χρόνο εκεί και η σχέση τους, ήταν επαγγελματική. Όταν η μητέρα έμεινε έγκυος μετακόμισε στο σπίτι του πατέρα που είχε από την οικογένεια του, στην Πόλη Χρυσοχούς. Αρχικά δεν έκαναν παρέα, αργότερα ξεκίνησαν να κάνουν παρέα τα παιδιά τους που πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο. Είναι και η ίδια χωρισμένη γι' αυτό και η KRU της εκμυστηρεύτηκε, κάποια προβλήματα. Συνεχίζοντας η κ. Σαουλίδου, ανέφερε ότι η μητέρα επέστρεψε τον Δεκέμβριο του 2015 και ενοικίασε διαμέρισμα από κοντά τους, δίπλα τους. Έμαθαν τότε ότι ερχόταν εδώ για τα Δικαστήρια. Τότε γνωρίστηκαν καλύτερα και η KUR. άρχισε να της έχει εμπιστοσύνη και να της εκμυστηρεύεται τα προβλήματά της. Κατά την παραμονή της KRU στα διαμερίσματά τους, η κ. Σαουλίδου έγινε μάρτυρας πολλών καυγάδων και επεισοδίων και επιθετικής, ταπεινωτικής συμπεριφοράς του πατέρα προς τη μητέρα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Η μείωση και ταπείνωση που δέχεται η KRU μπροστά στο σπίτι του πατέρα είναι απαράδεκτη.» Αναφέροντας περαιτέρω πως δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί ο ΠΕ συμπεριφερόταν τόσο άσχημα στη KRU. Περιέγραψε ακόμα προσπάθεια που έγινε από τους γείτονες να μιλήσουν με τον πατέρα, αλλά ήταν ανένδοτος και δεν το συζητούσε. Συγκεκριμένα ανέφερε: "Είμαστε μια παρέα σε ένα κοινόκτητο χώρο που καθόμασταν έξω και τα βράδια διάφοροι γείτονες, είμαστε καλή παρέα από γειτόνους και ακούγοντας έτσι λίγα πράγματα για την KRU και βλέποντας πράγματα, γιατί εκείνη τη νύκτα για παράδειγμα που άκουσα εγώ από τα παιδιά ότι ήρθε ο Π Ε σπίτι στο διαμέρισμα και έκανε φασαρία της KRU και ήταν σοκαριστικό για τα παιδιά αυτό και αρχίσαμε να προσπαθήσουμε να φτιάξουμε μια κατάσταση. Μια νύχτα που ήταν όλοι έξω στη δική μου βεράντα του σπιτιού, όλοι 4 άτομα 5, είχε έρθει ο ΠΕ να πάρει τον XXXXX που ήταν μέσα με τα παιδιά μου και έπαιζε και είχαμε, ενώ προσπαθούσαμε να μιλήσουμε στην KRU, να βρούμε μια καλύτερη λύση αναμεταξύ τους γιατί είναι κρίμα για το μωρό, τα έχω περάσει εγώ, τα έχουν περάσει και άλλοι προσπαθήσαμε και με τον ΠΕ να μιλήσουμε αλλά ήταν ανένδοτος, δεν το συζητούσε, Συγκεκριμένα η φράση από εκεί που κράτησα του Π Ε ήταν και μπροστά σε όλους, είχε πει ότι το παιδί όταν σταματήσει το θηλασμό δεν χρειάζεται τη μάνα και διέκοψε τη συζήτηση και αυτό ήταν όλο." Ανέφερε, περαιτέρω, κάποια περιστατικά κακής συμπεριφοράς του πατέρα απέναντι στη μητέρα. Ότι σε μια περίπτωση ο πατέρας έσπασε το κουδούνι του σπιτιού της μητέρας, σε άλλη περίπτωση, για να αναγκαστεί ο πατέρας να παραδώσει το διαβατήριο του παιδιού, ώστε να ταξιδεύσει η μητέρα με το παιδί, η μητέρα αναγκάστηκε να προχωρήσει σε καταγγελία στην Αστυνομία. Τότε και μόνο ο πατέρας το παρέδωσε στον Αστυνομικό Σταθμό. Ακόμη, περιέγραψε με πολύ παραστατικό τρόπο, προσκομίζοντας και φωτογραφίες, πως ο πατέρας «άρπαξε» το παιδί από τη μητέρα του, ενώ ήταν ημέρα που είχε επικοινωνία η μητέρα με το παιδί της, αφού βρισκόταν στην Κύπρο, κατά τη διάρκεια της παρέλασης στην Πόλη Χρυσοχούς και το έβαλε στους ώμους του. Περιγράφοντας τη μητέρα, ανέφερε ότι είναι πολύ δυνατός χαρακτήρας, με το μωρό έχει πάρα πολλή υπομονή. Είναι στοργική μητέρα, όπως είπε: «και το έχω δει, το έχω διαπιστώσει η ίδια», η μητέρα, όπως ανέφερε, έχει σκεφτεί το μέλλον με το παιδί. Εκτιμώντας η κα Σαουλίδου ότι η μητέρα: « .. νομίζω ότι έχει πολύ ψηλά ηθικά έχει βάλει πολύ ψηλά τον ηθικό της πήχη». Αμφισβητήθηκε έντονα η ικανότητα της κ. Σαουλίδου να εκφέρει απόψεις για την ικανότητα και καταλληλότητα των δύο διαδίκων και του συμφέροντος του τέκνου, ως μη ειδικού, αλλά και της πορείας της, των προσόντων της και της μη κατοχής πτυχίου από αυτήν. Απαντώντας, όμως, στις επικρίσεις ανέφερε ότι δεν ήρθε σαν αρμόδια, ούτε σαν παιδοψυχολόγος, αλλά ως μητέρα που έχει δύο παιδιά, έχει πάρει διαζύγιο, τα οποία δεν έχουν κανένα πρόβλημα και βλέπουν τον μπαμπά τους όποτε θέλουν, έχουν καλή συνεννόηση μεταξύ τους, ένα πράγμα που πρέπει να έχει ο καθένας. Επέμεινε, τέλος, στη θέση της, παρά την αμφισβήτηση της δυνατότητάς της να εκφέρει τέτοια άποψη, ότι δύο ώρες είναι αρκετές να παρακολουθήσει τους γονείς του XXXXX ένας ειδικός, να πάνε μια βόλτα με το παιδί τους, για να δει τη συμπεριφορά του πατέρα. Ο κ. Μάτσαλης ήταν ο δεύτερος μάρτυρας υπεράσπισης (Μ.Υ.2), υπαξιωματικός στο στρατόπεδο του Πωμού. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, διαμένει στο ίδιο συγκρότημα που διαμένει και η μητέρα, και τους χωρίζει απόσταση 15 με 20 μέτρα. Όπως ανέφερε, έχει μια κόρη που έκανε παρέα με τον XXXXX . Καταθέτοντας ο κ. Μάτσαλης, περιέγραψε ένα περιστατικό στο σπίτι της μητέρας, όταν τα παιδιά τους πήγαν να φτιάξουν γερμανικά μπισκοτάκια με τη μητέρα. Όπως ανέφερε, ο ίδιος καθόταν με τη σύζυγό του στη βεράντα και είχαν οπτική επαφή με το σπίτι της μητέρας. Κάποια στιγμή ήρθε ο ΠΕ στο σπίτι της KRU, και τότε ακούγονταν φωνές. Την επόμενη ημέρα, η κόρη του κ. Μάτσαλη, του ανέφερε ότι ο ΠΕ στην παρουσία των παιδιών, μιλούσε άσχημα στη KRU, σε σημείο που η κόρη του φοβήθηκε. Αντεξεταζόμενος ο κ. Μάτσαλης, ανέφερε ότι το παραπάνω περιστατικό, δεν το άκουσε μόνο από την κόρη του, αλλά και από τη σύζυγό του. Και ότι αυτά τα άκουσε την επόμενη ημέρα, δεν του τα είπε αμέσως το παιδί. Πρώτα τα είπε στη μητέρα της. Αμφισβητήθηκε η αξιοπιστία του κ. Μάτσαλη, αφού τέτοιο γεγονός, άφησε η κόρη του να του το πει την επομένη. Περιέγραψε, στη συνέχεια, μια προσπάθεια των γειτόνων να συζητήσουν με τον πατέρα. Όπως ανέφερε, μια εβδομάδα μετά το περιστατικό και ενώ κάθονταν όλοι στη βεράντα της ΧΧΧΧΧ Σαουλίδου, ήρθε ο ΠΕ, κάθισε στην παρέα τους και άνοιξαν κουβέντα για διάφορα θέματα. Όταν η κουβέντα ήρθε επί των προσωπικών θεμάτων του ΠΕ και της KRU, τότε ο ΠE εξέφρασε τη θέση, ότι όταν τελειώσει ο θηλασμός το μωρό δεν έχει ανάγκη τη μητέρα του. Ακούγοντας τα παραπάνω, η KRU σηκώθηκε και μπήκε στο σπίτι της ΧΧΧΧΧ, κλαίγοντας. Ο κ. Μάτσαλης περιέγραψε, ακόμα, κάποια περιστατικά κακής συμπεριφοράς του πατέρα προς τη μητέρα. Όταν τέθηκε θέμα ανανέωσης του διαβατηρίου του παιδιού, ώστε να ταξιδέψει το παιδί με τη μητέρα του στη Γερμανία και ο πατέρας δεν της το έδινε. Επίσης, ένα περιστατικό που έλαβε χώρα όταν ο πατέρας είχε έρθει να παραλάβει το παιδί και έκλεισε τον ώμο της μητέρας στο αυτοκίνητο. Αντεξετάστηκε επίμονα ο κ. Μάτσαλης, αναφορικά με τα όσα ανέφερε για τα όσα εξέφρασε ο πατέρας ενώπιον όλων, για το κατά πόσο το παιδί χρειάζεται τη μητέρα του αφού σταματήσει το θηλασμό. Με υποβολή προς αυτόν ότι παρερμήνευσε και δεν κατάλαβε το τι εννοούσε ο πατέρας με την παραπάνω δήλωση. Διαφώνησε, όμως, με τη θέση που διατυπώθηκε από το δικηγόρο του πατέρα, ότι αυτό που εννοούσε ο πατέρας ήταν ότι τα μικρά μωρά έχουν την ανάγκη να είναι με τη μάμμα αντί με τον παπά τους και όταν σταματά ο θηλασμός, δεν υπερτερεί η μητέρα έναντι του πατέρα. Αλλά και με τη θέση ότι όταν ο πατέρας έκανε αυτή τη δήλωση, δεν σήμαινε ότι μόλις σταματήσει ο θηλασμός, το παιδί πρέπει να μείνει με τον πατέρα του. Ο κ. Μάτσαλης επιμένοντας στη δική του ερμηνεία και αντίληψη της δήλωσης του πατέρα, ανέφερε ότι δεν ήταν μόνο αυτός εκεί όταν το είπε ο πατέρας, αλλά ήταν και άλλοι εκεί. Η μητέρα, KRU, ήταν η τρίτη και τελευταία μάρτυρας της υπεράσπισης (Μ.Υ.3). Με τη μαρτυρία της, προώθησε και την ανταπαίτησή της. Επέλεξε να δώσει προφορική μαρτυρία και να αντεξεταστεί. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, κατάγεται από το Marienberg της Γερμανίας. Έχει μια αδελφή δύο χρόνια μικρότερη της, οι γονείς της μένουν μαζί με τον παππού της όλοι μαζί οικογενειακά σε ένα σπίτι. Πήγε στο Λύκειο, μετά το Λύκειο έκαμε σπουδές και πήρε δίπλωμα μαίας. Σπούδασε από το 2001 μέχρι το
- Ήρθε για πρώτη φορά στην Κύπρο κατά το 2004 το Σεπτέμβριο μαζί με τους γονείς και την αδελφή της. Το 2005 ήρθε για να ζήσει μόνιμα στην Κύπρο και από τότε δούλεψε ως σερβιτόρα σε εστιατόρια, (2005-2006), μετά το 2005 προς το 2006 έλειπε έξι μήνες στο Λονδίνο και δούλευε εκεί, πρόσεχε παιδιά. Μετά επέστρεψε στην Κύπρο και το 2007 δούλευε στη Coral Bay Developments. Γνώρισε τον ΠΕ κατά το
- Σύντομα έμεινε έγκυος. Η εγκυμοσύνη ήταν ξαφνική. Όπως ισχυρίστηκε, ο ΠΕ έκανε μια σκέψη να ρίξουν το παιδί. Για την ίδια, όμως, δεν υπήρχε θέμα να διακόψει την εγκυμοσύνη, λόγω θρησκείας και λόγω της δουλειάς της. Στο τέλος και οι δύο μαζί πήραν την απόφαση ότι θα κρατήσουν το παιδί και θα το γεννήσει. Στις 07/10/2009, γέννησε τον XXXXX . Δούλευε μέχρι τα μέσα της εγκυμοσύνης της, αποφάσισαν όμως, με τον πατέρα, ότι δεν θα δούλευε και θα παρέμενε στο σπίτι μέχρι τα 2½ χρόνια του παιδιού, ώστε το παιδί να μεγαλώνει με τη μάμα του. Περιέγραψε τον ΠΕ, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ως ένα άτομο καλοσυνάτο, το οποίο την πρόσεχε. Αλλά και όσο έμενε στο σπίτι η ίδια με το παιδί, ο ίδιος δούλευε και πλήρωνε τα έξοδα που έχει μια οικογένεια. Ο ερχομός του παιδιού, όπως ανέφερε, ήταν μια μεγάλη αλλαγή. Τα πρώτα σύννεφα στη σχέση τους άρχισαν κατά το
- Άρχισαν να έχουν διαφορετική γνώμη για οποιοδήποτε θέμα. Μεγάλωσαν σε διαφορετικές χώρες και είχαν διαφορετική προσέγγιση σε κάποια θέματα. Δεν συμφωνούσαν και συγκεκριμένα, όσο αφορά στο πως θα μεγαλώσει το μωρό. Σιγά - σιγά οι διαφωνίες τους οδήγησαν σε τσακωμούς και φωνές. Το κυριότερο, όμως, πρόβλημα ήταν η καθημερινή χρήση κάνναβης από τον ΠΕ και μετά που γεννήθηκε το παιδί, το οποίο άρχισε να την ενοχλεί πολύ. Από τη χρήση κάνναβης, όπως ανέφερε, άλλαξε η συμπεριφορά του ΠΕ Πανικοβαλλόταν εύκολα για τα θέματα που αφορούσαν το παιδί, αλλά και μαζί της δεν είχε καλή συμπεριφορά. Η ίδια ήθελε από αυτόν, να είναι πιο υπεύθυνος. Ανέφερε, ακόμα, για ένα περιστατικό, όταν σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, ο ΠΕ σε μια χριστουγεννιάτικη εκδήλωση της δουλειάς του, κατανάλωσε αρκετό αλκοόλ και γύρισε με το αμάξι κάνοντας ατύχημα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, ο ΠΕ «ξεκίνησε το χασίσι και όχι μόνο από τα φοιτητικά του χρόνια». Όμως και η αδελφή του ΠΕ «κάπνισε κάνναβη και όχι μόνο μια φορά». Ερωτηθείσα από το δικηγόρο της αν και η ίδια έκανε χρήση κάνναβης παραδέχθηκε ότι πριν την εγκυμοσύνη της έκανε και η ίδια χρήση κάνναβης μια δύο φορές σε ένα party, το δοκίμασαν με την αδελφή της, όμως το έκοψε τη στιγμή που ήξερε ότι είναι έγκυος. Και ότι ήταν εκεί και ο ΠΕ Σταμάτησε, όπως ανέφερε και το κανονικό κάπνισμα και φυσικά, δεν έπινε αλκοόλ. Συνεχίζοντας, περιέγραψε κάποια επεισόδια βίαιης συμπεριφοράς του πατέρα. Όπως ένα περιστατικό που από τα νεύρα του έσπασε το τραπέζι, παρουσιάζοντας και φωτογραφία που απεικονίζει το σπασμένο τραπέζι. (Σημειώθηκε ως Τεκμήριο 31). Σε άλλη περίπτωση, όπως ισχυρίστηκε, ο πατέρας χτύπησε την πόρτα τόσο πολύ που έφυγε το ντουλάπι. Δοκίμασαν να σώσουν τη σχέση τους παίρνοντας μια κοινή απόφαση να πάνε σε ψυχολόγο. Γι' αυτό επισκέφθηκαν την κ. ΧΧΧΧΧ Κανάρη. Κατά το καλοκαίρι του 2013, συμφώνησαν ότι δεν μπορούσαν όπως ήταν τότε να συνεχίσουν τη σχέση τους, έτσι συζήτησαν ως μια λύση να πάει μόνη της με τον XXXXX στη Γερμανία για να έχουν μια απόσταση, να προσπαθήσουν με αυτή την απόσταση να ηρεμήσει η κατάσταση και πάλι να προσπαθήσουν να σώσουν τη σχέση τους. Όπως ανέφερε, θα πήγαινε για ένα χρονικό διάστημα στη Γερμανία και θα επέστρεφε. Και ότι απλά θα είχαν μια απόσταση για ένα χρονικό διάστημα. Αυτό δεν σήμαινε όμως ότι θα χώριζαν. Έτσι το ανακοίνωσαν και στους γονείς του ΠΕ. Μετά την απόφαση τους ο ΠΕ έκανε κράτηση για τα εισιτήρια με αεροπλάνο. Μετά την κράτηση όμως, δεν της μιλούσε πλέον κανείς. Ούτε ο ΠΕ, αλλά ούτε και η οικογένεια του, είχαν επαφή μαζί της. Ένιωθε πολλή πίεση και δεν ήθελε να γίνουν χειρότερα τα πράγματα. Από την κατάσταση που είχε δημιουργηθεί, δεν ήθελε να περιμένει μέχρι τις 25/07/2013, γι' αυτό και αποφάσισε να φύγει νωρίτερα. Πηγαίνοντας όμως στη Λάρνακα στο αεροδρόμιο, εκεί έμαθε ότι ήδη ο ΠΕ είχε βάλει τον XXXXX στο stop list, κατόπιν διατάγματος το οποίο εκδόθηκε από το Δικαστήριο, μετά από αίτηση του ΠΕ στην υπόθεση 124/
- Ήταν η θέση της, όμως, ότι ο ΠΕ ήξερε που θα πήγαιναν και που θα έμεναν και ότι την απόφασή της να φύγει νωρίτερα και όχι κατά την προγραμματισμένη πτήση, την πήρε γιατί άλλαξε η θέση του απέναντί της. Έφυγε τελικά για τη Γερμανία με το παιδί, αφού εκδόθηκε εκ συμφώνου διάταγμα στην υπόθεση 124/2013, στις 08/08/2013 (Τεκμήριο 17), με το οποίο επιτρεπόταν σ' αυτήν να μεταφέρει το παιδί στη Γερμανία, για την περίοδο από 12/08/2013 μέχρι 04/01/2014 και έγινε σχετική τροποποίηση του πρώτου διατάγματος που εκδόθηκε για το stop list, ημερομηνίας 26/07/
- Κατά τον Ιανουάριο του 2014, όμως, ζήτησε από τον ΠΕ να παραμείνει μέχρι τις 16/01/2014, που ήταν τα γενέθλια της, για να είναι με την οικογένεια της. Ο ΠΕ συγκατατέθηκε. Ήταν, ακόμα, η θέση της, ότι στη Γερμανία παρέμεινε με τη συγκατάθεση του ΠΕ, ο οποίος την επισκέφθηκε τρεις φορές, τη μια μάλιστα ήρθαν και οι γονείς του, οι οποίοι έμειναν και στο διαμέρισμά της. Αλλά και ότι ο ΠΕ κατά την επίσκεψη του στη Γερμανία επισκέφθηκε και το νηπιαγωγείο του παιδιού και έμεινε ευχαριστημένος. Ακόμα, κατά το Μάρτιο του 2014 ο ΠΕ επισκέφθηκε το παιδί με τους γονείς του και παρέμειναν για μια εβδομάδα στη Γερμανία. Και ότι επειδή έμεινε ευχαριστημένος από τη διαμονή του παιδιού, γι' αυτό και απέσυρε την αίτηση γονικής μέριμνας 124/2013, με την οποία τοποθέτησε το παιδί στο stop list και προβλεπόταν η επιστροφή του παιδιού στην Κύπρο. Προγραμματίστηκε εν τέλει, αφού συμφώνησαν μεταξύ τους, να έρθει στην Κύπρο το καλοκαίρι με το παιδί για την περίοδο 02/07/2014 μέχρι 23/07/2014, για να επισκεφθούν τον πατέρα. Τα εισιτήρια μετ' επιστροφής της τα έκλεισε ο ΠΕ. Ο ΠΕ όμως στις 19/06/2014 είχε ένα πολύ σοβαρό δυστύχημα. Ήρθε στην Κύπρο με το παιδί για να δουν τον πατέρα του και ενώ είχε εισιτήριο επιστροφής για τις 23/07/2014, παρέμεινε στην Κύπρο μέχρι τις 06/08/2014 για να είναι το παιδί κοντά στον πατέρα του. Για την παράταση της παραμονής της και την αγορά νέου εισιτηρίου, φρόντισε η μητέρα του ΠΕ, η οποία τους έκαμε τα εισιτήρια επιστροφής στη Γερμανία. Κατά το Φεβρουάριο του 2015, αφού συνεννοήθηκε με το ΠΕ, έστειλε το παιδί στην Κύπρο με το θείο του ΠΕ, κύριο ΧΧΧΧΧ, για να παραμείνει στον πατέρα του για την περίοδο από 21/02/2015 μέχρι 08/03/
- Το παιδί ήρθε στην Κύπρο, με εισιτήριο επιστροφής, όμως, όπως ισχυρίστηκε η μητέρα, ο πατέρας το κατακράτησε στην Κύπρο, μετά από προσωρινό διάταγμα που ζήτησε και εξασφάλισε από το Δικαστήριο στις 13/03/2015 στην παρούσα υπόθεση. Έκτοτε το παιδί διαμένει στην Κύπρο με τον πατέρα του. Συνεχίζοντας η KRU, ανέφερε ότι, επειδή το παιδί δεν επέστρεψε στη Γερμανία, κατά την προγραμματισμένη ημερομηνία επιστροφής, ταξίδευσε στην Κύπρο για να συζητήσει με τον πατέρα. Επέστρεψε στη Γερμανία, όμως, χωρίς το παιδί, αφού το διάταγμα του Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 13/03/2015 και με το οποίο τοποθετήθηκε το όνομα του παιδιού στο stop list της επιδόθηκε στις 06/04/2015, μια ημέρα πριν την αναχώρησή της για τη Γερμανία. Η ίδια δεν μπορούσε να μείνει άλλο, καθώς έπρεπε να επιστρέψει στην εργασία της, στη Γερμανία. Ήταν η θέση της μητέρας ότι το παιδί ήταν ευτυχισμένο στη Γερμανία με την ίδια, τους γονείς της, την αδελφή της, τους φίλους του, φοιτούσε στο νηπιαγωγείο και όλα κυλούσαν ομαλά. Μέχρι που ο πατέρας, ενώ έστειλε η ίδια το παιδί για διακοπές, αποφάσισε να κατακρατήσει το παιδί στην Κύπρο, με αυτό τον τρόπο. Η αντεξέταση της μητέρας υπήρξε μακρά και επίμονη. Ερωτήθηκε αναφορικά με τα προσόντα της, τη φοίτησή της για να πάρει το δίπλωμα της μαίας, την εργοδότησή της στη Γερμανία, με υποβολή ότι δεν έχει σταθερή εργασία και εισοδήματα. Αμφισβητήθηκε κατά πόσο έλεγε την αλήθεια για τις ώρες εργασίας της, με υποβολή ότι είχε εγγράψει το παιδί σε ολοήμερο νηπιαγωγείο, στο οποίο το παιδί παρέμενε 9 ώρες την ημέρα. Απαντώντας, ανέφερε ότι το παιδί μπορούσε να το πάρει ενωρίτερα και η εργασία της είχε ελαστικό ωράριο. Στις επανειλημμένες υποβολές ότι σήμερα δεν έχει σταθερή εργασία, αλλά και ότι τις σπουδές που άρχισε όταν επέστρεψε στη Γερμανία, τις σταμάτησε, ανέφερε ότι η εκκρεμότητα της υπόθεσης και το πήγαινε έλα στην Κύπρο για την υπόθεση του παιδιού της, την εμπόδιζαν να έχει μια σταθερή εργασία. Σταμάτησε τα τελευταία δύο χρόνια να εργάζεται, ώστε να μπορεί να έρχεται για το παιδί της. Επικρίθηκε, ακόμα, για την ενέργεια της να αποταθεί για επίδομα στη Γερμανία, ενώ ο πατέρας συνεισέφερε στη διατροφή του. Με υποβολές ότι στη Γερμανία η ίδια ζει με επιδόματα. Έντονα αντεξετάστηκε για την ενέργεια της να πάρει το παιδί ενωρίτερα από τη συμφωνηθείσα ημερομηνία, όπου είχε εισιτήρια για τη Γερμανία κατά το 2013, χωρίς να το γνωρίζει ο πατέρας, με υποβολή ότι αφού απέτυχε να φύγει από τη Λάρνακα, κατευθύνθηκε στη Λευκωσία με προορισμό το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου, για να φύγει από εκεί. Παραδέχθηκε ότι αποφάσισε να φύγει ενωρίτερα, όμως, όπως ανέφερε, ήταν ενήμερος ο πατέρας, ότι μπορούσε να φύγει νωρίτερα και ήξερε που θα πήγαιναν. Εκφράζοντας τη απογοήτευσή της γιατί, παρότι ο πατέρας είχε επιτρέψει σε αυτή και το παιδί να πάνε στη Γερμανία και είχε συμφωνήσει μαζί της ότι θα πήγαιναν για ένα διάστημα στη Γερμανία, εντούτοις, απευθύνθηκε στο Δικαστήριο για να τοποθετήσει το παιδί στο stop list, χωρίς η ίδια να το ξέρει. Επέμενε ακόμα ότι ουδέποτε σκέφθηκε να φύγει από το παράνομο αεροδρόμιο, άλλωστε αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα το έκανε εξαρχής. Αντεξετάστηκε, ακόμα, για την ψυχολογική της κατάσταση, με υποβολή ότι στη Γερμανία έβλεπε ψυχολόγο και συζητούσε το θέμα με τον πατέρα του παιδιού. Παραδέχθηκε ότι μιλούσε στη Γερμανία με μια γυναίκα για όλα τα προβλήματά της. Ερωτήθηκε, ακόμα, ως προς την από μέρους της χρήση κάνναβης, με υποβολή ότι δεν έλεγε την αλήθεια, όταν ανέφερε ότι έκαμε χρήση μόνο δύο με τρεις φορές και ότι δεν είπε την αλήθεια, καθώς κάπνιζε και με τον προηγούμενο σύντροφό της, απέρριψε όμως, κατηγορηματικά τις υποβολές, ότι κάπνιζε συστηματικά. Παραδέχθηκε όμως, ότι όταν ήταν 20 - 21 χρονών δοκίμασε σε ένα party χασίς, με τον πρώην σύντροφό της. Ως προς την παραμονή του παιδιού στην Κύπρο, απέρριψε τη θέση ότι τελικά συμφώνησε με τον πατέρα ότι το παιδί θα έμενε στην Κύπρο μέχρι το Σεπτέμβριο του 2015 και μετά θα αποφάσιζαν τι θα έκαναν. Επέμενε στην θέση της ότι ουδέποτε συμφώνησε το παιδί να μείνει στην Κύπρο. Ακόμα, υποστήριξε ότι ο πατέρας την απείλησε ότι θα την καταστρέψει οικονομικά, σωματικά και ψυχικά, αν πάρει το παιδί στη Γερμανία. Αρνήθηκε, περαιτέρω, τις υποβολές ότι ο πατέρας δεν υπήρξε βίαιος, λέγοντας ότι ο πατέρας σήκωσε 10 φορές χέρι πάνω της και την απείλησε. Αλλά και ότι ο πατέρας σε αυτά τα δύο χρόνια που έχουν την υπόθεση στο Δικαστήριο, έχει αλλάξει. Στην υποβολή ότι η ίδια δεν νοιαζόταν για το καλό του παιδιού της και έφερνε ένσταση στην εγγραφή του παιδιού σε σχολείο στην Κύπρο, και ότι δεν ήταν προς το συμφέρον του παιδιού, να παραμείνει ακόμα ένα χρόνο στην προδημοτική, χωρίς να πηγαίνει σχολείο μια και είχε συμπληρώσει τη σχολική ηλικία στην Κύπρο, ανέφερε ότι στη Γερμανία θα πήγαινε σχολείο, όταν το παιδί θα έκλεινε τα έξι του χρόνια, που είναι η ηλικία που μπορεί να φοιτήσει ένα παιδί στο δημοτικό. Στη θέση του κ. Βραχίμη ότι το παιδί είναι ευτυχισμένο στην Κύπρο με τον πατέρα, έχει τους φίλους του, τον παππού, τη γιαγιά, το σπίτι του, το περιβάλλον του στην Πόλη Χρυσοχούς, υπέδειξε ότι το ίδιο ισχύει και για τη Γερμανία. Αναφέροντας ότι ο πατέρας χώρισε το παιδί από τη μητέρα του στα έξι του χρόνια. Ενώ το παιδί ήταν ευτυχισμένο μαζί της στη Γερμανία. Δεν θα επεκταθώ περαιτέρω στη μαρτυρία, την οποία έχω μελετήσει με μεγάλη προσοχή και θα αξιολογήσω στη συνέχεια της απόφασής μου. Μετά το πέρας της μαρτυρίας, είχα την ευκαιρία να έχω μια φιλική συνομιλία με το παιδί. Το αποτέλεσμα της οποίας και την εντύπωση που μου άφησε το παιδί θα αναλύσω πιο κάτω. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Το συμφέρον του τέκνου ορίζεται ως πρωταρχικός οδηγός της δικαστικής κρίσης. Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Περί Σχέσεων των Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (216/1990), στο εξής ο Νόμος, κάθε απόφαση του Δικαστηρίου σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας θα πρέπει να αποβλέπει στο συμφέρον του τέκνου. Το συμφέρον του παιδιού δεν μπορεί να συγκεκριμενοποιηθεί, ούτε να περιοριστεί ή να προσδιοριστεί επακριβώς. Ως συμφέρον του τέκνου νοείται το σωματικό, υλικό, πνευματικό, ψυχικό, ηθικό και γενικά, κάθε είδους συμφέρον με προέχουσα βαρύτητα εκείνο που συνιστά βασικό παράγοντα της ορθής ψυχοσωματικής και ψυχοδιανοητικής ανάπτυξης και ανάπλασης του παιδιού. Όσον αφορά τα κριτήρια του συμφέροντος του τέκνου δεν υπάρχει κατά κανόνα ιεράρχηση. Εξαρτάται από τις ιδιαιτερότητες της συγκεκριμένης περίπτωσης σε ποιο θα δοθεί βαρύνουσα σημασία. Ο ψυχικός σύνδεσμος είναι αποφασιστικό κριτήριο για την κρίση του συμφέροντος του ανηλίκου, ιδιαίτερα όταν το παιδί είναι ώριμο ώστε να ακούεται στο Δικαστήριο, όπως ορίζει ο Νόμος, οπότε αν από τα όσα υποπέσουν στην αντίληψη του Δικαστηρίου προκύψει ότι το ανήλικο είναι ψυχολογικά συνδεδεμένο προς το ένα από του δύο γονείς, το Δικαστήριο, οφείλει να σεβαστεί την επιθυμία του παιδιού. Ένα στοιχείο που πρέπει επιτακτικά ν' αναζητείται, σύμφωνα με τη νομοθεσία, στις υποθέσεις γονικής μέριμνας, είναι η γνώμη του παιδιού. Η βούληση του ανηλίκου αναλόγως της ωριμότητάς του πρέπει να αναζητείται και να συνεκτιμάται. Έχει δε επανειλημμένα τονιστεί στην νομολογία ότι η γνώμη του παιδιού έχει βαρύνουσα σημασία στη διαμόρφωση της τελικής κρίσης του Δικαστηρίου [βλ. Στυλιανού v. Στυλιανού
(1993)1 Α.Α.Δ. 130, Πασιαρδή v. Θεοδοσίου
(2004)1 Α.Α.Δ. 338]. Η συνεκτίμηση της γνώμης του παιδιού, όπως ορίζεται και στον Ελληνικό Αστικό Κώδικα, αποτελεί ένδειξη σεβασμού της προσωπικότητας του παιδιού από τον νομοθέτη. Αποτελεί τη σημαντικότερη ίσως απόδειξη εξειδίκευσης του συμφέροντος του τέκνου, που είναι η έκφραση της προσωπικής του γνώμης. Η αναζήτηση της γνώμης του παιδιού είναι υποχρεωτική για το Δικαστήριο, εφόσον το παιδί είναι ώριμο για την έκφραση της γνώμης του για συγκεκριμένο θέμα. Ώριμο παιδί μπορεί να χαρακτηριστεί ένα παιδί όταν λόγω βιολογικών (βαθμός ευφυίας) ή κοινωνικών παραγόντων (βιώματα και εμπειρίες) είναι σε θέση να έχει μια λογική και ολοκληρωμένη άποψη σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Βέβαια, η βούληση του παιδιού λαμβάνεται υπόψη αν, ασφαλώς, είναι γνήσια και όχι υποβολιμαία ή στηρίζεται στη μονομερή επίδραση του ενός των γονέων και ιδιαίτερα, στις περιπτώσεις που το παιδί ζει με τον ένα γονέα. Είναι δε σύνηθες φαινόμενο ο γονέας που έχει τη de facto επιμέλεια να καλλιεργεί στο παιδί αδιαφορία και αποξένωση από τον άλλο γονέα με πλύση εγκεφάλου. Τα δικαιώματα του παιδιού έχουν θεσμοθετηθεί με τη Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, καθώς και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των δικαιωμάτων του παιδιού, η οποία κυρώθηκε με τον περί Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την άσκηση των Δικαιωμάτων του παιδιού (Κυρωτικό Νόμο) του 2005, 23(ΙΙΙ)/2005. Έτσι αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο η γνώμη του παιδιού, που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Βασική αρχή των νομοθετημάτων αυτών λοιπόν είναι ο σεβασμός των απόψεων των παιδιών. Γίνεται δε σαφές ότι τα παιδιά δεν αποτελούν περιουσία αλλά πρόσωπα με δικαιώματα. Επαναλαμβάνεται, ακόμα, ότι σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν παιδιά, είτε αυτές λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής ευημερίας, είτε από Δικαστήρια, διοικητικές αρχές ή από νομοθετικά όργανα, πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού. Το οποίο, βέβαια, θα πρέπει να εξετάζεται σε ξεχωριστή βάση, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης. Έχει, επίσης, τονιστεί επανειλημμένα από την νομολογία, πως στις υποθέσεις γονικής μέριμνας, δεν υπάρχει το στοιχείο της αντιπαράθεσης μεταξύ των διαδίκων. Πρόκειται για διαδικασία εξεταστικού χαρακτήρα, της οποίας ο τελικός σκοπός είναι η καλύτερη εξυπηρέτηση της ευημερίας και του συμφέροντος του ανηλίκου. Βλ. Στυλιανού v. Στυλιανού (ανωτέρω), και Ιακωβίδης v. Ιακωβίδου
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1108, από την οποία και η επιγραμματική διατύπωση της αρχής ότι: "Η ύψιστη αρχή που το Δικαστήριο θα πρέπει να έχει υπόψη σε τέτοιες υποθέσεις είναι η ευημερία του ανηλίκου." Στην Κούφου v. Κούφου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1588, τέθηκαν επίσης, οι κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση τέτοιων υποθέσεων από το Δικαστήριο. Λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Η διαμόρφωση κρίσης πάνω σε θέματα γονικής μέριμνας είναι έργο λεπτό και σύνθετο. Δεν είναι εγχείρημα που στοχεύει στην απόδοση ευθυνών ή στην επιβολή κύρωσης για μεμπτή συμπεριφορά. Γνώμονας είναι το συμφέρον του ανηλίκου και κατά την εκτίμηση του προσλαμβάνει σημασία το σύνολο των κριτηρίων." Το Δικαστήριο, επίσης, θα πρέπει να εξετάσει όλα τα στοιχεία που διαμορφώνουν το απαραίτητο περιβάλλον για τη ψυχοσωματική ανάπτυξη του παιδιού, τις συνθήκες διαβίωσής του και να το αφήσει σε ένα περιβάλλον που δεν θα έχει καταστροφική επίδραση στην ψυχολογία του. Άλλοι παράγοντες που θα πρέπει να εκτιμηθούν για την ομαλή ψυχοσωματική ανάπτυξη του παιδιού που βοηθούν στην εξειδίκευση του συμφέροντος του παιδιού, είναι οι δεσμοί του με τα αδέλφια του, [Βλ. 14
(3)του Νόμου], η σταθερότητα των συνθηκών ανάπτυξης του και οι δεσμοί του με τρίτα πρόσωπα, ακόμα και με άτομα εκτός συγγενικού περιβάλλοντος. Αντίθετα, η θρησκεία, οι πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, η γλώσσα, η καταγωγή, η κοινωνική προέλευση και περιουσία, ως έχει νομολογηθεί, δεν αποτελούν παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται αυτοτελώς, παρά μόνο σε σχέση με την τυχόν επίδρασή τους στο παιδί. Ούτε όμως, οι προσωπικές ιδιότητες των γονέων, η ιδιωτική τους ζωή, ακόμα και η ελεύθερη συμβίωσή τους με κάποιον τρίτο ή η τυχόν υπαιτιότητά τους για τη διακοπή της συμβίωσης. Ακόμα, ο χρόνος που διαθέτει ο κάθε γονέας για το παιδί του είναι κρίσιμο στοιχείο, σε συνδυασμό με την ποιότητα επαφής. Ακόμα, ο σχετικός Νόμος προστατεύει την ισότητα των δύο γονέων. Στο άρθρο 6
(2)(β) του Νόμου τονίζεται ότι: "Η απόφαση του Δικαστηρίου πρέπει να σέβεται την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις με βάση το φύλο, τη γλώσσα τη θρησκεία, τις πεποιθήσεις, την ιθαγένεια, την εθνική ή κοινωνική προέλευση ή την περιουσία." Και ασφαλώς, την απόφαση του Δικαστηρίου στην παρούσα υπόθεση δεν θα επηρεάσει το φύλο του γονέα, ούτε η καταγωγή του. Εκείνο που θα επενεργήσει στην κρίση του Δικαστηρίου για την τελική μου απόφαση είναι η καταλληλότητα, το ήθος, η επάρκεια των γονέων που θα αναλάβουν αυτό το δύσκολο καθήκον της ανατροφής και διαπαιδαγώγησης του παιδιού. Παραπέμπω για την εξειδίκευση των κριτηρίων και που θα πρέπει να δίδεται βαρύτητα για την ανάθεση της γονικής μέριμνας, στο σύγγραμμα ΕΡΝΟΜΑΚ, έκδοσης 2004 του Αρεοπαγίτη Βασίλη Βαθρακοκοίλη, στη σελίδα 903, όπου αναφέρονται τα ακόλουθα: "....στα στοιχεία που διαμορφώνουν το απαραίτητο το πρόσφορο περιβάλλον για μια σωστή ψυχοσωματική και ψυχοδιανοητική ανάπτυξη, ανάπλαση του τέκνου, γιατί κατά τις νεότερες κοινωνικές αντιλήψεις οι περισσότερες υλικές ανέσεις δεν διαπλάθουν ψυχή, σώμα και νόηση αλλά προεχόντως καταστροφικές επιδράσεις ασκούν στο ανήλικο τέκνου το οποίο έχει ανάγκη για την ανάπτυξη του γενικά μια σωστής διαπαιδαγώγησης σε ένα σωστό περιβάλλον και φροντίδα λογική και όχι της φθοροποιού χλιδής. Πρέπει το δικαστήριο για το σκοπό αυτό να λαμβάνει υπόψη του τις ψυχολογικές προεχόντως οικονομικές και ιστορικές πτυχές της υπόθεσης με γνώμονα τα δεδομένα της σύγχρονης παιδαγωγικής ψυχολογίας και κοινωνιολογίας. Ακόμη πρέπει να ερευνά τις ικανότητες των γονέων, το περιβάλλον το ιστορικό την επαγγελματική απασχόληση, την πνευματική τους ανάπτυξη, τη δράση τους στο κοινωνικό σύνολο, την τυχόν εκτροπή από την ορθή κοινωνική συμπεριφορά και γενικά την ικανότητα προσαρμογής τους στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας μέσα στα πλαίσια της λογικής και ορθολογικής αντιμετώπισης τω θεμάτων των νέων τη σταθερότητα των συνθηκών ανάπτυξης του τέκνου, γιατί η εναλλαγή στις συνθήκες διαβίωσης ενός ενήλικου δεν είναι προς το συμφέρον του τέκνου τον ψυχικό δεσμό με το κάθε γονέα εφόσον όμως αναπτύχθηκε φυσιολογικά, αβίαστα δηλαδή είναι προϊόν της ελεύθερης και ανεπηρέαστης επιλογής του τέκνου που έχει την ικανότητα διάκρισης, τη συμφωνία των γονέων εφόσον όμως δεν επακολούθησε μεταβολή περιστάσεων, το φύλο την ηλικία τις ειδικές ανάγκες του τέκνου την ύπαρξη αδελφών και κυρίως ανηλίκων ώστε να μην διασπάται η αδελφική συμβίωση του και η μεταξύ αυτών αλληλεγγύη και συνοχή που αποτελεί παράγοντα ασφάλεια και δύναμης για τα ανήλικα." Ένα δε από τα κριτήρια που θα πρέπει, επίσης, να αξιολογήσει το Δικαστήριο, είναι η σημερινή κατάσταση του παιδιού. Γενικά, είναι απρόθυμα τα Δικαστήρια να διαταράξουν την υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων (status quo), αν είναι ικανοποιητική. Η παραμονή του τέκνου για σειρά ετών με συγκεκριμένο γονέα, ως έχει αποφασιστεί, προσδίδει προτεραιότητα στο γονέα αυτό, εκτός αν κρίνεται από το Δικαστήριο ακατάλληλος [Βλ. Re. A (A Minor)
(1991)F.L.R. 399, 400 CA]. Επίσης, στην υπόθεση Stylianou v. Stylianou
(1988)1 CLR 520, ακολουθήθηκε η παραπάνω αρχή. Οι κυπριακές αποφάσεις: Ιακωβίδου v. Ιακωβίδη
(1996)1 Α.Α.Δ. 1057, Ιακωβίδης v. Ιακωβίδου
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1108, και Σοφοκλέους v. Σοφοκλέους
(2006)1 Α.Α.Δ. 1153, είναι καθοδηγητικές ακόμα για τα κριτήρια που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, σε υποθέσεις που ζητείται από τον ένα γονέα να μετοικήσει με το παιδί στο εξωτερικό. Οι αρχές που καθιέρωσαν η δεύτερη και τρίτη υπόθεση είναι ευθυγραμμισμένες με την αγγλική νομολογία. Στην αγγλική υπόθεση Payne v. Payne
(2001)1 F.C.R. 425, τροχοδρομήθηκε ο τρόπος που ένα Δικαστήριο θα πρέπει να ενεργήσει και τι θα πρέπει να σταθμίσει, ώστε να αποφασίσει αν θα πρέπει να επιτραπεί μετακίνηση του παιδιού. Ακόμα, η μέχρι σήμερα σταθερή νομολογία καθιέρωσε ένα κανόνα ότι παρέχεται άδεια για μετακίνηση σε λογική και καλόπιστη αίτηση, εκτός εάν η μετακίνηση αντιστρατεύεται την ευημερία του παιδιού. Τέλος, τίποτα δεν αποτελεί κανόνα, γιατί κάθε υπόθεση πάντοτε πρέπει να κρίνεται με τα δικά της περιστατικά και ιδιαιτερότητες. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ, ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ: Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω τους δύο γονείς, αλλά και όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ζωντανά ενώπιον μου, τη μαρτυρία των οποίων εξέτασα με μεγάλη προσοχή. Καθώς έχει νομολογηθεί, δεν υπάρχει κανόνας ότι η μαρτυρία ενός μάρτυρα θα πρέπει να γίνει ή ν' απορριφθεί στην ολότητά της. Έχω επίσης, υπόψη μου, ότι ο Δικαστήριο μπορεί να βασιστεί σε μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα, η οποία να συγκεντρώνει τα απαραίτητα στοιχεία αξιοπιστίας. Και στην παρούσα υπόθεση, δεν με έχει ικανοποιήσει η μαρτυρία στο σύνολό της. Απ' όσα στοιχεία θα παραθέσω πιο κάτω, θα φανεί ποιες θέσεις των διαδίκων και των μαρτύρων αποδέχομαι και ποιες απορρίπτω. Θα αντιπαραβάλω σε ορισμένες περιπτώσεις τη μαρτυρία του μάρτυρα, την οποία δεν δέχομαι, με αυτού του οποίου την μαρτυρία προτιμώ. Πριν προχωρήσω, όμως, στην αξιολόγηση μαρτυρίας, θα αναφερθώ εν συντομία στις κατευθυντήριες αρχές για την αποδοχή της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων. Καθώς έχει νομολογηθεί, ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια που θα του επιτρέψουν να καταλήξει στη δικαστική του κρίση [Βλ. Pouris and another v. The Republic
(1983)2 C.L.R. 170]. Η μαρτυρία του ειδικού έχει ως στόχο να βοηθήσει το Δικαστήριο παρέχοντας πληροφορίες που βρίσκονται έξω από την κανονική εμπειρία και γνώση του Δικαστή. Βέβαια, για να μπορεί να δοθεί μαρτυρία γνώμης θα πρέπει ο μάρτυρας να είναι ειδικός στο συγκεκριμένο τομέα. Επισημαίνεται ακόμα, στη νομολογία, ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι των άλλων μαρτύρων και η μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους κανόνες αξιολόγησης, όπως των συνήθων μαρτύρων επί των γεγονότων. Όσον αφορά την έκθεση του Τμήματος Κοινωνικής Ευημερίας, είναι προαπαιτούμενη της άσκησης της δικαιοδοσίας του Οικογενειακού Δικαστηρίου σε θέματα γονικής μέριμνας. [Βλ. Δαμιανού v. Δαμιανού 1989 1 (Ε) Α.Α.Δ. 29]. Όπως έχει λεχθεί, δεν είναι δεσμευτική για το Δικαστήριο, αλλά εκεί που το Δικαστήριο αποφασίζει διαφορετικά, οφείλει να εξηγήσει τους λόγους της διαφωνίας του. Τονίστηκε ακόμα, στην παραπάνω απόφαση, ότι σε μια έκθεση οι Λειτουργοί κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, είναι αναπόφευκτο να περιλάβουν και εξ ακοής μαρτυρία, στην οποία το Δικαστήριο θα δώσει ανάλογη βαρύτητα. Βέβαια, οι Λειτουργοί οφείλουν να προχωρήσουν σε έρευνα, να διασταυρώσουν τις πληροφορίες, να καταγράψουν τις πληροφορίες που είχαν και τις συνεντεύξεις και να καταλήξουν στις παρατηρήσεις τους. Επιφορτισμένοι οι Λειτουργοί με ένα δύσκολο έργο και εντολή από το Δικαστήριο να διερευνήσουν καθετί που αφορά το παιδί, θα πρέπει να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με όλα τα στοιχεία και πληροφορίες, τα οποία το Δικαστήριο το ίδιο θα τα αξιολογήσει, για να καταλήξει ποιο είναι το συμφέρον του παιδιού. Το έργο αυτό η κ. Παύλου θεωρώ ότι το έχει εκπληρώσει με πολύ ικανοποιητικό τρόπο. Η έκθεσή της ήταν αποτέλεσμα μιας αντικειμενικής και ανεπηρέαστης διερεύνησης. Η έρευνα στην οποία προχώρησε ήταν εντός των ορίων της εντολής της. Σ' αυτήν καταγράφονται όλα τα σημαντικά στοιχεία που αφορούν και τους δύο γονείς, το παιδί και το υποστηρικτικό περιβάλλον των δύο γονέων, τις δραστηριότητες του παιδιού, αλλά και τη συμπεριφορά των γονέων. Η διερεύνηση, ακόμα, επεκτάθηκε στο σχολείο του παιδιού, αφού η κ. Παύλου συνομίλησε με τη δασκάλα του παιδιού. Ζητήθηκε, επίσης, η συνδρομή των υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας της περιφέρειας που ζούσε η μητέρα με το παιδί στη Γερμανία, όμως εκτιμήθηκε η κατάσταση του παιδιού όταν υπήρξαν συναντήσεις με τον κάθε γονέα μαζί με το παιδί, ξεχωριστά. Αλλά διερευνήθηκε και το περιβάλλον των ανιόντων, στο οποίο περνά μεγάλο μέρος της ημέρας του το παιδί, το οποίο κρίθηκε, ως πολύ ικανοποιητικό. Η διερεύνηση της Λειτουργού, επεκτάθηκε, ακόμα, και στην Αστυνομία, όπου διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει οτιδήποτε σε σχέση με χρήση κάνναβης, για τον πατέρα. Καταλήγω, λοιπόν, ότι η έκθεσης της κ. Παύλου περιέχει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και στοιχεία ώστε το Δικαστήριο, μαζί με την υπόλοιπη μαρτυρία, να μπορεί να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα για το συμφέρον του παιδιού. Εκείνο, ακόμα, που αναδύεται από την εν λόγω έκθεση, είναι ότι και οι δύο γονείς είναι κατάλληλοι να αναλάβουν την επιμέλεια του παιδιού τους, με τη μητέρα, όπως λέει η Λειτουργός, να δείχνει περισσότερη ευαισθησία και τον πατέρα να δείχνει μεγαλύτερο άγχος και αγωνία, τα οποία τον οδηγούν σε απώλεια της ψυχραιμίας του. Τη θέση της ανέλυσε στο Δικαστήριο και αντεξετάστηκε και από τους δύο δικηγόρους. Από την έρευνα που διεξήγαγε θεωρεί και τους δύο γονείς κατάλληλους, όμως τη μητέρα καταλληλότερη, έχοντας διαπιστώσει, από τις συναντήσεις που είχε με τον πατέρα, αρνητικά στοιχεία στη συμπεριφορά του. Μεταφέροντας στο Δικαστήριο τη στάση του πατέρα κατά τις συναντήσεις που είχε μαζί του, ότι έγινε απειλητικός, ότι χάνει την ψυχραιμία του, γεγονότα που ουσιαστικά δεν αντικρούστηκαν. Καταλήγοντας, βέβαια, να εισηγηθεί η φύλαξη να ανατεθεί στη μητέρα, νοούμενου ότι θα μείνει στην Κύπρο. Με δεδομένο, όμως, ότι η μητέρα δεν θέλει να ζήσει στην Κύπρο, δεν μπορώ να υιοθετήσω την τελική εισήγηση της Λειτουργού, η φύλαξη να δοθεί στη μητέρα, νοούμενου ότι θα μείνει στην Κύπρο, για να διαφυλαχθεί η επικοινωνία με τον πατέρα. Άλλωστε, η τελική κρίση αφήνεται στο Δικαστήριο. Θα χρησιμοποιήσω, όμως, το αποτέλεσμα της έρευνας και τα στοιχεία με τα οποία με εφοδίασε, για να κρίνω ποιο είναι το συμφέρον του παιδιού, βλέποντας το θέμα σφαιρικά και συνεκτιμώντας τα με την υπόλοιπη μαρτυρία. Στην υπόθεση Ιακωβίδου v. Ιακωβίδου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1057, το Ανώτατο Δικαστήριο υπέδειξε πως το ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου θέμα ήταν κατά πόσο η γονική μέριμνα έπρεπε να ανατεθεί στη μητέρα με δεδομένη την πρόθεσή της να εγκατασταθεί με το ανήλικο στις ΗΠΑ, αλλά απέφυγε να αποφασίσει σχετικά, έχοντας αναθέσει τη φύλαξη και φροντίδα στη μητέρα εφόσον θα παρέμενε στην Κύπρο. Λέχθηκε ότι ήταν πρώτιστο καθήκον του Δικαστηρίου να αποφασίσει παίρνοντας ως δεδομένο ότι ο ένας από τους δύο γονείς θα βρίσκεται στο εξωτερικό. [Βλ. Nash v. Nash
(1973)2 All E R.704, Tyler v. Tyler
(1990)FCR 22 και K v. K
(1992)FCR 161]. Και ότι η μαρτυρία των ειδικών στο κρίσιμο αυτό ζήτημα έπρεπε να τύχει της σωστής αξιολόγησης. Καθήκον μου, λοιπόν, είναι να αποφασίσω ποιο είναι το συμφέρον του παιδιού και ποιον θα ακολουθήσει το παιδί, με δεδομένο ότι η μητέρα επιθυμεί να ζήσει στην πατρίδα της, στη Γερμανία. Γιατί το που θα εγκατασταθεί κάποιος είναι δική του επιλογή και δεν μπορεί το Δικαστήριο να εξαναγκάσει κάποιο να παραμείνει σε ένα χώρο στον οποίο αισθάνεται ξένος. Και ασφαλώς, ένα από τα κριτήρια που θα λάβω υπόψη μου, θα είναι και η συμπεριφορά και χαρακτήρας των γονέων του, αλλά και το που αισθάνεται πιο άνετα το παιδί. Και από τα όσα η παιδοψυχίατρος, κ. Δημοσθένους, και η δασκάλα του παιδιού, κ. Κατσιάμη, παρατήρησαν, η μεν πρώτη από την παρουσία του παιδιού τόσο με τον πατέρα όσο και με τη μητέρα, η δε κ. Κατσιάμη από την παρακολούθηση των αντιδράσεων του παιδιού και της συμπεριφοράς του από τον ερχομό του από τη Γερμανία μέχρι σήμερα, αναδύεται το μεγαλύτερο συναισθηματικό δέσιμο του XXXXX με τη μητέρα του. Η κ. Δημοσθένους περιγράφει ότι το παιδί νιώθει πιο άνετα με τη μητέρα του, «γελά ελεύθερα βαθιά», σε αντίθεση με την εντύπωση που της άφησε όταν είδε το παιδί με τον πατέρα του. Όπως αναφέρει η κ. Δημοσθένους, από την πρώτη συνάντηση διαφάνηκε το υπερχειλίζον άγχος του πατέρα, που πνίγει το παιδί. Π.χ., «δεν θέλει να έρθει σε άλλη συνάντηση όταν ακούει τον πατέρα του θυμωμένο- αγχωμένο και έντονα ερειστικό να αμφισβητεί την εξετάζουσα». Αποδέχομαι τη μαρτυρία της κ. Δημοσθένους ως προς το συναισθηματικό δέσιμο του παιδιού, τη συμπεριφορά του όταν βρίσκεται με τον κάθε γονέα, την προτίμηση του, αλλά και τη συμπεριφορά του κάθε γονέα, όταν κλήθηκε ο καθένας να συνοδεύσει το παιδί, κοντά της για αξιολόγηση. Τα προσόντα, εμπειρία και κατάρτιση της κ. Δημοσθένους στον τομέα της παιδοψυχιατρικής, την καθιστούν ικανή να αντιληφθεί και να εκτιμήσει καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο ειδικό, τόσο τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού, όσο και τη συμπεριφορά των γονέων απέναντι στο παιδί. Δέχομαι τη μαρτυρία της κ. Δημοσθένους, την οποία ανέπτυξε με τρόπο τεκμηριωμένο, ως προς το έντονο άγχος του πατέρα. Το παιδί παραπέμφθηκε στο Τμήμα Παιδιών και Εφήβων του Νοσοκομείου Πάφου, με σκοπό την αξιολόγηση. Ασφαλώς, το έργο της κ. Δημοσθένους, με βάση την εμπειρία και τα προσόντα της, ήταν να εκτιμήσει την κατάσταση του παιδιού, βλέποντας το παιδί και με τους δύο γονείς. Μπορούσε δε ως ειδικός να είναι σε θέση να ανιχνεύσει την επιθυμία του παιδιού. Και η κ. Δημοσθένους είχε τις γνώσεις για να αξιολογήσει τη συμπεριφορά του κάθε γονέα κατά τις συνεντεύξεις που ακολούθησαν. Η εξέταση του παιδιού δεν μπορούσε να απομονωθεί, χωρίς να συνδεθεί με την αξιολόγηση της σχέσης του με τους δύο γονείς. Άλλωστε, όπως αναφέρει η Λειτουργός του Τμήματος Κοινωνικής Ευημερίας, τόσο το παιδί, όσο και οι γονείς, είχαν συνεργασία με την παιδοψυχίατρο. Η εκπαίδευση και εμπειρία της κ. Δημοσθένους στην παιδοψυχιατρική της παρείχε τη θεμελιώδη γνώση και ικανότητα να ασχοληθεί με τη διάγνωση και να προσδιορίσει τη συναισθηματική συμπεριφορά, τόσο του παιδιού προς τους γονείς, αλλά και των γονέων προς το παιδί. Δέχομαι, συνεπώς, τις εκτιμήσεις της κ. Δημοσθένους. Τα ευρήματά της για την καλύτερη ψυχολογική κατάσταση του παιδιού όταν το είδε με τη μητέρα του, τα έχει στηρίξει με επάρκεια και έχουν τεκμηριωθεί. Οι φράσεις του πατέρα: «Ας μην ερχόταν στην Κύπρο. Ας μην έκανε παιδί. Το παιδί θα μείνει στην Κύπρο γιατί το θέλω εγώ, αυτό είναι το καλύτερο». Καθώς και η εκτίμηση της κ. Δημοσθένους ότι ο πατέρας χρησιμοποιεί, το παιδί με παρεμβάσεις όπως: «Ο XXXXX θα μείνει στην Κύπρο δεν είναι έτσι XXXXX μου» ή «η μάμα θα σε πάει Γερμανία και δεν θα με ξαναδείς», δεικνύουν, χωρίς να χρειάζεται να έχει κάποιος γνώσεις ψυχολογίας, ένα πατέρα τουλάχιστον αυταρχικό, ο οποίος θέτει ένα μεγάλο δίλημμα στο παιδί και φόβο να εκδηλώσει την προτίμησή του. Αλλά και ένα πατέρα που χρησιμοποιεί τον εκφοβισμό, δημιουργώντας ανησυχία στο παιδί. Ότι σε περίπτωση που αποφασίσει ν' ακολουθήσει τη μητέρα του στη Γερμανία, δεν θα ξαναδεί τον πατέρα του. Δεν έπεισε, ωστόσο, η κ. Δημοσθένους, ότι ο πατέρας έχει οριακή παρανοϊκή προσωπικότητα και διάσπαση σκέψης. Μια και αυτό το συμπέρασμα, όπως διαφάνηκε κατά την αντεξέτασή της, δεν βασίστηκε σε οποιαδήποτε διαγνωστικά τεστ και εξειδικευμένες εξετάσεις. Αλλά διατυπώθηκε, από την εκτίμηση της συμπεριφοράς του και του μεγάλου του άγχους του, όταν κλήθηκε να παρουσιάσει ενώπιον της το παιδί. Δέχομαι, όμως, ότι η κ. Δημοσθένους είναι σε θέση λόγω των προσόντων της να εκτιμήσει καλύτερα και να εκφέρει άποψη ως προς τη βούληση του παιδιού. Προκύπτει δε από τα όσα η κ. Δημοσθένους διαπιστώνει, ότι το παιδί έχει μια ιδιαίτερη σχέση με τη μητέρα του. Την οποία και εκδηλώνει. Δέχομαι ακόμα τη μαρτυρία της κ. ΧΧΧΧΧ Κατσιάμη, δασκάλας του παιδιού, ως μια μαρτυρία αμερόληπτη και αντικειμενική. Δέχομαι τα όσα ανέφερε για την εξέλιξη του παιδιού. Ο XXXXX, σύμφωνα με την κ. Κατσιάμη, είναι ένας άριστος μαθητής, έχει προσαρμοστεί, παρόλο που στην αρχή ήταν κάπως στεναχωρημένος και αυτό ίσχυε για τον πρώτο καιρό που ήρθε στην Κύπρο. Ο XXXXX έχει δυο φίλους με τους οποίους είναι πιο κοντά. Όμως, όλα τα παιδιά της τάξης παίζουν μαζί. Δέχομαι την εκτίμησή της ότι ο XXXXX είναι ισορροπημένο παιδί επειδή, όπως ανέφερε, έχει τόσο την αγάπη της μητέρας, όσο και του πατέρα του, οι οποίοι ανεξαρτήτως της διαμάχης μεταξύ τους, έχουν βρει τον τρόπο να νιώθει ότι αγαπιέται και να νιώθει ασφάλεια και από τους δύο. Η κ. Κατσιάμη, κρίνω ακόμα, ότι ως εκ της ιδιότητας της ως παιδαγωγού και δασκάλας, αλλά και της παρακολούθησης της πορείας του παιδιού σ' αυτά τα δύο χρόνια, έχει δώσει μια πλήρη εικόνα της συναισθηματικής κατάστασης του παιδιού, της εξέλιξής του από την άφιξή του στην Κύπρο και της παραμονής του στην Κύπρο. Ακόμα, κρίνω ότι η κ. Κατσιάμη, είναι σε θέση να μεταφέρει στο Δικαστήριο την πραγματική εικόνα του παιδιού, με τους δύο γονείς. Προχωρώντας να εξετάσω τη μαρτυρία των τριών εμπειρογνωμόνων, XXXXX Αντωνίου, ΧΧΧΧΧ Γρηγορίου και ΧΧΧΧΧ Κουσουλίδη, θα επισημάνω, καταρχήν, ότι οι όροι εντολής τους δεν ήταν να αξιολογήσουν και να συγκρίνουν τους δύο γονείς για να αποφασίσουν ποιος είναι ο καταλληλότερος να αναλάβει τη φύλαξη του παιδιού. Αλλά να εξετάσουν την προσωπικότητα και ψυχική υγεία του πατέρα. Επομένως, δεν είχαν υποχρέωση να δουν τη μητέρα. Βρίσκω δε, ότι έδωσαν τη μαρτυρία και τις θέσεις τους όπως εξάγονται μέσα από την εξέταση που ο καθένας διενήργησε στον πατέρα κατά τρόπο αμερόληπτο και αντικειμενικό. Το γεγονός ότι πληρώθηκαν για να διεξαγάγουν τις αναγκαίες εξετάσεις ο καθένας για τον πατέρα, δεν καθιστά τη μαρτυρία τους και το πόρισμά τους άνευ ετέρου, μεροληπτικό. Άλλωστε, δεν θα αναμενόταν από ένα επαγγελματία, ότι δεν θα λάμβανε αμοιβή. Αντίθετα, η παροχή δωρεάν συμβουλής, πιθανόν να αποτελούσε λόγο αμφισβήτησης της αμεροληψίας τους. Η κ. XXXXX Αντωνίου, ψυχίατρος, μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Μετριοπαθής προσωπικότητα, αλλά με σιγουριά διαφώτισε το Δικαστήριο ως προς την ψυχολογική κατάσταση του πατέρα. Με την εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη μαρτυρία της έπεισε το Δικαστήριο ότι δεν διαπιστώθηκε «μείζων ενεργός ψυχοπαθολογία» στον πατέρα, πέραν του άγχους με το οποίο διακατέχεται και σχετίζεται με την κηδεμονία του παιδιού του και τη δικαστική αντιπαράθεση. Κληθείσα κατά την αντεξέταση να εξηγήσει τι εννοεί ότι δεν διαπιστώθηκε «μείζων ενεργός ψυχοπαθολογία» απάντησε ότι δεν διαπιστώθηκε παθολογία η οποία να είναι κλινικά σημαντική. Μπορεί κάποιος να έχει ένα μικρό άγχος ή οτιδήποτε που να μην είναι κλινικά σημαντικό, να είναι μέσα στα πλαίσια του φυσιολογικού. Αναφέροντας ότι: «Όταν μιλούμε για μείζων ψυχοπαθολογία μιλούμε για ψύχωση η οποία να είναι κλινικά σημαντική και να αξιολογείται ως ένδειξη ψυχικής νόσου.» Όπως ανέφερε, δεν είναι ένδειξη ψυχικής πάθησης κάποιος να θέλει να διεκδικήσει την κηδεμονία του παιδιού του. Η κ. Αντωνίου εκπληρώνοντας το επιστημονικό της καθήκον, για να υπάρξει μια πλήρης εικόνα, επειδή υπήρχαν διαφορετικές εκθέσεις, παρέπεμψε τον πατέρα περαιτέρω, για να ελεγχθεί κατά πόσο υπάρχει διαταραχή προσωπικότητας. Όπως ανέφερε, τρεις ώρες είναι αρκετές για να έχεις εντύπωση εάν υπάρχει παθολογία και η ίδια είχε τρεις συναντήσεις με τον πατέρα. Η έκθεση της κ. Αντωνίου σημειώθηκε ως Τεκμήριο
- Η μαρτυρία της κ. Αντωνίου, ουσιαστικά, δεν αμφισβητήθηκε, ούτε και αντικρούστηκε με οποιαδήποτε άλλη επιστημονική μαρτυρία. Πέραν της υποβολής ότι έχει πληρωθεί για να ετοιμάσει την έκθεση. Ακόμα δεν αμφισβητήθηκε η θέση της κ. Αντωνίου ότι δεν ανιχνεύθηκε κάνναβης στα ούρα του πατέρα. Πέραν της υποβολής ότι ο πατέρας έκανε συχνή χρήση κάνναβης, από τα φοιτητικά του χρόνια. Με τη διενέργεια εξέτασης ούρων στον πατέρα και τη θέσης ότι το τεστ θα ανιχνεύσει την κάνναβη μέχρι και έξι εβδομάδες πριν και ότι δεν ανιχνεύθηκε κάνναβης στα ούρα του, θεωρώ ότι η θέση του πατέρα ότι έχει σταματήσει τη χρήση, είναι αληθής. Αποδέχομαι, επίσης, ότι ο κ. XXXXX Γρηγορίου, ψυχίατρος/ψυχαναλυτής, μέσω των σπουδών και της εμπειρίας του και των ειδικών γνώσεων, ο οποίος δούλεψε 30 χρόνια στη Γερμανία, τέλειωσε την ειδικότητα της Νευρολογίας της Ψυχιατρικής και της Ψυχοθεραπείας και τώρα ως ιδιώτης ιατρός, έχει τις γνώσεις και εμπειρία να δώσει την γνώμη του, για την ψυχική κατάσταση κάποιου ατόμου. Η κατάληξή του ότι ο πατέρας δεν πάσχει από οποιαδήποτε ψυχιατρική διαταραχή, ήταν πλήρως τεκμηριωμένη, γι' αυτό και γίνεται αποδεκτή. Ακόμα, η θέση του ότι θα πρέπει να βασιστεί κάποιος σε διαγνωστικά κριτήρια διεθνώς αναγνωρισμένα για να διαγνώσει αν κάποιος πάσχει από διαταραχή προσωπικότητας, δεν αντικρούστηκε. Η ανάλυση στην οποία προχώρησε για να υποδείξει ότι δεν μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι έχει διαγνώσει διαταραχή της προσωπικότητας, χωρίς αναφορά στα διαγνωστικά εγχειρίδια ICD-10 και DSM, η διενέργεια ψυχομετρικού τεστ από τον ψυχολόγο το οποίο, όπως ανέφερε ο κ. Γρηγορίου, είναι αρκετά γνωστό τεστ για τις διαταραχές προσωπικότητας και το πόρισμα ότι σύμφωνα με το τεστ, δεν υπήρξε καμιά ένδειξη διαταραχής, δεν αντικρούστηκαν με οποιαδήποτε άλλη επιστημονική μαρτυρία. Δέχομαι, συνεπώς, την ιατρική εμπειρογνωμοσύνη. Καταλήγω, συνεπώς, ότι ο πατέρας δεν πάσχει από οποιαδήποτε ψυχιατρική διαταραχή. Ωστόσο, δεν έπεισε το Δικαστήριο ο κ. Γρηγορίου ότι δεν υπάρχουν επιπτώσεις από τη συχνή χρήση κάνναβης, στη συμπεριφορά κάποιου ατόμου. Δεν έδωσε ξεκάθαρη απάντηση στο θέμα αυτό. Οι απαντήσεις του: «δεν ήταν συνεχόμενη χρήση και αναγκαία, δηλαδή να έχει την ανάγκη να το καταναλώσει», «είμαι σχεδόν σίγουρος ότι την έχει σταματήσει λόγω της υπόθεσης με το παιδί, οπότε μπορεί να διαπιστωθεί. Η κάνναβης μπορεί μέχρι να είναι μέχρι και 6 μήνες» δεν ήταν καθόλου διαφωτιστικές. Απέφυγε, ακόμα, να απαντήσει αν η χρήση κάνναβης θα επηρέαζε τη γονική ικανότητα κάποιου ατόμου. Η τελευταία απάντηση του ότι «η κάνναβης ως ψυχοτρόπος ουσία μπορεί να επηρεάσει λειτουργίες», λέγοντας όμως, ότι «όσον αφορά την ικανότητά του να είναι κηδεμόνας του παιδιού, νομίζω δεν επηρεάζει,....» άφησε κάποια σκιά για τη γονική ικανότητα και λειτουργικότητα κάποιου που είναι χρήστης ουσιών. Σε ότι αφορά τη μαρτυρία του κύριου ΧΧΧΧΧ Κουσουλίδη, κλινικού ψυχολόγου, θεωρώ ότι ήταν μια μαρτυρία πειστική και τεκμηριωμένη. Κατέληξε στο πόρισμα χρησιμοποιώντας ως διαγνωστικό εργαλείο προσωπικότητας το MMPI Minnesota Multiply Inventory, το οποίο, όπως εξήγησε, χρησιμοποιείται ανά τον κόσμο για διερεύνηση διαταραχών προσωπικότητας ή ψυχοπαθολογίας. Στην Κύπρο, όπως ανέφερε, χρησιμοποιείται στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, στις Φυλακές. Θεωρώ ότι ο εν λόγω μάρτυρας εφοδίασε το Δικαστήριο με τις γνώσεις του που τον καθιστούσαν ικανό να δώσει μαρτυρία για τα θέματα ενδεχόμενης ψυχικής διαταραχής του πατέρα. Με συμπέρασμα, μετά την εξέταση στην οποία υπέβαλε τον πατέρα, ότι: «δεν έχει διαπιστωθεί κάποια ένδειξη ψυχοπαθολογίας, διαπιστώθηκε μια οργανωμένη δομημένη προσωπικότητα, η γενική διαπίστωση.» Η μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα δεν κλονίστηκε, ούτε και αντικρούστηκε με οποιαδήποτε επιστημονική μαρτυρία η οποία θα κατέρριπτε τα συμπεράσματά του για την ψυχική κατάσταση του πατέρα, πέραν της υποβολής ότι έχει πληρωθεί για να κάμει αυτή την εξέταση. Περαιτέρω, ο κ. Κουσουλίδης, έδωσε στο Δικαστήριο όλα τα στοιχεία στα οποία βασίστηκαν τα επιστημονικά του συμπεράσματα, ώστε το Δικαστήριο να πεισθεί για την ορθότητα και τη βαρύτητα των συμπερασμάτων του και την επάρκεια του υποβάθρου τους. Ερχόμενη τώρα στη μαρτυρία της ψυχολόγου, κ. Τίνας Παύλου, δέχομαι ότι στη βάση των γνώσεων, της εμπειρίας της και της εξέτασης που διεξήγαγε, ότι μπορούσε να δώσει ορθή άποψη, πειστικά τεκμηριωμένη, για το θέμα των συνεπειών από τη χρήση ή κατάχρηση ουσιών. Δέχομαι την επιστημονική της άποψη ότι ο πατέρας, με βάση το ιστορικό του, δεν έκανε κατάχρηση ουσιών. Και ότι η χρήση που έκανε είναι περιστασιακή, η οποία σε κάποιο βαθμό μπορούσε να επηρεάσει προσωρινά τη λειτουργικότητά του. Η οποία όμως, δεν μπορούσε να εκθέσει το παιδί σε κίνδυνο. Καταλήγω, λοιπόν, στη βάση της μαρτυρίας των πιο πάνω εμπειρογνωμόνων, ότι ο πατέρας σήμερα δεν κάνει χρήση κάνναβης. Όταν όμως, έκανε χρήση, ενδεχομένως να επηρέαζε τη συμπεριφορά του και τη λειτουργικότητά του για περιορισμένη διάρκεια. Αναφέρω, βέβαια, ότι η αποδοχή της μαρτυρίας των εν λόγω μαρτύρων, γίνεται για τη γνώμη τους αναφορικά με την ψυχική υγεία του πατέρα στη βάση της εξέτασης που διενήργησε ο καθένας, χωρίς όμως να έχουν την ευκαιρία να αξιολογήσουν τον πατέρα, τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του, στην παρουσία του παιδιού του. Σε αυτό το σημείο, με δεδομένη τη θέση των δύο πλευρών για την ανάληψη της επιμέλειας του παιδιού, θεωρώ την έκθεση του κ. Αργυρού, ημιτελή και μη αντικειμενική. Ο κ. Αργυρού, παρά το έργο που ανέλαβε να εκπληρώσει με βάση τα καθήκοντα και τα προσόντα του ως Κοινωνικός Λειτουργός, διέγραψε παντελώς τη μητέρα από τη διαδικασία αυτή. Η μόνη αναφορά που γίνεται στην έκθεση του (Τεκμήριο 6) για τη μητέρα, προέρχεται από μια απάντηση που έδωσε κατά τη συνέντευξη το παιδί. Δεν παρέχει, συνεπώς, η εν λόγω έκθεση τα εχέγγυα αμεροληψίας και αντικειμενικότητας, αφού τους μόνους που επιδίωξε να δει, πέραν της δασκάλας του παιδιού, ήταν το υποστηρικτικό περιβάλλον του πατέρα (παππούδες, αδελφή). Πάρα δε το γεγονός ότι η μητέρα, από απάντηση του παιδιού, φαίνεται να ήταν κατά τη δεδομένη στιγμή στην Κύπρο, καμία προσπάθεια δεν έκανε για να τη συναντήσει, αλλά και να ερευνήσει, όπως έκανε στην περίπτωση του πατέρα, το δικό της περιβάλλον, να αξιολογήσει τη δική της γονική ικανότητα και συμπεριφορά, αλλά και τη στάση του παιδιού μαζί της, ώστε να βοηθήσει το Δικαστήριο να καταλήξει ποιο είναι το συμφέρον του παιδιού. Η μόνη αναφορά σε μια έκθεση 18 σελίδων (στην ενότητα που αφορά το παιδί) για τη μητέρα είναι: "Επίσης είπε ότι του αρέσει που πάει και στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς και παίζει τόσο με τη θεία του όσο και τα παιδιά της γειτονιάς. Ανέφερε πως η μητέρα του είναι η KRU και πως ζει στη Γερμανία. Δήλωσε πως αυτή την περίοδο είναι στην Κύπρο και χτες, όταν τον επισκέφτηκε για να πάνε μια βόλτα μαζί δεν ήθελε να πάει. Όταν η μητέρα του είναι Γερμανία μιλούν μέσω Skype αλλά δεν θέλει να το κάνει καθημερινά. Ο πατέρας ανέφερε εδώ πως μερικές φορές τον πιέζει και τον παροτρύνει χρησιμοποιώντας συμπεριφοριστικές προσεγγίσεις για το πετύχει, όπως για παράδειγμα. « Εάν μιλήσεις στο Skype θα πάμε βόλτα." Πέραν από τα πιο πάνω, οι συνθήκες υπό τις οποίες πήρε συνεντεύξεις από το παιδί, πάντοτε στην παρουσία του πατέρα, αλλά και σε ένα ευχάριστο περιβάλλον καφεστιατορίου με παιγνίδια και με άνεση, ώστε να αξιολογηθεί η στάση του πατέρα απέναντι στο παιδί, αλλά και η αντίδραση του παιδιού απέναντι στον πατέρα, δεν παρέχουν τα εχέγγυα μιας ασφαλούς κατάληξης ότι το παιδί μπορούσε ελεύθερα να εκφραστεί. Δεν θα προσδώσω βαρύτητα στην έκθεση του κ. Αργυρού, ως μια έκθεση που έγινε κατά παραγγελία, αναφέροντας σε αυτό το σημείο ότι προτιμώ τις εκθέσεις της κ. Παύλου και της κ. Δημοσθένους, ως πιο αντικειμενικές και διαφωτιστικές. Όσον αφορά το μάρτυρα ΧΧΧΧΧ Liedtke, ήταν προφανές ότι με τη μαρτυρία του, ήθελε να βοηθήσει τον πατέρα. Ενώ γνώριζε και τους δύο γονείς και επιθυμούσε, όπως ανέφερε, να τους βοηθήσει, προσπάθησε να εξυψώσει τον πατέρα στα μάτια του Δικαστηρίου, αποφεύγοντας να αναφερθεί σε οποιαδήποτε τυχόν προτερήματα της μητέρας και κατά πόσο και η μητέρα είχε τη δυνατότητα και/ή πρόσφερε στο παιδί μια εξίσου καλή ζωή, εκφράζοντας ακόμα τη γνώμη ότι ο πατέρας είναι σε καλύτερη θέση από τη μητέρα να προσφέρει στο παιδί, γιατί, κατά τον κύριο Liedtke, ο πατέρας το έχει εγγράψει σε ιδιαίτερα μαθήματα, μουσική, παρουσιάζοντας περαιτέρω δυστυχισμένο το παιδί στη Γερμανία και πολύ χαρούμενο, που επέστρεψε στην Κύπρο. Δεν υπήρξε αντικειμενικός και αμερόληπτος μάρτυρας ώστε να προσδώσω βαρύτητα στη μαρτυρία και την κρίση του. Διαφορετικές εκδοχές έδωσε ακόμα για την αποστολή του στην Κύπρο κατά το Φεβρουάριο του
- Αν και στην αρχή ανέφερε ότι συνόδευσε στην Κύπρο το παιδί, αφού μίλησε με τη μητέρα, για διακοπές, με εισιτήριο επιστροφής, προσπάθησε να ανασκευάσει, λέγοντας ότι: «η αποστολή μου ήταν να φέρω τον XXXXX στην Κύπρο και τίποτα άλλο». Αποδέχομαι, βέβαια, τα όσα ανέφερε για τις προσπάθειες του ζευγαριού να καταλήξουν σε μια συμφωνία, όταν μετά που το παιδί παρέμεινε στην Κύπρο η μητέρα ήρθε στην Κύπρο, καθώς και ότι μετά από δική του πρωτοβουλία συζήτησαν για τη ρύθμιση των θεμάτων που αφορούσαν το παιδί. Με ποιον θα διαμένει το παιδί και την επικοινωνία του άλλου γονέα, ο οποίος θα ήταν μακριά. Είναι εύρημά μου, όμως, ότι εν τέλει, δεν υπεγράφη οποιαδήποτε συμφωνία, ούτε και συμφωνήθηκε οτιδήποτε προφορικά. Δέχομαι ότι η μητέρα μια ημέρα πριν φύγει για τη Γερμανία, δεν συμφώνησε να υπογράψει και ήθελε να ξεκαθαρίσουν τα θέματα στο Δικαστήριο. Γιατί βαθιά μέσα τους, κανένας από τους γονείς δεν ήθελε να είναι μακριά του το παιδί. Εξετάζοντας τη μαρτυρία της κ. ΧΧΧΧΧ Ευαγγέλου, αδελφής του πατέρα, σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσα να τη χαρακτηρίσω ως αντικειμενική και αμερόληπτη. Η απάντηση της: «σαφώς θα υπερασπιστώ τον αδελφό μου, αλλά λέω την αλήθεια. Δεν θα έκρυφκα τίποτε, που τη στιγμή που ξέρω ότι τα δημιούργησε η KRU», φανερώνει την έντονη προκατάληψή της έναντι της μητέρας. Ακόμα, ο τρόπος με τον οποίο απαντούσε, το ύφος της, φανέρωναν πρόδηλη εχθρότητα για τη μητέρα που αποφάσισε να πάει στην πατρίδα της, να μην συνεχίσει τη σχέση της με τον αδελφό της, αλλά και που κράτησε το παιδί στη Γερμανία. Εχθρότητα που άγγιζε τα όρια της εμπάθειας. Θεωρώ, ακόμα, ότι η μαρτυρία της ήταν γεμάτη υπερβολές. Έψεξε τον χαρακτήρα της μητέρας, ακόμα και τον τρόπο που η μητέρα αποφάσισε να μεγαλώνει το παιδί της, τη σχέση της με τον αδελφό της και τους γονείς της. Παρουσιάζοντας τη μητέρα να καταδυναστεύει την οικογένεια, να είναι τεμπέλα, να μην έχει όρεξη για δουλειά, να θέλει να γίνεται πάντοτε το δικό της, να μην δίνει λεφτά για το παιδί της. Να εκμεταλλεύεται την οικογένεια, λέγοντας: «ήβρε τα μαλαχτά της τζοιλιάς της» Δίνοντας από την άλλη, και αντιφατικές θέσεις όπως: «Ήταν ένας αξιόλογος άνθρωπος, μέσα στο σπίτι, θεωρώ όμως ότι ζούσαμε υπό κατοχή...», «πριν γίνουν όλα τούτα είχα άριστη σχέση μαζί της, ήταν σαν αδελφή μου.» Εντύπωση, ακόμα, μου προκάλεσαν οι ακόλουθες απαντήσεις της στο θέμα της τεκνοποίησης από το ζευγάρι σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα από τη σύναψη της σχέσης τους: "Τι ζωή έκανε; Όλη η ζωή του περιστρέφετουν στην οικογένεια του. Η κυρία ήθελε να κάνει τη ζωή της, μου το είπε τους πρώτους μήνες ότι μετάνιωσε που έκανε παιδί τόσο γλήορα στη σχέση της γιατί δεν χάρηκαν τον έρωτα τους, γιατί πέρασε γλήορα ο έρωτας τους. Ήθελε να φκαίνει μαζί μου και με τις φίλες μου και ο αδελφός μου αφού ήταν τόσος κακός την άφηνε. Έβλεπε τον πρώην της έξω όταν πηγαίναμε και με ρωτούσε ασύστολα αν την κοιτάζει και εγώ δεν προσπάθησα καμιά φορά να το πω στον αδελφό μου αυτό το πράγμα." Αλλά και στην υπόδειξη του κ. Κουρίδη ότι σε έξι μήνες τεκνοποίησαν και ότι ήταν φυσιολογικό ένας άνθρωπος να ζήσει μια σχέση προτού φτάσει στην τεκνοποίηση διότι υπάρχουν ευθύνες, με ύφος που δεικνύει έντονη εχθρότητα για τη μ