← Κύπρος

Γ.Ι. ν. Ν-Μ.Τ., Αρ. Αίτησης: 167/14, 22/5/2020

Γ.Ι. ν. Ν-Μ.Τ., Αρ. Αίτησης: 167/14, 22/5/2020 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΓΟΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Ενώπιον: Μ. Χ. Κάιζερ, Δ. Αρ. Αίτησης: 167/14 Μεταξύ: Γ.Ι. Αιτητής και Ν-Μ.Τ. Καθ' ης η Αίτηση Ημερομηνία: 22 Μαΐου, 2020 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Αιτητή/ Καθ'ου η αίτηση στην Ανταπαίτηση: προσωπικά Για Καθ΄ης η Αίτηση / Αιτήτρια στην ανταπαίτηση: κος Λ. Βραχίμης για Ελένη Βραχίμη & Σια Α Π Ο Φ Α Σ Η Για σκοπούς δομής και καλύτερης κατανόησης της απόφασης κρίνω σκόπιμο να παραθέσω το ιστορικό της υπόθεσης. Η πορεία της υπόθεσης μέχρι την εκδίκαση της κυρίως αίτησης Ο Αιτητής στις 8/4/2014 καταχώρισε εναρκτήρια αίτηση με την οποία ζητούσε διάταγμα με το οποίο να του ανατίθεται η επιμέλεια των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Χ-Ε.Ι και Ε.Ι. ή διαζευκτικά διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να του ανατίθεται η φύλαξη τους. Περαιτέρω ζητούσε διάταγμα με το οποίο να καθορίζεται ως τόπος διαμονής των πιο πάνω ανηλίκων ο εκάστοτε τόπος διαμονής του, καθώς και διάταγμα με το οποίο να απαγορεύεται η έξοδος τους από την Κύπρο, χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του προς τούτο ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου. Ζητούσε τέλος διάταγμα με το οποίο να τεθεί το όνομα τους στον κατάλογο προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο(stop list). Στα πλαίσια της εναρκτήριας αίτησης, ο Αιτητής καταχώρισε την ίδια μέρα μονομερή αίτηση, βάσει της οποίας εξασφάλισε από αδελφό δικαστή, προσωρινό διάταγμα με το οποίο απαγορευόταν η έξοδος από την Κύπρο των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Χ-Ε.Ι και Ε.Ι. χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του προς τούτο ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου (θεραπείες 3 και 4). Εξασφάλισε επίσης διάταγμα με το οποίο τέθηκε το όνομα των ανηλίκων στον κατάλογο προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο (stop list). Το εν λόγω διάταγμα ορίστηκε επιστρεπτέο στις 24/4/

  1. Οι δε θεραπείες 1 και 2 της μονομερούς αίτησης που αφορούσαν σε αίτημα του να του ανατεθεί η φύλαξη των ανήλικων τέκνων του και να καθορισθεί ως τόπος διαμονής τους ο εκάστοτε τόπος διαμονής του, ορίστηκαν για επίδοση την ίδια ημέρα. Στις 15/4/2014 μετά από μονομερή αίτηση του Αιτητή ημερομηνίας 11/4/2014, ο τελευταίος εξασφάλισε από αδελφό δικαστή, διάταγμα υποκατάστατης επίδοσης τόσο της κυρίως αίτησης, όσο και της ενδιάμεσης αίτησης και του προσωρινού διατάγματος, δια θυροκολλήσεως στην οικία της Καθ'ης η αίτηση και δια δημοσιεύσεως σε καθημερινή εφημερίδα Παγκύπριας εμβέλειας (σωρευτική επίδοση). Δόθηκαν οδηγίες από τον αδελφό δικαστή όπως η Καθ'ης η αίτηση καταχωρίσει υπεράσπιση εντός 20 ημερών από τη μέρα επίδοσης (δια θυροκόλλησης και δια δημοσίευσης) και η κυρίως αίτηση ορίστηκε για επίδοση στις 21/5/
  2. Το δε προσωρινό διάταγμα παρέμεινε επιστρεπτέο στις 24/4/2014, σε περίπτωση δε, που η επίδοση δεν γινόταν μέχρι εκείνη την ημερομηνία, το διάταγμα θα ήταν επιστρεπτέο στις 21/5/2015 (ημερομηνία που δόθηκε για την κυρίως αίτηση). Στις 24/4/2014 ημέρα που ήταν επιστρεπτέο το προσωρινό διάταγμα όσον αφορά στις θεραπείες 3 και 4 και για επίδοση όσον αφορά στις θεραπείες 1 και 2, η συνήγορος του Αιτητή καταχώρισε ένορκη δήλωση στην οποία επισύναψε τη σωρευτική επίδοση, ως προνοούσε το διάταγμα υποκατάστατης επίδοσης. Με βάση την ένορκη της δήλωση και τα επισυνημμένα τεκμήρια, η επίδοση έγινε στις 17/4/
  3. Στις 24/4/2014 λόγω της μη παρουσίας της Καθ'ης η αίτηση, το προσωρινό διάταγμα κατέστη απόλυτο, όσον αφορά στις θεραπείες 3 και 4 και εκδόθηκε προσωρινό διάταγμα, ως οι αιτούμενες θεραπείες 1 και
  4. Στις 21/5/2014 ημερομηνία κατά την οποία ήταν ορισμένη η κυρίως αίτηση, λόγω της απουσίας της Καθ'ης η αίτηση, παρά την επίδοση της αίτησης με τον υποκατάστατο τρόπο που πιο πάνω αναφέρθηκε, η υπόθεση ορίστηκε για απόδειξη και δόθηκαν οδηγίες στο Γραφείο Ευημερίας, όπως ετοιμάσει την προβλεπόμενη έκθεση. Η υπόθεση προχώρησε σε απόδειξη από τον αδελφό δικαστή στις 13/5/2015 και εκδόθηκε διάταγμα με το οποίο ανατέθηκε η άσκηση της επιμέλειας των ανηλίκων στον Αιτητή και διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Χ-Ε.Ι και Ε.Ι. χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του Αιτητή προς τούτο ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου. Εκδόθηκε επίσης διάταγμα με το οποίο τέθηκε το όνομα των ανηλίκων στον κατάλογο προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο(stop list). Ακολούθως στις 23/3/2016 η Καθ'ης η αίτηση καταχώρισε δια κλήσεως, αίτηση για ακύρωση και/ή παραμερισμό της πιο πάνω απόφασης ημερομηνίας 13/5/2016, καθώς επίσης και διάταγμα με το οποίο να ακυρώνεται και/ή παραμερίζεται η επίδοση της κυρίως και της μονομερούς αίτησης ημερομηνίας 8/4/14, καθώς και η επίδοση του προσωρινού διατάγματος ημερομηνίας 10/4/2014 στην υπό τον ως άνω τίτλο και αριθμό αίτηση. Ο Αιτητής αντέδρασε στην πιο πάνω αίτηση καταχωρώντας ένσταση στις 16/6/
  5. Μετά από ακρόαση της αίτησης παραμερισμού, ο αδελφός δικαστής έκανε δεκτό το αίτημα της Καθ'ης η αίτηση. Η απόφαση δόθηκε στις 26/1/
  6. Ακολούθως η Καθ'ης η αίτηση καταχώρισε Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση στις 14/2/
  7. Στις 16/3/2017 ο Αιτητής καταχώρισε Απάντηση στην Υπεράσπιση και Υπεράσπιση στην Ανταπαίτηση. Στο μεταξύ στα πλαίσια της κυρίως διαδικασίας καταχωρήθηκαν εκατέρωθεν ενδιάμεσες αιτήσεις. Μετά από απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου εκδόθηκε προσωρινό διάταγμα βάσει του οποίου η φύλαξη και φροντίδα των ανήλικων τέκνων των διαδίκων ανατέθηκε στον Αιτητή και καθορίστηκε ως τόπος διαμονής τους, ο εκάστοτε τόπος διαμονής του Αιτητή στη Λευκωσία. Εκδόθηκε περαιτέρω διάταγμα με το οποίο απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Χ-Ε.Ι και Ε.Ι. χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του Αιτητή προς τούτο ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου και διάταγμα με το οποίο τέθηκε το όνομα των ανηλίκων στον κατάλογο προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο (stop list). Τα πιο πάνω προσωρινά διατάγματα είναι τα μόνα που ισχύουν μέχρι την αποπεράτωση της κυρίως αίτησης ή νεώτερου διατάγματος του Δικαστηρίου. Παρά τις προσπάθειες των δικηγόρων των διαδίκων για φιλικό διακανονισμό της διαφοράς τους, αυτές δεν τελεσφόρησαν. Έτσι, η αίτηση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Η Καθ' ης η αίτηση καταχώρισε υπεράσπιση με την οποία ζητά απόρριψη της αίτησης, και ανταπαίτηση με την οποία ζητά τα εξής: Α)''Διάταγμα του Δικαστηρίου που να αναθέτει στην καθ' ής η αίτηση την άσκηση της επιμέλειας του προσώπου ή διαζευκτικά τη φύλαξη και φροντίδα των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων Χ-Ε. και Ε.Ι. Β)Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να επιτρέπεται στην Καθ' ής η αίτηση να μεταφέρει τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων Χ. Ε. και Ε. Ι. στην Αγγλία για σκοπούς μόνιμης εγκατάστασης. Δ)Διάταγμα του Δικαστηρίου που να ρυθμίζει την επικοινωνία των ανηλίκων με τον αιτητή.'' Συνεπώς έκαστος διάδικος, ο Αιτητής με την Αίτησή του και η Καθ' ης η αίτηση με την Ανταπαίτησή της, ζητά από το Δικαστήριο να του ανατεθεί η επιμέλεια του προσώπου των ανηλίκων τέκνων τους και να γίνει ρύθμιση ορισμένων άλλων συναφών πτυχών της γονικής μέριμνας. Η ανάθεση της επιμέλειας στη μητέρα συνεπάγεται και την εγκατάσταση των παιδιών στην Αγγλία μαζί της. Από πλευράς Αιτητή μαρτυρία έδωσε μόνο ο ίδιος (Μ.Αιτ.1). Για την Καθ'ης η αίτηση, εκτός από την ίδια (Μ.Υ.1), μαρτυρία έδωσαν ο Αστυφύλακας Νίκος Λοϊζίδης (Μ.Υ.2), και η Μαρία Περδικογιάννη(Μ.Υ.3). Ακολούθως έδωσε μαρτυρία η κυρία Γεωργία Ιωάννου, Λειτουργός Ευημερίας η οποία αντεξετάστηκε από το συνήγορο της Καθ'ης η αίτηση επί της έκθεσης της ημερομηνίας 14/1/
  8. Επισημαίνω ότι πριν την μαρτυρία της κοινωνικής λειτουργού, η συνήγορος του Αιτητή αποσύρθηκε από την εκπροσώπηση του και ο ίδιος χειρίστηκε προσωπικά την υπόθεση του, επιλέγοντας να μην αντεξετάσει την Κοινωνική Λειτουργό. Επειδή το έτερο μέρος της διαδικασίας, ήτοι η Καθ'ης η αίτηση διαμένει μόνιμα στο Λονδίνο στάληκε αίτημα από το Δικαστήριο, βάσει του άρθρου 2 του Κανονισμού (ΕΚ) ΑΡ. 1206/2001 προς τις αρμόδιες αρχές του Λονδίνου, όπως ετοιμαστεί κοινωνική έρευνα σε σχέση με την Καθ'ης η αίτηση. Στη συνέχεια στάληκε και δεύτερο αίτημα καθότι η Καθ'ης η αίτηση κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας μετακόμισε σε άλλο διαμέρισμα. Τόσο η Έκθεση της κας Ιωάννου όσο και οι δυο εκθέσεις από την Αγγλία κατατέθηκαν και βρίσκονται στο φάκελο του Δικαστηρίου. Μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας, το Δικαστήριο για να διαμορφώσει κρίση αναφορικά με τις επιθυμίες των παιδιών, είχε προσωπική συνέντευξη με ένα έκαστο από αυτά. Ακολούθησε η αγόρευση από πλευράς της Καθ'ης η αίτηση, αφού ο Αιτητής δεν εμφανίστηκε στη διαδικασία. Έχω μελετήσει επισταμένως όλη την ενώπιον μου μαρτυρία, συμπεριλαμβανομένων των τεκμηρίων, καθώς και τις θέσεις των παιδιών κατά την προσωπική συνέντευξη. Σχολιάζω, όμως, μόνο ό,τι είναι σχετικό και ουσιώδες με τα επίδικα θέματα και επισημαίνω μόνο ό,τι αφορά τόσο τη νομική όσο και την πραγματική πτυχή της υπόθεσης. Προβαίνοντας, εκεί όπου απαιτείται σε σχετικά ευρήματα, τα οποία διαμόρφωσαν τη δικανική μου κρίση. Μαρτυρία, ως εκ τούτου, η οποία είναι άσχετη δεν τη λαμβάνω υπόψη. Νοείται ότι θα εξετάσω τις θέσεις και τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς στο βαθμό που απαιτείται για τις ανάγκες της υπόθεσης, έχοντας πάντα κατά νου ότι ''Δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης δικαστικής απόφασης ειδική αναφορά ή διαπραγμάτευση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται'' (Νίκος Οδυσσέα ν. Αστυνομίας

(1999)2 Α.Α.Δ 490). Θα παραθέσω στη συνέχεια, σύνοψη της δοθείσας μαρτυρίας, αφού σκοπός δεν είναι η αναπαραγωγή του συνόλου της μαρτυρίας που δόθηκε στο Δικαστήριο. Εκτενέστερη ανάλυση θα γίνει όπου είναι δυνατόν, στο στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρίας. Αιτητής (Μ. Αιτ.1) Ο Αιτητής πέραν της γραπτής του δήλωσης, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του (Έγγραφο Α) έδωσε και προφορική μαρτυρία. Στη γραπτή του δήλωση ανέφερε ότι είναι Κύπριος πολίτης και η Καθ'ης η αίτηση Αγγλίδα υπήκοος. Από το δεσμό τους, ο οποίος διήρκησε 9 χρόνια (2004 μέχρι το Δεκέμβριο του 2013), απέκτησαν δυο θυγατέρες εκτός γάμου, την Χ-Ε.Ι γεννηθείσα στις 12/11/10 και την Ε.Ι. γεννηθείσα στις 16/11/12, τις οποίες ο Αιτητής αναγνώρισε εκουσίως. Σύμφωνα με τον Αιτητή, η Καθ'ης η αίτηση κατά ή περί τις 27/12/13 αδικαιολόγητα και χωρίς να προηγηθεί οτιδήποτε μεταξύ τους, εγκατέλειψε την οικία που διέμεναν παίρνοντας μαζί της τη μικρότερη θυγατέρα τους και αφήνοντας τη μεγαλύτερη θυγατέρα στον Αιτητή. Στις 8/3/14 η Καθ'ης η αίτηση άφησε στον Αιτητή και τη μικρότερη θυγατέρα, επειδή ήταν άρρωστη με την προοπτική ότι θα επέστρεφε να πάρει και τα δυο παιδιά αργότερα. Ο Αιτητής καταχώρισε την υπό εξέταση αίτηση στις 8/4/
  1. Όπως αναφέρει μέσα στο διάστημα του ενός μηνός (μέχρι την ημερομηνία που καταχώρισε την αίτηση), η Καθ'ης η αίτηση δεν είχε καμία επικοινωνία μαζί του. Ο ίδιος εξάντλησε κάθε προσπάθεια εντοπισμού και επικοινωνίας μαζί της χωρίς επιτυχία, αφού ούτε ο πατέρας ούτε η αδελφή της του ανέφεραν που μπορεί να βρίσκεται ή αν γνωρίζουν οτιδήποτε. Ακολούθως υποστηρίζει ότι παρά τη μικρή ηλικία των παιδιών ανέλαβε τη φροντίδα τους με τη βοήθεια των γονιών του και της αδελφής του. Οι ανήλικες ζουν μαζί του στο σπίτι των γονιών του, σε περιβάλλον ασφαλές και κατάλληλο. Η θέση του είναι ότι η Καθ'ης η αίτηση είναι άστατη, ανεύθυνη και ανίκανη να φροντίσει τις ανήλικες. Υποστηρίζει ότι οι ανήλικες μακριά του νιώθουν ανασφάλεια. Η Καθ'ης η αίτηση δεν διαθέτει κατάλληλο χώρο στην Αγγλία για να φιλοξενεί τις ανήλικες, ούτε καν για σκοπούς διακοπών, αφού δεν έχει δικό της σπίτι, ώστε να ζει μόνη της με τα παιδιά. Ειδικότερα αναφέρει ότι στο συγκεκριμένο σπίτι, η Καθ'ης η αίτηση ενοικιάζει ένα δωμάτιο. Το σπίτι έχει 7 δωμάτια και ενοικιάζονται ή μπορούν να ενοικιαστούν από 7 διαφορετικά και άγνωστα άτομα μεταξύ τους. Εάν η ίδια μεταφέρει τα παιδιά στην Αγγλία, έστω και για λίγες μέρες, στην περίπτωση που της συμβεί οτιδήποτε δεν θα υπάρχει κάποιος για να τα συντρέξει. Δικαιολόγησε την αναγκαιότητα τα παιδιά να τοποθετηθούν στο stop list, λόγω της αγγλικής καταγωγής της Καθ'ης η αίτηση και του φόβου ότι μπορούσε ανά πάσα στιγμή να πάρει τις ανήλικες και να φύγει εκτός Κύπρου. Τόνισε τον ισχυρό συναισθηματικό δεσμό που διατηρεί με τις ανήλικες και επισήμανε ότι η Καθ'ης η αίτηση τις εγκατέλειψε όταν αυτές ήταν 3½ και 1½ αντίστοιχα και έκτοτε ανέλαβε ο ίδιος αποκλειστικά τη φροντίδα τους. Τόνισε επίσης τον ισχυρό δέσιμο που διατηρούν οι ανήλικες με τη θεία τους (αδελφή του Αιτητή), καθώς και με τα δυο ετεροθαλή τους αδέλφια ηλικίας 18 και 20 αντίστοιχα που απέκτησε ο Αιτητής από τον πρώτο του γάμο. Κατά την κυρίως εξέταση του, επέμεινε στα αιτήματα του όπως αυτά προβάλλονται στην αίτηση του και επανέλαβε ότι δε συναινεί τα παιδιά να μεταβούν στην Αγγλία ούτε για να φιλοξενηθούν κάποιες μέρες, πόσο μάλλον για μετεγκατάσταση. Υποστήριξε χαρακτηριστικά ότι '' Δεν έχω εμπιστοσύνη να αναχωρήσουν. Δεν μπορώ να αφήσω τα μωρά να πάνε σε ένα τόπο που δεν ξέρω ποιοι ζουν εκεί, ποιοι είναι, μπορεί να αλλάζουν κάθε ημέρα άτομα, δεν ξέρω τι γίνεται.'' Ωστόσο ήταν δεκτικός στο να έχουν επικοινωνία με την Καθ'ης η αίτηση όταν αυτή έρχεται στην Κύπρο. Συγκεκριμένα ανέφερε: ''Βεβαίως. Όσες φορές έρχεται τον χρόνο. Όσες φορές θέλει, χωρίς κανένα πρόβλημα, αλλά όχι για συνεχόμενες μέρες. Ένα παράπονο που κάνουν τα μωρά και στη δεύτερη και τρίτη ημέρα θέλουν να έρθουν πίσω. Βρίσκουν κάποιες δικαιολογίες, μπορεί και στη δεύτερη μέρα να έρχονται πίσω. Να σπάζει αυτό το πράγμα, διότι δεν θέλουν τα μωρά και να ξέρω και εγώ τι γίνεται.'' Το μεγαλύτερο μέρος την αντεξέτασης του Αιτητή κινήθηκε γύρω από τους λόγους που οδήγησαν την Καθ'ης η αίτηση να φύγει από το σπίτι αρχικά και ακολούθως να εγκαταλείψει την Κύπρο και γενικότερα τη στάση του απέναντι της κάθε φορά που η Καθ'ης η αίτηση έρχεται Κύπρο. Ο συνήγορος της Καθ'ης η αίτηση αναφέρθηκε σε διάφορα περιστατικά με αφετηρία το χρόνο πριν τη γέννηση της μικρότερη θυγατέρας των διαδίκων. Τα περιστατικά είχαν να κάνουν με την κατ' ισχυρισμόν βίαιη και αλλοπρόσαλλή συμπεριφορά του Αιτητή έναντι της Καθ'ης η αίτηση. Κατά την αντεξέταση του, ο Αιτητής, αρνήθηκε κατηγορηματικά τα όσα του καταλόγισε ο συνήγορος της Καθ'ης η αίτηση. Τόνισε ότι ουδέποτε είχε βίαιη συμπεριφορά έναντι της Καθ'ης η αίτηση και επισήμανε ότι ποτέ δεν κτύπησε γυναίκα και ούτε σκοπεύει να το πράξει γιατί το θεωρεί ''άνανδρο και λίγο γυναικείο.'' Κατά την επανεξέταση του Αιτητή, ερωτηθείς αν η Καθ'ης η αίτηση τον ενημερώνει για το πότε θα έρθει στην Κύπρο, είτε πριν το ταξίδι ή όταν φθάσει στην Κύπρο ή αν ενδεχομένως καταχωρεί σχετική αίτηση για να βλέπει τα παιδιά ή απλά εμφανίζεται, η θέση του Αιτητή ήταν ότι ποτέ δεν τον ειδοποιεί. Ανέφερε ότι η Καθ'ης η αίτηση έρχεται απροειδοποίητα και ούτε καν κτυπά την πόρτα της κυρίως εισόδου. Εισέρχεται στην οικία από την πόρτα της κουζίνας, την οποία συνηθίζουν να αφήνουν ανοικτή. Επισήμανε ότι ποτέ δεν υπήρχε οποιοδήποτε διάταγμα, το οποίο του επέβαλε να παραδώσει τα ανήλικα για σκοπούς επικοινωνίας με την Καθ'ης η αίτηση. Της τα έδινε λόγω της καλής του θέλησης όπως ανέφερε, καθότι ήθελε να έχουν καλή σχέση με τη μητέρα τους, ευελπιστώντας ότι η Καθ'ης η αίτηση θα βελτίωνε τη συμπεριφορά της και τους χώρους στους οποίους διαμένει, κάτι το οποίο δεν έπραξε. Καθ'ης η αίτηση (ΜΥ-1) Η Καθ'ης η αίτηση πέραν της γραπτής της δήλωσης, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης της (Έγγραφο Β) έδωσε και προφορική μαρτυρία και κατέθεσε τα τεκμήρια 1-
  2. Αναφορικά τώρα με την μαρτυρία της, παρουσίασε τον Αιτητή ως το θύτη και την ίδια ως το θύμα μιας σχέσης η οποία δεν μπορούσε να διατηρηθεί άλλο. Τα προβλήματα με τον Αιτητή ξεκίνησαν πριν από τη γέννηση της μικρότερης τους κόρης. Παρουσίασε τον Αιτητή ως πρόσωπο το οποίο της επιτίθετο συνεχώς λεκτικά και ως πρόσωπο το οποίο ήταν έτοιμο να αγνοήσει κάθε είδους ευαισθησία, φτάνει να γίνει το δικό του. Οι λεκτικές επιθέσεις δεν περιορίζονταν μόνο στην ίδια, αλλά και σε συγγενικά της πρόσωπα. Κατά την Καθ'ης η αίτηση, η σχέση τους είχε φτάσει σε ένα τέλμα και εκείνη είχε αρχίσει να έχει επικοινωνία με άλλο πρόσωπο. Επικοινωνία η οποία έγινε αντιληπτή από τον Αιτητή, ο οποίος άρχισε έκτοτε να συμπεριφέρεται ακόμη πιο βίαια. Μη μπορώντας να ανεχθεί άλλο αυτή τη συμπεριφορά, το Νοέμβριο του 2013 πληροφόρησε τον Αιτητή ότι δεν επιθυμεί να συνεχίσει η σχέση τους. Αυτός επιδεικνύοντας όπλο που κατείχε απείλησε ότι θα αυτοκτονήσει, ενέργεια που οδήγησε την Καθ'ης η αίτηση στην απόφαση να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία στη σχέση τους. Από αυτό το περιστατικό και εντεύθεν ζούσε υπό καθεστώς φόβου και ένιωθε εγκλωβισμένη, αφού ο Αιτητής δεν της επέτρεπε να φύγει. Ο Αιτητής συνέχισε να επιστρέφει ξημερώματα από τη δουλεία, την ξυπνούσε φωνάζοντας και σπάζοντας πράγματα μέσα στο σπίτι, ενώ τα παιδιά κοιμόντουσαν. Υποστηρίζει ότι όλα αυτά που βίωνε δεν τα μοιράστηκε με κανένα. Πάντα κρατούσε τα προβλήματα της σχέσης τους για τον εαυτό της, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει κανείς αυτό που περνούσε. Δυστυχώς η συμπεριφορά του Αιτητή δεν άλλαξε και συνέχισε να συμπεριφέρεται με επιθετικό τρόπο στην Καθ'ης η αίτηση και αυτό μπροστά στα ανήλικα τέκνα τους, δημιουργώντας συνεχώς επεισόδια και προστριβές. Αυτή η συμπεριφορά οδήγησε τελικά την Καθ'ης η αίτηση να δώσει τέλος στη σχέση τους, αποχωρώντας από την οικογενειακή οικία στις 26/12/
  3. Αναφέρεται εκτενώς στο τι ακολούθησε μετά τη φυγή της από την οικία όπου τελικά κατέληξε στην οικία του πατέρα της. Την επόμενη μέρα (27/12/13) όπως αναφέρει η Καθ'ης η αίτηση, ο Αιτητής της πήρε την ανήλικη Ε. και της είπε ότι αργότερα μέσα στη μέρα θα της πάρει και τη Χ. Η αλλοπρόσαλλή, επιθετική και βίαιη συμπεριφορά του Αιτητή απέναντι της συνεχίστηκε και μετά που η Καθ'ης η αίτηση έφυγε από την οικογενειακή οικία. Ο Αιτητής έφτασε σύμφωνα πάντα με την Καθ'ης η αίτηση στο σημείο, να απειλήσει τόσο την ίδια όσο και η οικογένεια της να φύγουν από την Κύπρο, αλλιώς θα τους σκοτώσει. Υπό αυτές τις συνθήκες η Καθ'ης η αίτηση, σύμφωνα πάντα με τα λεγόμενα της, αποφάσισε να εγκαταλείψει την Κύπρο, και να εγκατασταθεί στην Αγγλία, πράγμα που έκανε στις 10/3/
  4. Προς υποστήριξη δε των πιο πάνω ισχυρισμών της, παρουσίασε το μάρτυρα Νίκο Λοϊζίδη για να αποδείξει ότι κατήγγειλε συγκεκριμένα περιστατικά στην αστυνομία. Καθώς επίσης κατέθεσε ηχητικό ντοκουμέντο σε σχέση με 8 επεισόδια (Τεκμήρια 9-16) που αφορούν ηχογραφήσεις στις οποίες η ίδια προέβη κατά τις επισκέψεις στην Κύπρο μετά τη μόνιμη εγκατάσταση της στην Αγγλία. Κατά την Καθ'ης η αίτηση, τα όσα ακούγεται να εκστομίζει ο Αιτητής στα ηχητικά ντοκουμέντα αποδεικνύουν την ορθότητα των πιο πάνω ισχυρισμών της. Αναφέρθηκε στις προσπάθειες της να βρει δικηγόρο στην Αγγλία, ωστόσο όπου αποτεινόταν την συμβούλευαν να αναζητήσει δικηγόρο στην Κύπρο. Γι'αυτό βρήκε εργασία και ξεκίνησε να αναζητεί νομική συμβουλή για το πώς θα μπορούσε να πάρει τα παιδιά μαζί της στην Αγγλία. Δεν μπορούσε να βρει δικηγόρο που να αισθάνεται ότι θα μπορούσε να χειριστεί την υπόθεση καλά ή που θα μπορούσε να αναλάβει την υπόθεση. Οι ισχυρισμοί για παραμέληση των ανηλίκων από τον Αιτητή Η Καθ'ης η αίτηση υποστήριξε ότι τα παιδιά είναι παραμελημένα, κυρίως η Ε. Πολλές από τις φορές που ήρθε στην Κύπρο προκειμένου να δει τα παιδιά της, αυτά ήταν άρρωστα με λοιμώξεις ή είχαν ψείρες. Το πρόβλημα με τις ψείρες ήταν τόσο σοβαρό, γιατί από τον υπερβολικό κνησμό προκλήθηκαν μεγάλα γδαρσίματα στο δέρμα του κεφαλιού τους. Η Ε. έχει καθυστερημένα εμβόλια λόγω της αμέλειας του Αιτητή. Όποτε η Καθ'ης η αίτηση βρίσκεται στην Κύπρο και έχει τη δυνατότητα να είναι με τα παιδιά τα παίρνει για τα εμβόλια τους, νοουμένου ότι είναι αρκετά υγιή για να μπορέσουν να τα κάνουν. Αναφέρθηκε στη λοίμωξη (σταφυλόκοκκο) που είχε πάθει η ανήλικη Ε. Η μόλυνση είχε εξαπλωθεί σε όλο της το σώμα, αφού ο Αιτητής αμέλησε να την πάρει στο γιατρό. Όταν βρίσκονταν στο Λονδίνο η Καθ'ης η αίτηση φρόντισε να πάρει την Ε. σε νοσοκομείο προκειμένου να αντιμετωπιστεί η μόλυνση. Η μόλυνση σύμφωνα με την Καθ'ης η αίτηση, εξαπλώθηκε και κατέστη ιδιαίτερα σοβαρή λόγω της καθυστέρησης να τύχει έγκαιρης θεραπείας. Λόγω αυτής της αμέλειας η Ε. τώρα έχει σημάδια στο πρόσωπο και στο σώμα της. Και τα 2 παιδιά υποφέρουν από κακή στοματική υγιεινή και πονόδοντους. Η αδελφή του Αιτητή πήρε τη Χ. στον οδοντίατρο, αλλά η Ε. και πάλι παραγκωνίστηκε. Η θέση της είναι ότι τα παιδιά τα φροντίζουν ο παππούς και η γιαγιά από την πατρική πλευρά και όχι ο Αιτητής, αφού αυτός δεν είναι σε θέση να το κάνει. Η αδελφή του Αιτητή έχει καλή σχέση με τη Χ. και η μικρή πολλές φορές μένει μαζί της κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, ενώ η Ε. μένει πίσω μαζί με τους παππούδες της. Η Χ. έχει αρκετές δραστηριότητες (μπαλέτο, μοντέρνο χορό, καλαθόσφαιρα, κιθάρα) στις οποίες την παίρνει η αδελφή του Αιτητή. Σε αντίθεση με τη Χ., η Ε. δεν έχει καμία δραστηριότητα. Η Καθ'ης η αίτηση υποστήριξε ότι ο Αιτητής δεν πηγαίνει στο σχολείο για να δει τις δασκάλες των παιδιών και να ενημερωθεί για την πρόοδο τους. Η αδελφή του Αιτητή συναντήθηκε με την δασκάλα της Χ. πολλές φορές, ωστόσο η δασκάλα της Ε. δεν έχει δει κανέναν εκτός από την Καθ'ης η αίτηση. Υποστήριξε επίσης ότι η δασκάλα της Ε. εξέφρασε στην Καθ'ης η αίτηση ανησυχία για τη φροντίδα της ανήλικης. Της ανέφερε ότι η ανήλικη πηγαίνει στο σχολείο χωρίς καλτσόν και σακάκι, παρά το κρύο. Επίσης παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες που έγιναν από το σχολείο, ο Αιτητής ακόμη δεν έχει αποστείλει τη βεβαίωση εμβολίων της. Η Χ. είναι σε πιο καλή θέση από την Ε. σε σχέση με τα εμβόλια γιατί η ίδια την πήρε για τα κύρια της εμβόλια, πριν φύγει από την Κύπρο, αλλά από τότε που έφυγε παρουσιάζουν καθυστερήσεις. Επισήμανε ότι τα παιδιά παραμελούνται και κατέθεσε ως τεκμήριο 1 μια φωτογραφία, χωρίς να φαίνεται πρόσωπο, αλλά μόνο το τριχωτό της κεφαλής με λευκές νιφάδες πάνω. Η Καθ'ης η αίτηση ανέφερε ότι σε αυτό το τεκμήριο απεικονίζονται οι ψείρες που είχε στο κεφάλι της η ανήλικη Χ. Κατά την κυρίως εξέταση ανέφερε ότι όταν ταξίδεψαν με την ανήλικη Ε. στο Λονδίνο πήγε την ανήλικη στο νοσοκομείο καθώς είχε πάθει μόλυνση από σταφυλόκοκο. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 3 βεβαίωση από το νοσοκομείο North Middlesex και ως Τεκμήριο 4 δέσμη φωτογραφιών που δείχνουν τη μόλυνση που είχε η Ε. στο κορμί και στο πρόσωπο της. Η Καθ'ης η αίτηση ισχυρίστηκε ότι η μόλυνση επιδεινώθηκε λόγω της καθυστέρησης στην αντιμετώπιση του προβλήματος από τον Αιτητή και τους γονείς του, καθώς αμέλησαν να την πάρουν έγκαιρα σε γιατρό. Η θέση της είναι ότι ο Αιτητής είναι ανίκανος γονέας. Δεν μπορεί να ελέγξει τον θυμό του και αυτό το έχουν δει και τα παιδιά σε περισσότερες από μια περιπτώσεις. Δεν τον ενδιαφέρει η επίδραση της συμπεριφοράς του στα παιδιά. Την προσβάλλει και την υβρίζει μπροστά τους. Λέει στα παιδιά ότι τα έχει εγκαταλείψει, ότι δεν τα αγαπά και ότι είναι ο μόνος στον κόσμο που τα αγαπά. Την έχει απειλήσει μπροστά από τα παιδιά και τα έχει κάνει να κλάψουν, βλέποντας την επιθετικότητα του απέναντι της. Κατά την κυρίως εξέταση της ανέφερε ότι έχει δημιουργήσει δική της εταιρεία, κάτι που της δίνει τη δυνατότητα να έχει χρόνο με τα παιδιά της, στην περίπτωση που αυτά πάνε μαζί της στην Αγγλία. Αναφέρθηκε επίσης στο νέο της διαμέρισμα στο οποίο μετακόμισε αρχές του Μάρτη του 2019, τόσο στο εσωτερικό του διαμερίσματος, όσο και στο πόσο καλή είναι η περιοχή στην οποία αυτό βρίσκεται και τι ευκαιρίες θα έχουν τα παιδιά αν ζήσουν εκεί (Τεκμήρια 5-8). Ανέφερε πως στην Αγγλία, έχει υποστήριξη από τους φίλους της και την οικογένεια της. Έχει επίσης την υποστήριξη του συντρόφου και της οικογένειας του, προκειμένου τα παιδιά να μη μένουν ποτέ μόνα τους. Πάντα θα έχουν κάποιο να τα φροντίζει. Όλοι αυτοί εντός μια ώρας μπορούν να βρίσκονται στην περιοχή που είναι το νέο της σπίτι. Μεγάλο μέρος της αντέξετασης της Καθ'ης η αίτηση, κινήθηκε γύρω από ερωτήσεις που είχαν να κάνουν με την ενέργεια της να αφήσει δυο παιδιά σε τόσο μικρή ηλικία, παρά το γεγονός ότι θεωρεί τον Αιτητή ως ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο άτομο. Η θέση της ήταν ότι γνώριζε ότι οι γονείς του Αιτητή αγαπούν τα παιδιά και θα τα προσέχουν. Παρά το γεγονός ότι δεν μπόρεσαν να προστατεύσουν την ίδια από τη βία του, θα μπορούσαν να προστατεύσουν τα παιδιά. Υποστήριξε επίσης ότι η ίδια, ήταν σε μια κατάσταση που έπρεπε να παραμείνει ζωντανή για να μπορέσει να παλέψει για τα παιδιά της. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ''Έπρεπε να βάλω τον εαυτό μου σε μία θέση όπου θα ήμουν ασφαλισμένη για να μπορώ να είμαι εκεί να προσέχω τα παιδιά μου. Ήξερα ότι τα παιδιά θα προστατευθούν από τους παππούδες τους και ότι έπρεπε να είμαι ζωντανή για να μπορέσω να τα προστατεύσω και να τα φροντίσω''. Επανέλαβε ότι ο Αιτητής, απειλούσε τη ζωή της και την εκβίαζε ότι αν δεν φύγει από την Κύπρο θα τη σκοτώσει. Ανέφερε ότι πριν φύγει από την Κύπρο το Μάρτη 2014, κανένας δεν μπόρεσε να τη βοηθήσει από τη βία του Αιτητή. Ούτε η Αστυνομία που πίστευε ότι μπορούσε να τη βοηθήσει, τη βοήθησε. Η πρώτη φορά που επικοινώνησε με τον Αιτητή και τα παιδιά μετά που έφυγε από Κύπρο, ήταν μετά από 3-4 βδομάδες τηλεφωνικώς και ήρθε για να δει τα παιδιά τον Ιούνιο του 2014, μετά από 3 μήνες από την ημέρα που έφυγε. Επίσης έγινε αρκετή αναφορά στο τι ενέργειες έκανε σε σχέση με τη διεκδίκηση και προστασία των παιδιών της, τόσο πριν για φύγει από την Κύπρο, όσο και όταν πλέον εγκαταστάθηκε στην Αγγλία. Ανάφερε ότι και το Σεπτέμβρη του 2014 (δεύτερη φορά που ήρθε Κύπρο), είδε και πάλι τα παιδιά, αλλά δεν θυμόταν λεπτομέρειες. Υποστήριξε ότι υπήρχαν φορές, δεν θυμάται τις ημερομηνίες, που ήρθε στην Κύπρο και ο Αιτητής δεν την άφησε να δει τα παιδιά για όλο το διάστημα που ερχόταν, αλλά της επέτρεπε να τα δει κάποιες μέρες. Παραδέχτηκε ότι δεν ενημέρωνε για τον ερχομό της στην Κύπρο, όπως επίσης ότι δεν υπήρχε κάποιο διάταγμα επικοινωνίας. Υποστήριξε ότι δεν πίστευε ότι χρειαζόταν κάποιο διάταγμα, αφού τα παιδιά έλεγαν ότι θέλουν να τη δουν. Ερωτηθείσα αν σκέφτηκε τη ψυχολογία των παιδιών, τα οποία δεν ήταν προετοιμασμένα κάθε φορά που ερχόταν απροειδοποίητα, ανέφερε ότι στα παιδιά αρέσει η έκπληξη και είναι κάτι που και τα παιδιά της είπαν ότι το προτιμούν. Τόνισε ότι τα παιδιά πρέπει να είναι μαζί της γιατί είναι η μητέρα τους. Επειδή εκείνη μπορεί να τα αναθρέψει έτσι όπως πρέπει, μπορεί να τα προσέχει μόνη της και να τους δώσει μία ευτυχισμένη ζωή και να τα βγάλει από ένα περιβάλλον, όπου υπάρχει επιθετικότητα, τσακωμοί και βία. Η ίδια έφυγε για να μπορέσει να κρατήσει ένα ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά, το οποίο δεν μπορούσε να κάνει στην Κύπρο. Αυτό δεν είναι περιβάλλον στο οποίο πρέπει να βρίσκονται τα παιδιά. Ωστόσο ανέφερε ότι τα παιδιά αγαπούν τον πατέρα τους και ποτέ δεν της είπαν ότι δεν τον θέλουν. Μετά που ζήτησε από τον Αιτητή να χωρίσουν, ο τελευταίος έγινε βίαιος. Όπως ανέφερε, πριν το χωρισμό ο Αιτητής δεν είχε αυτή τη συμπεριφορά. Υποστήριξε ότι ο λόγος που καθυστέρησε να αποταθεί στο Δικαστήριο οφείλεται στις προσπάθειες της να βρει δικηγόρο, καθώς και πληροφορίες ως προς το τι ενέργειες έπρεπε να κάνει. Της πήρε πολύ καιρό όπως υποστήριξε να βρει κάποιον που θα αναλάμβανε την υπόθεση και θα τη βοηθούσε. Δύο χρόνια ανέφερε δεν βρήκε κάποιο Δικηγόρο, ο οποίος να ήταν αρκετά καλός ή που θα αναλάμβανε την υπόθεση. ΜΥ2 -Νίκος Λοϊζίδης Δεύτερος μάρτυρας για την Καθ'ης η αίτηση κατέθεσε ο αστυφύλακας Νίκος Λοϊζίδης. Ανέφερε ότι εργάζεται στον Αστυνομικό σταθμό του Αγίου Δομετίου από το 2017, και τα καθήκοντα του είναι η αλληλογραφία και οτιδήποτε έχει να κάνει με τα αρχεία του σταθμού. Κατά την κυρίως εξέταση του κατέθεσε τα τεκμήρια 17-
  5. Εξήγησε τη διαδικασία που ακολουθείται από το Σταθμό όταν υποβληθεί παράπονο από κάποιον πολίτη για ποινικό αδίκημα. Ανέφερε ότι περί το 2011 τα παράπονα άρχισαν να καταγράφονται ηλεκτρονικά και υπάρχει ηλεκτρονικό ημερολόγιο καταγραφής των συμβάντων στο σύστημα της Αστυνομίας. Ο ίδιος, ως αστυνομικός και υπεύθυνος αρχείου στον Αστυνομικό Σταθμό του Αγίου Δομετίου, έχει πρόσβαση. Αναφέρθηκε σε δυο καταγγελίες που έκανε η Καθ'ης η αίτηση εναντίον του Αιτητή στις 11/1/2014 και 16/2/
  6. Οι καταχωρίσεις αυτές έγιναν από αστυνομικό του σταθμού. Όπως εξήγησε, ο κάθε αστυφύλακας έχει τους δικούς του κωδικούς πρόσβασης, ούτως ώστε όταν κάνει την καταχώριση να αναγράφεται και το όνομα του αστυνομικού δίπλα από την καταχώριση που κάνει. Η καταχώριση συνήθως γίνεται μετά που φεύγει ο παραπονούμενος. Για την καταγγελία που έγινε στις 11/1/2014, ανέφερε ότι την καταχώριση την έκανε η αστυφύλακας Μ.Π. και διάβασε τη σύνοψη που έκανε η εν λόγω αστυνομικός. Επανέλαβε ότι ο ίδιος είναι υπεύθυνος του αρχείου στο αρχηγείο τους τελευταίους 6 μήνες και δεν μπορεί να απαντήσει σε ερωτήσεις για το τι έχει γίνει για υπόθεση του
  7. Εξέφρασε δε την άποψη προς το συνήγορο της Καθ'ης η αίτηση ότι θα έπρεπε να κλητεύσει το σταθμάρχη που ήταν υπεύθυνος όταν έγινε η εν λόγω καταγγελία και τον ανακριτή της υπόθεσης, καθότι όπως επεξήγησε, το μόνο που μπορεί να κάνει ο ίδιος, είναι απλά να διαβάζει τις καταχωρίσεις. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι από το τεκμήριο 18 που κατέθεσε στο Δικαστήριο, αλλά και από την έρευνα που έκανε στο αρχείο διαπίστωσε ότι υπάρχουν εκατέρωθεν καταχωρίσεις καταγγελιών μεταξύ των διαδίκων. Μ.Υ3 - Μαρία Περδικογιάννη Τελευταία μάρτυρας για την Καθ'ης η αίτηση, κατέθεσε η κα Μαρία Περδικογιάννη, ψυχολόγος και λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Ανέφερε ότι είναι κάτοχος δυο πτυχίων, ένα στη ψυχολογία και ένα στην αγγλική φιλολογία. Έχει επίσης δυο μεταπτυχιακά, το πρώτο στην εκπαιδευτική ψυχολογία με ειδίκευση πάνω σε γονείς και παιδιά και το δεύτερο στο play therapy, θεραπεία μέσω παιχνιδιού. Ανέφερε ότι της δόθηκε κάποιο υλικό το οποίο είχε μελετήσει, ήτοι ένα usb το οποίο περιέχει κάποια ακουστικά αρχεία, η Έκθεση του Γραφείου Ευημερίας ημερομηνίας 14/1/2019, στο πίσω μέρος της οποίας είναι και η έκθεση από την Αγγλία από το Cafcass ημερ. 31/7/2018, η γραπτή δήλωση της Καθ'ης η αίτηση ημερομηνίας 6/3/19 στα αγγλικά, καθώς και τα δικόγραφα της υπόθεσης. Το εν λόγω υλικό καταθέτηκε ως Τεκμήριο προς αναγνώριση. Συναντήθηκε με την Καθ'ης η αίτηση μια φορά στο γραφείο του συνηγόρου της και την επόμενη φορά έκαναν skype session. Διευκρίνισε ότι η συνέντευξη στο δικηγορικό γραφείο, έγινε στην παρουσία των δυο τους και ότι οι 2 πιο πάνω αναφερθείσες συνεντεύξεις, έγιναν τον Απρίλιο του
  8. Ανέφερε ότι από τις δυο συναντήσεις με την Καθ'ης η αίτηση και από το υλικό που της δόθηκε να μελετήσει, κατάφερε να διαμορφώσει άποψη σε σχέση με τον Αιτητή. Επισήμανε ότι οι περισσότερες πληροφορίες που έλαβε, ήταν μέσα από το ακουστικό υλικό. Τα συμπεράσματα της είναι ότι υπήρχε λεκτική επιθετικότητα από τη μεριά του πατέρα προς την Καθ'ης η αίτηση, και σε μεγάλο βαθμό έκθεση των παιδιών σε λεκτική βία κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών. Το μωρό έκλαιγε ασταμάτητα και δεν υπήρξε καθόλου ενσυναίσθηση από την πλευρά του πατέρα για να σταματήσει το μωρό να κλαίει. Σε αντίθεση, η μητέρα προσπαθούσε σε αρκετές περιπτώσεις να εμποδίσει αυτή τη συμπεριφορά μπροστά στο παιδί. Υποστήριξε ότι η στάση του πατέρα δείχνει ότι δεν αντιλαμβάνεται το πόσο αρνητικά επηρεάζει το μωρό. Υπάρχει από πλευράς του έλλειψη ενδιαφέροντος για την ψυχολογική κατάσταση του παιδιού. Η θέση της είναι ότι αυτή η συμπεριφορά έχει προέκταση στην καταλληλότητα του. Ερωτηθείσα για την καταλληλόλητα της Καθ'ης η αίτηση να έχει τη φροντίδα των παιδιών, ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της πρώτης συνάντησης ήθελε να αξιολογήσει ότι η γνωστική της ικανότητα είναι εντάξει. Της έκανε κάποιες συγκεκριμένες ερωτήσεις, για να εξετάσει τη νοητική κατάσταση του ατόμου μέσω ενός ερωτηματολογίου που λέγεται mini mentally exams. Η Καθ'ης η αίτηση ανταποκρίθηκε θετικά σε αυτό. Ακολούθως, η μάρτυς συνέχισε να συλλέγει πληροφορίες από την Καθ'ης η αίτηση όσον αφορά στη σχέση της με τον Αιτητή, τα παιδιά, την κατάσταση μεταξύ τους, γεγονότα που συνέβησαν, λόγους για τους οποίους έφυγε και την τωρινή κατάσταση όσον αφορά στα παιδιά. Διαπίστωσε ότι είναι μία μητέρα που αγαπά πάρα πολύ τα παιδιά, θέλει να είναι μαζί τους και να τους προσφέρει όλα αυτά που μπορεί. Κατά την αντεξέταση της, της τέθηκαν ερωτήματα που κύριο άξονα είχαν, πώς μπορεί επιστημονικά να καταλήξει και να διαμορφώσει άποψη για την καταλληλότητα ή μη ενός γονέα έχοντας ακούσει τη μια πλευρά μόνο. Ακολούθως κατέθεσε η αρμόδια Κοινωνική λειτουργός, κα Ιωάννου η οποία στα πλαίσια ετοιμασίας της έκθεσης της, είχε σειρά συναντήσεων με τα ανήλικα σε κατ' ιδίαν συναντήσεις, αλλά και με τους διαδίκους. Αναφέρθηκε στην έκθεση την οποία ετοίμασε, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε. Στην έκθεση της αναφέρει ότι από τη συνεργασία που είχε με τον πατέρα και τα παιδιά διαφάνηκε ότι ο τελευταίος με την πολύ σημαντική βοήθεια των γονιών του και της αδελφής του, ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στα θέματα καθημερινής φροντίδας και κάλυψης των φυσικών αναγκών των παιδιών. Μεριμνά δε επαρκώς για τη σταθερή φοίτηση και πρόοδο τους στο σχολείο. Ο παππούς και η γιαγιά από την πατρική πλευρά παραλαμβάνουν καθημερινά τα παιδιά από το σχολείο και αναλαμβάνουν και την επίβλεψη και φροντίδα τους όταν ο πατέρας απουσιάζει στην εργασία του ή για άλλη υποχρέωση. Διαπιστώθηκε ότι μεταξύ πατέρα-παιδιών υπάρχει στενός συναισθηματικός δεσμός. Τα παιδιά κινούνται με άνεση στο σπίτι όπου διαμένουν. Είναι χαρούμενα, εκφράζονται ελεύθερα στην παρουσία του πατέρα και φαίνεται να έχουν μεταξύ τους στενό συναισθηματικό δεσμό. Οι ανήλικες επίσης διατηρούν καλή σχέση και στενό συναισθηματικό δεσμό με τους συγγενείς από την πατρική πλευρά (παππού, γιαγιά και θεία) με τους οποίους ήταν ιδιαίτερα εκδηλωτικές, ενώ επίσης καλή σχέση φάνηκε να διατηρούν με τα ενήλικα ετεροθαλή αδέλφια τους. Ανέφερε επίσης ότι είχε την ευκαιρία να παρευρεθεί σε επικοινωνίες της μητέρας με τα παιδιά, όταν η ίδια βρισκόταν στην Κύπρο και είχε τα παιδιά μαζί της. Η μητέρα με τα παιδιά βρίσκονταν στην κατοικία της μητρικής θείας. Από τη συνεργασία που είχε με την μητέρα και τις ανήλικες, διαπιστώθηκε ότι οι τελευταίες τυγχάνουν ικανοποιητικής φροντίδας τις ώρες που είναι μαζί με την μητέρα τους. Οι ανήλικες ήταν χαρούμενες, άνετες, ιδιαίτερα εκδηλωτικές ενώ φαίνονταν να απολαμβάνουν το χρόνο τους στο περιβάλλον της μητέρας. Μεταξύ μητέρας-παιδιών διαπιστώθηκε ότι υπάρχει στενός συναισθηματικός δεσμός. Φάνηκε να υπάρχει και καλή σχέση των παιδιών με την μητρική θεία η οποία πρόσφατα απέκτησε παιδί και οι ανήλικες ήταν ιδιαίτερα εκδηλωτικές μαζί του. Στα πλαίσια διερεύνησης της παρούσας υπόθεσης πραγματοποιήθηκαν ατομικές συναντήσεις με τις ανήλικες, στο περιβάλλον του πατέρα καθώς και στο περιβάλλον της μητέρας, όταν η τελευταία βρισκόταν στην Κύπρο, στην διάρκεια των οποίων οι ανήλικες μίλησαν για την σχέση τους με τους δύο γονείς τους και εξέφρασαν την επιθυμία τους όσον αφορά στο επίδικο θέμα. Οι ανήλικες σε όλες τις συναντήσεις ήταν φιλικές και ομιλητικές. Μίλησαν για τους γονείς τους με θετικά συναισθήματα και εξέφρασαν την αγάπη τους και για τους δύο. Όσον αφορά στο επίδικο θέμα κατά τις συναντήσεις που είχε η Κοινωνική Λειτουργός με τις ανήλικες, οι τελευταίες τήρησαν σταθερή στάση εκφράζοντας την επιθυμία τους να παραμείνουν στην Κύπρο κοντά στον πατέρα τους. Επίσης εξέφρασαν την έντονη επιθυμία τους να συναντούν συχνά την μητέρα τους. Όσον αφορά στην επαφή τους με την μητέρα τους και οι δύο ανήλικες ανέφεραν ξεκάθαρα ότι θέλουν να τις επισκέπτεται η ίδια στην Κύπρο και να μένουν μαζί της, όπως επίσης να την επισκέπτονται και οι ίδιες στην Αγγλία κατά τις διακοπές τους. Κατά την τελική της εισήγηση στην έκθεση της, ανέφερε ότι κατά τη συνεργασία της με τα παιδιά διαπίστωσε ότι η επιθυμία τους είναι να παραμείνουν στη Κύπρο μαζί με τον πατέρα τους κοντά στον οποίο φαίνονται να αισθάνονται ασφάλεια. Εξέφρασαν παράλληλα έντονα την επιθυμία τους να έχουν συχνή επαφή και επικοινωνία με τη μητέρα τους με επισκέψεις της μητέρας τους στην Κύπρο, αλλά και με δικές τους επισκέψεις στην Αγγλία όπου διαμένει η μητέρα τους. Η κα Ιωάννου υποστήριξε ότι τα παιδιά είναι πλήρως προσαρμοσμένα στην Κύπρο στο περιβάλλον του πατέρα, έχουν κοντά του μια ομαλή - ευχάριστη καθημερινότητα. Τυγχάνουν ικανοποιητικής φροντίδας και προστασίας και συνδέονται μαζί του με στενό συναισθηματικό δεσμό. Εισήγηση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας είναι να ανατεθεί στον πατέρα η φύλαξη και φροντίδα των παιδιών. Επισήμανε στην έκθεση της ότι είναι σημαντικό όπως ρυθμιστεί σταθερό και διευρυμένο πρόγραμμα επικοινωνίας της μητέρας με τα παιδιά όταν η τελευταία βρίσκεται στην Κύπρο, αλλά και με επισκέψεις των παιδιών στην Αγγλία κατά τις σχολικές τους διακοπές. Κατά την αντεξέταση της από το συνήγορο της Καθ'ης η αίτηση ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια ετοιμασίας της έκθεσης σε συνάντηση που είχε με την Καθ'ης η αίτηση, η τελευταία της ανέφερε ότι παρόλο που το αίτημα όσον αφορά στο Δικαστήριο ήταν τα παιδιά να μεταβούν μαζί της στον τόπο διαμονής της στο εξωτερικό, αυτό που επιθυμούσε ήταν να παραμείνουν στην Κύπρο και να έχουν επικοινωνία μαζί της. Όπως ανέφερε η κα Ιωάννου, η Καθ'ης η αίτηση αντιλαμβανόταν ότι η μετεγκατάσταση των παιδιών στην Αγγλία δεν μπορούσε να γίνει στο παρόν στάδιο και δεν ήθελε, όπως συγκεκριμένα η ίδια της ανέφερε, με βίαιο τρόπο τα παιδιά να πάνε μαζί της. Ανέφερε ότι όσον αφορά στην Καθ'ης η αίτηση επικεντρώθηκε στο θέμα της επικοινωνίας, διότι σύμφωνα με τα όσα γνώριζε τότε ήταν το μόνο επίδικο θέμα της υπόθεσης. Αφού της τέθηκε από το συνήγορο της Καθ'ης η αίτηση ότι το αίτημα της μητέρας είναι η δικογραφημένη της θέση, επισήμανε ότι δεν μπορεί να διαγράψει τα όσα κατέγραψε στην έκθεση της. Τόνισε δε ότι η θέση της είναι τα όσα έγραψε, τα οποία κατεγράφησαν μετά από έρευνα και στη βάση των όσων της έχουν λεχθεί. Δεν γνώριζε κάτι για το ηχητικό υλικό που κατέθεσε η Καθ'ης η αίτηση. Ερωτηθείσα για τον ισχυρισμό της Καθ'ης η αίτηση, ότι ο Αιτητής την είχε απειλήσει με όπλο ανέφερε ότι υπάρχει σχετική καταγραφή στη σελίδα 5 της έκθεσης της. Έτυχε χειρισμού από την υπηρεσία ως περιστατικό βίας στην οικογένεια. Όλα τα στοιχεία που πήρε γι΄ αυτό το συμβάν, ήταν από το φάκελο της υπηρεσίας που χειρίστηκε το περιστατικό τότε. Ανέφερε ότι ετοιμάστηκε σημείωμα προς τον Γενικό Εισαγγελέα από την υπηρεσία, αλλά η υπόθεση δεν οδηγήθηκε στο Δικαστήριο. Η Καθ'ης η αίτηση όπως δήλωσε η κα Ιωάννου δεν της ανέφερε κάτι για την κατοχή του όπλου. Ανέφερε ότι είδε τον πατέρα μαζί με τα παιδιά τους περισσότερες φορές. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η μητέρα δεν διαμένει στην Κύπρο και στάληκε αίτημα, ώστε η αξιολόγηση της να γίνει από τις αρμόδιες αρχές της χώρας που διαμένει. Διευκρίνισε όμως ότι η ίδια είχε συναντήσεις και επισκέψεις κατά την επικοινωνία της μητέρας με τα παιδιά, για να διερευνήσει τη σχέση και το συναισθηματικό δέσιμο των παιδιών με τη μητέρα. Την Καθ'ης η αίτηση την είδε τρεις φορές σε ατομικές συναντήσεις στο γραφείο και δύο φορές με τα παιδιά. Ανέφερε ότι τα παιδιά ήταν πολύ άνετα με τη μητέρα, ήταν πολύ χαρούμενες, εκφράζονταν ελεύθερα προς τη μητέρα και υπήρχε στενός συναισθηματικός δεσμός μεταξύ τους. Η συμπεριφορά της μητέρας προς τα παιδιά ήταν πάρα πολύ ήρεμη, ακόμη και στις περιπτώσεις που κάπως έπρεπε να επιβληθεί στα παιδιά, επειδή τα παιδιά έπρεπε να διαβάσουν. Ξεκάθαρα, όπως επισήμανε, δεν είδε κάτι αρνητικό ως προς τη συμπεριφορά της. Υποστήριξε ότι ο Αιτητής στη φροντίδα των παιδιών έχει πολύ σημαντική βοήθεια από τους γονείς και την αδελφή του. Αναλαμβάνουν θέματα που αφορούν και σε πρακτικά ζητήματα, επισημαίνοντας ότι αυτό δεν κατατάσσεται στα αρνητικά. Τόνισε επίσης ότι ο Αιτητής δεν είναι απών από τη ζωή των παιδιών και αυτό έχει φανεί και από τη σχέση που έχει μαζί τους. Ανέφερε ότι στο σπίτι του πατέρα, η φιγούρα της μητέρας δεν είναι απαγορευμένο θέμα συζήτησης. Τα παιδιά εκφράζονται ελεύθερα για τη μητέρα στο σπίτι του πατέρα και συγκεκριμένα ανέφερε ότι είδε στο δωμάτιο τους κάτι πάρα πολύ όμορφο. Πάνω από τα κρεβάτια τους ζωγραφισμένα πρόσωπα μεταξύ των οποίων ήταν και αυτό της μητέρας. Σε όλες τις συναντήσεις τα παιδιά εκφράζονταν για τη μητέρα τους ενώπιον του πατέρα και ενώπιον του παππού και της γιαγιάς αν ήταν εκεί. Τα παιδιά της ανέφεραν ότι επιθυμούν να παραμείνουν στην Κύπρο, όμως εξέφρασαν έντονα την επιθυμία να συναντούν τη μητέρα τους και στην Κύπρο και στον τόπο διαμονής της. Τέλος το Δικαστήριο για να μπορέσει το ίδιο να διαμορφώσει κρίση αναφορικά με τις επιθυμίες των παιδιών, είχε συνέντευξη με τα ιδία τα παιδιά. Είχα την ευκαιρία να έχω μια φιλική συνομιλία στο γραφείο μου, με τη Χ. και την Ε.Ι. ξεχωριστά, στην παρουσία στενογράφου, η οποία κατέγραψε τη συνομιλία. Από τη συνέντευξη που είχα με τις ανήλικες διαπίστωσα ότι αμφότερες διαθέτουν την ωριμότητα που απαιτείται ώστε να εκφράσουν τις απόψεις τους σε σχέση με το υπό κρίση ζήτημα. Ταυτόχρονα όμως δεν πρέπει να λησμονείται, ότι πρόκειται για δυο παιδιά ηλικίας 9 και 7 ετών αντίστοιχα, με έντονα στοιχεία παιδικότητας και ανεμελιάς, κάτι που είναι απόλυτα λογικό και ταυτίζεται με την ηλικία τους. Από την αρχή της συνέντευξης και οι δυο ανήλικες ένιωσαν άνετα και μας δόθηκε η ευκαιρία να συνομιλήσουμε σε πολύ φιλικό κλίμα. Συνέντευξη με ανήλικη Χ. Αναφέρθηκε στο έντονο συναισθηματικό δέσιμο που έχει και με τους δυο της γονείς, με τα ετεροθαλή της αδέλφια Α. και Θ. τα οποία απέκτησε ο Αιτητής από τον πρώτο του γάμο, καθώς και το δέσιμο που έχει με τους συγγενείς από την πατρική πλευρά (παππού, γιαγιά και θεία). Εξέφρασε την ανάγκη να βλέπει τη μητέρα της πιο συχνά. Αυτό που θα ήθελε πιο πολύ είναι να ζουν όλοι μαζί. Δεν της αρέσει που όταν έρχεται η μητέρα της στην Κύπρο μένουν μαζί της, αλλά δεν βλέπουν τον πατέρα τους και όταν είναι με τον πατέρα τους, δεν βλέπουν τη μητέρα τους. Αναφέρθηκε στο πως περνούν το χρόνο τους όταν η μητέρα της είναι στην Κύπρο. Ήταν έντονη στη θέση της ότι δεν θέλει να εγκατασταθεί στην Αγγλία. Θα ήθελε να είναι όλοι Κύπρο και να βλέπει σε καθημερινή βάση τη μητέρα της. Δήλωσε ότι της αρέσει η ζωή της στην Κύπρο και αναφέρθηκε στις δραστηριότητες που κάνει (φωνητική, σύγχρονο χορό, μπάσκετ, αγγλικά και πρόκειται να ξεκινήσει κιθάρα). Θέλει να είναι την Κύπρο επειδή είναι ο πατέρας της εδώ με τον οποίο όπως ανέφερε μεγάλωσε τόσα χρόνια. Εξέφρασε την επιθυμία να έρθει η μητέρα της, στην Κύπρο και να είναι όλοι μαζί. Δεν θυμόταν κάτι αρνητικό να αναφέρει, για την περίοδο που ζούσαν όλοι μαζί. Παραθέτω ένα απόσπασμα από τη συνέντευξη: Ε. Αφού την Αγγλία δεν την είδες, να δεις πώς είναι. Α. Επειδή δεν είναι τούτο. Είναι ο παπάς, αν θα μείνουμε για πάντα Αγγλία δεν θα βλέπουμε τον παπά. Αν μείνουμε για πάντα Κύπρο δεν θα βλέπουμε τη μάμμα. Αν μείνουμε Κύπρο και έρθει η μάμμα Κύπρο θα βλέπουμε και τους δύο. Ε. Η μάμμα σου είπε ότι θα έρθει Κύπρο για να μείνει; Α. Όχι. Ε. Άρα η μάμμα δεν μπορεί να έρθει Κύπρο για να μείνει. Α. Γιατί; Ε. Τι σου είπε όταν την ρώτησες; Την ρώτησες κατ΄ αρχήν; Α. Μου είπε ότι δεν μπορεί. Εδώ είναι η αδελφή της και ο παπάς της, γιατί δεν μπορεί; Δεν ξέρω. Ε. Οπότε αυτό που θέλεις είναι να βλέπεις τη μάμμα κάθε ημέρα, αλλά να είναι Κύπρο; Α. Ναι. Όταν έρχεται η μητέρα της στην Κύπρο τσακώνονται με τον πατέρα της και φωνάζουν συνέχεια και οι δυο, η Καθ'ης στα αγγλικά και ο Αιτητής στα ελληνικά. Συνέντευξη με ανήλικη E. Επίσης η ανήλικη αναφέρθηκε στο έντονο συναισθηματικό δέσιμο που έχει και με τους δυο της γονείς, με τα ετεροθαλή της αδέλφια Α. και Θ. τα οποία απέκτησε ο Αιτητής από τον πρώτο του γάμο, καθώς και το δέσιμο που έχει με τους συγγενείς από την πατρική πλευρά (παππού, γιαγιά και θεία). Αναφέρθηκε στις δραστηριότητες που κάνει (πιάνο, μπαλέτο και θα ξεκινήσει και καράτε) και στη ζωή που έχει στην Κύπρο. Μίλησε για το πόσο ωραία περνά με τον πατέρα της, κάτι που ανέφερε και στην Κοινωνική λειτουργό. Θέλει να βλέπει τη μητέρα της όταν έρχεται, αλλά θέλει να είναι και ο πατέρας της μαζί, γιατί αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια, κάτι που επανέλαβε αρκετές φορές. Θα ήθελε να έρχεται συχνά η μητέρα της στην Κύπρο αλλά δεν της αρέσει που τσακώνονται οι γονείς της. Παραθέτω ένα απόσπασμα από τη συνέντευξη: Α. Να έρχεται το καλοκαίρι, να έρχεται χειμώνα, να έρχεται φθινόπωρο, αλλά όχι όμως τούτα ούλλα. Ε. Ποια; Α. Που τσακώνονται κάποιες φορές με τον παπά, κάποιες φορές που φωνάζουν, τούτα ούλλα. Ε. Όταν τσακώνονται φωνάζουν; Α. Κάποιες φορές. Ε. Είστε μπροστά εσύ και η αδελφή σου; Α. Όχι. Ε. Πού το ξέρεις; Α. Είμαστε στο δωμάτιο και ακούμε. Λέει μας ο παπάς να μπούμε στο δωμάτιο και ακούμε κρυφά. Εξέφρασε την επιθυμία οι γονείς της να είναι μαζί. Θα ήθελε η μητέρα της να έρθει στην Κύπρο και να μην ξαναφύγει. Ερωτηθείσα αν θέλει να αλλάξει κάτι ανέφερε ότι ''Θα ήθελα να αλλάξω το ότι . να αλλάξει να μας λέει η μάμμα κάθε λίο που βρεθούμαστε λέει μας η μάμμα να πάμε μαζί της. Θέλω όταν θα είμαστε Δικαστήριο να αποφασίσεις εσύ αν θα μείνουμε Αγγλία ή Κύπρο ή αν θα πάμε μαζί της ή με τον παπά, θέλουμε να μείνουμε Κύπρο με τον παπά, αλλά αν φύγει ο παπάς για άλλη χώρα, με τον παπά πάλι θέλουμε να πάμε, τζαι λέει μας ότι δεν ξέρετε την Αγγλία καλά, επειδή ξέρετε μόνο την Κύπρο γι΄ αυτό θέλετε να μείνετε Κύπρο. Αλλά εμείς θέλουμε να μείνουμε με τον παπά, πάντα με τον παπά.'' Νομική Πτυχή Η γονική μέριμνα διέπεται από τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο του 1990 (216/90). Η διαδικασία εξέτασης της δεν λαμβάνει τη μορφή αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Ευγένιου Στυλιανού ν. Βασιλικής Στυλιανού
(1993)1 ΑΑΔ 130: «Παρόλο που η διαδικασία μπορεί να εγερθεί από τον ένα σύζυγο και να στρέφεται εναντίον του άλλου, η δικαιοδοσία για τη γονική μέριμνα δεν έχει το στοιχείο της αντιπαράθεσης μεταξύ των γονέων. Αντίθετα, έχει ως άξονα το κοινό καθήκον των γονέων για την φροντίδα των παιδιών τους και συνισταμένη την ευημερία των τέκνων. Ο εξεταστικός χαρακτήρας της δικαιοδοσίας που σχετίζεται με την κηδεμονία και μέριμνα των ανηλίκων αναγνωρίστηκε στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Δαμιανού ν. Δαμιανού
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 29. Και στην Αγγλία όπως συνάγεται από την απόφαση στην Re Ε (SA) (A minor) [1984] 1 All E.R. 289 (H.L.) αναγνωρίζεται ότι η διαδικασία που έχει ως αντικείμενο την κηδεμονία και μέριμνα ανηλίκου δεν ενέχει χαρακτήρα αντιπαράθεσης αλλά ερευνητικό προς διαπίστωση των συμφερόντων του ανηλίκου.» Επίσης στην ίδια απόφαση αναφέρθηκε: «Υπό μορφή καθοδήγησης θεωρούμε σωστό να υποδείξουμε ότι αιτήματα που σχετίζονται με τη γονική μέριμνα πρέπει να τίθενται με τρόπο γενικό, π.χ. ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας ενόψει του χωρισμού των γονέων ώστε να καθίσταται δυνατή η διερεύνηση από το Δικαστήριο κάθε θέματος που άπτεται της επιμέλειας και μέριμνας για τα παιδιά.» Στην υπόθεση Φανή Δαμιανού ν. Ευάγγελου Δαμιανού 1989
(1)Α.Α.Δ. αναφέρθηκε: «Η θέσπιση του Κ.5 δικαιολογείται από τη φύση του επιδίκου θέματος που είναι ο καθορισμός των συμφερόντων του ανηλίκου, και όχι το βάσιμο των διεκδικήσεων των αντιδικούντων γονέων.» Το συμφέρον του τέκνου ορίζεται ως πρωταρχικός οδηγός της δικαστικής κρίσης. Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Περί Σχέσεων των Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (216/1990), στο εξής ο Νόμος, κάθε απόφαση του Δικαστηρίου σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας θα πρέπει να αποβλέπει στο συμφέρον του τέκνου. Ως συμφέρον δε του τέκνου νοείται το σωματικό, το υλικό, το πνευματικό, το ψυχικό, το ηθικό και γενικά κάθε είδους συμφέρον με προέχουσα βαρύτητα εκείνο που συνιστά βασικό παράγοντα της ορθής ψυχοσωματικής και ψυχοδιανοητικής ανάπτυξης και ανάπλασης του παιδιού. Επιπρόσθετα, ως προς το συμφέρον του τέκνου, το Δικαστήριο αξιολογεί αυτό λαμβάνοντας υπόψη και συνεκτιμώντας αριθμό κριτηρίων. Σχετικά παραπέμπω στο σύγγραμμα του Β. Βαθρακοκοίλη "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο", σελ. 584, 585, όπου αναφέρονται τα πιο κάτω: «Κριτήρια για το δικαστήριο: Το δικαστήριο για να αξιολογήσει το συμφέρον του τέκνου δεν πρέπει ν' αποδίδει μεγαλύτερη σημασία στις υλικές συνθήκες διαβίωσης του ανηλίκου και να παραγνωρίζει τον βασικό παράγοντα της ορθής ψυχοσωματικής ανάπτυξης του παιδιού. Η βαρύτητα πρέπει να είναι στα στοιχεία που διαμορφώνουν το απαραίτητο, το πρόσφορο περιβάλλον για μία σωστή ψυχοσωματική και ψυχοδιανοητική ανάπτυξη του τέκνου, γιατί, σύμφωνα με τις νεότερες κοινωνικές αντιλήψεις, οι άνετες και υλικές παροχές δεν διαπλάθουν ψυχή, σώμα και νόηση, αλλά κυρίως καταστροφικές επιδράσεις ασκούν στον ανήλικο, ο οποίος έχει ανάγκη, για την ανάπτυξή του γενικά, μιας σωστής διαπαιδαγώγησης και φροντίδας λογικής και όχι της φθοροποιού χλιδής. Ο νόμος παραθέτει αορίστως την προϋπόθεση του συμφέροντος, χωρίς να προσδιορίζει το περιεχόμενό του, αλλ' ούτε και να ορίζει κριτήρια προσδιορισμού αυτού. Την αόριστη αυτή νομική έννοια, που σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση έχει το δικό της περιεχόμενο, πρέπει να συγκεκριμενοποιήσει το δικαστήριο. Πρέπει για τον σκοπό αυτό να λάβει υπόψη του τις ψυχολογικές, προεχόντως, οικονομικές και ιατρικές πτυχές της υπόθεσης, με γνώμονα τα δεδομένα της σύγχρονης παιδαγωγικής, ψυχολογίας και κοινωνιολογίας. Ακόμη πρέπει, για τον σχηματισμό ασφαλούς κρίσης, να ερευνήσει τις ικανότητες των γονέων, το περιβάλλον, το ιστορικό και την επαγγελματική απασχόλησή τους, τη δράση τους στο κοινωνικό σύνολο, την τυχόν εκτροπή από την ορθή κοινωνική συμπεριφορά και γενικά την ικανότητα προσαρμογής τους στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής μέσα στα πλαίσια της λογικής και ορθολογικής αντιμετώπισης των θεμάτων των νέων. Άλλα κριτήρια: Για τη ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ορισμένα κριτήρια, καθοριστικά γι' αυτήν, όπως η ηλικία, το φύλο, οι ειδικές ανάγκες του τέκνου, οι προσωπικές ιδιότητες των γονέων, η επαγγελματική απασχόλησή τους, οι χρονικές δυνατότητες του κάθε γονέα για την αυτοπρόσωπη άσκηση της γονικής μέριμνας και η αδυναμία άσκησης της γονικής μέριμνας.» Η γονική μέριμνα δεν έχει στατικό, αλλά εξελικτικό χαρακτήρα. Το χαρακτήρα αυτό της προσδίδει το συμφέρον του τέκνου, το οποίο υφίσταται συνεχείς μεταλλαγές, με την εξέλιξη της ηλικίας και της ωριμότητας του τέκνου και συνακόλουθα της ανάγκης προστασίας του. Μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή τους διαδίκους, την κοινωνική λειτουργό και τους υπόλοιπους μάρτυρες και είναι σε θέση να αξιολογήσει τη μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, τη λογικότητα της εκδοχής τους, την αμεσότητα και ευθύτητα των απαντήσεων τους, αλλά και γενικότερα την όλη παρουσία τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Αντιφάσεις σε μικρολεπτομέρειες δεν αποδυναμώνουν μια κατά τα άλλα αξιόπιστη μαρτυρία αλλά αντίθετα την ενδυναμώνουν με την έννοια ότι δεν υπήρξε προσχεδιασμός ως προς το τι θα κατέθεταν (βλ. Τυμπιώτης ν. Δημοκρατίας
(2004)2Α Α.Α.Δ. 612 και στις εκεί αναφερόμενες αυθεντίες). Η μαρτυρία όμως, όπως έχει νομολογηθεί, θα πρέπει να αντικριστεί με ευρύτητα και όχι μικροσκοπικά. Τονίζεται ότι το Δικαστήριο έχει διέλθει το σύνολο της μαρτυρίας με ιδιαίτερη ενδελέχεια και προσοχή. Σύμφωνα με τους περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Διαδικαστικούς Κανονισμούς, ως τροποποιήθηκαν (ΔΚ1/72) το Δικαστήριο ζητά έκθεση από το γραφείο ευημερίας στις υποθέσεις γονικής μέριμνας. Στην υπόθεση Δαμιανού ν. Δαμιανού και άλλης
(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 29, λέχθηκε ότι (σελ.31-32): «Η εξασφάλιση ανεξάρτητης πηγής για τη διαφώτιση του Δικαστηρίου στον ευαίσθητο τομέα των συμφερόντων του ανηλίκου αποτελεί ουσιαστική νομοθετική πρόνοια. Και δεν παρέχεται διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να την παρακάμψει. Ο Κ5 δε ρυθμίζει μόνο διαδικαστικά θέματα αλλά και θέματα ουσίας που αφορούν τη μαρτυρία που είναι αναγκαία για τον καθορισμό των συμφερόντων του ανηλίκου. Στα πλαίσια της κατεξοχήν εξεταστικής διαδικασίας για τη διαπίστωση των συμφερόντων του ανηλίκου, αποτελεί καθήκον του Δικαστηρίου να εξασφαλίζει την έκθεση που προβλέπουν οι θεσμοί, βασική προϋπόθεση για την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας. Χωρίς τη μαρτυρία αυτή δε μπορεί, σύμφωνα με τις ρητές διατάξεις του Κ5
(1), να κριθεί αίτηση για την κηδεμονία φύλαξη και φροντίδα του ανηλίκου». Κατά την αντεξέταση της αρμόδιας κοινωνικής λειτουργού από το συνήγορο της Καθ'ης η αίτηση, δεν υπήρξε απόκλιση από τα όσα κατέγραψε στην έκθεση της. Η θέση του συνηγόρου της Καθ'ης η αίτηση ότι η αρμόδια κοινωνική λειτουργός δεν εξέτασε την καταλληλότητα της μητέρας και ως εκ τούτου η έκθεση της δεν υπέχει ουσιαστικής αξίας, δεν με βρίσκει σύμφωνη. Αντιθέτως μέσα από την έκθεση της διαφάνηκε ότι είχε την ευκαιρία να έχει συναντήσεις με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, τόσο σε κατ'ιδίαν συναντήσεις με έκαστο διάδικο, όσο και με κάθε γονέα μαζί με τα παιδιά. Το ότι είχε περισσότερες συναντήσεις με τον πατέρα ο οποίος βρίσκεται στην Κύπρο, παρά με τη μητέρα της οποίας η μόνιμη βάση είναι στο εξωτερικό, δεν αναιρεί τα ευρήματα στα οποία κατέληξε. Σαφώς όπως διαπιστώθηκε κατά την αντεξέταση της, υπήρξε ένα μπέρδεμα ως προς τι θεωρούσε ότι θα τύχει διερεύνησης από τις αρμόδιες αρχές στην Αγγλία, ωστόσο αυτό δεν διαφοροποιεί ότι η ίδια μπόρεσε να διαμορφώσει συνολική εικόνα και να έχει άποψη. Είχε την ευκαιρία μέσα από τις συναντήσεις κατά την επικοινωνία της μητέρας με τα παιδιά της, να αξιολογήσει τη σχέση και το συναισθηματικό δέσιμο που έχουν μεταξύ τους, κάτι το οποίο έπραξε. Κατά την αντεξέταση της από το συνήγορο της Καθ'ης η αίτηση παραδέχτηκε ότι ως προς τη μητέρα επικεντρώθηκε στο θέμα της επικοινωνίας, παρά στο αίτημα της όπως αυτό καταγράφεται στην ανταπαίτηση της, δηλαδή τη μετεγκατάσταση των παιδιών μαζί της στην Αγγλία. Ωστόσο διευκρίνισε ότι αυτό οφείλεται στο τι της ανέφερε η ίδια η Καθ'ης η αίτηση στις συναντήσεις που είχαν. Συγκεκριμένα ανέφερε: «Κατά τη διάρκεια ετοιμασίας της έκθεσης, είχα συνάντηση με τη μητέρα, η οποία σε μένα είχε αναφέρει ότι παρόλο που το αίτημα όσον αφορά προς το Δικαστήριο ήταν τα παιδιά να μεταβούν μαζί της στον τόπο διαμονής της στο εξωτερικό, όμως αντιλαμβανόταν ότι αυτό δεν μπορούσε να γίνει στο παρόν στάδιο και δεν ήθελε, όπως συγκεκριμένα η ίδια ανέφερε, με βίαιο τρόπο τα παιδιά να πάνε μαζί της, αυτό που επιθυμούσε ήταν να παραμείνουν τα παιδιά στην Κύπρο και να έχουν επικοινωνία μαζί της.» Αυτή τη θέση εμμέσως πλην σαφώς την αποδέχτηκε κατά το στάδιο της αντεξέτασης της και η Καθ'ης η αίτηση. Αποδέχομαι τις θέσεις της Κοινωνικής Λειτουργού όπως αυτές καταγράφονται στην έκθεση της. Η έκθεση της ήταν αποτέλεσμα αντικειμενικής και ανεπηρέαστης διερεύνησης. Από τη μαρτυρία του Αστυνομικού προέκυψε ότι υπήρχαν εκατέρωθεν καταγγελίες μεταξύ των διαδίκων. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε στο ημερολόγιο καταγγελιών σε συγκεκριμένες εγγραφές, πλην όμως ο συντάκτης του ημερολογίου δεν παρουσιάστηκε ενώπιον του δικαστηρίου για να εξηγήσει τις συνθήκες βάσει των οποίων έγιναν οι συγκεκριμένες αναφορές. Ο ίδιος ο μάρτυρας όπως ανέφερα και ανωτέρω επισήμανε ότι δεν μπορεί να απαντήσει σε ερωτήσεις για το τι έχει γίνει σε μια υπόθεση του 2014, καθότι ο ίδιος είναι υπεύθυνος του αρχείου τους τελευταίους 6 μήνες. Διευκρίνισε δε ότι το μόνο που μπορεί να κάνει είναι απλά να διαβάσει τις καταχωρίσεις. Ως εκ τούτου, η μαρτυρία του κου Λοϊζίδη δεν ήταν βοηθητική για την κρίση επί των υπό αμφισβήτηση επιδίκων ζητημάτων της παρούσας υπόθεσης. Όσον αφορά στη μαρτυρία της κας Περδικογιάννη, η οποία κλήθηκε ως εμπειρογνώμονας, κρίνω ότι δεν ήταν καθόλου βοηθητική για την επίλυση των επίδικων ζητημάτων. Ενώ παραδέχτηκε ότι δεν είχε καμία συνάντηση με τον Αιτητή και τα παιδιά των διαδίκων και όλες οι πληροφορίες που έλαβε, είναι ό,τι της έχει μεταφέρει η ίδια η Καθ'ης η αίτηση στις δυο συναντήσεις που είχαν και από το υλικό που της δόθηκε, τοποθετήθηκε με απόλυτη βεβαιότητα ως προς την ακαταλληλότητα του πατέρα και συνακόλουθα ως προς την καταλληλότητα της μητέρας. Δεν έδωσε στο δικαστήριο όλα εκείνα τα εχέγγυα και αναγκαία επιστημονικά κριτήρια και πληροφορίες ώστε, αφενός το Δικαστήριο να μπορεί να εξετάσει την ακρίβεια και ορθότητα των συμπερασμάτων της, και αφετέρου, επ'αυτών, να μπορεί το Δικαστήριο να εξαγάγει τα δικά του ανεξάρτητα σχετικά ευρήματα Ως εκ τούτου δεν μπορεί να προσδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στη μαρτύρια της. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την αντεξέταση της: «E. Έχετε πει είναι ακουστικά. Άρα δεν έχετε δει να σπάει πράγματα o Γ. A. Όχι. E. Φαντάζομαι ότι αυτό που λέτε σας το εξήγησε η κυρία Ν., έτσι; A. Ακούγονταν πράγματα και άκουσα το μωρό που είπε «εν να τα σπάσει όλα». Κάτι τέτοιο. E. Σας ρωτώ. Από αυτό που ακούσατε να σπάνε πράγματα, εάν είναι αυτή η πραγματικότητα, ποιος σας είπε ότι ο Γ. έσπαγε πράγματα εκείνη την ώρα; A. Μου το διευκρίνισε η Ν. E. Μάλιστα. Φαντάζομαι θα συμφωνείτε μαζί μου ότι με όσα σας έχουν πει, πάντα μόνο από την πλευρά της Ν., είστε και προϊδεασμένη πριν καν ξεκινήσατε και να έρθετε στο Δικαστήριο για να εκφέρετε γνώμη; A. Όχι. Δεν είμαι προϊδεασμένη. ........ E. Μέσα σε όλο το υλικό που σας δόθηκε και μελετήσατε, υπήρχε πουθενά η γραπτή δήλωση του πατέρα που έχει κατατεθεί στο Δικαστήριο ώστε να γνωρίζετε τους δικούς του ισχυρισμούς και την απάντηση του στους ισχυρισμούς της κυρίας Ν.; A. Όχι. Δεν έχω δήλωση του πατέρα.» Στην απόφαση Πελεκάνος Γιαννάκης, ως Διαχειριστής της περιουσίας του Χριστόφορου Πελεκάνου και Άλλοι ν. Ανδρέα Πελεκάνου και Άλλου,
(2010)1 Α.Α.Δ. 1746 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Όπως επιβεβαιώθηκε από το Εφετείο και στην απόφασή του στην υπόθεση Αυγουστή κ.ά. v. Ιωάννου
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1498, η γνώμη του πραγματογνώμονα θα πρέπει να αιτιολογείται και να τεκμηριώνεται με απόλυτη επάρκεια και πειστικότητα. Διαφορετικά το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποδεχτεί και να στηριχτεί στη μαρτυρία του, έστω και αν είναι ο μόνος πραγματογνώμονας που κατάθεσε στο Δικαστήριο. Στην ίδια την υπόθεση Αυγουστή v. Ιωάννου, η μαρτυρία του μόνου πραγματογνώμονα για οικοδομικές εργασίες, ενός αρχιτέκτονα, κρίθηκε πρωτόδικα ως ανεπαρκής. Η μαρτυρία του ως προς διάφορες παραμέτρους αμφισβητήθηκε από την άλλη πλευρά σε ζωτικά της σημεία και σύμφωνα με το πρωτόδικο Δικαστήριο, ο μάρτυρας δεν κατάφερε να αντικρούσει τις αμφισβητήσεις κατά τρόπο τεκμηριωμένο. Ενόψει της παρατηρηθείσας ανεπάρκειας, το Δικαστήριο έκρινε ότι ήταν αδύνατο, στηριζόμενο στη μαρτυρία εκείνου του πραγματογνώμονα, να εξήγαγε ασφαλή συμπεράσματα, οπότε και απέρριψε τη μαρτυρία του και την Απαίτηση. Το Εφετείο επικύρωσε αυτή την προσέγγιση και την πρωτόδικη απόφαση.» Στην υπόθεση Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1 έχουν αναφερθεί τα ακόλουθα: «
(1)The duty of an expert is to furnish the Judge with the necessary scientific criteria for testing the accuracy of their conclusions, so as to enable the Judge to form his own independent judgment by the application of these criteria to the facts proved in evidence.
(2)Trial Judges should not turn themselves into experts. They may look at the real and other evidence and draw inferences and reach conclusions as regards the existence of liability for negligence, not in the form of an expert opinion, but as a matter of sheer common sense.» Στην υπόθεση Σπύρου v. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(E) Α.Α.Δ. 298 έχουν λεχθεί τα εξής: «Τα Δικαστήρια δέχονται τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων και χρησιμοποιούν την εξειδικευμένη γνώμη τους για να καταλήξουν σε ορθές αποφάσεις. Το καθήκον αυτών των μαρτύρων είναι να δώσουν στον Δικαστή τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να μπορέσει να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης του και να καταλήξει ορθά στα ευρήματα των γεγονότων από την ενώπιον του μαρτυρία. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και άλλη μαρτυρία εμπειρογνώμονα, θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Andreas Anastassiades v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 97 και Kyriacos Nicola Kouppis v. The Republic
(1977)2 C.L.R. 361. Στην πρόσφατη υπόθεση Κωνσταντίνα Σιακόλα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση αρ. 53/2011, ημερ. 24.1.2013, το Δικαστήριο είπε τα ακόλουθα αναφορικά με το θέμα της αξιολόγησης της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα: «Σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο αποφασίζει κατά πόσο ένας μάρτυρας είναι ικανός να δώσει μαρτυρία ως εμπειρογνώμονας. Για την εξακρίβωση τούτου, πρέπει να απαντηθούν δύο ερωτήματα: Πρώτο, κατά πόσο το αντικείμενο της εμπειρογνωμοσύνης του εμπίπτει στην κατηγορία των θεμάτων εκείνων για τα οποία επιτρέπεται να δοθεί μαρτυρία πραγματογνώμονα και δεύτερο, κατά πόσο ο μάρτυρας έχει αποκτήσει είτε κατόπιν σπουδών είτε λόγω εμπειρίας επαρκή γνώση του αντικειμένου ώστε η γνώμη του να καθίσταται πολύτιμη (of value) στην επίλυση των επίδικων θεμάτων (βλ. μεταξύ άλλων, R. ν Bonython
(1984)38 S.A.S.R. 45 και R. ν Henderson [2010] EWCA 1269). Είναι δε σαφώς νομολογημένο από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σε ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό. Βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας
(1990)1 Α.Α.Δ.984''.Αφού το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ένας μάρτυρας μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας και αυτός αξιολογείται ανάλογα, η όλη συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα δεν παραγνωρίζεται αλλά και αυτή λαμβάνεται υπόψη για τον σκοπό εκτίμησης της αξίας της μαρτυρίας του. Σχετικά παραπέμπω στην υπόθεση Jovcev. Yeomans
(1981)2 All Ε. R. 21». Στην Αγγλική υπόθεση Bolitho v. City and Hackeney Health Authority [1998] A.C. 232 at 241-242 έχουν επίσης λεχθεί τα ακόλουθα: «The court has to be satisfied that the exponents of the body of opinion relied upon can demonstrate that such opinion has a logical basis. In particular, in cases involving, as they often do, the weighing of risks against benefits, the judge before accepting a body of opinion as being responsible, reasonable or respectable, will need to be satisfied that, in forming their views, the experts have directed their minds to the question of comparative risks and benefits and have reached a defensible conclusion on the matter.» Παραπέμπω επίσης στο σύγγραμμα του Ν.Σάντη και Τ.Ηλιάδη Το Δίκαιο της Απόδειξης στη σελίδα 580 όπου αναφέρεται το εξής: «Το καθήκον των πραγματογνωμόνων έναντι του Δικαστηρίου κατά την μαρτυρία τους έγκειται στην αιτιολογημένη, αντικειμενική και αμερόληπτη παρουσίαση των αναγκαίων επιστημονικών κριτηρίων ώστε να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να κρίνει ευχερώς την ακρίβεια των επίδικων συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει συναφώς την δική του ανεξάρτητη άποψη δια της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών στα γεγονότα της υπόθεσης. Το καθήκον αυτό έχει προτεραιότητα έναντι των όποιων υποχρεώσεων του πραγματογνώμονα προς τον πελάτη του.» Όσον αφορά στη μαρτυρία του Αιτητή, μου έκανε αρκετά καλή εντύπωση. Έδειξε ότι είναι ένας αφοσιωμένος πατέρας, ο οποίος με τη σημαντική βοήθεια που δέχεται από το οικογενειακό του περιβάλλον παρέχει ικανοποιητική φροντίδα στις ανήλικες και βασικό του μέλημα είναι η σωστή ανατροφή και διαπαιδαγώγηση τους. Μου έδωσε την εντύπωση γονέα που πρώτιστο του ενδιαφέρον είναι το συμφέρον και η ευημερία των παιδιών του. Ανέλαβε τη φροντίδα των ανηλίκων από το 2014 όταν αυτά ήταν 3,5 και 1,5 χρόνων. Απαντούσε στις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν κατά την ακροαματική διαδικασία με ευθύτητα, σαφήνεια, ειλικρίνεια, σταθερότητα και χωρίς να περιπέσει σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις ή ανακρίβειες. Η θέση του ήταν απόλυτα συνεπής με τα δικόγραφά του. Γενικότερα πρόκειται για μάρτυρα που με πειστικότητα προωθούσε τους διάφορους ισχυρισμούς του και παρά την έντονη αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη δεν κλονίστηκε με οποιοδήποτε τρόπο η αξιοπιστία του. Για τους πιο πάνω λόγους, αποδέχομαι τη μαρτυρία του πάνω σε όλα τα γεγονότα που αφορούν στα επίδικα θέματα. Στον αντίποδα η μαρτυρία της Καθ'ης η αίτηση χαρακτηρίζεται από υπερβολή, από σωρεία αντιφάσεων και από ισχυρισμούς οι οποίοι συγκρούονται με την κοινή λογική. Σε σχέση με το βασικό ζητούμενο που έχει να κάνει με το περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά ζουν με τον πατέρα, η μαρτυρία της αποτελεί ακροσφαλές υπόβαθρο για εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Ισχυρίζεται με τον πλέον εμφαντικό τρόπο, ότι ο λόγος που έφυγε από την οικογενειακή εστία αρχικά και ακολούθως από την Κύπρο, ήταν η βία που ασκούσε ο Αιτητής απέναντι της. Ο ισχυρισμός της ότι έφυγε από την Κύπρο για αυτό το λόγο δεν είναι πειστικός, συγκρούεται δε τόσο με την κοινή λογική, όσο και την εξέλιξη των πραγμάτων, και εξηγώ. Η εξέλιξη των πραγμάτων θέλει την ίδια να εγκαταλείπει την οικογενειακή στέγη και να φεύγει. Για ένα χρονικό διάστημα να μένει στην Κύπρο και ακολούθως να εγκαταλείπει τη χώρα και να πηγαίνει στην Αγγλία, λόγω της βιαιότητας του πατέρα, όπως η ίδια με τον πλέον εμφαντικό τρόπο υποστηρίζει. Η ισχυριζόμενη βιαιότητα του πατέρα, για την οποία δεν αποφαίνομαι στο παρόν στάδιο, και να ήταν υπαρκτή δεν δικαιολογεί την εγκατάλειψη της Κύπρου, μακριά από τα παιδιά και την εγκατάσταση στην Αγγλία και επίδειξη ενδιαφέροντος για αυτά μετά την πάροδο 3 μηνών. Παρουσιάζει τον Αιτητή ως ένα εξαιρετικά επικίνδυνο άνθρωπο, την ίδια στιγμή όμως φεύγει από τη χώρα αφήνοντας τα παιδία υπό τη φύλαξη του. Σύμφωνα με τους δικούς της ισχυρισμούς έφυγε από την Κύπρο το Μάρτιο του 2014 και η πρώτη φορά που ήρθε για να δει τα παιδιά ήταν τον Ιούνιο του
  1. Τηλεφωνικώς δε, επικοινώνησε μετά από 4 βδομάδες. Όταν επικοινώνησε τηλεφωνικώς δεν του ανέφερε που βρισκόταν, αφού όπως ισχυρίστηκε ακόμη φοβόταν ότι ο Αιτητής θα έβρισκε τρόπο να την πληγώσει ακόμη κι αν εκείνη ήταν στην Αγγλία. Ωστόσο αναφέρει ότι ήρθε μετά από 3 μήνες απροειδοποίητα και ο Αιτητής της επέτρεψε να δει τα παιδιά. Παραθέτω σχετικά αποσπάσματα από την αντεξέταση της σε σχέση με την πρώτη φορά που ήρθε στην Κύπρο μετά τη μόνιμη εγκατάσταση της στην Αγγλία: «Ε. ''Και όταν ήρθατε τον Ιούνιο του 2014 τι κάματε ακριβώς; Είναι πάντοτε σε σχέση με τα παιδιά που ερωτώ. Α. Πιστεύω είδα τα παιδιά. Δεν θυμάμαι με πολλή λεπτομέρεια. Αλλά είδα τα παιδιά μου και ξόδεψα χρόνο μαζί με τα παιδιά μου, αλλά δεν θυμάμαι πώς τα πράγματα ήταν με τον Γιάννο. Ε. Ενημερώσετε κανέναν πριν να έρθετε; Α. Όχι. Ε. Δηλαδή ήρθατε μία ημέρα και κτυπήσατε την πόρτα του σπιτιού και είδατε τα παιδιά σας; Α. Ναι.'' ....... Ε. Ήρθατε είπατε τρεις μήνες μετά που είχατε φύγει. Δηλαδή από τον Μάρτιο μέχρι τον Ιούνιο. Μας είπατε ότι φύγατε από την Κύπρο διότι έπρεπε να σώσετε τη ζωή σας, σωστά; Α. Ναι. Ε. Καλά μας είπατε πριν λίγο ότι τον Ιούνιο πήγατε χωρίς να ειδοποιήσετε κανέναν και κτυπήσατε την πόρτα του σπιτιού για να δείτε τα παιδιά σας; Α. Ναι. Ε. Τρεις μήνες μετά δεν φοβόσασταν τον Αιτητή; Α. Βεβαίως και τον φοβόμουν. Ε. Άρα πώς πήγατε τότε; Τι θέλετε να πιστέψουμε; Α. Επειδή χρειαζόμουν να γνωρίζουν τα παιδιά μου ότι ήμουν εκεί και ότι δεν τα είχα εγκαταλείψει και ναι, ρίσκαρα τη ζωή μου με το να έρθω, αλλά έπρεπε να γίνει.» Αν όντως ο ισχυρισμός της ότι ο μοναδικός λόγος εγκατάλειψης της οικίας ήταν η βία που ασκούσε ο Αιτητής, η κοινή λογική θέλει ότι ο μέσος συνετός γονέας ή ο γονιός που περνά μια τέτοια κατάσταση άμεσα θα κινούσε διαδικασίες ούτως ώστε να διασφαλίσει ότι τα παιδιά θα είναι μαζί της. Παρά ταύτα το διάστημα των 3 μηνών που παρέμεινε στην Κύπρο ενώ είχε μαζί της την ανήλικη Ε. και σε αρκετές περιπτώσεις και την ανήλικη Χ., δεν αποτάθηκε στο δικαστήριο. Επέλεξε να φύγει στην Αγγλία και η πρώτη δικαστική ενέργεια που έκανε ήταν τον Σεπτέμβρη του
  2. Την εν λόγω αίτηση την απέσυρε και καταχώρισε την αίτηση παραμερισμού στην οποία αναφέρθηκα ανωτέρω μετά από 2 χρόνια από την ημέρα που έφυγε από την Κύπρο. Η όποια αναφορά της περί μη καταλληλότητας του αρχικού δικηγόρου στον οποίο αποτάθηκε, παρέμεινε στη σφαίρα της θεωρίας. Δεν παρουσίασε οτιδήποτε πέρα από τη γενική και αόριστη σχετική αναφορά της, ούτε και αναφέρθηκε σε οποιαδήποτε όνομα ώστε να μπορούσε αυτός να κληθεί και μέσα από τη μαρτυρία του να τεθεί εν αμφιβόλω ο ισχυρισμός της. Ποσό μάλλον όταν καμία εξήγηση δε δόθηκε, γιατί εντέλει επελέγη ο συνήγορος που την εκπροσωπεί στην παρούσα διαδικασία. Πρέπει να διασαφηνιστεί ότι ο τρόπος δράσης της Καθ'ης η αίτηση, δεν χαρακτηρίζεται από λογική αλληλουχία. Όταν παρουσιάζεται με καθυστέρηση 2 χρόνων στην προώθηση της διαδικασίας, το βάρος που φέρει το πρόσωπο ότι ενήργησε άμεσα, με σκοπό το συμφέρον των παιδιών, δεν μπορεί να αποσείεται με απλά γενικές αναφορές, αόριστους ισχυρισμούς και επικαλούμενες θέσεις τρίτων προσώπων των οποίων την ταυτότητα δεν αποκαλύπτει καν. Τα ίδια ισχύουν και ως προς την αναφορά της ότι άφησε τα παιδιά, υπό τη φροντίδα του παππού και της γιαγιάς από την πατρική πλευρά. Ένας τέτοιος ισχυρισμός, ενδεχομένως θα μπορούσε να γίνει πιστευτός αν συνοδευόταν και από ισχυρισμό ότι τα παιδιά δεν θα είχαν καμία απολύτως επαφή με τον Αιτητή και ότι καθόσον διάστημα, δεν είχε η ίδια τη φροντίδα τους, αυτή ασκείτο αποκλειστικά από τους γονείς του Αιτητή. Με δεδομένο ότι η Καθ'ης η αίτηση θεωρεί τον Αιτητή ως άτομο βίαιο, προβληματικό και επικίνδυνο, η λογική προϋποθέτει ότι δεν θα μπορούσε να παραμείνει ήσυχη, αφήνοντας τα παιδιά της σε τέτοιο άτομο. Εφόσον μέσα σε διάστημα ενός λεπτού θα μπορούσε η συμπεριφορά αυτή (του πατέρα) να αποβεί μοιραία για τα παιδιά. Είναι εδώ που ελέγχεται ως μη πιστευτός ο ισχυρισμός της και συνακόλουθα δεν μπορώ να τον δεκτώ. Επίσης ο βασικός ισχυρισμός της που θέλει τον Αιτητή να είναι όχι απλά βίαιος, αλλά ένα πρόσωπο το οποίο ενεργεί επιθετικά, ένα πρόσωπο το όποιο λόγω της συμπεριφοράς του δεν μπορούσε να ανεκτεί την παρουσία της, ένα πρόσωπο που στη βάση της εκδοχής της θέλει να της στερήσει τα παιδιά και να έχει ο ίδιος την αποκλειστική φροντίδα τους και να μην της επιτρέπει να έχει οποιαδήποτε επαφή μαζί τους, δεν συνάδει με το να έρχεται απροειδοποίητα από την Αγγλία και να της επιτρέπει να τα βλέπει και να τα έχει μαζί της, και μάλιστα χωρίς την ύπαρξη κάποιου διατάγματος. Συμπεριφορά και ενέργεια που δεν συμβαδίζουν με τη γενικότερη εικόνα που ήθελε να δημιουργήσει για τον Αιτητή. Έντονη αντίφαση παρατηρείται επίσης και στην αναφορά της ότι ο Αιτητής την απειλούσε με τη ζωή της να φύγει από την Κύπρο, ενώ στο τεκμήριο 9 που η ίδια κατέθεσε της ζητά να μείνει στην Κύπρο και να έχει μαζί της τα παιδιά. Αναφέρεται σε αρκετά περιστατικά επιθετικής συμπεριφοράς στα οποία ισχυρίζεται ότι ήταν παρόντες ο πατέρας ή η αδελφή της. Ωστόσο κανέναν εξ αυτών δεν παρουσίασε στο Δικαστήριο προκειμένου να υποστηρίξει τους ισχυρισμούς της, πράγμα αναμενόμενο, στη βάση της αντιμετώπισης που έτυχαν οι ισχυρισμοί της από την άλλη πλευρά. Οι αναφορές της για καθυστέρηση στα προβλεπόμενα εμβόλια των παιδιών,παρέμειναν αστήρικτες και γενικόλογες. Από τη μια πλευρά ισχυρίζεται ότι τα παιδιά ήταν πίσω στα εμβόλια τους και όταν η ίδια ήταν στην Κύπρο και τα παιδιά ήταν μαζί της, τα έπαιρνε για τα εμβόλια τους και όλως παραδόξως, αυτά ήταν υγιή για να μπορούν να εμβολιαστούν. Σχετικό είναι το κάτωθι απόσπασμα: «Ε. Φαντάζομαι γνωρίζεις ότι για να κάνουν τα εμβόλια τα παιδιά πρέπει να είναι υγιή; Α. Μάλιστα σωστά. Ε. Άρα στη σειρά των εμβολίων που έχουν να κάνουν τα παιδιά, εάν προγραμματιστεί συγκεκριμένα μόνο να κάμει εμβόλιο, παραλείπεται, έτσι; Α. Αν το παιδί είναι άρρωστο; Ε. Ναι. Α. Ναι αυτό είναι σωστό. Όμως η Ε. τα εμβόλια της Ε. ήταν σχεδόν ένα χρόνο πίσω απ΄ ότι έπρεπε να είναι και ήταν πίσω 10 εμβόλια. Άρα σε όλη αυτή την περίοδο δεν πιστεύω ότι το παιδί ήταν άρρωστο κάθε φορά και απλά να τυγχαίνει όταν ήμουν εδώ και τα παιδιά ήταν προφανώς υγιή που ήμουν τόσο τυχερή που να τα παίρνω στα εμβόλια και ότι δεν υπήρχε καμιά ημέρα που τα παιδιά ήταν αρκετά υγιείς για να κάνουν τα εμβόλια τους.» Και από την άλλη πλευρά, όταν σε κάποιο άλλο στάδιο της αντεξέτασης της ρωτήθηκε αν η ίδια ενδιαφέρεται και αν παίρνει τα παιδιά στους γιατρούς όταν αυτό είναι απαραίτητο, ανέφερε: «Α. Τις περισσότερες φορές που έπαιρνα τα παιδιά ήταν άρρωστα, είτε με βήχα, είτε με συνάχι, αλλά πολλές φορές, όπου τότε τα έπαιρνα στον γιατρό. Ε. Τότε θέλετε να πιστέψουμε ότι κάθε φορά που ερχόσασταν στην Κύπρο κάθε τρεις, κάθε έξι μήνες, ήταν άρρωστα τα παιδιά; Α. Είπα πολλές από τις φορές που επισκέφθηκα τα παιδιά ήταν άρρωστα.» Η έμφαση είναι του Δικαστηρίου. Το ίδιο ισχύει και για τις ψείρες, όπου επιχείρησε να προσδώσει τεράστια σημασία στο γεγονός ότι τα παιδία είχαν συχνά ψείρες και δεν λάμβαναν καμία θεραπεία, με αποτέλεσμα να έχουν γδαρσίματα στο κεφάλι. Οι ψείρες είναι γνωστό, χωρίς να απαιτείται κάποια εξειδικευμένη γνώση επί του θέματος, ότι αποτελούν σύνηθες φαινόμενο στα παιδιά, χωρίς να έχει σημασία πόσο καθαρά μαλλιά έχει το παιδί. Είναι κάτι που ο καθένας μπορεί να κολλήσει πόσο μάλλον τα παιδιά. Η θέση της ότι ο λόγος που κάνει ειδική αναφορά στις ψείρες είναι η μη αντιμετώπιση του προβλήματος και ως εκ τούτου, η επιδείνωση της κατάστασης, παρέμειναν ατεκμηρίωτα. Είναι χαρακτηριστικό ότι προσκόμισε φωτογραφία που απεικόνιζε το τριχωτό μιας κεφαλής με άσπρες νιφάδες (χωρίς να φαίνεται σε ποιο πρόσωπο ανήκει) η οποία σύμφωνα με την ίδια αφορούσε σε ημερομηνία 28/4/2017 (2 χρόνια πριν τη μαρτυρία της) και δεν προσκόμισε κάποια φωτογραφία που να φαίνονται τα γδαρσίματα. Επισημαίνω ότι ακόμη και να υπήρχαν γδαρσίματα, δεν θα ήταν κάτι παράλογο ή ασυνήθιστο, καθότι πρόκειται για παιδιά. Το πιο κοινό δε σύμπτωμα των ψειρών του κεφαλιού είναι ο κνησμός που αναπόφευκτα οδηγεί σε γδάρσιμο. Το ίδιο αστήρικτες παρέμειναν και οι κατηγορίες της για τη μόλυνση του σταφυλόκκου της ανήλικης Ε. Ενώ παραδέχτηκε ότι ο παππούς από την πατρική πλευρά πήρε την ανήλικη στο γιατρό, εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο λόγος που επεκτάθηκε η μόλυνση, οφείλεται στη μη έγκαιρη αντιμετώπιση του προβλήματος, ωσάν να ήταν ειδικός. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την αντεξέταση της: «Ε. Δεν γνωρίζατε ότι ο σταφυλόκοκκος είναι από τις σοβαρές ασθένειες; Α. Ναι. Ε. Άρα δεν είναι λογικό να υπάρχουν τούτα που μας δείχνετε στο κατατεθέν τεκμήριο; Α. Ναι, αλλά η σοβαρότητα της μόλυνσης του σταφυλόκοκκου είναι όταν δεν θεραπευτεί από την αρχή και εξαπλώνεται και σε άλλα μέρη του σώματος. Εάν θεραπευόταν από την αρχή, όταν πιστεύω ξεκίνησε στο πόδι της, δεν θα προχωρούσε και στο πρόσωπό της ούτε στην πλάτη της ούτε στο υπόλοιπο του κορμιού της. Ε. Πού το ξέρεις εσύ ότι ξεκίνησε από το πόδι και εξαπλώθηκε σε όλο το σώμα μετά; Α. Πιστεύω ότι ξεκίνησε στο πόδι της, επειδή αυτό μου είχε πει η Ε. και ο πατέρας του Γ. επίσης μου το είπε. Ε. Άρα παίρνουμε σαν κρατούμενο ότι εσείς το πιστέψατε αυτό, εσείς πιστέψατε ότι δεν λήφθηκε θεραπεία έγκαιρα, δεν έχει ιατρική βεβαίωση που να βεβαιώνει τα όσα μας λες, αλλά είσαι σίγουρη για τούτο. Α. Μία μόλυνση σταφυλόκοκκου είναι μεταδοτική. Ως εκ τούτου ξεκινά από κάπου και εξαπλώνεται αν δεν το χειριστείς από την αρχή. Πιστεύω ότι αυτό είναι δεδομένο. Δεν ξεκίνησε με 4 ή 5 μολύνσεις σταφυλόκοκκου σε διάφορα μέρη του σώματος. Ε. Λέτε συνεχώς πιστεύω, πιστεύω. Είναι δική σας θέση έτσι; Α. Ναι.» Στην Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση της, η οποία καταχωρήθηκε στις 14/2/17, υποστήριξε ότι έκανε όλες τις αναγκαίες ρυθμίσεις για την ομαλή μετεγκατάσταση των ανηλίκων στην Αγγλία, καθώς και της κατοικίας στην οποία θα εγκατασταθούν τα ανήλικα. Αυτή η θέση ωστόσο έρχεται σε πλήρη αντίφαση με τα όσα δήλωσε κατά την αντεξέταση της, όπου ανέφερε ότι ζούσε σε ένα σπίτι το οποίο διαθέτει 7 υπνοδωμάτια, 5 μπάνια και 5 κουζίνες. Η Καθ'ης η αίτηση ενοικίαζε ένα δωμάτιο από αυτό το σπίτι και στα υπόλοιπα έμεναν άγνωστα σε αυτήν πρόσωπα τα οποία γνώρισε κατά τη συγκατοίκηση. Το μπάνιο το μοιραζόταν με ακόμη ένα άτομο, την κουζίνα επίσης και το σαλόνι ήταν κοινός χώρος για όλους. Από το εν λόγω σπίτι μετακόμισε τον Απρίλιο του
  3. Ενώ επαναλαμβάνω παρουσιάζει μια ιδιαίτερα βίαιη στάση από πλευράς του Αιτητή, συμπεριφορά που την ανάγκασε να φύγει από το σπίτι και μάλιστα χωρίς τα παιδιά, αναφέρει ότι την επόμενη μέρα ο ίδιος άνθρωπος της πήρε την ανήλικη Ε. και της είπε ότι αργότερα μέσα στη μέρα θα της πάρει και τη Χ. Η αμέσως επόμενη αναφορά της είναι για τις 10/1/14 όπου ισχυρίζεται ότι ενώ ήξερε ότι ο Αιτητής δεν ήταν στο σπίτι και ενώ η ίδια δεν είχε κλειδί σκαρφάλωσε από το παράθυρο για να μπει μέσα. Τα όσα αναφέρθηκαν περί βίας παρέμειναν στη σφαίρα της αοριστίας. Οι οποιεσδήποτε καταγγελίες και το κίνητρο που ενδεχομένως περιέβαλλαν αυτές παρέμειναν άγνωστα για το Δικαστήριο. Εν πάση περίπτωση, η λογική θέλει ότι αν κάποιο πρόσωπο είναι βίαιο και συνεπεία της βίας κινδυνεύει η σωματική ακεραιότητα τόσο της μητέρας όσο και των παιδιών, η μητέρα από ένστικτο και μόνο θα προβεί σε καταγγελίες και να διεκδικήσει την ποινική δίωξη, κάτι που δε συνέβη εδώ. Όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει την οικία και μετά να φύγει από την Κύπρο η λογική θέλει, να προωθήσει ποινικές υποθέσεις εναντίον αυτού του ανθρώπου. Στα πλαίσια κυρίως της προσπάθειας να τερματίσει την έκθεση των παιδιών σε βίαιο περιβάλλον, κάτι που θα έπρεπε να αποτελεί το πρώτιστο μέλημα της. Αν'αυτού έρχεται ενώπιον του Δικαστηρίου 2 χρόνια αργότερα και προβάλει ισχυρισμούς για βίαιη συμπεριφορά του Αιτητή και το μόνο που παρουσίασε ήταν κάποιες καταγγελίες στις οποίες η ίδια προέβη. Ηχογραφήσεις Είναι γεγονός ότι το ηχητικό υλικό που κατέθεσε η Καθ'ης η αίτηση δίνει κακή εντύπωση για τον Αιτητή. Ωστόσο δεν μπορώ να προσδώσω τη μεγαλύτερη σημασία σε αυτό. Δεδομένου ότι δεν φαίνεται αυτό που προηγείται και ποια ήταν η συμπεριφορά της Καθ'ης η αίτηση. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την αντεξέταση της: «Ε. Γιατί οι ηχογραφήσεις τούτες ή μάλλον αφού είχατε σκοπό να ηχογραφήσετε γιατί δεν ξεκινούσε η κάθε ηχογράφηση που την ώρα που κτυπούσατε την πόρτα και να ακουστεί όλη η διάρκεια σας στο σπίτι μέχρι και την αποχώρησή σας; Α. Επειδή ξεκινούσα να ηχογραφώ όταν αντιλαμβανόμουν ότι υπάρχει ένταση.» Είναι ξεκάθαρο από όλο το υλικό που το Δικαστήριο με μεγάλη προσοχή άκουσε επανειλημμένα κατά την ετοιμασία της απόφασης, ότι πρόκειται για αποκομμένο υλικό, αποσπασματικό, χωρίς αρχή και τέλος. Όπου για κάποιο λόγο φαίνεται να ξεκινά από ένα σημείο, χωρίς το δικαστήριο να γνωρίζει τι προηγήθηκε και τι όχι. Χωρίς να γνωρίζει το Δικαστήριο, αν στο μεσοδιάστημα μεσολάβησε κάτι ή αν τα όσα αναφέρονται προκύπτουν από μια ροή γεγονότων ή αν έγινε οποιαδήποτε προσπάθεια να παρουσιαστούν διαφορετικά. Επομένως παρέμειναν εντελώς άγνωστες και υπό περιστάσεις που καθιστούν και εντελώς άγνωστη τη συμπεριφορά της Καθ'ης η αίτηση. Ωστόσο υπό ξεκάθαρη πρόθεση να επισκεφθεί το χώρο με προφανή σκοπό να ηχογραφήσει τη συμπεριφορά του πατέρα, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιήσει το υλικό αυτό. Από το ηχητικό υλικό, ακούγεται μόνο ο Αιτητής να φωνασκεί και η Καθ'ης η αίτηση να είναι ήρεμη κάτι που δεν συμβαδίζει με τις αναφορές των παιδιών ότι αμφότεροι οι γονείς φωνάζουν κατά τους καβγάδες τους. Επισημαίνω περαιτέρω ότι δεν πρόκειται για περιβάλλον στο οποίο ζουν τα παιδιά. Τη στιγμή που συνυπάρχουν οι γονείς ενδεχομένως να υπάρχουν ή να γίνονται κάποιες σκηνές που σαφώς δεν αποτελούν το καλύτερο θέαμα για τα παιδιά και δεν είναι ένα περιβάλλον που είναι προς όφελος τους. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η παρούσα αίτηση δεν επιδιώκει να βρεθεί μια λύση για το πώς τα παιδιά θα ζήσουν σε αυτό το περιβάλλον, αφού αποτελεί κοινό τόπο ότι ανεξάρτητα από το τι θα αποφασίσει το Δικαστήριο, οι διάδικοι δεν θα είναι μαζί στον ίδιο χώρο. Άρα αυτή δεν είναι η εικόνα που θα έχουν τα ανήλικα. Ένα είναι σίγουρο, ότι για τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής τους, οι διάδικοι αν δεν αλλάξουν τα συναισθήματα του ενός έναντι του άλλου, δεν θα βρεθούν στο ίδιο σπίτι. Παρά μόνο ενδεχομένως κατά τη στιγμή της παράδοσης παραλαβής των παιδιών στα πλαίσια της όποιας επικοινωνίας. Κατά συνέπεια αυτό το οποίο συνέβη σε αυτές τις περιπτώσεις (τεκμήρια 9-16) δεν είναι κάτι που φοβούμαι ότι μπορεί να συμβεί στο μέλλον, γιατί ακριβώς σε εκείνες τις περιπτώσεις, η μητέρα πήγαινε με σκοπό να ηχογραφήσει, πράγμα που έκανε και παραμένοντας στο χώρο πολύ περισσότερο από όσο θα ήταν απαραίτητο για την παράδοση. Ενέργεια η οποία είναι εύκολο να γίνει χωρίς να χρειαστούν να αλλάξουν οποιαδήποτε κουβέντα πόσο μάλλον στην παρουσία των παιδιών. Αυτό το υλικό δείχνει πως αντιδρά ο πατέρας στην παρουσία της μητέρας, υπό τις περιστάσεις που προέκυπταν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων. Επαναλαμβάνω τα ηχογραφημένα σημεία είναι αποσπασματικά, το επεισόδιο είναι ξεκινημένο, χωρίς να φαίνεται η κλιμάκωση της αντίδρασης. Η Καθ'ης η αίτηση αποφασίζει να ηχογραφήσει συγκεκριμένες συνομιλίες, με σκοπό να τις χρησιμοποιήσει, όπως και πράττει. Πώς είναι δυνατόν να μην το κάνει εξαρχής από την ώρα της εισόδου και επιλέγει να ξεκινήσει την ηχογράφηση με ξεκινημένο το επεισόδιο, αφήνοντας ξεκάθαρα κενό στο τι προηγήθηκε και τι ακολούθησε. Χωρίς ενδοιασμό, αυτή η συμπεριφορά του Αιτητή και μάλιστα μπροστά στα παιδιά είναι κατακριτέα. Το ζητούμενο ωστόσο, δεν είναι αυτό, αλλά κατά πόσο στη βάση αυτών των δεδομένων και του μαρτυρικού υλικού που τέθηκε ενώπιον μου, κρίνω ότι είναι τέτοια περίπτωση που πρέπει να αποδώσω ως θεραπεία να παραμείνουν τα παιδιά μαζί του. Λαμβάνοντας υπόψη το δεδομένο ότι τα παιδιά είναι μαζί του τα τελευταία 6 χρόνια. Επομένως αν και υπέχει τη σημασία του και συνυπολογίζεται, δεν θεωρώ ότι μπορεί να ανατρέψει ή να γείρει την πλάστιγγα από ότι η λοιπή ενώπιον μου μαρτυρία τη γέρνει. Δεν συνιστά ασφαλές υπόβαθρο για να μπορέσει από μόνο του να αποτελέσει τη βάση για το σχηματισμό δικαστικής κρίσης ότι ο Αιτητής είναι πρόσωπο που γενικά φωνασκεί και συμπεριφέρεται κατά τον τρόπο που ακούγεται στο ηχητικό υλικό. Αναφορικά με τη γνώμη των ανηλίκων παραπέμπω στο σύγγραμμα του Β.Βαθρακοκοίλη "Το Νέο Οικογενειακό Δίκαιο", σελ. 587, όπου αναφέρονται τα πιο κάτω: «Η συνεκτίμηση όμως της γνώμης του τέκνου πρέπει να εξαρτηθεί από το αν η γνώμη του τέκνου αποδίδει πιστά την εσωτερική του διάθεση ή μήπως η γνώμη του διαμορφώθηκε από μονομερή επίδραση του ενός γονέα και κατά παρέκκλιση από την εσωτερική του διάθεση. Η υποχρέωση της συνεκτίμησης της γνώμης του τέκνου εξαρτάται από την ωριμότητά του, με την έννοια ότι έχει την ικανότητα να αντιληφθεί το συμφέρον του. Κατ΄ άλλη όμως άποψη η ερμηνεία της έννοιας «ωριμότητα» πρέπει να επιχειρηθεί μόνο σε συνάρτηση με την έννοια της συνεκτιμητέας από το νόμο «γνώμης». Η υποχρέωση συνεκτίμησης της γνώμης του τέκνου βαρύνει και τους γονείς ή τρίτους όταν αποφασίζουν για τη γονική μέριμνα και αφορά όχι μόνο στην άσκηση αλλά και την αφαίρεση της γονικής μέριμνας.» Στην απόφαση Ιωαννίδης Ησαϊας και Άλλη ν. Chada Ιωαννίδη και Άλλου
(2002)1 ΑΑΔ 1446, αναφέρθηκε: «Εναπόκειται στο Δικαστήριο να αξιολογήσει στο τέλος τη γνώμη του ανηλίκου και να αποφασίσει κατά πόσο θα της προσδώσει οποιαδήποτε βαρύτητα ή αξία και ανάλογα με την περίπτωση να εντάξει το αποτέλεσμα αυτής της διεργασίας στο υπόλοιπο υλικό προς συνεκτίμηση.» Χαρακτηριστικό είναι το πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση στην Στυλιανού ν. Στυλιανού
(1993)1 Α.Α.Δ. 130, 138: «Η λήψη της γνώμης του παιδιού, εφόσον η ωριμότητα του καθιστά δυνατή τη διαμόρφωση γνώμης, για την ανάθεση της επιμέλειας και μέριμνας του είναι υποχρεωτική, όπως προβλέπει το άρθρο 6
(3)του Ν.216/90 και ενέχει βαρύνουσα σημασία ως αποκαλυπτική της δικής του βούλησης για την ευτυχία και πρόοδο του. Όπως εξηγείται στην Gillick (ανωτέρω) όσο μεγαλώνει το παιδί και ανεξαρτητοποιείται ανάλογα μεγαλύτερη και βαρύνουσα καθίσταται και η γνώμη του για την επιμέλεια του ατόμου του.» Στην προκειμένη περίπτωση οι εκφρασθείσες γνώμες των ανηλίκων ήταν προϊόν ελεύθερης κρίσης και επιλογής τους. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι όσα ανέφεραν στο Δικαστήριο ανταποκρίνονται στις πραγματικές τους επιθυμίες και θέσεις. Δεν διέκρινα κανένα επηρεασμό από το πατέρα προς τα παιδιά, και αντιστοίχως ούτε από τη μητέρα προς αυτά. Ακόμη και η αναφορά της ανήλικης Ε. στο τέλος της συνέντευξης ότι η Καθ'ης η αίτηση όταν είναι με τα παιδιά συνεχώς τα προτρέπει να την ακολουθήσουν στην Αγγλία, και ότι ο λόγος που θέλουν να μείνουν στην Κύπρο είναι γιατί μόνο την Κύπρο ξέρουν και όχι την Αγγλία, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως επηρεασμός. Αυτό που ήταν απόλυτα εμφανές ήταν το έντονο συναισθηματικό δέσιμο που έχουν οι ανήλικες και με τους δυο γονείς τους, αλλά και με το πατρικό περιβάλλον (τους γονείς και την αδελφή του Αιτητή, καθώς και τη σχέση που έχουν με τα ετεροθαλή τους αδέλφια από τον πρώτο γάμο του Αιτητή). Η θέση δε της κοινωνικής λειτουργού ότι η μητέρα δεν είναι απαγορευμένο θέμα συζήτησης μπροστά στον πατέρα και στους δικούς του, διεφάνη και μέσα από τη συνέντευξη. Τα παιδιά θέλουν η μητέρα τους να είναι μέρος της καθημερινότητας τους και το αποζητούν. Δεν με βρίσκει σύμφωνη η θέση της Καθ'ης η αίτηση, όπως αυτή εκφράστηκε μέσα από την αγόρευση της ότι είναι επηρεασμένα από περιβάλλον του πατέρα έναντι της. Αντιθέτως τα παιδιά μιλούσαν πολύ θετικά για τη μητέρα τους, λέγοντας επανειλημμένως ότι θέλουν να τη βλέπουν συχνά, ακόμη και σε καθημερινή βάση και εξέφραζαν την επιθυμία να μείνει στην Κύπρο. Περαιτέρω θεωρώ ότι ακόμη και αν μέσα από τη συμπεριφορά του περιβάλλοντος του πατέρα, δεν υπήρξε προτροπή και ενθάρρυνση προς τα παιδιά για να μετακομίσουν μαζί με τη μητέρα τους στην Αγγλία, δεν το θεωρώ ως κάτι το μη φυσιολογικό. Γιατί αυτό θα σήμαινε τα παιδιά να μην είναι στην Κύπρο μαζί τους. Το ίδιο θα ίσχυε και από την πλευρά της μητέρας, αν τυχόν συνέβαινε. Θα ήταν παράλογο να ζητά από την μια μετεγκατάσταση των παιδιών μαζί της στην Αγγλία και από την άλλη να τα προτρέπει να μείνουν στην Κύπρο. Επίσης ήταν εμφανές και από τα δυο παιδιά, το δέσιμο που νιώθουν προς τον πατέρα τους, ο οποίος αποτελεί σταθερό σημείο στη ζωή τους. Όπως επαναλαμβάνω και ο στενός συναισθηματικός δεσμός που έχουν με το πατρικό τους περιβάλλον (παππού,γιαγιά, θεία και τα αδέλφια τους). Σύμφωνα με το άρθρο 14
(3)του Ν.216/90, το Δικαστήριο στην αναζήτηση του συμφέροντος του τέκνου λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τους δεσμούς του τέκνου με τα αδέλφια του. Στην απόφαση Π. Ε. ν. K. R. U., Έφεση Αρ. 23/2018, 3/12/2019 το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο, τόνισε τη δυσκολία που έχουν οι υποθέσεις αυτής της φύσης, οι υποθέσεις δηλαδή που εμπεριέχουν το στοιχείο της μετεγκατάστασης των ανηλίκων. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Η δυσκολία που παρουσιάζεται σε αυτήν την υπόθεση, είναι ότι το Δικαστήριο αποφασίζει όχι μόνο σε ποιο γονέα θα δοθεί η κηδεμονία του παιδιού, αλλά και κατά πόσο το παιδί θα ζήσει στην Κύπρο ή στη Γερμανία. Επειδή ακριβώς οι δύο γονείς μένουν σε διαφορετικές χώρες, δεν μπορεί να υπάρξει συχνή επαφή και με τους δύο γονείς, όπως είναι επιθυμητό για την ανάπτυξη ενός παιδιού. Με δεδομένη δε την απόφαση του Δικαστηρίου να δώσει την κηδεμονία και στους δύο γονείς, καθίσταται αντιληπτό ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές και απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση της μαρτυρίας, έτσι ώστε να αποφασιστεί σε ποιον από τους δύο γονείς θα δοθεί η φύλαξη του παιδιού.» Στην ίδια απόφαση αναφέρθηκε ότι : «'Ένα από τα κριτήρια που θα πρέπει να αξιολογήσει το Δικαστήριο είναι η υφιστάμενη κατάσταση του παιδιού. Γενικά, τα Δικαστήρια είναι απρόθυμα να διαταράξουν την υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων, αν αυτή είναι ικανοποιητική. Η διαμονή του παιδιού με συγκεκριμένο γονέα για σειρά ετών, προσδίδει προτεραιότητα στον γονέα αυτό, εκτός εάν κρίνεται από το Δικαστήριο ακατάλληλος (Re A (A Minor) [1991] F.L.R. 399). Η αρχή αυτή εφαρμόστηκε στην υπόθεση Stylianou v. v. Stylianou
(1988)1 CLR 520'.» Η έμφαση είναι του παρόντος Δικαστηρίου. Ειδικότερα στην απόφαση Stylianou v. Stylianou
(1988)1 CLR 520 αναφέρεται: «'If the child is happy and well settled and he gets on well, there must be shown a good and strong reason militating in further welfare of the child for a Judge to disturb the life of the child by re-ordering change of the custody. The status quo should not be disturbed, unless good reason is shown.» Στην ίδια απόφαση γίνεται εκτενής παραπομπή σε νομολογία επί του θέματος, την οποία και παραθέτω: «Στην Rostron v. Rostron
(1982)3 FLR 270, Oliver, L.J. αναφέρθηκε: «...the conclusion which I reach.. is that the status quo should not be distrurbed with the upheaval, the unsettlement, the emotional disquiet which that will bring, if. taking a risk, and a risk which I am not persuaded.. that it is essential in the children's interests should be run.» Στην Diccoco v. Milne
(1983)4 FLR 247, Ormerod, L.J., :- «.it is generally accepted by those who are professionally concerned with children that, particularly in the early years, continuity of care is a most important part of the child' s sense of security and that disruption of established bonds is to be avoided whenever it is possible to do so.» Στην Pountney v. Morris
(1984)FLR 381, Dunn, L.J.,: «This is a case in which the children have now been with their father for over two years. They are absolutely happy and well settled with him, and they get on well with their step-mother. It seems to me that there is a risk that if they were moved to their mother, leaving aside the material difference that there would be in their lives, there might be difficulties with the step-father.» Στην απόφαση Ιακωβίδης ν. Ιακωβίδου
(2000)1 ΑΑΔ 1108 αναφέρθηκε: «Η ύψιστη αρχή που το δικαστήριο θα πρέπει πάντα να έχει υπ΄ όψιν σε τέτοιες υποθέσεις είναι η ευημερία του ανηλίκου. Βέβαια το δικαστήριο δεν πρέπει να επεμβαίνει στον τρόπο ζωής που διαλέγει ο γονιός στον οποίο έχει παραχωρηθεί η φροντίδα του ανήλικου, αν ο τρόπος αυτός είναι εύλογος, γιατί μια τέτοια επέμβαση δυνατόν να αντανακλά στην ευημερία του ανήλικου (P. (L.M.) (otherwise E.) v. P. (G.E.) [1970] 3 All E.R. 659).'» Από όλη την ενώπιον μου μαρτυρία, κρίνω πως ο πατέρας ασκεί τη φύλαξη και φροντίδα των ανηλίκων κατά ικανοποιητικό τρόπο. Το γεγονός ότι έχει και τη στήριξη του οικογενειακού του περιβάλλοντος ουδόλως μπορεί να χαρακτηριστεί ως μειονέκτημα. Η διατάραξη μιας κατάστασης πραγμάτων (status quo) που φαίνεται ότι λειτουργεί αποδεδειγμένα προς το συμφέρον των ανηλίκων, δεν θα ήταν η ενδεδειγμένη ενέργεια. Συνακόλουθα το Δικαστήριο, με αποκλειστικό γνώμονα, το αληθινό συμφέρον των ανηλίκων τέκνων, το οποίο όπως αναφέρθηκε εκτενώς ανωτέρω αναγορεύεται ως το μοναδικό κριτήριο για υποθέσεις αυτής της φύσης, κρίνει ότι επιβάλλεται η παραμονή και διαμονή των ανηλίκων στην Κύπρο υπό τη φύλαξη του πατέρα, εντός του περιβάλλοντος που τα ίδια έχουν από τη γέννηση τους συνηθίσει, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα στη ζωή τους. Η απόφαση μου να παραμείνουν τα παιδιά στη φύλαξη του πατέρα υπαγορεύεται κυρίως από την πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί από τη γέννηση των παιδιών αλλά ειδικότερα από το 2014 μέχρι σήμερα. Η Καθ'ης η αίτηση πρέπει να κατανοήσει ότι το πέρασμα του χρόνου έχει παγιώσει καταστάσεις (και αυτό υποδεικνύω είχε παγιωθεί από το 2017 που αποφάσισε να καταχωρίσει ανταπαίτηση μέσω της οποίας διεκδικεί ανατροπή αυτού του δεδομένου) και έχει διαμορφώσει συσχετισμούς επιδράσεων, ανεξάρτητα από το δίκαιο του ενός ή του άλλου. Στην προκειμένη περίπτωση είναι αδιαμφισβήτητη η αγάπη των διαδίκων για τα παιδιά τους, όμως η πραγματικότητα επιβάλει τους δικούς της κανόνες. Το οικογενειακό περιβάλλον των παιδιών είναι αυτό του πατέρα, του παππού και της γιαγιάς. Εκεί μεγάλωσαν, εκεί νιώθουν ασφαλή και αυτό το περιβάλλον κρίνεται ικανοποιητικό στη βάση και της εικόνας που αποκόμισε η αρμόδια κοινωνική λειτουργός. Αυτή η ισορροπία δεν έχω πειστεί ότι πρέπει να ανατραπεί. Περαιτέρω κρίνω απαραίτητο, λόγω της αγγλικής υπηκοότητας της Καθ'ης η αίτηση και της μόνιμης διαμονής της στο Λονδίνο, να εκδοθεί διάταγμα με το οποίο να απαγορεύεται η έξοδος των ανηλίκων από την Κυπριακή Δημοκρατία χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του Αιτητή ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου, καθώς και την έκδοση διατάγματος με το οποίο να τίθενται τα ονόματα των ανηλίκων στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο. Σε αυτήν την απόφαση συνηγορεί και το γεγονός ότι οι σχέσεις μεταξύ των γονέων είναι δυστυχώς πολύ τεταμένες, δεδομένο που σε περίπτωση οποιασδήποτε διαφωνίας μεταξύ τους θα ενείχε τον κίνδυνο απομάκρυνσης των παιδιών από το φυσικό τους περιβάλλον. Προβληματίστηκα αν θα εκδώσω διάταγμα επικοινωνίας της Καθ'ης η αίτηση με τα ανήλικα τέκνα της, παρόλο που κάτι τέτοιο δεν επιζητείται ούτε ως διαζευκτική θεραπεία. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Οικογενειακό Δίκαιο, Απόστολου Γεωργιάδη σελ. 592: «Μάλιστα, ορθώς γίνεται δεκτό, παρά τον αυτοτελή χαρακτήρα του δικαιώματος επικοινωνίας, ότι σε δίκη για τη ρύθμιση της γονικής μέριμνας το δικαστήριο μπορεί να ρυθμίσει και το ζήτημα της επικοινωνίας γονέα και τέκνου, ακόμη και αν δεν έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα, αφού αυτό σαφώς επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου.» Πρώτιστο μέλημα του Δικαστηρίου είναι να εξετάσει εάν η ρύθμιση της επικοινωνίας είναι αναγκαία για το συμφέρον του τέκνου και όχι για το συμφέρον του γονέα. Η επικοινωνία γονέα τέκνου, στοχεύει στη διατήρηση του δεσμού ανάμεσα στα δυο μέρη, στην ψυχοσωματική ανάταση του τέκνου, στην απάμβλυνση των συνεπειών της ανώμαλης εξέλιξης της έγγαμης συμβίωσης. Είναι τρόπος έκφρασης συναισθημάτων συμπάθειας, αγάπης, ενδιαφέροντος, στοργής στο τέκνο και το συμφέρον του τέκνου είναι η απόλαυση όλων των ηθικών πλεονεκτημάτων και αξιών απ´αυτήν την επικοινωνία. Στην υπό εξέταση περίπτωση, η μητέρα έχει οικοδομήσει με τις ανήλικες μια υγιή σχέση παρά τη χιλιομετρική απόσταση που τους χωρίζει. Το συμφέρον των παιδιών υπαγορεύει η σχέση αυτή που η μητέρα έχει επιτύχει να διαμορφώσει, να συντηρηθεί διασφαλίζοντας την ελεύθερη και ανεμπόδιστη επικοινωνία μαζί της, με τον καθορισμό ενός ισορροπημένου και λειτουργικού προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη και το δεδομένο ότι η μητέρα μένει μόνιμα σε άλλη χώρα. Οι γονείς αποτελούν χωρίς αμφιβολία τον πυρήνα της υγιούς ψυχοσωματικής ανάπτυξης των παιδιών και σαφώς διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των ηθικών αξιών και άρχων τις οποίες θα πρεσβεύουν στην μετέπειτα ζωή τους τα ανήλικα τέκνα τους. Ο διάλογος, οι ήπιοι τόνοι και η κατανόηση μεταξύ των γονέων πρέπει να είναι οι πρώτοι τρόποι επίλυσης της διαφοράς τους. Οι γονείς πρέπει πάντοτε να θυμούνται ότι μπορεί να έπαυσαν να είναι ζευγάρι, αλλά είναι πάντα γονείς και πρέπει να επικοινωνούν μεταξύ τους με φιλικό τρόπο για το καλό των παιδιών τους, διότι αυτό προέχει. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα, από την απόφαση Μαρία Μαυρονικόλα ν. Άντη Ξάνθου
(2011)1 Α.Α.Δ. 293, όπου λέχθηκαν τα πιο κάτω: «Θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι οι γονείς έχουν συλλογική ευθύνη για την, όσο το δυνατό, πιο ομαλή ανάπτυξη των οικογενειακών δεσμών και ταυτοχρόνως αυξημένη υποχρέωση απάλειψης ή μείωσης των τραυματικών επιπτώσεων ενός διαζυγίου στα παιδιά τους. Η καταφυγή σε αντιμετώπιση των όποιων δικαιωμάτων ή υποχρεώσεων με, «εμπορικούς όρους» σαφώς δεν οδηγεί σε επίτευξη του πιο πάνω στόχους.» Δεν είναι άνευ σημασίας, αλλά καθοριστικά, τα όσα λεχθέντα από το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην υπόθεση Φ. Κατσούρη ν. Μ. Χατζηνικόλα
(2010)1 ΑΑΔ, 1634: «Η αντιπαράθεση των γονέων και η αντιπαλότητα τους μέσα από δικαστικές διαδικασίες αντιστρατεύεται στα συμφέροντα και την ευημερία των ανηλίκων τέκνων τους». Υπό το φως των όσων έχουν αναφερθεί ανωτέρω και με πρωταρχικό μέλημα του Δικαστηρίου να διασφαλιστεί το συμφέρον των ανηλίκων εκδίδονται διατάγματα ως ακολούθως:
  1. Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο ανατίθεται στον Αιτητή, η φύλαξη των ανήλικων τέκνων των διαδίκων, Χ-Ε.Ι και Ε.Ι.
  2. Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο καθορίζεται ως τόπος διαμονής των ως άνω ανηλίκων ο εκάστοτε τόπος διαμονής του Αιτητή εντός της επαρχίας Λευκωσίας.
  3. Οι υπόλοιπες πτυχές της γονικής μέριμνας θα ασκούνται και από τους δύο γονείς από κοινού.
  4. Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο απαγορεύεται η έξοδος των ανήλικων τέκνων των διαδίκων Χ-Ε.Ι και Ε.Ι από την Κυπριακή Δημοκρατία χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση του Αιτητή ή χωρίς την άδεια του Δικαστηρίου.
  5. Εκδίδεται περαιτέρω διάταγμα με το οποίο τίθενται τα ονόματα των ως άνω ανηλίκων στον κατάλογο των προσώπων των οποίων απαγορεύεται η έξοδος από την Κύπρο (stop list).
  6. Εκδίδεται περαιτέρω διάταγμα με το οποίο ρυθμίζεται η επικοινωνία της Καθ'ης η αίτηση με τις ανήλικες θυγατέρες της ως εξής: (α) Όταν η Καθ'ης η αίτηση βρίσκεται στην Κύπρο, θα ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας της με τις ανήλικες θυγατέρες της για διάστημα 7 συνεχόμενων ημερών με διανυκτέρευση. Ειδικότερα την πρώτη μέρα θα παραλαμβάνει τις ανήλικες από το σχολείο κατά το σχόλασμα,στην περίπτωση που δεν έχουν σχολείο εκείνη τη μέρα, η ώρα παραλαβής θα είναι στις 10:00 από την οικία του Αιτητή, και η παράδοση θα γίνεται στην οικία του Αιτητή στις 20:00 της τελευταίας μέρας. Η Καθ'ης η αίτηση διατάσσεται να ενημερώνει γραπτώς τον Αιτητή, τουλάχιστον 15 μέρες πριν την άφιξη της, για τις ακριβείς μέρες που θα βρίσκεται στην Κύπρο προκειμένου να τύχει εφαρμογής η πιο πάνω ρύθμιση. β) Τηλεφωνική επικοινωνία, είτε διά της κανονικής οδού, είτε μέσω των εφαρμογών skype, viber, what's up ή οποιαδήποτε άλλης εφαρμογής, τουλάχιστον 4 φορές τη βδομάδα μεταξύ των ωρών 19:00 με 20:00 (ώρα Κύπρου). Νοείται ότι η ώρα δύναται να αναπροσαρμόζεται ανάλογα με το πρόγραμμα των δραστηριοτήτων των ανηλίκων. γ) Η Καθ'ης η αίτηση θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τα παιδιά στο Λονδίνο για τις διακοπές των Χριστουγέννων, του Πάσχα και του Καλοκαιριού. Νοείται ότι το συνολικό κόστος των εξόδων από Κύπρο προς Αγγλία και αντιστρόφως θα καταβάλλεται από τη μητέρα. δ) Κατά τις εορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς κάθε έτους, η Καθ'ης η αίτηση θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τα παιδιά για σκοπούς διακοπών στο Λονδίνο, για διάστημα 7 ημερών μεταξύ των ημερομηνιών 24/12-30/12 (α' περίοδος) και 31/12 με 06/01 (β' περίοδος). Νοείται ότι ανάλογα με ποιαν περίοδο θα αρχίσει η επικοινωνία της Καθ'ης η αίτηση τα επόμενα Χριστούγεννα, η ρύθμιση αυτή θα εφαρμόζεται εκ περιτροπής. Αυτή η ρύθμιση θα ξεκινήσει από τα Χριστούγεννα του
  7. ε) Κατά τις εορτές του Ελληνορθόδοξου Πάσχα κάθε έτους, η Καθ'ης η αίτηση, θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τα παιδιά για σκοπούς διακοπών στο Λονδίνο, για διάστημα 7 ημερών μεταξύ της Μεγάλης Δευτέρας και της Κυριακής του Πάσχα (α' περίοδος) και μεταξύ της Δευτέρας της Διακαινησίμου και της Κυριακής του Θωμά (β' περίοδος). Νοείται ότι ανάλογα με ποιαν περίοδο θα αρχίσει η επικοινωνία της Καθ'ης η αίτηση το επόμενο Πάσχα, η ρύθμιση αυτή θα εφαρμόζεται εκ περιτροπής. Αυτή η ρύθμιση θα ξεκινήσει από το Πάσχα του
  8. στ) Κατά τις καλοκαιρινές διακοπές, η Καθ'ης η αίτηση, θα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τα παιδιά για σκοπούς διακοπών στο Λονδίνο για διάστημα ενός μηνός, μεταξύ των ημερομηνιών 01/07-31/07 (α' περίοδος) και 01/08-31/08 (β' περίοδος). Αυτή η ρύθμιση θα ξεκινήσει από το Καλοκαίρι του
  9. Νοείται ότι ανάλογα με ποιαν περίοδο θα αρχίσει η επικοινωνία της Καθ'ης η αίτηση το επόμενο καλοκαίρι, η ρύθμιση αυτή θα εφαρμόζεται εκ περιτροπής. Αυτή η ρύθμιση θα ξεκινήσει από το καλοκαίρι του
  10. Η Καθ'ης η αίτηση διατάσσεται να ενημερώσει γραπτώς τον Αιτητή τουλάχιστον 1 μήνα προηγουμένως για τις ακριβείς μέρες που επιθυμεί τα παιδιά να μεταβούν στο Λονδίνο για σκοπούς διακοπών ως πιο πάνω αναφέρεται. Νοείται ότι η Καθ' ης η αίτηση θα δύναται να ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας της, σύμφωνα με τις παραγράφους 6 (γ) - (στ) [ανωτέρω], είτε στην Αγγλία είτε στην Κύπρο. Στην περίπτωση που θα ασκήσει το δικαίωμα της στην Κύπρο, θα ισχύει η ίδια υποχρέωση να ενημερώνει τον Αιτητή 1 μήνα προηγουμένως από την ημερομηνία άφιξης της. Οι δε ώρες παράδοσης και παραλαβής σε αυτή την περίπτωση θα είναι η ώρα 10:00 της πρώτης μέρας και 20:00 της τελευταίας.
  11. Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο αναστέλλεται η απαγόρευση εξόδου των ανήλικων τέκνων των διαδίκων, στις ως άνω αναφερθείσες περιπτώσεις (6δ-στ) προκειμένου να μπορούν τα ανήλικα να ταξιδέψουν συνοδευόμενα από την Καθ'ης η αίτηση, στην Αγγλία. Νοείται ότι τα ανήλικα δύναται να συνοδεύσει τρίτο άτομο, κατόπιν συνεννόησης των διαδίκων.
  12. Ο Αιτητής διατάσσεται όπως παραδίδει τα ως άνω ανήλικα τέκνα στην Καθ'ης η αίτηση στην οικία του και όπως τα παραλαμβάνει από την Καθ'ης η αίτηση στην οικία του και η Καθ'ης η αίτηση διατάσσεται όπως τα παραλαμβάνει από τον Αιτητή στην οικία του και όπως τα επιστρέφει στον Αιτητή στην οικία του, εκτός από τις περιπτώσεις όπου η παραλαβή θα γίνεται από το σχολείο στο οποίο φοιτούν. Το παρόν διάταγμα αρχίζει την εφαρμογή του από σήμερα, εκτός όπου διαφορετικά αναφέρεται. Ως προς τα έξοδα της αίτησης, μη έχοντας λόγο να παρεκκλίνω από τον κανόνα που θέλει αυτά να ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας, επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εις βάρος της Καθ'ης η αίτηση, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Για τους λόγους που ανέφερα ανωτέρω, η ανταπαίτηση απορρίπτεται. Η ανταπαίτηση συνεκδικάστηκε με την απαίτηση χωρίς να προκαλέσει επιπρόσθετα έξοδα, επομένως δεν εκδίδεται διαταγή για έξοδα αναφορικά με την ανταπαίτηση. Υπ.)........................ Μ. Χ. Κάιζερ, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.