Γ.Κ ν. Ε.Ζ, Αρ. Αίτησης: 342/18, 11/3/2021

(1)με πρόστιμο,

(2)με φυλάκιση και

(3)με μεσεγγύηση πραγμάτων. Με βάση το λεκτικό της εν λόγω διάταξης: «με πρόστιμο ή φυλάκιση ή μεσεγγύηση πραγμάτων», δεν υπάρχει δυνατότητα για να επιβληθούν οι πάνω ποινές ή ορισμένες από αυτές, σωρευτικά. Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει εξουσία να επιδικάζει αποζημιώσεις προς όφελος του προσώπου προς το συμφέρον του οποίου εκδίδεται το διάταγμα, αν το θεωρήσει πρέπον. Δυνάμει δε του άρθρου 162 του Συντάγματος, το Δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος. Στην υπόθεση Serafino v. Sunshoes

(1964)1 C.L.R. 738, τονίζεται ότι ένα διάταγμα Δικαστηρίου ισοδυναμεί με διαταγή του ίδιου του Νόμου και είναι ακόμη περισσότερο ακριβές γιατί προσδιορίζει τι πρέπει ή δεν πρέπει να γίνει. Η δε συμμόρφωση με διάταγμα Δικαστηρίου αποτελεί ένα από τα θεμέλια της σύγχρονης πολιτισμένης κοινωνίας. Ανυπακοή προς αυτό δυναμιτίζει την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διαδικασίας, με ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην υπόθεση Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας ν. Φ. Ντούμα & Α. Πεγειώτη,

(2002)1Α Α.Α.Δ. 133, 137, τόνισε τα ακόλουθα: «έχει νομολογιακά καθιερωθεί ότι πρόσωπο εναντίον του οποίου εκδίδεται δικαστικό διάταγμα οφείλει να συμμορφώνεται προς τις πρόνοιες του διατάγματος αφού η υπακοή σε διατάγματα δικαστηρίου συνιστά μια σημαντική πτυχή του κράτους δικαίου.» Η συμμόρφωση προς τα διατάγματα των Δικαστηρίων είναι υψίστης σημασίας για την ομαλή λειτουργία ενός πολιτισμένου κράτους. Η νομολογία τόνισε επανειλημμένα τη μεγάλη σοβαρότητα των υποθέσεων παρακοής δικαστικών διαταγμάτων. Όπως λέχθηκε στην απόφαση Μιχαηλίδης ν. Poliakova (Αρ. 2)

(2011)1(Β) Α.Α.Δ. 1007: «Η νομολογία έχει προδιαγράψει με σαφήνεια, διαχρονικότητα και εξαντλητικά, ότι η παρακοή διαταγμάτων δικαστηρίου καταστρατηγεί την ίδια τη βάση του συστήματος και την καλή και απρόσκοπτη λειτουργία και απονομή της ίδιας της δικαιοσύνης. Υποσκάπτει την εξουσία του Δικαστηρίου γι' αυτό και η πρέπουσα, κατά κανόνα, τιμωρία είναι αυτή της ποινής φυλάκισης.» Στην απόφαση του Εφετείου στην Ποινική Έφεση CCC Laundries (Paphos) Ltd και Άλλοι ν. Ελισάβετ Θεοφάνους,

(2010)2 Α.Α.Δ. 288, το Εφετείο τονίζοντας με ιδιαίτερη αυστηρότητα τη σοβαρότητα του αδικήματος της ανυπακοής, υπέδειξε ότι η ενδεδειγμένη ποινή είναι η ποινή φυλάκισης. «Οι έννοιες «Κράτος Δικαίου» και «Έννομη Τάξη» είναι άρρηκτα συνυφασμένες. Η επικράτηση τους στηρίζεται μεταξύ άλλων και στο καθήκον σεβασμού και υπακοής των δικαστικών διαταγών και διαταγμάτων. Η απείθεια σε διαταγή δικαστηρίου ενέχει το στοιχείο της καταφρόνησης του δικαστηρίου. Πρόκειται για σοβαρό αδίκημα η τέλεση του οποίου πλήττει ευθέως την απονομή της δικαιοσύνης και κλονίζει την εμπιστοσύνη του κοινού στην αξιοπιστία του συστήματος για αποτελεσματική εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων και την εμπέδωση του νόμου και της τάξης. Τέτοιου είδους συμπεριφορά ποτέ δεν έγινε ανεκτή. Οι παραβάτες όταν είναι φυσικά πρόσωπα κατά κανόνα τιμωρούνται με φυλάκιση. Η χρηματική ποινή μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις πρέπει να επιβάλλεται. Βλ. Kay v. Municipality of Larnaca

(1982)2 ΑΑΔ 236. Οι πολίτες σε όποια κοινωνική τάξη θεωρούν ότι ανήκουν ή σε όποια θέση βρίσκονται, υπέχουν αυστηρή υποχρέωση υπακοής στα δικαστικά διατάγματα που τους αφορούν. Αυτό επιβάλλει η αρχή της ισονομίας. Οι δικαστές προσηλωμένοι στην αποστολή τους με πλήρη διαφάνεια και αυξημένο αίσθημα ευθύνης εκτελούν το καθήκον τους. Συμπεριφορές οι οποίες υπονομεύουν το έργο τους δεν μπορεί να γίνονται ανεκτές.» Για την επιλογή και τον καθορισμό της ποινής, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη διάφοροι παράγοντες, όπως η φύση του διατάγματος, οι συνέπειες από την παραβίαση του και οι λόγοι παρακοής του. Στο σύγγραμμα SENTENCING IN CYPRUS, 2η Έκδοση του κ. Γ. Μ. Πική, στη σελ. 196 αναφέρονται τα ακόλουθα: «The nature of the order, the likely repercussions of its breach and the reasons for disregarding it, are considerations relevant to the choice of punishment on a charge of breaching terms of an order of the court.» Στην απόφαση Μαυρονικόλα ν. Ξάνθου

(2011)1 ΑΑΔ 293, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο απέρριψε έφεση εναντίον της πρωτόδικης απόφασης με την οποία η εφεσείουσα είχε βρεθεί ένοχη παρακοής, διότι δεν παρέδωσε τα ανήλικα παιδιά του ζεύγους στις συμφωνηθείσες ώρες και μέρες στον πατέρα, χαρακτήρισε δε την πρωτόδικη εφεσιβληθείσα ποινή των €2.000 πρόστιμο, ως επιεική, εφόσον η καταφρόνηση της Δικαστικής διαταγής μπορούσε να αντιμετωπισθεί με διαφορετικής φύσεως ποινή. Δεν υπήρχε όμως αντέφεση επί αυτού του σημείου και έτσι, το Εφετείο δεν ασχολήθηκε περαιτέρω με το θέμα. Κατά συνέπεια, η σοβαρότητα του αδικήματος ανυπακοής σε διάταγμα του Δικαστηρίου είναι πολύ μεγάλη. Πρόκειται για σοβαρό αδίκημα, η τέλεση του οποίου καταβαραθρώνει το ίδιο το κύρος του Δικαστηρίου, πλήττει ευθέως την απονομή της δικαιοσύνης και κλονίζει την εμπιστοσύνη του κοινού στην αξιοπιστία του συστήματος για αποτελεσματική εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων και την εμπέδωση του Νόμου και της Τάξης, πόσο μάλλον, όταν αφορά σε παρακοή διατάγματος παράδοσης τέκνων στον έτερο γονέα που οι επιπτώσεις (της παρακοής) απολήγουν σε αποστέρηση των τέκνων από την μητέρα τους, διαταράζοντας ανεπανόρθωτα τη δομή των σχέσεων ανάμεσα στα παιδιά και τους γονείς. Τόσο η επιβολή ποινής, όσο και το ύψος της ποινής, είναι θέματα τα οποία εμπίπτουν στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και εξαρτώνται από τα γεγονότα και τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης αναλύονται διεξοδικά στην απόφαση μου ημερομηνίας 26/02/2021. Με γνώμονα τις παραπάνω αρχές, προχωρώ να εξετάσω ποια θα πρέπει να είναι η αρμόζουσα ποινή στην προκείμενη περίπτωση, αφού λάβω υπόψη μου τα όσα αναφέρθηκαν από τoν ευπαίδευτo συνήγορο του Καθ' ου η αίτηση προς μετριασμό της ποινής του. Η ανυπακοή του Καθ'ου η αίτηση είναι καταφανής. Θεωρώ πολύ σοβαρό το αδίκημα που διέπραξε, δηλαδή της ηθελημένης παρακοής προς το διάταγμα του Δικαστηρίου ημερομηνίας 05/06/2020, παραβιάζοντας συνάμα τόσο το συνταγματικό δικαίωμα της Αιτήτριας (βλ. άρθρο 15 του Συντάγματος και άρθρο 8 της ΕΣΔΑ) για οικογενειακή ζωή, όσο και το συμφέρον των παιδιών να είναι με τη μητέρα τους, όπως προβλέπει το Διάταγμα. Η συμπεριφορά του Καθ΄ου η αίτηση αποτελεί ανάρμοστη επέμβαση στην απονομή της δικαιοσύνης και στο έργο του Δικαστηρίου. Έχω ακούσει με προσοχή οτιδήποτε λέχθηκε από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των δύο πλευρών, τα οποία και λαμβάνω πολύ σοβαρά υπόψη. Ειδικότερα, και αυτό για σκοπούς μετριασμού της ποινής για τον Καθ'ου η αίτηση, συνυπολογίζω τόσο το λευκό του ποινικό μητρώο, όσο και την ηλικία του, καθώς επίσης και το γεγονός ότι πρόκειται για τον γονέα με τον οποίο τα τέκνα διαμένουν ανελλιπώς τα τελευταία δυο χρόνια, τονίζοντας όμως ότι το γεγονός αυτό οφείλεται στην υπαίτια παρακοή του ιδίου να μην παραδώσει τα παιδιά στην Αιτήτρια, τουλάχιστον από τον χρόνο του διάταγμα ημερομηνίας 05/06/2020 του όριζε. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου ότι στη βάση των όσων αναφέρθηκαν από τον συνήγορο του Καθ'ου η αίτηση και δεν αντικρούστηκαν από το συνήγορο της Αιτήτριας, τους τελευταίους 2 μήνες, πριν την αγόρευση για μετριασμό της ποινής, η τηλεφωνική επικοινωνία των παιδιών με τη μητέρα έγινε σχεδόν καθημερινή, καθώς επίσης και ότι από την έκδοση της καταδικαστικής απόφασης και των αγορεύσεων για μετριασμό της ποινής, οι διάδικοι είχαν ξεχωριστές συναντήσεις με παιδοψυχολόγο και έχει προγραμματιστεί σε συγκεκριμένη ώρα και μέρα συνάντηση για τα τέκνα. Λαμβάνω ακόμη υπόψη ότι στη βάση των όσων ανέφερε ο συνήγορος του Καθ'ου η αίτηση, ο τελευταίος επιθυμεί να συμμορφωθεί με το διάταγμα, πλην όμως θεωρεί ότι για μια τέτοια συμμόρφωση χρειάζεται χρόνος. Συνυπολογίζω ότι, με βάση όσα τέθηκαν ενώπιον μου, παρά την καταδικαστική απόφαση, μέχρι την ημέρα αγορεύσεων για σκοπούς μετριασμού της ποινής δεν υπήρξε συμμόρφωση προς το Διάταγμα του Δικαστηρίου, συμμόρφωση η οποία δεν έγινε μέχρι και σήμερα ως με ενημέρωσαν οι συνήγοροι των διαδίκων μετά από σχετική ερώτηση που τους έθεσα σήμερα πριν την απαγγελία της ποινής. Ο Καθ΄ου η αίτηση θα έπρεπε να βρει τους τρόπους να προετοιμάσει κατάλληλα τα ανήλικα, προκειμένου να επιτευχθεί η παράδοση στη μητέρα τους, όχι με βία, αλλά με σωστή, συστηματική και επίμονη καθοδήγηση. Αν δεν επιβληθεί μία ποινή παραδειγματική στον Καθ΄ου η αίτηση, εκτιμάται ότι η κατάσταση θα συνεχισθεί και ενδεχομένως να περάσει και λανθασμένα μηνύματα σε κάθε επίδοξο μελλοντικό παραβάτη. Είναι στη βάση των ανωτέρω που θεωρώ ως μόνη αρμόζουσα υπό τις περιστάσεις ποινή αυτή της στερητικής της ελευθερίας. Είμαι της γνώμης ότι αν επιλεγόταν οποιοδήποτε άλλο είδος ποινής δεν θα εξυπηρετούσε τη σοβαρότητα της κολάσιμης συμπεριφοράς του Καθ'ου αίτηση ως αυτή προσδιορίστηκε ανωτέρω και θα συγκρούετο με το γράμμα του νόμου. Στην υπόθεση Λοΐζου v. Aστυνομίας,

(1996)2 ΑΑΔ 227, 229, o Γ. Μ. Πικής, Π. εύστοχα παρατήρησε πως «η τιμωρία για τη συνεχιζόμενη παρακοή σε διάταγμα είναι κατά κανόνα φυλάκιση. Όταν επέλθει συμμόρφωση παρέχεται η δυνατότητα για επιεικέστερη αντιμετώπιση του παραβάτη, χωρίς να διαγράφεται η σοβαρότητα του αδικήματος». Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει συμμόρφωση στη Διαταγή του Δικαστηρίου, έστω και την υστάτη. Συνεπώς, κρίνω πως η μη συμμόρφωση, η σοβαρότητα της παρακοής και η ανάγκη για αποτροπή, καθιστά την ποινή φυλάκισης ως τη μόνη αρμόζουσα ποινή. Επιβάλλω συνεπώς στον Καθ'ου η αίτηση, ποινή φυλάκισης 45 ημερών. Στο στάδιο αυτό θα εξετάσω, κατά πόσο συντρέχουν λόγοι για αναστολή της ποινής φυλάκισης που επιβλήθηκε στον Καθ'ου η αίτηση, εισήγηση η οποία ακροθιγώς υπεβλήθη από τον συνήγορο υπεράσπισης ο οποίος στην ουσία εισηγήθηκε ότι θα πρέπει το δικαστήριο να αποφύγει να επιβάλει ποινή άμεσης φυλάκισης. Η ευχέρεια του Δικαστηρίου για αναστολή εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης έχει διευρυνθεί από την τελευταία τροποποίηση του Νόμου 95/72 με τον τροποποιητικό Νόμο 186

(1)/03 όπου το νέο Άρθρο 3

(2)προνοεί τα ακόλουθα: «Tο Δικαστήριο διατάσσει την αναστολή εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης αν αυτό δικαιολογείται από σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και τα προσωπικά περιστατικά του κατηγορούμενου.» Χρήσιμη καθοδήγηση αναφορικά με την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου προσφέρουν οι υποθέσεις Παπαευσταθίου ν. Αστυνομίας

(2004)2 Α.Α.Δ. 39, Τραλαλάς ν. Αστυνομίας

(2004)2 Α.Α.Δ. 323, Χριστοφίδης ν. Δημοκρατίας

(2004)2 Α.Α.Δ. 148, Γενικός Εισαγγελέας ν. Κανάρη (Αρ. 2)

(2005)2 Α.Α.Δ. 327, Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(2009)2 Α.Α.Δ. 583 και Χριστοδούλου ν. Αστυνομίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 22. Παρατίθεται ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την απόφαση Ιωσήφ Άγγελος ν. Δημοκρατίας,

(2012)2 Α.Α.Δ. 930: «Η κάθε υπόθεση κρίνεται στη βάση των δικών της περιστατικών. Η υιοθέτηση οποιουδήποτε γενικού κανόνα θα συνιστούσε σφάλμα αρχής. Εναπόκειται στο δικαστήριο που έχει την ευθύνη επιβολής της ποινής να λάβει υπόψη στην κάθε περίπτωση τις περιστάσεις της υπόθεσης και οποιεσδήποτε προσωπικές περιστάσεις που αφορούν στον συγκεκριμένο κατηγορούμενο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την οικογένεια του με σκοπό να αποφασίσει κατά πόσο ενδείκνυται η αναστολή της εκτέλεσης της ποινής. Αυτό βέβαια συνεπάγεται την εκ νέου θεώρηση των συνθηκών διάπραξης του αδικήματος και των προσωπικών περιστάσεων του κατηγορούμενου και την απόδοση «διπλής βαρύτητας» σε όλους τους σχετικούς με το αδίκημα και τον αδικοπραγούντα παράγοντες - είτε επιβαρυντικούς είτε μετριαστικούς - οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την απόφαση του δικαστηρίου για την αναστολή ή όχι της ποινής. Θεωρούμε ότι κατά την εξέταση του ζητήματος, σημαντικό ερώτημα είναι κατά πόσο η ανασταλείσα ποινή θα αντικατοπτρίζει την αντικειμενική σοβαρότητα του αδικήματος και θα εξυπηρετήσει τους πολλαπλούς σκοπούς της τιμωρίας.» Στην απόφαση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. xxxΜυλωνάς (Ποινική Έφεση Έφεση Αρ. 65/2017), 14 Δεκεμβρίου 2018 αναφέρθηκαν τα εξής: «Το θέμα της αναστολής παραμένει πρωτίστως εντός της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Οι μετριαστικοί όμως παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό της ποινής και του ύψους της δεν μπορούν να είναι ταυτόσημοι και να αποτελούν ταυτόχρονα και αιτιολογία για την αναστολή της ποινής φυλάκισης. Το σύνολο των περιστάσεων μαζί με τα προσωπικά περιστατικά του παραβάτη θα πρέπει να αναδύουν μία εικόνα που να δικαιολογεί την απόφαση για αναστολή.» Λαμβάνω εκ νέου υπόψη μου όλους τους πιο πάνω μετριαστικούς παράγοντες στα πλαίσια νέας θεώρησης με μόνο σκοπό να εξετάσω αν αυτοί δικαιολογούν την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου υπέρ της αναστολής της εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης που επιβλήθηκε στον Καθ'ου η αίτηση. Στα πλαίσια αυτής της θεώρησης, λαμβάνω υπόψη μου την ηλικία του Καθ' ου η αίτηση, το λευκό του ποινικό μητρώο, αλλά και το ότι πρόκειται για τον γονέα με τον οποίο τα τέκνα διαμένουν τα τελευταία δυο χρόνια. Επαναλαμβάνω όμως ότι αυτό οφείλεται στην υπαίτια παρακοή του ιδίου να μην παραδώσει τα παιδιά στην Αιτήτρια, τουλάχιστον από τον χρόνο που το διάταγμα ημερομηνίας 05/06/20 του όριζε. Περαιτέρω, λαμβάνω ιδιαίτερα υπόψη μου ότι τους τελευταίους 2 μήνες η τηλεφωνική επικοινωνία των παιδιών με τη μητέρα έγινε σχεδόν καθημερινή, καθώς επίσης και ότι οι διάδικοι συναντήθηκαν με παιδοψυχολόγο και προγραμματίστηκε συνάντηση και για τα τέκνα. Λαμβάνω ακόμη υπόψη ότι ο Καθ'ου η αίτηση επιθυμεί να συμμορφωθεί με το διάταγμα, πλην όμως θεωρεί ότι για μια τέτοια συμμόρφωση χρειάζεται χρόνος. Είμαι της γνώμης ότι τα δεδομένα που περιβάλλουν την παρούσα περίπτωση δεν δικαιολογούν την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου υπέρ της αναστολής της εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης που επιβλήθηκε στον Καθ'ου η αίτηση, ενόψει και της μέχρι σήμερα μη συμμόρφωσης του σε ένα απλό και σαφές διάταγμα που τον διατάζει να παραδώσει τα τέκνα στην Αιτητρια. Ενδεικτικό του ότι η παρούσα δεν είναι η κατάλληλη περίπτωση για να δοθεί αναστολή είναι και το γεγονός ότι ούτε η τελική κρίση του Δικαστηρίου για ηθελημένη παρακοή, αλλά και οι λογικά αναμενόμενες συνέπειες (της απόφασης) επέδρασαν θετικά στον Καθ'ου η αίτηση, ώστε αυτός έστω και την υστάτη να συμμορφωθεί, συμμόρφωση που αποτελεί «τον οδηγό» του δικαστηρίου όταν επιβάλλει ποινή σε υπόθεση παρακοής. Σημαντικό επίσης είναι και το γεγονός ότι με τον τρόπο που έδρασε ο Καθ'ου η αίτηση, όχι απλά αποστέρησε και αποστερεί από την Αιτήτρια τα παιδιά της, αλλά αποστερεί και από τα ίδια τα παιδιά τον γονέα που τα έφερε στη ζωή. Είναι στη βάση των πιο πάνω δεδομένων που θεωρώ ότι τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου δεν δικαιολογούν την αναστολή της ποινής φυλάκισης. Αν στο διάστημα των 45 αυτών ημερών, ο Καθ'ου η αίτηση μεριμνήσει ώστε να υπάρξει και εντέλει επιτευχθεί η συμμόρφωση, το Δικαστήριο να ενημερωθεί άμεσα. Δίνονται οδηγίες στη Διευθύντρια του Τμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας όπως παράσχει κάθε δυνατή βοήθεια ώστε τα ανήλικα να τεθούν υπό τη φύλαξη της μητέρας τους, καθώς επίσης και να παράσχει κάθε δυνατή βοήθεια αν τούτο κριθεί αναγκαίο κατά τη μετέπειτα συμβίωση τους έως ότου (η Διευθύντρια) κρίνει ότι δεν είναι πλέον απαραίτητη. Αμέσως μετά την επιβολή της ποινής, αντίγραφο της απόφασης να δοθεί από το Πρωτοκολλητείο στη Διευθύντρια του Τμήματος Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. (Υπ.) .......... Μ.Χ. Κάιζερ, Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο